SHT-145 Onaylı Hava Aracı Bakım Kuruluşları Talimatı
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Talimatın amacı, 11/06/2013 tarih ve 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Onaylı Hava Aracı Bakım Kuruluşları Yönetmeliği (SHY-145)’nin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Talimat, Onaylı Hava Aracı Bakım Kuruluşları Yönetmeliği (SHY- 145)’ne uygun şekilde, sivil hava araçlarına veya komponentlere bakım hizmeti vermek üzere yetkilendirilmiş kuruluşları ve bu kuruluşlarda görev yapan yönetici ve personeli kapsar.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Talimat, 14/10/1983 tarih ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’na, 10/11/2005 tarih ve 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’a ve 11/6/2013 tarihli ve 28674 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Onaylı Hava Aracı Bakım Kuruluşları Yönetmeliği (SHY-145)’nin 3.maddesine dayanılarak, Avrupa Birliğinin Commission Regulation (EU) No 1321/2014 düzenlemesinin Commission Regulation (EU) 2015/1088 ve (EU) 2015/1536 numaralı değişikliklerine ve ED Decision 2015/029/R düzenlemesinin ED Decision 2016/011/R değişikliğine uyumlu olarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar
(1) Bu Talimatta yer alan;
a) AMC (Acceptable Means of Compliance): EASA tarafından yayınlanan ve sağlanması zorunlu olan gerekliliklerin kabul edilebilir uygulama usul ve esaslarını,
b) Bakım: Uçuş öncesi kontrol hariç olmak üzere, birlikte veya ayrı yapılmak üzere hava aracı veya komponentin muayenesini, revizyonunu, parça değiştirmesini, onarımını, arıza veya hasar giderme işlemini,
c) Bakım çıkışı: Bakımı yapılan hava aracı veya komponentinin bakım kuruluşu tarafından yeniden hizmete hazır hale getirilmesini,
ç) Bakım kuruluşu: SHY-145 Yönetmeliğine uygun olarak bakım yapmak üzere yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilere ait işletmeleri,
d) Bakım kuruluşu el kitabı (BKEK): Onay kapsamını oluşturan ve kuruluşun faaliyet alanını belirleyen esasları içeren ve kuruluşun SHY-145 Yönetmeliğine nasıl uyacağını gösteren dokümanları,
e) Büyük hava aracı: Azami kalkış ağırlığı 5700 kg. üzerinde olan uçaklar ile azami kalkış ağırlığı 3175 kg. üzerinde olan veya birden fazla motoru bulunan helikopterleri,
f) CDCCL (Critical Design Configuration Control Limitations) : Kritik Tasarım Konfigürasyon Kontrol Sınırlamasını,
g) Dolaylı onay: Bakım kuruluşunun BKEK ve varsa ayrı bir doküman halinde verilen eklerinde yapılacak küçük değişiklikleri geliştireceği bir prosedürle kendi kalite sistemi içerisinde onaylayabilmesini,
ğ) EASA (European Aviation Safety Agecy): Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansını,
h) EASA Part-145: EASA tarafından onaylı bakım kuruluşu konusunda yayınlanan düzenlemeleri,
ı) EASA Part-66: EASA tarafından hava aracı bakım personelinin lisanslandırılması ve onaylayıcı bakım personeli konusunda yayınlanan düzenlemeleri,
i) EASA Part-21: EASA tarafından hava aracı ve komponentlerinin tasarım ve üretimi konusunda yayınlanan düzenlemeleri,
j) ELA1 (European Light Aircraft 1) Avrupa hafif hava aracı 1;
1) Azami kalkış kütlesi (MTOM-Maximum Take Off Mass) 1,200 kg. veya altında olan, karmaşık motorlu hava aracı olarak sınıflandırılmayan uçağı,
2) Azami kalkış kütlesi (MTOM-Maximum Take Off Mass) 1,200 kg. veya altında olan planör veya motorlu planörü,
3) Azami tasarım kaldırma gazı veya sıcak hava hacmi, sıcak hava balonları için 3,400 m3'ün, gaz balonları için 1,050 m3'ün, bağlı gaz balonları için 300 m3'ün üzerinde olmayan balonu,
4) Azami dört kişi alacak şekilde tasarlanmış, azami tasarım kaldırma gazı veya sıcak hava hacmi, sıcak hava zeplinleri için 3400 m3'ün ve gaz zeplinleri için 1,000 m3'ün üzerinde olmayan zeplini,
k) ELA2 (European Light Aircraft 2) Avrupa hafif hava aracı 2;
1) Azami kalkış kütlesi (MTOM-Maximum Take Off Mass) 2,000 kg. veya altında olan, karmaşık motorlu hava aracı olarak sınıflandırılmayan uçağı,
2) Azami kalkış kütlesi (MTOM-Maximum Take Off Mass) 2,000 kg. veya altında olan planör veya motorlu planörü,
3) Balonu,
4) Sıcak hava zeplinini,
5) Aşağıdaki karakteristiklere sahip gaz zeplinini;
a) % 3 azami statik ağırlık,
b) vektörel olmayan itki (geri itki hariç),
c) yapısal, kontrol sistemi ve balon bölmesi sistemi geleneksel ve basit tasarımlı,
ç) güç destekli olmayan kontroller
6) Çok hafif döner kanatlı uçağı (rotorcraft),
l) FAA (Federal Aviation Administration): Amerikan Federal Havacılık Kurulunu,
m) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü,
n) GM (Guidance Material): EASA tarafından onaylı bakım kuruluşu konusunda yayımlanan kararlar için rehber dokümanını,
o) Hat bakım: Hava aracının veya hava aracı parçasının onaylanmış standartlara uygun olarak hangar gerektirmeyen bakım, onarım, parça değiştirme ve hasar giderme işlemlerinin yapılmasını,
ö) Hava aracı: Havalanabilen ve havada seyredebilme kabiliyetine sahip her türlü aracı,
p) Hava aracı bakım lisansı: Hava araçlarına belirli tip ve kapsamda bakım yapmak üzere yetkilendirilen teknik personel için düzenlenen lisansı,
r) ICAO (International Civil Aviation Organization): Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatını,
s) IR (Implementing Regulations) : EASA tarafından yayınlanan ve sağlanması zorunlu olan gereklilikleri,
ş) İnsan faktörü: İnsan performansını ve verimliliğini dikkate alarak insanın diğer sistem bileşenlerine güvenli, etkin, emniyetli ve sağlıklı uyumunu hedefleyerek havacılık tasarımları, sertifikalandırması, eğitimi, operasyonları ve bakımlarına uygulanan prensipleri,
t) İnsan performansı: Havacılıkla ilgili işlemlerin emniyeti ve verimliliği üzerinde bir etkiye sahip olan insan kapasitesi ve sınırlamaları,
u) Kategori B1/B2 destek personeli: Üs bakımında çalışan B1 ve/veya B2 kategori lisansına sahip, ancak üs bakımı gerektiren bakımlara bakım çıkış sertifikası düzenleme yetkisi bulunmayan personeli,
ü) Karmaşık Motorlu Hava Aracı:
1) Azami Kalkış Kütlesi (MTOM-Maximum Take Off Mass) 5,700 kg. ve üzerinde olan veya azami yolcu koltuk kapasitesi on dokuzdan fazla olan veya iki pilot veya üzeri pilotla uçuş için sertifikalandırılmış olan veya turbo jet motor veya motorlara sahip olan veya birden fazla turboprop motora sahip uçakları,
2) Azami Kalkış Kütlesi (MTOM-Maximum Take Off Mass) 3,175 kg. ve üzerinde olan veya azami yolcu koltuk kapasitesi dokuzdan fazla olan veya iki pilot veya üzeri pilotla uçuş için sertifikalandırılmış olan helikopterleri,
3) Tilt rotor hava araçlarını,
v) Komponent: Herhangi bir motor, pervane, parça veya cihazı,
y) NDT (Non-Destructive Test): Tahribatsız test işlemini,
z) Onaylayıcı personel: Yapılan bakımın SHY-145 şartlarına uygun olarak tamamlandığını belgelemek üzere hava aracı veya komponentin bakım çıkışından sorumlu personeli,
aa) SHY-145: 11/6/2013 tarihli ve 28674 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Onaylı Hava Aracı Bakım Kuruluşları Yönetmeliğini,
bb) SHY-147: 18/8/2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hava Aracı Bakım Eğitimi Kuruluşları Yönetmeliğini,
cc) SHY-21: 20/08/2013 tarihli ve 28741 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Yönetmeliğini,
çç) SHY 66: 30/10/2013 tarihli ve 28806 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hava Aracı Bakım Personeli Lisans Yönetmeliğini,
dd) TSE: Türk Standartları Enstitüsünü,
ee) Tahribatsız muayene el kitabı (TMEK): Bakım kuruluşunun tahribatsız muayene konusundaki uygulama usul ve esasları içeren dokümanı,
ff) Tamamlayıcı tip sertifikası: Ürün tip sertifikasından farklı olarak, tip sertifikası sahibi dışındaki kuruluş tarafından, ürün üzerinde yapılan modifikasyonların onayı için ülke otoritesi tarafından verilen belgeyi,
gg) Tip sertifikası: Hava aracı, motor veya pervane için tasarım kriterlerine ve uçuşa elverişlilik kurallarına uygunluğu belirleyen, tip tasarımını, teknik özellikleri ve işletme limitlerini içeren, üretimi gerçekleştiren ülke otoritesi tarafından verilen belgeyi,
ğğ) Uçuş öncesi kontrol: Hava aracının uçuş için elverişli olduğundan emin olmak için uçuş öncesinde yapılan ve arıza giderme işlemini kapsamayan kontrolü,
hh) Üs bakım: Hava aracının hangar ve atölye mekânlarında onaylanmış standartlara göre yenileştirme, onarım, parça değiştirme veya hasar giderme işlemlerinin birlikte veya ayrı yapılmasını,
ıı) Yetkilendirme belgesi: Bakım kuruluşunun bakım çıkış sertifikasını imzalayacak olan onaylayıcı personel için düzenleyeceği ve personelin hangi hava araçlarına veya komponentlerine hangi bakımları yapma konusunda yetkilendirildiğini gösterir belgeyi, ifade eder.
Madde 5 – Yönetim teşkilatı ve karşılıklı tanınma
(1) Yönetim teşkilatı Türkiye içerisinde yerleşik bulunan kuruluşlara, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uygun olmaları durumunda Genel Müdürlük tarafından onay verilir.
(2) Yurt dışında bulunan kuruluşların bu Yönetmelik kapsamındaki onay talepleri, Genel Müdürlük tarafından değerlendirmeye alınır. Gerekli görülmesi halinde, yerinde denetim ve inceleme yapılarak, bu Yönetmelikle istenen gerekliliklerin uygunluğundan emin olunur. Genel Müdürlük bu başvuruyu kabul etmeden önce bakım kuruluşunun onay belgesine olan ihtiyacının doğruluğunu inceleme hakkını saklı tutar. Bahse konu kuruluşların yetkilendirilmesi konusundaki esaslar Genel Müdürlük tarafından ayrıca düzenlenir.
Madde 6 – Yetki belgesi zorunluluğu
(1) SHY-145 kapsamında yurt içinde hat bakımı veya komponent bakımı yapmak üzere Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş bakım kuruluşlarının 23/08/2016 tarihli ve 29810 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Havalimanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği (SHY-22) kapsamında hat bakımla ilgili çalışma ruhsatı almalarına gerek yoktur.
Madde 7 – Başvuru
(1) SHY-145 hükümlerine göre ilk yetki başvurusu veya mevcut yetkide değişiklik talebi, bu Talimatın Ek-1 Tablo-2’sin de yer alan usul ve esaslara uygun şekilde yapılır.
Madde 8 – Onay şartları
(1) Bakım kuruluşlarına, bu Talimatın Ek-1 Tablo-1’inde yer alan kapsamda ve Tablo-3’ünde yer alan şartlara uygun olarak, Genel Müdürlük tarafından onay verilir.
Madde 9 – Tesis gereklilikleri
(1) Bakım kuruluşu, bu Talimatın Ek-1 Tablo-4’ünde yer alan şartlara uygun olarak, tesislerini her türlü planlı çalışmaya olanak verecek biçimde düzenler. Atölyeleri ve bakım bölümlerini, çevresel ve çalışma alanı kirliliğini önlemek amacıyla uygun şekilde ayırır.
Madde 10 – Personel gereklilikleri
(1) Bakım kuruluşu, bu Talimatın Ek-1 Tablo-5’inde yer alan şartlara uygun olarak, müşteri tarafından talep edilen tüm bakımın finanse edilebilmesini ve SHY 145 kapsamında gerekli görülen standartlara göre yapılmasını sağlamak için kurumsal yetkiye sahip bir sorumlu müdür atamasını yapar.
(2) EASA Part-66 kapsamında düzenlenen lisanslar ilave bir işleme tabi tutulmaksızın geçerli kabul edilir. Bu kapsamda lisanslandırılan bakım personeli, lisansında yer alan yetkiler doğrultusunda SHY-145 onaylı bakım kuruluşlarında görev alabilir.
Madde 11 – Onaylayıcı personel ve destek personeli
(1) Bakım kuruluşu, onaylayıcı personel ve destek personelinin, bu Talimatın Ek-1 Tablo-6’sında yer alan şartlara uygun olarak, yetkilendirmesini yapar.
Madde 12 – Uçuşa Elverişlilik Gözden Geçirme Personel Kayıtları
(1) Bakım kuruluşu, uçuşa elverişlilik gözden geçirme personel kayıtlarını, Ek-1 Tablo-7’de ifade edilen şartlara uygun olarak tutar.
Madde 13 – Alet, ekipman ve malzeme
(1) Bakım kuruluşu, bu Talimatın Ek-1 Tablo-8’inde yer alan şartlara uygun olarak, onay kapsamındaki bakımları yapmak için gerekli alet, ekipman ve malzemeyi temin ederek, standartlara uygun şekilde kontrol ve kalibre edilmesini sağlar ve kullanıma hazır bulundurur.
Madde 14 – Komponentlerin kabulü
(1) Tüm komponentler bu Talimatın Ek-1 Tablo-9’unda yer alan şartlara uygun şekilde sınıflandırılır ve uygun şekilde birbirinden ayrılır.
Madde 15 – Bakım verileri
(1) Bakım kuruluşu, bu Talimatın Ek-1 Tablo-10’unda yer alan şartlara uygun olarak modifikasyon ve onarımlar dahil olmak üzere, gerekli olan, geçerli ve güncel tüm bakım verilerini bakımın gerçekleştirilmesi sırasında hazır bulundurur ve kullanır.
Madde 16 – Üretim planlama
(1) Bakım kuruluşu, bu Talimatın Ek-1 Tablo-11’inde yer alan şartlara uygun olarak, bakımın emniyetli bir şekilde tamamlanmasını sağlamak amacıyla, gerekli bütün personel, alet, ekipman, malzeme, bakım verisi ve tesislerin kullanılmasını planlamak için işin hacmine ve karmaşıklığına uygun bir sistem oluşturur.
Madde 17 – Bakımın uygulanması
(1) Bakım kuruluşu, bakımın bu Talimatın Ek-1 Tablo-12’sinde yer alan şartlara uygun olarak gerçekleştirilmesini sağlar.
Madde 18 – Bakımın sertifikalandırılması
(1) Bakım çıkış sertifikası, bu Talimatın Ek-1 Tablo-13’ünde yer alan şartlara uygun olarak, işleticinin talep ettiği tüm bakımın, bakım kuruluşu tarafından bu Talimatın 15inci maddesinde tanımlanan bakım verilerinin ulaşılabilirliğini ve kullanımını da dikkate alarak, bu Talimatın 22nci maddesinde belirtilen BKEK prosedürlerine uygun olarak gerçekleştirildiği ve uçuş emniyetini tehlikeye atacağı bilinen hiçbir uygunsuzluğun bulunmadığı doğrulandığında, bakım kuruluşu adına yetkilendirilmiş onaylayıcı personel tarafından düzenlenir.
Madde 19 – Bakım kayıtları
(1) Bakım kuruluşu, bu Talimatın Ek-1 Tablo-14’ünde yer alan şartlara uygun olarak gerçekleştirilen bakımın tüm ayrıntılarını kayıt altına alır ve muhafaza eder.
Madde 20 – Olay bildirimi
(1) Bakım kuruluşu, kendisi tarafından tanımlanan ve hava aracı veya komponentin uçuş emniyetini ciddi bir şekilde tehlikeye atan emniyetsiz bir durumla sonuçlanmış veya sonuçlanabilecek her türlü olayı, bu Talimatın Ek-1 Tablo-15’inde yer alan şartlara uygun olarak tarif edilen yerlere sunar.
Madde 21 – Emniyet ve kalite politikası, bakım prosedürleri ve kalite sistemi
(1) Bakım kuruluşu, bu Talimatın Ek-1 Tablo-16’sında yer alan şartlara uygun olarak, BKEK’te yer alacak bir emniyet ve kalite politikası belirler, uygun bir kalite sistemi kurar ve ilgili prosedürleri geliştirir.
Madde 22 – Bakım kuruluşu el kitabı
(1) Bakım kuruluşu, bu Talimatın Ek-1 Tablo-17’sinde yer alan şartlara uygun olarak, onay kapsamını oluşturan faaliyet alanını belirten ve bu Talimata nasıl uyacağını gösteren esasları içeren bir BKEK ve eğer gerekli görülüyorsa ilave dokümanları hazırlar.
Madde 23 – Bakım kuruluşunun yetkileri
(1) Bakım kuruluşu, bu Talimatın Ek-1 Tablo-18’inde yer alan şartlara uygun olarak, BKEK’te tanımlanan görevleri yerine getirmeye yetkilidir.
(2) Bu Talimatın Ek-1 Tablo-19’unda yer alan zaruri durumlarda, tanımlanan gerekliliklerin sağlandığı kontrol edilerek Genel Müdürlükçe istisnai onay veya yetki verilebilir.
Madde 24 – Bakım kuruluşunun sınırlamaları
(1) Bakım kuruluşu, ancak bu Talimatın Ek-1 Tablo-20’sinde yer alan şartları sağladığı zaman bakım yapabilir.
Madde 25 – Bakım kuruluşuna ilişkin değişiklikler
(1) Bakım kuruluşu, bu Talimatın Ek-1 Tablo-21’inde yer alan şartlara uygun olarak, Kuruluşta gerçekleşecek değişikliklerini, kontrolünde olmayan durumlar hariç olmak üzere, bu değişiklikler gerçekleşmeden önce Genel Müdürlüğe bildirmekle yükümlüdür.
Madde 26 – Yetkinin geçerliliği
(1) Genel Müdürlük tarafından yapılan değerlendirmelerin ardından bu Talimat gerekliliklerini sağlayan Bakım kuruluşlarına, bu Talimatın Ek-1 Tablo-22’ sinde yer alan şartlara uygun olarak, yetki belgesi düzenlenir ve geçerliliğini korur:
Madde 27 – Bulgular
(1) Bakım kuruluşu, bu Talimatın Ek-1 Tablo-23’ünde yer alan şartlara uygun olarak, bulgularını takip eder ve gerekli işlemlerin yapılmasını sağlar.
Madde 28 – Sorumluluklar
(1) Onaylı bakım kuruluşları ve yönetici personeli ile kuruluşta görevli diğer ilgili personel, bu Talimat ve eklerinde belirtilen esas ve sınırlamalara uygun planlama ve uygulama yapmaktan Genel Müdürlüğe karşı sorumludur.
Madde 29 – Geçiş Süreci
(1) Bu Talimatın IR 145.A.30 (h) maddesi kapsamında C kategori gerekliliğinin belirlenmesinde kullanılan “Büyük Hava Aracı” tanımının “Karmaşık Motorlu Hava Aracı” olarak değiştirilmesi dolayısıyla, öncesinde büyük olmayan ve üs bakım çıkış işlemleri için C kategori gerekliliği bulunmayan hava araçları için üs bakım yetkisi bulunan bakım kuruluşları IR 145.A.30 (h) maddesi gerekliliklerini bu Talimat değişikliğinin yayımlandığı tarihten itibaren 90 gün içerisinde sağlar.
(2) Bu Talimatın AMC 145.A.70 (a) maddesi kapsamında değişen Bakım Kuruluşu El Kitabı başlıklarının onaylı bakım kuruluşlarınca değerlendirilerek bu Talimat değişikliğinin yayımlanması sonrasında yapılacak ilk Bakım Kuruluşu El Kitabı değişikliğinde yansıtılması gerekmektedir.
Madde 30 – Yürürlük
(1) Bu Talimat yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 31 – Yürütme
(1) Bu Talimat hükümlerini Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütür.
Talimatın Yayımlandığı Tarih 21/11/2013 Talimatta Değişiklik Yapan Talimatların Yayımlandığı Tarih 1 | 13/07/2015 Talimatın Güncellendiği Tarih 2 |