SHT-OPS N-O Ticari Hava Taşıma İşletmelerinde Görevli Yer Dersi, Yol Eğitimi, Alıştırma Uçuşu ve Kontrol Yapacak Kokpit ve Kabin Eğitmenlerine İlişkin Asgari Gereklilikler Talimatı
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
(1) (Değişik: 01/10/2013-490) Bu Talimatın amacı, iç ve dış hatlarda tarifeli veya tarifesiz seferlerle ücret karşılığında yolcu veya yük taşımak üzere kurulmuş ticari hava taşımacılığı yapan işletmelerde, SHT OPS 1 Talimatı ve JAR OPS 3 Bölüm N ve O gereklilikleri doğrultusunda, yer dersi, yol eğitimi, alıştırma uçuşu ve kontrollerini gerçekleştirecek kokpit ve kabin eğitmenlerine ilişkin asgari gereklilikleri düzenlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) (Değişik: 01/10/2013-490) Bu Talimat; 01/06/2007 tarih ve 26539 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği (SHY 6A) kapsamında faaliyette bulunan veya bulunması planlanan tüzel kişileri ve bu tüzel kişilerde bu Talimat kapsamında görevli olan veya görevlendirilecek olan gerçek kişileri kapsar.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Talimat, 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ve 10/11/2005 tarihli ve 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar
(1) Bu Talimatta geçen;
a) AOC: işletme ruhsatını,
b) (Ek: 01/10/2013-490) ATPL: Hava yolu nakliye pilot lisansı
c) (Ek: 01/10/2013-490) CRE: Sınıf yetkisi kontrol pilotluğunu
ç) (Ek: 01/10/2013-490) CRI: Sınıf yetkisi öğretmeni
d) CRM: ekip kaynak yönetimini,
e) CRMI: ekip kaynak yönetimi eğitmenini,
f) (Ek: 01/10/2013-490) FE: Uçuş kontrol pilotluğunu
g) (Ek: 01/10/2013-490) FI: Uçuş öğretmenini
ğ) DGR: tehlikeli madde kurallarını,
h) ESET: acil durum ve emniyet teçhizatı eğitimini,
ı) Genel Müdür: Sivil Havacılık Genel Müdürünü,
i) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü,
j) Helikopter: belli bir piste ihtiyaç göstermeksizin karada ve denizde bir noktaya inen kalkan, motor gücü ile seyreden, havadan ağır hava aracını,
k) HPL (İnsan Performans Limitleri) : Havacılık operasyonlarının etkinliği, güvenliği ve emniyeti üzerine etkisi olan insan yetenekleri ve limitlerini,
l) (Değişik: 01/10/2013-490) İşletme ruhsatı: işletmecilere iç ve dış hatlarda tarifeli veya tarifesiz seferlerle ücret karşılığında yolcu veya yük taşımak üzere ticari hava taşımacılığı yapabilmeleri için Genel Müdürlük tarafından 2920 sayılı Kanun ve SHY 6A Yönetmeliğine göre verilen belgeyi,
m) İşletmeci: iç ve dış hatlarda tarifeli veya tarifesiz seferlerle ücret karşılığında yolcu veya yük taşımak üzere ticari hava taşımacılığı yapmak üzere Genel Müdürlük' ten işletme ruhsatı almış gerçek ve tüzel kişileri,
n) (Ek: 01/10/2013-490) JAR OPS 3: Helikopterle ticari hava taşımacılığı
o) Kaptan pilot: uçuş görevi süresince uçağın her türlü harekâtından sorumlu ve belirli ehliyete sahip pilotu,
ö) LC: yol kontrolünü,
p) LIFUS: gözetim altında yol eğitimini,
r) (Ek: 01/10/2013-490) LPC : Lisans yeterlilik kontrolü,
s) (Ek: 01/10/2013-490) OPC: İşletici yeterlilik kontrolü,
ş) (Ek: 01/10/2013-490) SFE: Sentetik uçuş kontrol pilotluğunu
t) (Ek: 01/10/2013-490) SFI: Sentetik uçuş öğretmeni,
u) (Ek: 01/10/2013-490) SHT OPS 1: Uçakla Ticari Hava Taşıma İşletmeciliği Operasyon Usul ve Esasları Talimatı
ü) (Değişik: 01/10/2013-490) Teknik Denetçi: Sivil Havacılıkla ilgili olarak, hava aracı uçuşa elverişlilik, hava aracı bakım ve imalat, personel lisansları, hava alanları, hava trafik yönetim hizmetleri, yer hizmetleri, sivil havacılık güvenliği, havacılık işletmeleri, havacılık bakım, sağlık ve eğitim kuruluşlarını inceleme ve denetleme yapmak üzere görevlendirilen personeli,
v) Ticari hava taşımacılığı: ücreti karşılığı yolcu, yük ve posta taşımak üzere yapılan uçuşları,
y) Ticari operasyon: ticari hava taşımacılığı tanımı dışında kalan ticari hava operasyonlarını,
z) (Ek: 01/10/2013-490) TRE: Tip yetkisi kontrol pilotluğunu
aa) (Ek: 01/10/2013-490) TRI: Tip yetkisi öğretmeni,
bb) (Değişik: 01/10/2013-490) Uçak: havadan ağır, motor gücü ile seyreden kara, deniz veya kara ve denize inip kalkabilen hava aracını,
ifade eder. Bu Talimatta yer almayan tanımlar için SHT OPS 1 ve JAR OPS 3'te yer alan tanımlar kullanılır.
Madde 5 – Eğitim ve kontrol programları
(1) İşletmeciler, hizmetin uluslararası standartlarda yapılması amacıyla operasyon tipine ve bölgesine göre işletmede görev yapan tüm personelin temel, tip, dönüşüm, tazeleme, yenileme, yol, alıştırma ve uygulamalı eğitim ile kontrol gerekliliklerini yerine getirmek üzere işletme el kitapları içerisinde eğitim ve kontrol programlarını hazırlamak ve hazırlanan programa göre gerçekleştirmekten sorumludur.
Madde 6 – Eğitim ve kontrol yapacak personel
(1) Ticari hava taşıma işletmelerinde;
a) Yer eğitimleri ve kontrolü,
b) Acil durum ve emniyet teçhizatı eğitimi (ESET) ve kontrolü,
c) Ekip kaynak yönetimi (CRM) eğitimi:
ç) Tehlikeli madde kuralları (DGR) eğitimi ve kontrolü,
d) Yol eğitim ve kontrolleri (LIFUS/ LC),
e) Alıştırma ve kontrol uçuşları,
işletici tarafından tayin edilen ve Genel Müdürlük tarafından kabul edilebilecek uygun niteliklere sahip personel tarafından gerçekleştirilecektir.
Madde 7 – Yer eğitmenlerine ilişkin gereklilikler
(1) Yer eğitimleri ve kontrolünü yapacak eğitmenlerin Genel Müdürlük tarafından kabul edilebilir olması için;
a) Sivil havacılık sektöründe asgari bir yıl tecrübeye sahip olması,
b) (Değişik: 01/10/2013-490) Eğiticinin eğitimi konusunda eğitim görmüş olması veya pedagojik formasyon eğitimi almış olması veya uçuş/tip öğretmeni sertifikası sahibi olması,
c) Vereceği eğitimin kapsamına uygun olarak İnsan faktörleri / CRM konularında eğitim görmüş olması,
ç) (Değişik: 01/10/2013-490) Eğitim ve kontrol yapılacak konuda işletme el kitabında tanımlanan mesleki tecrübeye sahip olması gerekir.
Madde 8 – ESET eğitmenlerine ilişkin gereklilikler
(1) Acil durum ve emniyet teçhizatı eğitimi (ESET) ve kontrolünü yapacak eğitmenlerin;
a) Sivil havacılık sektöründe asgari bir yıl tecrübeye sahip olması,
b) (Değişik: 01/10/2013-490) Eğiticinin eğitimi konusunda eğitim görmüş olması veya pedagojik formasyon eğitimi almış olması veya uçuş/tip yetkisi öğretmeni (FI/TRI) olması,
c) (Değişik: 01/10/2013-490) Eğitim ve kontrol yapılacak konuda işletme el kitabında tanımlanan mesleki tecrübeye sahip olması gerekir.
Madde 9 – CRM eğitmenlerine ilişkin gereklilikler
(1) Kokpit ekibi ekip kaynak yönetimi (CRM) eğitmenlerinin;
a) Bir uçuş ekibi üyesi olarak güncel ticari hava taşımacılığı tecrübesine sahip olması ve
1) ATPL lisansını alırken Human Performance and Limitations (HPL) sınavını başarıyla geçmiş olması veya
2) ATPL lisanslandırmasına HPL dâhil edilmeden önceki bir zamanda Uçuş Ekibi Lisansı almış ise, HPL konularını kapsayacak bir teorik HPL kursu almış olması,
b) Başlangıç CRM eğitimini tamamlamış olması,
c) İlk kez başlangıç CRM eğitimini verirken bir kalifiye CRM eğitmeni tarafından gözlemlenmesi ve başarılı olması gerekir.
ç) Bu fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerine bağlı kalmaksızın
1) CRM eğitmen sertifikasına sahip bir uçuş ekibi üyesi, aktif uçuş görevi sonlanmış dahi olsa, CRM eğitmenliğine devam edebilir,
2) (Değişik: 01/10/2013-490) Kokpit ekibi üyesi olmayan, havacılık veya sosyoloji, psikoloji vb. sosyal bilimler konularında lisans seviyesinde eğitim almış, operasyon ve kokpit ekibinin çalışma ortamı hakkında yeterli bilgiye sahip personel/kişiler HPL bilgisine sahip olmaları durumunda CRM eğitmeni olabilirler.
3) Önceden uçuş ekibi üyesi olarak görev yapmış HPL bilgisine sahip personel/kişiler operasyon ve uçak tipi ile ilgili bilgilerini yeterli seviyede muhafaza etmeleri durumunda CRM eğitmeni olabilirler.
(2) Kabin ekibi ekip kaynak yönetimi (CRM) eğitmenlerinin,
a) Bir kabin ekibi üyesi olarak uygun ticari hava taşımacılığı tecrübesine sahip olması,
b) HPL konusunda eğitim almış olması,
c) Başlangıç ve işletici CRM eğitimlerini tamamlamış olması,
ç) İlk kez başlangıç CRM eğitimini verirken bir kalifiye CRM eğitmeni tarafından gözlemlenmesi ve başarılı olması,
d) (Değişik: 01/10/2013-490) Kabin ekibi üyesi olmayan, havacılık veya sosyoloji, psikoloji vb. sosyal bilimler konularında lisans seviyesinde eğitim almış olması, operasyon ve kabin ekibinin çalışma ortamı hakkında yeterli bilgiye sahip personel/kişiler HPL bilgisine sahip olmaları durumunda CRM eğitmeni olabilirler.
e) Önceden kabin ekibi üyesi olarak görev yapmış HPL bilgisine sahip personel/kişiler operasyon ve uçak tipi ile ilgili bilgilerini yeterli seviyede muhafaza etmeleri durumunda CRM eğitmeni olabilirler.
f) CRM eğitmen sertifikasına sahip bir kabin ekibi üyesi, aktif uçuş görevi sonlanmış dahi olsa, CRM eğitmenliğine devam edebilir.
(3) Eğitim ve kontrol yapılacak konuda bilgi ve tecrübeye sahip olması,
(4) (Değişik: 01/10/2013-490) Eğiticinin eğitimi konusunda eğitim görmüş olması veya pedagojik formasyon eğitimi almış olması,
(5) İnsan faktörleri eğitimi görmüş olması,
(6) CRMI eğitimi görmüş olması,
(7) (Değişik: 01/10/2013-490) Daha önce CRM eğitmenliği tecrübesi bulunmayan personelin ilk defa CRM eğitmeni olarak atanmaları durumunda; işletmede an az 1 yıldır çalışıyor olması gereklidir. Bu gereklilik bu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinin 2 nci ve 3 üncü alt bentleri ile ikinci fıkrasının (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen personel/kişiler için aranmaz.
(8) (Değişik: 01/10/2013-490) İşletmenin SHY 6A Yönetmeliğine göre ilk defa ruhsat alması durumunda bu maddenin yedinci fıkrası gerekliliği aranmaz.
(9) Ekip kaynak yönetimi (CRM) eğitimi verecek eğitmenlerin, eğitmen olarak atanmalarına müteakip, eğitmenliklerinin geçerli olabilmesi için en az yılda bir eğitim vermeleri gereklidir. Son bir yıl içinde eğitim vermeyenlerin eğitmenliklerinin tazelenmesi için deneyimli CRM öğretmeni gözetiminde eğitim vermelidir.
Madde 10 – DGR eğitmenlerine ilişkin gereklilikler
(1) Tehlikeli madde kuralları (DGR) eğitimi ve kontrolünü yapacak eğitmenlerin;
a) Sivil havacılık sektöründe asgari bir yıl tecrübeye sahip olması,
b) (Mülga: 01/10/2013-490)
c) Tehlikeli madde kurallarına ilişkin temel ve öğretmenlik eğitimlerini başarı ile tamamlamış olması gereklidir.
ç) (Ek: 01/10/2013-490) Tehlikeli madde kuralları (DGR) eğitimi ve kontrolünü yapacak eğitmenlerin, eğitmen olarak atanmalarına müteakip, eğitmenlik yetkilerinin geçerliliğinin devam etmesi için son 24 ayda ilgili kategoride eğitim vermeleri gereklidir. Son 24 ay içinde eğitim vermeyenlerin eğitmenliklerinin yenilenmesi için ilgili kategoride tazeleme eğitimi alması gerekmektedir.
Madde 11 – Yol eğitim ve kontrolleri ile İşletici Yeterlilik Kontrollerini (OPC) yapacak kaptan pilotlara ilişkin gereklilikler
(1) Yol eğitim ve kontrollerini (LIFUS/ LC) yapacak kaptan pilotların;
a) İşletmenin yaptığı operasyonlar konusunda yeterli bilgiye ve tecrübeye sahip olması,
b) (Değişik: 01/10/2013-490) İşletmede ilgili tipte veya sınıfta ilk defa atanmaları durumunda; işletmede en az 6 aydır çalışıyor olması,
c) (Değişik: 01/10/2013-490) İlgili tipte veya sınıfta en az 300 saat uçuş yapmış olması,
ç) Son iki yeterlilik testinde (işletme yeterlilik testi (OPC) ve lisans yeterlilik testi (LPC)) başarılı olması,
d) Yol eğitim ve kontrollerine yönelik ekip kaynak yönetimi ve değerlendirmesi (CRM) konusunda bilgilendirilmiş olması,
e) Uçaklar için sol sandalyedeki pilotlara eğitim verilmesi halinde sağ sandalye eğitimi, helikopterler için sağ sandalyedeki pilotlara eğitim verilmesi halinde sol sandalye eğitimi almış olması,
f) (Değişik: 01/10/2013-490) Eğiticinin eğitimi konusunda eğitim görmüş olması veya pedagojik formasyon eğitimi almış olması veya uçuş/tip öğretmeni sertifikası sahibi olması,
g) Gözetim altında yol uçuşları (LIFUS) ve yol kontrolleri (L/C) konularında yer ve uçuş eğitimi başarı ile bitirmiş olması gereklidir.
(2) İşletmenin ilk defa ruhsat alımı veya filosuna farklı tip hava aracı eklenmesi durumunda Genel Müdürlükten onay almak koşuluyla bu maddenin birinci fıkrasının (b) ve (ç) bentleri gereklilikleri aranmaz.
(3) Hava taksi işletmelerinde birinci fıkranın (b), (ç) ve (g) bentleri gereklilikleri aranmaz.
(4) (Değişik: 01/10/2013-490) Hava taksi işletmelerinde birinci fıkranın (c) bendi sabit kanat için 100, döner kanat için 50 saat olarak uygulanır.
(5) (Ek: 01/10/2013-490) İlgili tipte veya sınıfta öğretmenlik imtiyazına (TRI, CRI, FI) sahip olanlar için bu maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bendi ile dördüncü fıkrasının gereklilikleri aranmaz.
(6) (Ek: 01/10/2013-490) İlgili tipte veya sınıfta Sentetik uçuş öğretmeni (SFI) imtiyazına sahip olanlar sadece yol kontrollerinde ve bu kontrolü gözlemci koltuğunda icra etmek şartıyla, bu maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bendi ile dördüncü fıkrasının gereklilikleri aranmaksızın görevlendirilebilir.
(7) (Ek: 01/10/2013-490) İşletici yeterlilik kontrolü yapacak personelin;
a) İlgili tipte veya sınıfta kontrol pilotu yetkisine (TRE/SFE/CRE/FE) sahip olması,
b) İşletme dışından görevlendirilmesi veya işletmeye katılmasını müteakip görevlendirilmesi durumunda, işletme operasyon usulleri hakkında bilgilendirilmiş olması gerekir.
Madde 12 – Kabin alıştırma ve kontrol uçuşlarını yaptıracak personele ilişkin gereklilikler
(1) Kabin alıştırma ve kontrol uçuşlarını yaptıracak personelin;
a) İşletmenin yaptığı operasyonlar konusunda yeterli bilgiye ve tecrübeye sahip olması,
b) İlgili tipte ilk defa atanmaları durumunda; işletmede en az 1 yıldır kabin amiri olarak çalışıyor olması,
c) Son bir yıl içerisinde yapılan eğitim ve kontrollerde başarılı olması,
ç) (Mülga: 01/10/2013-490)
d) Alıştırma ve kontrol uçuşları konusunda yer ve uçuş eğitimini başarı ile bitirmiş olması gereklidir.
(2) İşletmenin ilk defa ruhsat alımı veya filosuna farklı tip hava aracı eklenmesi durumunda Genel Müdürlükten onay almak koşuluyla bu maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri gereklilikleri aranmaz.
Madde 13 – Ortak gereklilikler
(1) (Değişik: 01/10/2013-490) Atanan yer eğitmenlerinin, işletme eğitim standartlarına uygunluğu ve devamlılığı hususu, eğitimden sorumlu yönetici personel tarafından veya oluşturulan eğitim kurul üyesi/üyeleri tarafından en az yılda bir kere değerlendirmeye tabi tutulmalıdır. Söz konusu değerlendirme; eğitmenin eğiticiliği, konusuna hakimiyeti ve eğitim dokümanlarının güncelliği gibi hususları kapsamalıdır.
(2) (Değişik: 01/10/2013-490) Yer eğitimleri ve kontrolünü yapacak olan eğitmenin, eğitimden sorumlu yönetici personel veya oluşturulan eğitim kurul üyesi/üyeleri gözetiminde asgari bir eğitim ve/veya kontrol yapması ve başarılı olması gereklidir. İşletmede, ilgili konuda ilk defa eğitmen atanması durumunda, eğitmenin yeterliliği eğitimden sorumlu yönetici personel tarafından değerlendirilir
(3) Eğitim ve kontrol yapacak personele ilişkin asgari gerekliliklere ilişkin prosedürler işletmeler tarafından İşletme El Kitabında tanımlanır.
(4) Eğitim ve kontrol yapmak üzere atanan her personel için işletme içinde Eğitim ve Kalite yönetim sisteminden sorumlu yönetici personel onayları ile yürürlüğe girecek onay formu düzenlenir. Örnek form Ek-1'de yer almaktadır.
(5) (Değişik: 01/10/2013-490) Bu Talimat kapsamında hava taksi işletmeleri tarafından bu Talimatta belirtilen asgari gerekliliklerin sağlanması koşuluyla işletme dışından eğitim ve kontrol yapacak personel görevlendirilebilir.
(6) Detayları işletme el kitabında belirtilerek, Genel Müdürlükten onay alınması koşuluyla işletmeler tarafından yer dersleri için uzaktan eğitim ve kontrol sistemi kullanılabilir.
(7) Bu Talimat kapsamında yer dersi, yol eğitimi, alıştırma uçuşu ve kontrol yapacak kokpit ve kabin eğitmenlerinin bu madde gerekliliklerini sağlaması gereklidir.
(8) (Ek: 01/10/2013-490) Bu talimatın 7, 8, 9 ve 10 uncu maddeleri kapsamında eğitim veren eğitmenler, konularında eğitimin geçerlilik süresine uygun olarak eğitimlerini tazelemiş sayılırlar.
(9) (Ek: 01/10/2013-490) Eğitmenler eğitim verdiği konudaki güncel gelişmeleri takip etmekten, gereken tazeleme eğitimlerini almaktan ve eğitim konusunda olan büyük değişiklikler doğrultusunda gerektiğinde eğitimi yenilemekten sorumludur.
(10) (Ek: 01/10/2013-490) İlkyardım eğitmenleri için bu Talimatta belirtilen gereklilikler aranmaz. İlkyardım eğitiminin, Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş ilkyardım eğitmenleri tarafından verilmesi gerekir.
Madde 14 – İdari Yaptırımlar
(1) (Değişik: 01/10/2013-490) Bu Talimatta belirtilen kurallara uymayan işletmelere 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 27 nci, 30 uncu, 141 inci ve 143 üncü maddelerinde belirtilen hükümler uygulanır.
Geçici madde 1 – Geçiş süreci
(1) İşletmeciler, bu Talimatın yayımı tarihinden itibaren mevcut durumlarını 6 ay içinde bu Talimata uygun hale getirmek zorundadır.
Geçici madde 2
(1) (Değişik: 01/10/2013-490) Bu Talimatın yayımı tarihinden önce eğitim ve kontrol yapan personel için bu Talimatın madde 7(1) (a), madde 8 (1) (a), madde 9 (7), madde 10(1) (a), madde 11(1) (b) ve madde 12(1) (b) de belirtilen çalışma tecrübesi şartı aranmaz.
Madde 15 – Yürürlük
(1) Bu Talimat yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 16 – Yürütme
(1) Bu Talimat hükümlerini Genel Müdür yürütür.