SHT-ELEKTRİK Havaalanı Elektrik Sistemleri Tasarımına İlişkin Talimat
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- SHT-ELEKTRİK Havaalanı Elektrik Sistemleri Tasarımına İlişkin Talimat
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Talimatın amacı, havaalanı elektrik sistemleri tasarımında uygulanması gereken emniyet standartları ile ilgili usul ve esasları belirlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Talimat, sivil hava ulaşımına açık havaalanlarındaki elektrik sistemleri tasarımında uygulanması gereken usul ve esasları kapsar.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Talimat, 18/11/2005 tarihli ve 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 11 inci maddesi ve 14/05/2002 tarihli ve 24755 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hava Alanı Yapım, İşletim ve Sertifikalandırma Yönetmeliği’nin (SHY-14A) 27 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Semboller
(1) Bu Talimat ve eklerinde geçen semboller, karşılarında yazılı tanımlarda belirtilen anlamda kullanılmıştır.
> | Büyüktür ≥ | Büyük veya eşittir < | Küçüktür ≤ | Küçük veya eşittir = | Eşittir m | Metre
Madde 5 – Kısaltmalar
(1) Bu Talimat ve eklerinde geçen kısaltmalar, karşılarında yazılı tanımlarda belirtilen anlamda kullanılmıştır.
DH | Karar yüksekliği (Decision Height) ICAO | Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı PAPI | Hassas yaklaşma yol göstergesi (Precision Approach Path Indicator) RVR | Pist görüş mesafesi (Runway Visual Range) SHGM | Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü UPS | Kesintisiz güç kaynağı (Uninterruptible Power Supply) VMC | Görerek uçuş yapılmasını mümkün kılan meteorolojik koşullar (Visual Meteorological Conditions) VR | Görüş mesafesi (Visual Range)
Madde 6 – Tanımlar
(1) Bu Talimat ve eklerinde geçen tanımlar, karşılarında yazılı anlamda kullanılmıştır.
a) Aletli pist: Aletli yaklaşma prosedürlerini kullanan uçakların operasyonları için öngörülen ve işbu bent (1), (2), (3) alt bentlerinde tarif edilen pist türlerinden herhangi birini,
1) Hassas olmayan yaklaşma pisti: A tipi aletli yaklaşma operasyonuna uygun olan ve VR > 1000 m olan iniş operasyonlarına yönelik görsel ve/veya görsel olmayan yardımcılar ile hizmet veren pisti,
2) Hassas yaklaşma pisti Kategori I: B tipi aletli yaklaşma operasyonuna uygun olan ve DH > 60 m olan ve VR > 800 m veya RVR ≥ 550 m olan iniş operasyonlarına yönelik görsel ve/veya görsel olmayan yardımcılar ile hizmet veren pisti,
3) Hassas yaklaşma pisti - Kategori II: B tipi aletli yaklaşma operasyonuna uygun olan ve 60 m > DH ≥ 30 m olan ve VR ≥ 300 m olan iniş operasyonlarına yönelik görsel ve/veya görsel olmayan yardımcılar ile hizmet veren pisti,
4) Hassas yaklaşma pisti - Kategori III: Pist yüzeyine doğru ve pist yüzeyi boyunca B tipi bir aletli yaklaşma operasyonuna uygun;
30 m > DH ≥ 0 m olan ve RVR ≥ 175 m olan iniş operasyonlarına yönelik görsel ve/veya görsel olmayan yardımcılar ile hizmet veren pisti,
VEYA
15 m > DH ≥ 0 m olan ve 175 m > RVR ≥ 50 m olan iniş operasyonlarına yönelik görsel ve/veya görsel olmayan yardımcılar ile hizmet veren pisti,
VEYA
DH = 0 m olan ve RVR = 0 m olan iniş operasyonlarına yönelik görsel ve/veya görsel olmayan yardımcılar ile hizmet veren pisti,
b) Aletsiz pist: Görerek yaklaşma prosedürlerini veya yaklaşmanın VMC olarak sürdürülebileceği bir noktaya kadar aletli yaklaşma prosedürlerini kullanan uçakların operasyonları için öngörülen pisti,
c) Birincil güç kaynağı: Genellikle ticari veya kamusal bir şebeke kaynağı olan, havaalanı dışındaki geniş bir elektrik şebeke ağına bağlı elektrik besleme sistemini,
ç) Elektrojen grubu: Havaalanı için gerekli elektrik enerjisini üreten üreteçler bütününü,
d) İkincil güç kaynağı: Birincil güç kaynağından farklı bir iletim hattı üzerinden elektrik besleme yedekliliği ile sürekliliğini sağlamak üzere motor jeneratörleri, bataryalar ve benzeri teçhizatla müstakil elektrik üretim kapasitesi olan yedek güç kaynağını,
e) İzleme sistemi: Işıklandırma sistemlerinin güvenilirliğini ve çalışabilirliğini gösteren otomatik veya manuel sistemi,
f) Taksi yolu: Kara üzerinde kurulu olan bir havaalanında, uçakların taksi yapmaları için hazırlanmış ve havaalanının belirli bölümleri arasında bağlantı sağlamak amacıyla belirlenmiş yolu,
g) Durdurma barı: Stop barı ifade eder.
ğ) Apron: Bir kara havaalanı üzerinde uçakların yolcu bindirme/indirme, posta ya da kargo gibi yük yükleme/indirme, yakıt ikmali, park etme veya bakım amaçlı barınacakları belirli alanı,
ifade eder.
Madde 7 – Güç kaynakları
(1) Havaalanlarında ikincil güç kaynağı; hava trafik hizmetleri personelinin görevlerini yerine getirebilmeleri için gerekli sinyalizasyon lambalarına ve asgari ışıklandırmalara, uçakların emniyetli bir şekilde çalışması için esas olan tüm mânia ışıklarına, yaklaşma, pist ve taksi yolu ışıklandırmalarına, meteorolojik teçhizata, zaruri güvenlik ışıklandırmalarına, havaalanı acil durum birimleri için zaruri donanıma ve tesislere, tecrit edilmiş uçak park yeri üzerindeki projektörlü aydınlatma sistemlerine, yolcuların yürüyebilecekleri apron aydınlatması gibi unsurlara güç sağlayabilmek üzere birincil güç kaynağından gelen gücün kesilmesi üzerine otomatik olarak devreye girecek şekilde tesis edilmelidir.
(2) İkincil güç kaynağı olarak dizel, benzinli ve benzeri herhangi bir tür jeneratör kullanılması durumunda, söz konusu jeneratör kesintisiz olarak asgari yirmi dört saat çalışacak şekilde tesis edilmelidir.
(3) Kritik bir işlev gören ve düzgün çalışması için sürekli, sorunsuz elektrik gücü gereken elektronik veya diğer teçhizat için anlık gerilim değişiklikleri, anlık kesintiler, sürekli kesintiler gibi elektrik sorunlarına karşı uygun UPS donanımı tesis edilmelidir.
Madde 8 – Havaalanı ışıklandırma ve radyo seyrüsefer yardımcılarına yönelik elektrik devreleri
(1) Havaalanı ışıklandırma devreleri için tercih edilen düzen, her tertibat için bir seri ayırma transformatörünün bulunduğu ve her devrenin pist başının yanındaki elektrik besleme şalt sahasından beslendiği bir takım yüksek voltaj seri devre döngüleri şeklindedir. 1 Ocak 2017 tarihinden sonra inşa edilecek havaalanlarında her pist başına bir şalt sahası tesis edilmelidir.
(2) Her yaklaşma ve pist ışıklandırma sistemi en az iki devre üzerinden boşluk verilerek serpiştirilmiş olmalıdır. Serpiştirilmiş hizmetteki her devre söz konusu hizmetin bütününe yayılmalı ve devrelerin birinde veya daha fazlasında arıza olması durumunda dengeli simetrik bir ışıklandırma düzeninin devam edeceği şekilde düzenlenmiş olmalıdır.
(3) Pist merkez hattı ışıklarının tesis edilmesinin zorunlu olduğu havaalanlarında; pist merkez hattı ışıkları bu ışıkların renk kodlamasına zarar vermeyecek şekilde serpiştirilmelidir. Pist merkez hattı ışıklarının kırmızı ve beyaz olduğu göz önüne alındığında her bir rengin devresi EK-2 Şekil-2’de gösterildiği gibi ayrı ayrı tesis edilmelidir.
(4) Pist kenar ışıkları EK-2 Şekil-2’de gösterildiği gibi en az iki devre üzerinden boşluk verilerek serpiştirilmiş olmalıdır. Serpiştirilmiş hizmetteki her devre söz konusu hizmetin bütününe yayılmalı ve devrelerin birinde veya daha fazlasında arıza olması durumunda dengeli simetrik bir ışıklandırma düzeninin devam edeceği şekilde düzenlenmiş olmalıdır.
(5) Taksi yolu ışıklandırması, seri devrelere göre tasarlanmalıdır ve her bir taksi yolu devresi ayrı ayrı tesis edilmelidir. Hassas yaklaşma pisti - Kategori III koşullarında kullanılan taksi yollarında EK-2 Şekil-1’de gösterildiği gibi her bir renk için bir devre oluşturulmalıdır.
(6) Hassas Yaklaşma Pisti - Kategori II koşullarında kullanılan hızlı çıkış taksi yolu ve paralel taksi yollarında Şekil-1’de gösterildiği gibi her bir renk için bir devre oluşturulmalıdır.
(7) Taksi yolu merkez hattı ışıklandırma sisteminin devreleri, sistemin segmentlerinin pilotlara rota rehberliği sağlamak için seçici olarak ışıklandırılmasına imkân verecek şekilde olmalıdır.
(8) Durdurma barları birbirinden ve taksi yolu ışıklarından bağımsız olarak kumanda edilmelidir. Elektrik devreleri, bir durdurma çubuğundaki tüm ışıkların aynı anda bozulmayacağı şekilde tasarlanmalıdır.
(9) Yıllık toplam uçak trafiği 30.000’in üzerinde olan, hassas yaklaşma pisti - Kategori II ve Kategori III koşullarında kullanılan havalimanlarında sensörlü durdurma barları tesis edilmelidir.
(10) Havaalanında tesis edilen her bir ışıklandırma devresinin ayrı ayrı kumanda edilebilmesi için; birincil olarak kontrol kulesinde ve olası bir acil durumda alternatif olarak bakımcı teknik personel odası veya kumanda merkezlerinde (regülatör binaları da dahil) bir kumanda paneli tesis edilmelidir. Alternatif kumanda paneli, operatörün, yüksek voltaj donanımının veya şalt panosunun bulunduğu alana girmek zorunda kalmadan ulaşabileceği bir konumda olmalıdır.
(11) Kablolar asfaltlanmış alanların, taşıt yollarının, demiryollarının ya da suyollarının altına direkt gömülmemelidir. Bu alanlarda kablolar beton kaplı boruların ya da bükülmez sert çelik boruların içine kurulmalıdır.
Madde 9 – Bakım ve kontroller
(1) Pist, apron, taksi yolu üzerinde tesis edilen tüm ışıklandırma sistemi, yaklaşma ışıklandırma sistemi günlük olarak uzman personel tarafından denetlenmeli ve bu denetimler kayıt altına alınmalıdır.
(2) Havaalanı elektrojen grupları ve aydınlatma sistemlerinin bakımları günlük, haftalık, aylık ve yıllık olacak şekilde bir program dâhilinde yapılmalı ve bu bakımlar kayıt altına alınmalıdır.
(3) Havaalanı elektrojen grupları yılda en az bir defa kapsamlı bir bakıma tabi tutulmalı ve bu bakımlar kayıt altına alınmalıdır.
(4) İkincil güç ünitesinin jeneratör olarak tercih edildiği havaalanlarında:
a) Aletsiz pistlerin bulunduğu havaalanlarında birincil güç ünitesinden ikincil güç ünitesine geçiş süresinin, EK-1’de belirtilen geçiş sürelerine uyumluluğu yılda en az 6 defa test edilip kayıt altına alınmalıdır.
b) Aletli pistlerin bulunduğu havaalanlarında birincil güç ünitesinden ikincil güç ünitesine geçişteki sürenin, EK-1’de belirtilen geçiş sürelerine uyumluluğu her ay test edilip kayıt altına alınmalıdır.
(5) Havaalanında tesis edilmiş izleme sisteminin bakımı yılda en az 1 defa yapılmalı ve sağlıklı bir şekilde çalışılabilirliği kule ekibi ile birlikte en az ayda 1 defa test edilmelidir. Bu testler, hava trafiği yoğun olan havaalanlarında haftada en az 1 defa yapılmalıdır.
(6) Havaalanı elektrojen grupları ve aydınlatma sisteminin bakım ve muayenelerini gerçekleştirecek personel sayısı en az 2 kişiden oluşmalıdır ve bu kişiler havaalanı bünyesinde çalışan uzman personel olmalıdır. Elektrojen gruplarının kapsamlı bakımları yapıldığı veya ihtiyaç halinde havaalanı personeli dışında uzman desteği alındığı durumlarda operasyonlar havaalanı uzman elektrik personeli eşliğinde gerçekleşmelidir.
Madde 10 – Yürürlük
(1) Bu Talimat, yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Madde 11 – Yürütme
(1) Bu Talimat hükümlerini Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütür.