KolayuyumGiriş yap

Malezya Pazara Giriş Rehberi

Tür
Resmi Gazete
İlgili mevzuat
Güncel metin
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır.

1. GENEL BİLGİLER

1.1. Coğrafi Konum

Malezya Güneydoğu Asya'da yer almakta olup, kuzeyinde Tayland, Güney Çin Denizi ve Brunei, doğusunda Selebes Denizi, güneyinde Endonezya ve Singapur, batısında Malakka Boğazı ile çevrilidir. Brunei ile 381 km, Endonezya ile 17.82 km ve Tayland ile 506 km sınıra sahip olan Malezya'nın toplam 2.669 km uzunluğunda kara sınırı vardır. Toplam deniz kıyı şeridi ise 4.675 km uzunluğundadır. Malezya, 330.252 km² yüzölçümüne sahip olup, başkenti Kuala Lumpur'dur Malezya’nın idari başkenti ise Putrajaya'dır.

Tropikal iklimin hakim olduğu Malezya, anakarada yer alan “Malezya Yarımadası” ile Sabah ve Sarawak eyaletlerinin bulunduğu Borneo adasından oluşmaktadır.

1.2. Siyasi ve İdari Yapı

Malezya, Federal Anayasal Monarşi'ye dayalı parlamenter demokrasi sistemiyle yönetilmektedir. 13 Eyalet (Johor, Kedah, Kelantan, Melaka, Negeri Sembilan, Pahang, Perak, Perlis, Pulau Pinang, Sabah, Sarawak, Selangor ve Terengganu) ve 3 federal bölgeden (Kuala Lumpur, Labuan, Putrajaya) oluşmaktadır.

Devlet başkanı Sultandır (Yang di-Pertuan Agong-Paramount Ruler). Sultan, aynı zamanda Silahlı Kuvvetler Başkomutanı ve dini kurumların başıdır. Sultan, dokuz eyalet sultanlarının (Britanya'nın egemenliğindeki dönemde sultan bulunmayan; Melakka, Pulau Penang, Sabah, Sarawak hariç) oluşturduğu "Malay Sultanları Konseyi" tarafından, kendi aralarından, rotasyon usulüyle beş yılda bir seçilmektedir.

Sultan Ibrahim Sultan Iskandar esasen Johor eyaletinin sultanı olup, 31.01.2024 tarihinde 17. Malezya Kralı olarak göreve başlamış olup. Görev süresi 5 yıldır.

Anayasaya göre Federasyon'un yasama yetkisi Sultan'ı da içerecek şekilde Parlamento'ya (Federal Meclis) verilmiştir. Parlamento, Temsilciler Meclisi (Dewan Rakyat) ve Senato (Dewan Negara) olarak iki bölümden oluşmaktadır.

Hukuk sistemi İngiliz hukukuna dayanmaktadır. İslam Hukuku Müslüman nüfus için geçerlidir. Ancak, dini hükümlerin medeni hakların ötesine giden kuralları çoğu hallerde fiilen uygulanmamaktadır.

Sultan, yürütmenin başı olmakla birlikte, bu yetki sembolik nitelik taşımaktadır. Yetki Başbakan başkanlığındaki bakanlar kurulu tarafından kullanılmaktadır.

24 Kasım 2022 tarihinde gerçekleşen yerel seçimlerde YAB Dato' Seri Anwar bin Ibrahim Başbakanlığında kurulan ve son olarak Kasım 2023’te revize edilen hükümet görevine halen devam etmektedir. Kurulan hükümetin beklenen toplam görev süresi 5 yıldır.

1.3 Nüfus ve İstihdam

Malezya'nın 2023 yılında 34,3 milyon kişi olduğu tahmin edilen nüfusu ile dünyada 46. sırada yer almaktadır. Malezya nüfusunun 2030 yılında 37 milyon kişi olacağı tahmin edilmektedir. (Worldometers)

Malezya nüfusunun yaklaşık %70'ini Bumiputera olarak ifade edilen öz Malaylar, %23'ünü Çinliler, %7'sini ise Hintliler oluşturmaktadır. (Statista)

Nüfusun dini dağılımı ise şu şekildedir: İslam (%63,7), Budizm (%17,7), Hristiyan (%9,4), Hinduizm (%6,0), Konfüçyizm/Taoizm ve diğer (%2,3).

Malezya’da işgücü, 2022 yılında 17,1 milyon kişi olarak kaydedilmiş, 2023 yılında ise bir önceki yıla kıyasla %1,2 artarak 17,3 milyon kişi olmuştur. 2024 yılının ikinci çeyreğinde ise işgücü sayısı 17,1 milyon kişi olarak kaydedilmiştir.

Malezya'daki işgücü katılım oranı 2022 yılında %69,3, 2023 yılında %70 olmuştur.

2024 Haziran-Ağustos döneminde Malezya'daki işgücü katılım oranı %70,4 olarak gerçekleşmiştir.

2023 yılında erkek işgücü sayısı 10,56 milyon kişi ile ülkenin işgücünün yüzde 61,05'ini, kadın işgücü ise aynı yıl 6,74 milyon kişi ile ülkenin işgücünün yüzde 38,95'ini oluşturmuştur. 2024 yılının ikinci çeyreğinde erkek işgücü sayısı 10,50 milyon kişi, kadın işgücü ise 6,65 milyon kişi olarak gerçekleşmiştir.

2023 yılında yaş grubuna göre işgücünün dağılımı incelendiğinde; 20-24 yaş grubundakilerin 1,9 milyon kişi, 25-29 yaş grubundakilerin 2,5 milyon kişi, 30-34 yaş grubundaki iş gücü 2,48 milyon kişi, 35-39 yaş grubundakilerin bunu 2,40 milyon kişi, 40-44 yaş grubundakilerin 2,15 milyon kişi, 45-49 yaş grubundakilerin 1,5 milyon kişi ve 50-54 yaş grubundakilerin 1,2 milyon kişi olduğu görülmüştür.

İstihdam edilenlerin yaş grubuna göre dağılımına bakıldığında; 15-24 yaş arasındakiler %16’sını (2,65 milyon kişi), 25-34 yaş arasındakiler % 34,1’ini (5,66 milyon kişi), 35-44 yaş arasındakiler %25,3’ünü (4,19 milyon kişi), 45-54 yaş arasındakiler %16,7’sini (2,77 milyon kişi), 55-64 yaş arasındakiler ise %7,9'unu (1,25 milyon kişi) oluşturmuştur. 2023 yılının ikinci çeyreğinde 16,15 milyon kişi olarak kaydedilen toplam istihdam edilen kişi sayısı 2024 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,7 artışla 16,59 milyona ulaşmıştır.

2024 yılı ikinci çeyreğinde sektörlere göre istihdam verilerine bakıldığında, Hizmetler sektöründe toplam istihdam 10,38 milyon kişi, İmalat sektöründe 2,82 milyon kişi, Tarım sektöründe 1,90 milyon kişi, İnşaat sektöründe 1,41 milyon kişi ve Madencilik & Taş Ocakçılığı sektöründe 760 bin kişi istihdam edilmiştir.

1.4 Doğal Kaynaklar ve Çevre

Malezya, çeşitli doğal kaynaklara sahiptir. Kalay ve petrol, Malezya ekonomisinde büyük önem taşıyan iki ana maden kaynağıdır. Malezya, 1980'lerin başında yaşanan kalay madeni pazarındaki çöküşüne kadar dünyanın en büyük kalay üreticisi konumundaydı.

19. ve 20. yüzyıllarda kalay üretimi, küresel üretimin %31'inden fazlasını oluşturarak Malezya ekonomisinde baskın bir rol oynamıştır. 1972'de petrol ve doğal gaz madencilik sektörünün dayanağı görevini kalaydan devralmıştır.

Malezya'nın mineral kaynak endüstrisi genel olarak metalik, metal olmayan, enerji mineral sektörlerini kapsamaktadır. Metalik mineral sektörü kalay, altın, boksit, demir cevheri, ilmenit, manganez ve kalay ve altın madenciliğinin zirkonyum, monazit, rutil, strüverit ve gümüş gibi diğer ilişkili mineral yan ürünleri gibi minerallerden oluşmaktadır. Metalik olmayan mineral sektörü kireç taşı, kil, kaolin, silika kumu, kum ve çakıl, agrega, feldispat ve mikadan oluşmaktadır. Enerji mineral sektörü yalnızca kömürden oluşmaktadır.

Ham petrol başta olmak üzere petrol ürünleri ülkenin en değerli doğal kaynaklarıdır. Ülke, Malezya Yarımadası'nın açık deniz sularına ve Borneo adasındaki Sabah ve Sarawak eyaletlerine yayılmış, doğal gaz ve ham petrol şeklindeki fosil yakıt rezervlerine sahiptir. Enerji ürünleri, ülkenin ihracattan elde ettiği gelirin en büyük katkısını oluşturmaktadır.

Malezya 2023 yılında 2,7 milyar varil kanıtlanmış ham petrol rezervi ile 49 ülke arasında 28. Sırada yer alırken, 593.8 bin varil/gün ham petrol üretimi ile 110 ülke arasında % 1 pay ile 28. sıradadır. (Wisevoter)

2023 yılında 81.1 billion cubic meters doğalgaz üretimi ile 55 ülke arasında %2 pay ile 11. sıradadır. 1 (Energy Institute)

2. MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER VE TAHMİNLER

2.1. Ülkenin Genel Ekonomik Görünümü (2023)

GSYH (Nominal) | 415,6 milyar $ Kişi Başına GSYH (Nominal) | 12.570 $ GSYH Büyüme Hızı (Reel) | % 3,7 Enflasyon Oranı | % 2,5 İşsizlik Oranı | % 3,6 Para Birimi & Döviz Kuru | Ringgit (RM) 1 ABD $ =4,56 RM Toplam Rezervler | 113,5 milyar $ İhracat | 313 milyar $ İthalat | 266 milyar $ GSYH'nin Sektörel Dağılımı | Hizmetler %55.9, Sanayi %23.0, Tarım %7.8, Madencilik %8.6, İnşaat %3.6 İhracatında Başlıca Ürünler | %40,4 elektrik ve elektronik ürünler, %10,1 petrol ürünleri, %5,0 kimyasallar, %4,9 palm yağı, %4,2 LNG %4,0 Makine, ekipman ve parçaları, %3,9 Metal imalatçıları, %3,8 Optik ve bilimsel ekipman ve %2,1 demir çelik İthalatında Başlıca Ürünler | %29,4 elektrik ve elektronik ürünler, %11,4 petrol ürünleri %8,6 kimyasallar, %7,4 makine ve ekipmanlar, %5,3 metal imalatçıları, %5,0 ham petrol, %4,6 Ulaştırma ekipmanları, %2,6 demir-çelik, %2,5 optik ve bilimsel ekipman, %2,4 işlenmiş gıda İhracatında Başlıca Ülkeler | Singapur (%15,4), Çin (%13,5), ABD (%11,3), Hong Kong (%6,3) ve Japonya (%6,0) İthalatında Başlıca Ülkeler | Çin (%11,9), Singapur (%7,3), ABD (%6,9), Japonya (%5.9) ve Endonezya (%5,0) Başlıca Sanayi Dalları | Otomotiv, dayanıklı tüketim malları, tekstil ürünleri, çeşitli gıda maddeleri, inşaat malzemeleri, mobilya ve ağaç ürünleri Başlıca Tarımsal Üretim | Kauçuk, palm yağı, kakao, hindistancevizi, pirinç, muz, ananas, durian Madenler ve Yeraltı Kaynakları | Petrol, doğal gaz, kalay, demir, boksit, altın, silis kumu, silis kaya, kireçtaşı ve kömür İş Konseyi Eşbaşkanları | Türk Kanadı: Dr.Mehmet Demiroğlu/TUSAŞ Malezya Kanadı: - Malezya’nın Ülkemizdeki Temsilcileri | Malezya’nın Ankara Büyükelçisi Sayın Sazali bin Mustafa Kamal, MATRADE İstanbul Direktörü: Mr. Sadat anak Foster Maad MIDA İstanbul Direktörü: Mr Shahzul Jayawirawan Mohd Yunus

https://www.energyinst.org/ data/assets/pdf_file/0006/1542714/684_EI_Stat_Review_V16_DIGITAL.pdf

2.2. Temel Ekonomik Göstergeler

Malezya İstatistik Departmanı tarafından yayımlanan verilere göre, 2023 yılında Malezya'nın nominal GSYİH'si %3,7 büyüyerek 415,6 milyar dolar olmuştur.

2023 yılı GSYİH’nin sektörel dağılımına bakıldığında; hizmetler sektörü %55,9, imalat Sektörü %23,0, tarım Sektörü %7,8, madencilik ve taş ocakçılığı % 8,6, inşaat sektörü %3,6, diğer sektörler ise % 1,1 katkı sağlamıştır.

Malezya ekonomisinde 2023 yılında kaydedilen ılımlı büyüme performansının, zayıf küresel talep ve düşük emtia fiyatlarının neden olduğu zayıf mal ihracatı performansından kaynaklandığı değerlendirilmektedir.

IMF'ye göre Malezya ekonomisinin 2024'te toparlanması öngörülmektedir Buna göre 2023'te kaydedilen %3,7‘lük büyümenin 2024'te %4,4'e çıkması beklenmektedir. Malezya ekonomisi 2024'ün ilk çeyreğinde %4,2 ve ikinci çeyreğinde %5,9 oranında büyüme kaydetmiştir.

2023 yılında enflasyon oranı 2,5 düzeyinde gerçekleşmiştir. 2024 yılı 3. Çeyreğinde Malezya ekonomisinde %1.9 enflasyon kaydedilmiştir. (DOSM)

31 Ekim 2018’de duyurulan Endüstri 4.0 WRD (IR4WRD) hazırlık çalışmaları kapsamında, dijital teknolojilerin, yapay zekanın, otomasyonun ve Nesnelerin İnterneti'nin (IoT) birleşmesiyle karakterize edilmiş olup 2011 yılında başlatılmış ve 2015 yılında tanıtılmıştır. Malezya'da bu dönüşüm, elektronik, biyoteknoloji ve ileri üretim gibi yüksek teknoloji endüstrilerinde bir artışa yol açmıştır. Endüstri 4.0 ile Malezya, 2030 yılına kadar tüm sektörlerde %30 verimlilik artışı, tarım sektöründe %55 iyileştirme, üretim sektöründe %30 iyileştirme, hizmetler sektöründe %45 iyileştirme, yarı ve düşük vasıflı işgücünün %20'sini yüksek vasıflı işgücüne dönüştürmeyi ve çevrimiçi devlet hizmetlerinin %80'inin Yapay Zeka (AI) dahil olmak üzere 4IR teknoloji uygulamasıyla entegre edilmesini ve desteklenmesini hedeflemektedir. https://www.miti.gov.my/miti/resources/National%20Policy%20on%20Industry%204.0/Industry4 WRD_Final.pdf

Malezya Başbakanı Dato' Seri Anwar Ibrahim, 1 Eylül 2023'te Yeni Endüstri Master Planı (NIMP 2030)'u duyurmuştur. NIMP 2030, imalat sektörünün Gayri Safi Yurtiçi Hasılasını (GSYİH) artırmayı içeren mikroekonomik hedeflerle ülkenin imalat sektörünü destekleme amacına yöneliktir. Hükümet, elektrik ve elektronik, özel kimyasallar, havacılık, ilaç ve tıbbi cihazlar gibi yüksek değerli ve inovasyon odaklı sektörleri destekleyecek olup dört (4) ek büyüme sektörünü hedeflemektedir: Gelişmiş Malzemeler, Elektrikli Araçlar (EV), Yenilenebilir Enerji (RE) ve Karbon Yakalama, Kullanım ve Depolama (CCUS). Malezya Hükümeti, 2024'ten 2030'a kadar NIMP 2030 Misyonlarının uygulanması için 8,2 milyar RM bütçe tahsis edeceğini duyurulmuştur.

Hızla büyüyen dijital ekonomi, Malezya'nın küresel ekonomideki konumunu yükseltmek ve ülke gelirini artırmak için yüksek potansiyele sahiptir. Temmuz 2022'de hükümet, ülkenin dijital ekonomisinin büyümesini teşvik etmek için yeni ulusal stratejik girişim olarak Malaysia Digital'i başlatmıştır. Desteklenen 9 sektör dijital tarım, dijital hizmetler, dijital şehirler, dijital sağlık, dijital finans, dijital ticaret, dijital içerik, dijital turizm ve islami dijital ekonomidir. Dijital Ekonomi, Malezya'nın gayri safi yurtiçi hasılasına %23 katkıda bulunarak ülkenin en önemli sektörlerinden biri niteliğindedir. Dijital ekonominin 2025 yılı sonuna kadar Malezya'nın gayri safi yurtiçi hasılasına (GSYİH) %25,5 katkıda bulunması öngörülmektedir.

Temmuz 2023'te Başbakan Dato Seri Enver İbrahim, "Madani Ekonomisi: Halkı Güçlendirmek" ekonomik çerçeve programını başlatmıştır. Programın iki ana odak noktası, Malezya'yı Asya ekonomileri arasında lider yapmak için ekonomiyi yeniden yapılandırmak ve genişleyen servetin tüm Malezyalılara eşit şekilde yararlanmasını sağlamaktır.

Madani Ekonomisi Çerçeve Programı, önümüzdeki on yıl içinde ulaşılacak kısa ve orta vadeli hedefleri içermektedir. Kısa vadeli hedefler arasında, koşulları kötü olan okullar ve kliniklerle ilgili projelerin uygulanmasını hızlandırmak ve ayrıca Malezya'daki bazı kırsal alanlarda yoksulluğu ortadan kaldırmak yer almaktadır. Küresel Rekabetçilik Endeksi'nde Malezya'nın dünyanın en büyük 30 ekonomisi ve dünyanın en büyük 12 ülkesi arasında yer alması, işgücü gelirinin toplam gelirin %45'ine çıkarılması ve kadınların işgücüne katılım oranının %60'a çıkarılması orta vadeli hedefler arasında yer almaktadır.

2024 yılından sonra Hükümet, Madani Ekonomisinde haritalandırıldığı gibi ekonomik reformları daha da uygulayacak ve odak alanları arasında iş yapma kolaylığının iyileştirilmesi, daha yüksek gelirli işler yaratmak için kaliteli yatırımların teşvik edilmesi, iyi yönetişimin sağlanması ve Malezya halkının yaşam kalitesini iyileştirmeye yönelik daha iyi kamu hizmetlerine ve altyapısına yatırım yapılması planlamaktadır.

2.3. Sektörel Gelişmeler

Ulaştırma ve İletişim Sektörü

Kuala Lumpur-Singapur Yüksek Hızlı Demiryolu Projesi: Malezya'yı yüksek hızlı bir demiryolu hattı ile Singapur'a bağlamak için planlanmış bir demiryolu projesidir. Projenin maliyetinin yaklaşık 21 milyar dolar (100 milyar RM) olabileceği belirtilmiştir. Projenin uygulanmasına ilişkin tam çalışma belgesi, nihai bir karar almak üzere Kabine'ye sunulacaktır. Malezya Ulaştırma Bakanı, hükümet tarafından karar kesinleştirildikten sonra hükümetin Singapur ile müzakerelere başlayacağını duyurmuştur.

Toplu Hızlı Transit Putrajaya Hattı (MRT 2) Projesi (Tamamlandı): Mart 2023'te MRT 2 olarak da bilinen Toplu Hızlı Transit Putrajaya Hattı projesi faaliyete geçmiştir. Malezya'nın Klang Vadisi'ndeki ikinci hat ve ülkedeki üçüncü tam otomatik ve sürücüsüz raylı sistemdir. Projenin toplam maliyeti yaklaşık 12.48 milyar dolar (56.93 milyar RM) değerindedir. Toplam 57,7 km uzunluğundaki hat, 11'i yer altında olmak üzere toplam 37 istasyonuyla Malezya'nın en uzun metro hattıdır.

East Coast Rail Link (ECRL) projesi (Devam ediyor): Kasım 2023'te, proje sahibi Malaysia Rail Link Sdn Bhd (MRL) tarafından, toplam 3 milyar dolar (13.64 milyar RM) sözleşme değerindeki East Coast Rail Link (ECRL) ihalesi duyurulmuştur. 665 km'lik ECRL Projesi ile Doğu Kıyısı eyaletleri Kelantan, Terengganu ve Pahang'ı geçerek Malezya Yarımadası'nın Batı Kıyısı'ndaki Klang Vadisi'ne (Negeri Sembilan, Selangor ve Putrajaya) demiryolu ile bağlanacaktır. Projenin inşaat çalışmaları Aralık 2023’te başlamış olup projenin 2026 yılı sonunda tamamlanması beklenmektedir.

Klang Vadisi Elektrikli Çift Hatlı Faz 2 (KVDT 2) Projesi (Devam ediyor): 57.2 milyar dolar (261 milyon RM) tutarında olan Projenin sözleşmesi Haziran 2023'te yapılmıştır. Projenin, sözleşmenin başlangıç tarihinden itibaren 3 yıl içinde tamamlanması planlanmıştır. Proje, Kuala Lumpur'dan Seremban'a ve Simpang Port Klang'dan Port Klang'a kadar 265 km'lik elektrikli çift hatlı ağı kapsamaktadır.

Sarawak Pan Borneo Otoyol Projesi (LBP) (Devam ediyor): 2015 yılında eski Başbakan Najib Razak ve eski Sarawak Başbakanı Adenan Satem tarafından yaklaşık 4,47 milyar dolarlık bir maliyetle başlatılmıştır. Otoyol, Sarawak eyaletinin içinden Lundu'daki Telok Melano'dan güneye, eyaletin kuzeyindeki Miri Bölümü'ne kadar uzanmaktadır. Projenin uzunluğu yaklaşık 786.41 km’dir. Projede 10'dan fazla yerel müteahhit yer almıştır. Proje şu ana kadar yüzde 99 oranında tamamlanmıştır.

Sabah Pan Borneo Otoyol Projesi (LPB) (Devam ediyor): 2015 yılında eski Başbakan Najib Razak tarafından 6.91 milyar dolar (27 milyar RM) maliyetle açıklanmıştır. Projenin toplam uzunluğu yaklaşık 706 kilometredir. Sindumin'deki Sabah ve Sarawak sınırından Tawau, Sabah'a kadar uzanan otoyol projesidir. Proje 2016 yılında başlamış ve 2018'deki Malezya Genel Seçimleri ve hükümetin değişmesi nedeniyle bazı gecikmeler yaşanmıştır. Ardından proje yeniden başlamış olup projenin inşaatının yüzde 82'si tamamlanmıştır. Ocak 2025'te projenin tamamlanması beklenmektedir.

Johor Bahru-Singapur Hızlı Transit Sistemi Bağlantısı Projesi: Malezya'nın en büyük ikinci şehri Johor Bahru ile Singapur'daki Woodlands'ı Johor Boğazı'nı geçerek birbirine bağlayacak, (Malezya: 2,7 km ve Singapur: 1,3 km) olmak üzere iki istasyona sahip yaklaşık 4 km uzunluğunda bir demiryolu mekik bağlantısı ve uluslararası bir hızlı transit sistemidir. Malezya bölümünün inşaatı 22 Kasım 2020'de, Singapur bölümünün inşaatına ise 22 Ocak 2021'de başlanmıştır. Projesinin Aralık 2026'ya kadar tamamlanması beklenmektedir.

Enerji Sektörü

Malezya’nın enerji üretimi, dağıtımı ve tüketimi konularını kapsayan enerji politikaları Malezya Hükümeti tarafından oluşturulmaktadır. Politikaya katkıda bulunan devlet kurumları Enerji, Yeşil Teknoloji ve Su Bakanlığı, Enerji Komisyonu (Suruhanjaya Tenaga) ve Malezya Enerji Merkezi’dir.

Malezya Sabah Eyaleti Enerji Politikası: Eyalet Hükümeti, Ocak 2024'ten itibaren Federal Hükümet'ten elektrik arzı üzerinde düzenleyici kontrolü devralmıştır (Daha önce, Sabah'ın enerji manzarası Federal Hükümet, Tenaga Nasional Berhad ve Enerji Komisyonu'nun (ST) yetki alanı içindeydi ve özerkliğini ve karar verme yeteneklerini ve enerji kaynakları yönetimini sınırlamaktaydı) Böylece, bu yeni politika ile Sabah, bir Devlet Yasal Organı olarak Sabah Enerji Komisyonu (ECoS) aracılığıyla Eyaletteki elektrik tedarik faaliyetlerini düzenleme yetkisine sahip hale gelmiştir. Eyalet Hükümeti, ECoS aracılığıyla Sabah'taki enerji sektörünün tam düzenleyici kontrolüne sahip olarak, Sabah'ın bütünsel kalkınma planı doğrultusunda yasaların çıkarılması, politika oluşturma ve elektrik ve yenilenebilir enerji altyapıları gibi konularda karar verebilecek yetkili otorite durumuna gelmiştir.

Malezya Sarawak Eyaleti Enerji Politikası: Malezya Enerji ve Çevre Sürdürülebilirlik Bakanlığı tarafından yürütülmektedir. Sarawak Energy, Sarawak eyaletinde elektriğin üretimi, iletimi ve dağıtımından sorumlu tam entegre bir elektrik kuruluşu olan devlete ait bir şirkettir. Elektrik Federal Hükümetin yetki alanında olmasına rağmen, Sarawak'ın enerji politikası, Malezya'nın kuruluşundan bugüne kadar kendi yetkisi altındadır.

19 Eylül 2022'de Malezya Hükümeti, makroekonomik dayanıklılığı ve enerji güvenliğini artırmak, sosyal eşitlik ve satın alınabilirliği sağlamak ve çevresel sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla 2022- 2040 Ulusal Enerji Politikasını başlatmıştır. Düşük Karbon Aspirasyonu 2040 girişimi çerçevesinde anılan politika ile özellikle aşağıdakilere odaklanarak ulaşılması amaçlanmaktadır:

Hedef | 2018 | 2040 Kent içi toplu taşıma modal payında artış | 20% | 50% Elektrikli araç (EV) penetrasyonunun artırılması | <1% | 38% Ağır taşımacılıkta alternatif düşük karbonlu yakıtlar | B5 karışımı | B30 karışımı LNG'nin deniz taşımacılığında alternatif yakıt olarak kullanımı | 0% | 25% Endüstriyel ve ticari enerji verimliliği tasarruf yüzdesinde artış | <1% | 11% Konut enerji verimliliği tasarrufu yüzdesinde artış | <1% | 10% Yenilenebilir enerjinin toplam kapasitesinde artış | 7.597 MW | 18.431 MW Kurulu kapasitede kömürün azaltılması | 31.4% | 18.6% Toplam birincil enerji arzındaki yenilenebilir enerji yüzdesindeki artış | 7.2% | 17%

27 Temmuz 2023 tarihinde, Malezya Ekonomi Bakanlığı tarafından ülkenin enerji geçiş çabalarını hızlandırmak için Ulusal Enerji Dönüşümü Yol Haritası (NETR) yayımlanmıştır. NETR, temiz enerjiye geçişi hızlandırmayı hedeflerken, Ulusal Enerji Politikası 2022-2040, enerji ortamının dönüşümü için zemin hazırlamıştır.

Bu doğrultuda, NETR yol haritasının 2050 yılına kadar aşağıdakileri başarması hedeflenmektedir:

• Enerji üretim karışımında yenilenebilir enerjinin kullanımının artması

• Elektrik üretim karışımından aşamalı olarak ve tamamen kömürün kaldırılması

• İsrafı önlemek ve dolaylı olarak yerli kaynakların ömrünü uzatmak için konut, ticari, endüstriyel ve ulaşım gibi kilit sektörlerde enerji tüketiminin optimize edilmesini içeren, özellikle talep tarafı yönetiminden geniş tabanlı enerji verimliliği girişimleri izlenmesi

• Ulaşım sektöründe elektrifikasyon ve biyoyakıtlara geçişin hızlandırılması

NETR'nin geliştirilmesine paralel olarak, Ekonomi Bakanlığı, YE ile ilgili mevcut politikaları gözden geçirmek ve güncellemek için Doğal Kaynaklar, Çevre ve İklim Değişikliği Bakanlığı (NRECC) ile işbirliği yaparak aşağıdaki kararları almışlardır:

• Mevcut yenilenebilir enerji kapasitesi hedefini 2040'ta %40'a ve 2050'de %70'e çıkarmak. (Böylece çok uluslu yenilenebilir enerji şirketlerini Malezya'da faaliyet göstermeye çekerek yeni ekonomik fırsatlar yaratması beklenmektedir.)

• Yenilenebilir enerji değer zincirine yatırımı teşvik etmek için bağımsız bir sistem kavramına dayalı programları çeşitlendirmek

• Hükümet binalarında güneş enerjisi sistemlerinin kurulumunun artırılması

• Bir elektrik değişim sisteminin kurulması yoluyla sınır ötesi yenilenebilir enerji ticaretinin oluşturulması

Malezya'nın yükselen petrol ve gaz sektörü, yatırımcıların arama ve üretim yatırımlarına yönelmesiyle ivme kazanmaktadır. Shell, Inpex Corp ve PTT Exploration and Production (PTTEP) dahil olmak üzere uluslararası ve bölgesel petrol şirketleri, hükümetin 2021, 2022 ve 2023'te art arda petrol ihale turları başlatmasının ardından Malezya'da yatırım yapma taahhütlerini güçlendirmştir. Aralık 2023 itibariyle, sektörde 30'dan fazla yabancı şirket Malezya'da faaliyet göstermektedir.

Tenaga Nasional Berhad (TNB), Malezyalı çok uluslu elektrik şirketidir ve Malezya ulusal varlık fonu olan Khazanah Nasional'ın şirketlerinden biridir. TNB'nin temel faaliyetleri elektrik üretimi, iletimi ve dağıtımı olup Malezya Yarımadası, Sabah ve Labuan Federal Bölgesi'ndeki tüm elektriği iletmekte ve dağıtmaktadır. TNB’nin diğer faaliyetleri arasında elektrik santrallerinin onarımı, test edilmesi ve bakımı, elektrik santralleriyle ilgili ürünler için mühendislik, tedarik ve inşaat hizmetleri sağlanması, yüksek gerilim şalt cihazlarının montajı ve üretimi, kömür madenciliği ve ticareti bulunmaktadır. Yenilenebilir enerji alanında, Aralık 2023 itibarıyla TNB, Malezya Yarımadası'nda (2.536,1 MW büyük hidro dahil) toplam 3.119 MW ve Birleşik Krallık (BK), İrlanda, Avustralya ve Türkiye genelinde ağırlıklı olarak güneş, rüzgar ve hidro enerji üretim varlıklarını içeren 1.183 MW brüt portföye sahiptir.

Ocak 2024 itibariyle Samaiden Group Bhd, Tenaga Nasional Bhd'ye (TNB) altı megavatlık net ihracat kapasitesi sağlamayı hedeflemekte olup, bu kapsamda TNB , Johor, Tangkak'ta yedi megavat kurulu güce sahip bir biyokütle enerji santrali inşa etmek ve işletmek için Enerji Komisyonu'ndan onay almıştır. TNB'ye elektrik tedarik anlaşması 21 yıl sürecek olup 22 Ocak 2027'de başlaması planlanmaktadır.

Sime Darby Property ve TNB’nin bir yan kuruluşu olan GSPARX Sdn Bhd, Temmuz 2024'te ortak girişimlerini duyurmuş olup bu kapsamda 2030 yılına kadar Kapsam 1 ve 2 emisyonlarının %40'ının azaltılması hedeflenmektedir.

TNB ile eyalet hükümetinin yan kuruluşu Worldwide Holdings Berhad arasında Mart 2024'te yeni bir mutabakat zaptı imzalanmış olup söz konusu stratejik ortaklık ile 2040 yılına kadar yenilenebilir kaynaklardan 3.000 MW enerji üretilmesi beklenmektedir.

TNB, Selangor Eyalet Hükümeti ile ortaklık içinde, Malezya'nın 2050 yılına kadar net sıfır emisyon hedefine uyum sağlayarak yenilenebilir enerji (RE) sektörüne yönelik işbirliği halinde olup Mart 2024'te bir Mutabakat Zaptı imzalanmıştır. Bu kapsamda, Mukim Ulu Bernam'da bulunan ilk merkezi güneş parkları projesinin 2026 yılı başlarında tamamlanması planlanmakta ve yıllık 95.053 metrik ton karbondioksiti telafi etmesi beklenmektedir.

Petronas, Malezya hükümetinin %100 sahibi olduğu ve Malezya'daki petrol ve gaz kaynaklarına ilişkin genel haklara sahip olan Malezyalı bir petrol ve gaz şirketi olup, dünya çapında 30'dan fazla ülkede faaliyet göstermektedir ve petrol ve gaz operasyonlarında 30 yılı aşkın deneyime sahiptir. İş faaliyetleri, petrol ve gaz arama ve üretiminden, petrol rafinerisine, petrol ürünlerinin pazarlanmasına ve dağıtımına, ticarete, gaz işleme ve sıvılaştırmaya, gaz iletim boru hattı operasyonlarına, sıvılaştırılmış doğal gaz pazarlamasına, petrokimya üretimi ve pazarlamasına, nakliyeye ve gayrimenkul yatırımına kadar uzanmaktadır.

Petronas ayrıca, Malezya'daki petrol ve gaz endüstrisinde hem Yukarı Akış hem de Aşağı Akış faaliyetlerine ilişkin hizmet ve ürün sağlayan satıcı olarak katılmak isteyen üçüncü taraf yüklenicilere lisans vermekten sorumlu bir otoritedir. Bunun yanı sıra, Petronas hükümete petrol ve gaz konuları ve düzenlemeleri ile ilgili profesyonel danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

Petronas, Malezya hükümeti için önemli bir gelir kaynağı sağlamıştır. Şirket 2023 yılında hükümete toplam 40 milyar RM (8,8 milyar $) temettü ödemiş olup 2024 yılı için 32 milyar RM (7,5 milyar $) ödemesi beklenmektedir. Petronas, kuruluşundan bu yana temettüler, vergiler ve nakit ödemeler yoluyla Malezya ekonomisine 1,4 trilyon RM katkı sağlamıştır.

Gentari Sdn Bhd, PETRONAS'ın yetkisi altında,Eylül 2022’den itibaren Yenilenebilir Enerji, Hidrojen ve Yeşil Hareketliliğe odaklanan bağımsız bir kuruluştur.

Gentari, yenilenebilir enerji çözümlerini ve yeşil mobiliteyi entegre etmek, EV şarj istasyonları inşa etmek ve kurmak, yeşil mobilite tedarik zinciri için düşük karbonlu hidrojenin geliştirilmesi, 10 hastaneye elektrikli araç (EV) şarj tesislerini kurmak, Asya Pasifik'te yeşil amonyağın üretimini, nakliyesini, depolanmasını ve kullanımını kapsayan küresel bir yeşil amonyak değer zincirinin kurulmasını ortaklaşa araştırmak, güneş enerjisi çiftli kurulması amaçlarına yönelik yerli/yabancı kamu ve özel kurumlarla bir dizi MoU imzalamıştır.

Otomotiv Sektörü

Malezya Başbakanı Datuk Seri Anwar İbrahim’in Nisan 2023 tarihinde Pekin ziyareti kapsamında toplam 170 milyar RM değerindeki 19 adet işbirliği anlaşması imzalanmış olup bunlar arasında Malezya Otomotiv Yüksek Teknoloji Vadisi (AHTV) Projesi önem arz etmektedir. AHTV projesi, Perak Tanjong Malim Proton City’de konumlanması planlanan hub ile, Geely öncülüğünde DRB- HICOM Berhan işbirliğinde gerçekleşecek olup gelecek 10 yılda toplam 32 milyar RM yatırım çekmesi beklenmektedir.

Proje kapsamında yer alacak yatırımların, MIDA tarafından sunulan desteklerden ve Malezya Hükümetinin sağlayacağı teşvik paketinden faydalanması mümkündür.

MIDA Genel Müdür Yardımcısı Lim Bee Vian’in yaptığı açıklamaya göre, normal yatırım teşvik süresi olan 5 ila 10 yıllık vergisel destekler, AHTV’ye yatırım yapmayı planlayan şirketler için yatırımın değerine bağlı olarak 15 yıla kadar uzatılabilecektir. Buna göre; 10 milyon RM'den 500 milyon RM'ye kadar olan yatırımlar için 10 yıla kadar, 500 milyon RM'den fazla yatırımlar için ise

15 yıla kadar vergi teşvikleri sunulacaktır. Öte yandan,2023 bütçesi kapsamında Proje için MIDA’nın hibe desteği vermediğini ancak hibe vermeye yönelik çalışma yürüttüklerini belirtmiştir. Yerel satıcılara yönelik ise, mevcutta sunulan teşviklerin daha da genişletilmesi mümkün olabilecektir.

Ağustos 2024'te Perak Başbakanı Datuk Seri Saarani Mohamad, Perak, Tanjung Malim'deki AHTV projesinin önemli yatırımcılarından Geely Holding Group Co Ltd'nin (Geely) Perak eyalet hükümetine ana planını sunduğunu ve bunun projenin gelişiminde önemli bir adım olduğunu belirtmiştir. Bu kapsamda Proton ve Geely’nin, Tanjung Malim'e daha fazla elektrikli araç üretmesi planlanmaktadır. Geely ayrıca Teknik ve Mesleki Eğitim ve Öğretim (TVET) ve otomotiv teknolojisine yönelik bir üniversite kurmayı planlamaktadır. Şubat 2024'te yapılan bir duyuruda, Proton'un araştırma ve tasarım tesisleriyle birlikte üretim tesislerini 2026 yılına kadar AHTV'deki yeni tesise taşıyacağı bildirilmiştir.

Sibergüvenlik

Ulusal Siber Güvenlik Ajansı (The National Cyber Security Agency - NACSA), Malezya'nın ulusal siber güvenlik düzenlemelerini geliştirme ve uygulama konusunda birincil otoritesi olarak hizmet vermektedir. Malezya hükümeti, 2024 yılında, ülkenin kritik bilgi altyapısını ortaya çıkan siber tehditlere karşı korumak için daha güçlü bir düzenleyici çerçeve oluşturan Siber Güvenlik Yasa Tasarısı 2024'ü yürürlüğe koymuştur. Söz konusu mevzuat kapsamında, hükümete siber güvenlik konularında tavsiyelerde bulunmak üzere Başbakan başkanlığındaki Ulusal Siber Güvenlik Komitesi'ni (NCSC) kurulması yer almakta olup; ayrıca İletişim Bakanlığı, özellikle ırksal, kraliyet ve dini hoşnutsuzluğu kışkırtan içerikler (Üç R) olmak üzere çevrimiçi platformlardaki zararlı içerikleri ele almak için belirli önlemleri uygulamaktan sorumludur.

Malezya hükümeti, ulusal siber güvenlik hazırlığını artırmak ve ülkenin savunma önlemlerini yükseltmek için 434 milyon dolar tahsis ederek Malezya Siber Güvenlik Stratejisi'ni (MCSS) 2020- 2024 başlatmıştır.

Kasım 2023'te BlackBerry Ltd (Kanada şirketi), ülkenin siber güvenlik ortamını güçlendirmek için Malezya hükümetiyle bir yazılım ve hizmet anlaşması imzalamıştır. Anlaşma, Malezya hükümetinin güvenilir siber güvenlik çözümlerinin tamamından yararlanmasını ve Malezya İletişim ve Multimedya Komisyonu'nun (MCMC) bütünlüğünü desteklerken, ülkenin işgücünü gelişmiş siber güvenlik teknolojisi ve eğitimi ile geliştirmesine yöneliktir. BlackBerry firmasıının 2024 yılında Kuala Lumpur'da birinci sınıf bir Siber Güvenlik Mükemmeliyet Merkezi (CCoE) kurması ve aynı zamanda Asya-Pasifik bölgesindeki ilk CCoE'si olması beklenmektedir.

Savunma Sektörü

Mayıs 2023'te Endonezya ve Malezya Hükümetleri, devlet tarafından işletilen uçak üreticisi PT Dirgantara Indonesia (PTDI) ve Malezya Uçak Muayene, Onarım ve Revizyon Deposu (AIROD) Sdn Bhd aracılığıyla, Langkawi’de düzenlenen 16. Uluslararası Denizcilik ve Havacılık Fuarı (LIMA) 2023'ün oturum aralarında savunma sanayii sektöründe iki mutabakat zaptı (MoU) imzalamıştır. Anlaşmalar, PTDI'nin N219 uçağının reklamını ve satışını yapmayı ve hava yapısını geliştirmek için PTDI ile AIROD arasındaki işbirliğini teşvik etmeyi amaçlamaktadır.

Mayıs 2023'te düzenlenen LIMA fuarında Malezya hükümeti, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) ile üç Anka-S İHA için 423,8 milyon Malezya ringgiti (yaklaşık 89,4 milyon ABD doları) değerinde bir sözleşme imzalamış olup, dronların teslimatlarının 2025'te başlaması planlanmaktadır.

DSA 2024'te, Kraliyet Malezya Hava Kuvvetleri'nden (RMAF) bir temsilci tarafından, Malezya Anka-S dronlarının Türk Havacılık ve Uzay'ın üretim tesisinde montajının devam ettiği ve anılan programdaki ilerlemeyi izlemek için altı RMAF personelinden oluşan bir ekibin Türkiye'de olduğu ifade edilmiştir.

Mayıs 2023'te düzenlenen LIMA 2023 sırasında Malezya, Güney Kore Savunma Bakanı ve Kore Havacılık ve Uzay Sanayii (KAI) başkanı, 920 milyon ABD doları değerinde 18 adet FA-50 uçağı ve desteği için sözleşmenin imzalamışlardır. FA-50'lerin, şu anda 12 Hawk 208 hafif saldırı uçağı ve dört Hawk 108 gelişmiş jet eğitim uçağı işleten Malezya Kraliyet Hava Kuvvetleri (RMAF) filosundaki BAE Systems Hawks'ın yerini alması beklenmektedir. Eylül 2024 itibariyle, Malezya Kraliyet Hava Kuvvetleri (RMAF) için 18 adet FA-50M Hafif Savaş Uçağı'nın (LCA) inşası yüzde 39'a ulaşmıştır.

Mayıs 2023'te düzenlenen LIMA 2023 sırasında imzalanan bir diğer anlaşma, Malezya Savunma Bakanlığı (MoD) ile LEONARDO İtalya arasında iki ATR 72 Deniz Karakol Uçağı (MPA) varyantı ve yaklaşık 173,1 milyon dolar (RM789,6) değerinde ilgili entegre lojistik destek ve eğitim hizmetleri için imzalandı. ATR 72 bölgesel nakliye uçağının en son özel varyantı, deniz gözetimi, denizaltı karşıtı savaş (anti-submarine warfare- ASW), yüzey karşıtı birim savaşı (anti- surface unit warfare - AsuW), arama ve kurtarma çevresel izleme, tıbbi tahliye ve personel ve malzemelerin taşınması gibi görevleri yerine getirmek için tasarlanmıştır.

DSA 2024 sırasında Leonardo ve Malezya hükümeti, ATR 72 MPA tedarikini desteklemek için 855 milyon Malezya ringgiti (yaklaşık 180,4 milyon ABD doları) değerinde bir endüstriyel iş birliği programı için bir anlaşma imzalanmıştır.

DSA 2024 sırasında Naval Shipyard Sdn Bhd'nin (LUNAS) Endonezya devlet gemi yapımcısı PT PAL ile bir mutabakat zaptı imzalanmıştır. MOU'nun amacı, yeni gemilerin inşasını desteklemek ve mevcut filoların bakım ve modernizasyon yeteneklerini geliştirmek için işbirliklerini kolaylaştırmaktır. Lumut Naval Shipyard (LUNAS), Malezya'ya ait bir gemi inşa şirketi olup, Kraliyet Malezya Donanması (RMN) üslerinden biri olan ve Malezya genelinde birkaç tersanesi bulunan Perak, Lumut'ta bulunmaktadır.

Türk savunma sektörünün lider şirketi STM, “Littoral Mission Ship Batch-2 (LMSB2)” projesi kapsamında Royal Malaysian Navy (RMN) için üç korvet inşa edecektir. Kabul Mektubunun teslim töreni DSA 2024 sırasında imzalanmış olup geminin 2027'de suya indirilmesi ve Malezya'ya teslim edilmesi beklenmektedir.

Havelsan Malezya Silahlı Kuvvetleri'ne atış simülatörleri sağlamak için Malezyalı şirket Widad Business Group ile bir mutabakat zaptı imzalamış olup, böylece her iki tarafın bir Silah Eğitimi Atış Simülatörü'nü (WeTSS) belirlemesini ve geliştirmesini sağlamanın yanı sıra, Malezya Silahlı Kuvvetleri (ATM) ve diğer kolluk kuvvetleri tarafından kullanılabilecek silah ve uygun eğitim türünü ortaklaşa incelemeyi amaçlanmaktadır.

SME Ordnance Sdn Bhd DSA 2024 sırasında Endonezyalı bir şirket olan PT. Dwimitra Pasifik Internasional ile stratejik bir mutabakat zaptı imzalanmıştır. Söz konusu MOU uyarınca SME Ordnance, Endonezya'daki spor atıcılık deneyimini geliştirmek için tasarlanmış bir dizi üstün mühimmat ürünü tedarik edecektir. SME Ordnance, National Aerospace and Defence Industries Sdn Bhd'nin (Maliye Bakanlığı'na ait) bir yan kuruluşudur ve mühimmat üretimi ve pazarlamasında uzmanlaşmıştır.

2023 ve 2024 yıllarında Türkiye ve Malezya arasında imzalanan veya yürürlüğe giren anlaşmalar aşağıda verilmektedir:

1. Temmuz 2023’te Türkiye-Malezya Serbest Ticaret Anlaşması (STA) 2.Dönem Ortak Komite Toplantısı (OKT) Malezya'nın Kuala Lumpur şehrinde gerçekleştirilmiştir. Toplantının akabinde 2. Dönem Ortak Komite Toplantısı Mutabakat Zaptı imzalanmıştır. Türkiye ile Malezya arasında 2015 yılında imzalanan ve Eylül 2022’de hizmetler, e-ticaret ve yatırımları da kapsayacak şekilde genişletilmiş olan Serbest Ticaret Anlaşması (STA) metninin ülkemizde yürürlük süreci devam etmektedir.

2. Haziran 2023’te MÜSİAD'ın Malezya'ya yaptığı ticaret heyeti sırasında, Malezya Üreticiler Federasyonu (FMM) ile karşılıklı anlayışı geliştirmek ve iki örgüt arasındaki ticari ve ekonomik işbirliğini geliştirmek için Mutabakat Zaptı (MOU) imzalanmıştır.

3. Eylül 2023’te KOSGEB (T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı) ile SME Corporation Malaysia arasında KOBİ'ler alanında işbirliğini bir üst seviyeye çıkarmak ve kurumlar arası işbirliğini geliştirmeyi amaçlayan bir Mutabakat Zaptı (MOU) da imzalanmıştır.

4. Ağustos 2023’te TP OTC (Turkish Petroleum Offshore Technology Center) ile Petronas Carigali Arasında Mutabakat Zaptı İmza Töreni gerçekleştirilmiştir.

5. Mayıs 2023'te düzenlenen LIMA 2023 sırasında Malezya Savunma Bakanlığı (MoD) ile Türk Havacılık ve Uzay Sanayii arasında "Faz 1" anlaşması olarak tanımlanan ve değeri 87,7 milyon doları (400 milyon RM) aşan üç adet Anka orta irtifa, uzun kalışlı insansız hava sistemi (İHA) için bir anlaşma imzalanmıştır. Anlaşma Anka insansız hava aracı ve yer kontrol istasyonunun yanı sıra eğitim ve lojistiğini kapsamaktadır.

6. Mayıs 2023'te düzenlenen LIMA 2023 sırasında Tusaş, Havelsan ve Titra arasında bir işbirliği anlaşması imzalanmıştır.

7. Malezya İç Ticaret ve Geçim Bakanı Datuk Armizan bin Mohd Ali başkanlığındaki bir heyet 8-11 Eylül 2024 tarihlerinde ülkemizi ziyaret etmiştir. Ziyaret kapsamında 10 Eylül 2024 tarihinde Rekabet Kurumu Başkanlığı ile Malezya Rekabet Rekabet Komisyonu arasında bir Mutabakat Zaptı imzalanmıştır.

8. DSA 2024 sırasında imzalanan anlaşmalardan biri, Roketsan'ın Malezya Silahlı Kuvvetleri'ne (ATM) 18 tanksavar güdümlü silah (Karaok) tedarik etmesi olup, teslimatın 2026 başlarında yapılması beklenmektedir.

9. STM, “Littoral Mission Ship Batch-2 (LMSB2)” projesi kapsamında Malezya Kraliyet Donanması (RMN) için üç korvet inşa edecek olup Kabul Mektubunun teslim töreni, Malezya Savunma Bakanı Mohamed Khaled Nordin ve STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz'ün katılımıyla DSA 2024 sırasında imzalanmıştır. Geminin 2027'de suya indirilmesi ve Malezya'ya teslim edilmesi beklenmektedir.

10. Havelsan Malezyalı şirket Widad Business Group ile DSA 2024'te Malezya Silahlı Kuvvetleri'ne atış simülatörleri sağlamak için bir mutabakat zaptı imzalamıştır. Böylece, Malezya Silahlı Kuvvetleri tarafından kullanılacak bir Silah Eğitim Atış Simülatörü (WeTSS) belirlemek ve geliştirmek için ortaklık kurulacaktır.

Malezya’da Savunma Sektörüne İlişkin Kamu Otoritelerinin Bağlantıları Aşağıda Verilmektedir; Ministry of Defense Malaysia

Malaysian Armed Forces HQ Malaysian Army

Royal Malaysian Navy Royal Malaysian Air Force

Science and Technology Research for Defense (STRIDE) Malaysia Institute Defense & Security MiDAS

National Aerospace Industry Coordinating Office (NAICO) Malaysian Space Agency (MYSA)

3. ÜLKE PAZARININ GENEL ÖZELLİKLERİ

3.1. Dağıtım Kanalları

Malezya pazarına ürün satmak isteyen ihracatçı firmalar için yerel bir distribütör veya acente aracılığı ile faaliyetlerin yürütülmesi tavsiye edilmektedir. Bu durum hem mal hem hizmet ihracatçıları için geçerlidir.

Yerel bir distribütör genellikle gümrükleme işlemleri, yerleşik toptancılar / perakendecilerle ilişkiler, ürünü doğrudan büyük şirketlere veya kamuya pazarlama ve satış sonrası hizmetlerden sorumludur. Benzer şekilde hizmet ihracatçıları ise yerel bir ortak ile çalışmayı tercih etmektedirler.

Aşağıda Malezya ekspres teslimat faaliyeti gerçekleştiren bazı firmaların isimleri verilmektedir; Yerel şirketler:

Pos Malaysia City Link Express GDExpress

Malaysian Express Worldwide

Nationwide Express M Xpress Courier Flash Express

J&T Express Ninja Van Kex Express

Uluslararası şirketler:

DHL Worldwide Express FedEx

Overseas Courier Service OCS Red Box Asia Pte Ltd

S.O.S. Express

United Parcel Service (UPS)

Malezya’da Önemli E-Ticaret Lojistik Merkezleri

1. Cainiao Aeropolis Electronic World Trade Platform (eWTP) Merkezi

KLIA havalimanı yakınında bulunan merkez 2020 yılından beri, Malezya Havalimanları ve Cainiao HK (Alibaba Group'un lojistik kolu) arasında bölgesel bir e-Ticaret ve lojistik merkezi geliştirmek amacıyla faaliyet göstermektedir. Alibaba Group'un Çin dışındaki en büyük eWTP'sidir. Cainiao Aeropolis eWTP Hub, Malezya, 1.1 milyon metrekarelik depo alanı ile 60 dönümlük (2.6 milyon metrekare) bir alanda yer almaktadır. Yerel ortakları Pos Aviation, MABKargo ve GTR Air Cargodur. Malların teslimatı için ise GDex, Pos Laju, J&T Express ile çalışmaktadır.

2. Lazada Lojistik

Lazada, Alibaba Group'un bir yan kuruluşu olup, Malezya’da Subang, Puchong ve Penang’da yer alan kendi tesislerinde ve Cainiao Aeropolis lojistik merkezlerinde faaliyetlerini yürütmektedir. Firma ayrıca, ülke genelinde 40'tan fazla teslimat ara dağıtım birimine sahiptir.

3. Shopee

Singapur merkezli Shopee'nin Malezya'da lojistik merkezi bulunmamaktadır. Shopee işlemlerini, Pos Laju, DHL eCommerce, J&T Express ve Ninja Van gibi üçüncü taraf lojistik sağlayıcılarıyla ortaklık yaparak gerçekleştirmektedir.

3.2. Fikri Sınai Mülkiyet Hakları

Malezya'daki fikri mülkiyet hakların koruması; patentlerin, ticari markaların, endüstriyel tasarımların, telif haklarının, coğrafi işaretlerin ve entegre devrelerin düzen tasarımlarından oluşur. Malezya, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) üyesidir ve fikri mülkiyet haklarınına ilişkin Paris Sözleşmesi ve Bern Sözleşmesine taraftır.

Buna ek olarak, Malezya ayrıca Dünya Ticaret Örgütü'nün (DTÖ) himayesinde imzalanan Fikri Mülkiyet Haklarının Ticaretle İlgili Yönleri Anlaşması'nı (TRIPS) da imzalamıştır.

Ticari markalarını Malezya pazarında koruma altına almak veya patentlerini tescil ettirmek isteyen firmalarımız Türkiye’de bulunan marka ve patent büroları kanalıyla ya da Malezya’da yerleşik marka ve patent danışmanları aracılığıyla tescil başvurularını Malezya Fikri Mülkiyet Kurumuna (MyIPO - https://www.myipo.gov.my/en/home/) iletmelidirler.

Malezya’da yerleşik marka ve patent danışmanları aşağıdaki adreslerde listelenmektedir:

https://www.myipo.gov.my/en/managing-your-trade-mark/?lang=en%2F#trademark-agent https://estatus.myipo.gov.my/index.php?r=ptagentactive

3.3. Tüketici Eğilimleri

Malezya nüfusunun yaklaşık %70’ini Malaylar, %23’ünü Çinliler, %7’sini ise Hintliler oluşturmaktadır. Bu nedenle tüketici tercihlerini değerlendirirken bu üç etnik grubu göz önünde bulundurmak gerekir.

Dini dağılım ise şu şekildedir: İslam (%63,7), Budizm (%17,7), Hristiyan (%9,4), Hinduizm (%6,0), Konfüçyism/Taoizm ve diğer (%2,3). Ülkedeki Müslüman nüfusun yoğunluğu dikkate alındığında, özellikle gıda ürünlerinde helal ürünlerin -zorunlu olmamakla birlikte- tercih edilebileceği de göz önünde bulundurulabilir.

Ülkenin Çin ile olan nüfussal ve ekonomik-ticari bağlarından dolayı, Çin ürünlerine talep çok yüksektir. Çin'in lojistik yakınlığı nedeniyle ürünlerin kolay, ucuz ve hızlı ulaşması, ve üretimdeki düşük maliyetler önemli avantaj oluşturmaktadır. Ancak son dönemde Malezya’da Çin ürünlerinin düşük kaliteli olduğu imajı yerleşmeye başlamıştır. Malezyalılar Türklere ve Türk ürünlerine ise yüksek kaliteli gözüyle bakmakta ve pozitif Türk ürünü algısı bulunmaktadır.

Malezya, Güneydoğu Asya'nın en hızlı büyüyen e-ticaret pazarları arasında yer almaktadır. Malezya e-ticaret pazarının 2023 yılında bir önceki yıla kıyasla %12,5 oranında büyüyerek yaklaşık 13,3 milyar dolar büyüklüğüne ulaşmış olması beklenmektedir.

Malezya'da dijital dönüşüm robotikten yapay zekaya (AI), nesnelerin internetine (IoT), bulut teknolojisine, blockchain'e, siber güvenliğe ve hiper ölçekli veri merkezlerini kapsayacak şekilde gerçekleşmektedir.

3.4. Perakende Ticaret

Malezya perakende sektörü, süpermarketler, hipermarketler, marketler ve mağazalar gibi dağıtım kanalları da dahil olmak üzere gıda ve içecekler, kişisel bakım, ev bakımı, giyim, ayakkabı, aksesuarlar, mobilya, oyuncaklar, elektronik, ev aletleri gibi ürünlere göre segmentlere ayrılmıştır.

Malezya'nın perakende ticareti, 2023'te gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYİH) yaklaşık %8,5 katkıda bulunarak ülkenin en büyük endüstrilerinden biri haline gelmiştir. (Statista)

2023'te Malezya perakende pazarı büyüklüğü 84,63 milyar ABD doları olarak kaydedilmiş olup, 2024'te 89,66 milyar ABD dolarına ve 2029'a kadar 119,64 milyar ABD dolarına ulaşması beklenmektedir. (Mordor Intelligence)

2024'ün ikinci çeyreğinde, Malezya'nın perakende satış büyümesi %0,6 olarak gerçekleşmiş olup ve tahmin edilen %1,7 büyüme oranının altında kalınmıştır. Artan yaşam maliyetleri ve hizmet vergisi oranları gibi zorluklar perakende harcamalarını etkilemiş olup, anılan dönemde mağaza satışlarında (department stores) %13,8 düşüş yaşanmış, bunu mobilya (-%4,6) ve süpermarket (- %3,9) izlemiştir. En iyi performansı gösterenler eczane ve kişisel bakım mağazaları (%7,6 büyüme) ile marketler ve mini marketler (%7 büyüme) olmuştur. Bir sonraki çeyrekte en fazla büyüme gerçekleşmesi beklenen sektörler %7,4 büyüme ile moda mağazaları ve %7,3 büyüme ile süpermarketler şeklindedir. (DOSM)

Bununla birlikte, Malezya’daki perakende sektörünün 2024'ün üçüncü çeyreğinde %3,6 ve 2024'ün son çeyreğinde %3,2 büyümesi beklenmektedir. (Malaysia Retail Group)

Malezya perakende pazarındaki önemli oyuncular arasında B.I.G. Store Sdn Bhd, 7-Eleven, MJ Department Stores Sdn Bhd, Lotus, AEON, Lulu, Sogo, Mydin, Parkson, NSK, Mercato, Cold Storage, Village Grocer, Econsave, TF Value-Mart ve Giant yer almaktadır.

Malezya'daki en büyük market perakendecisi, Japonya kökenli AEON Co. (M) Bhd'dir ve ülke genelinde önemli bir pazar varlığına sahip olan AEON Stores, AEON Big ve AEON MaxValu dahil olmak üzere birden fazla şubesi bulunmaktadır. Şu anda AEON'un ülkede 63 mağazası bulunmaktadır. AEON, diğer premium perakende mağazalarına kıyasla biraz daha düşük fiyatlarla yiyecek ve içecekler, kişisel ve ev bakımı, giyim, ayakkabı, ev aletleri ve elektronik dahil olmak üzere geniş bir ürün yelpazesi sunmaktadır.

Yerel perakendecilerden biri, çeşitli taze ürün ve ev ürünleri yelpazesiyle tanınan NSK Trade City'dir. NSK müşterilerine toptan ve toplu alım seçenekleri sunmakta ülke çapında 17 satış noktasına sahiptir.

Bir diğer yerel oyuncu ise, yalnızca perakende ve ticarette değil, aynı zamanda emlak, çelik, tarım ve hizmetlerde de geniş çaplı iş faaliyetlerinde bulunan uluslararası bir kuruluş olan Lion Group'un perakende bölümü olan Parkson'dır. Parkson perakende hatları takım elbise, palto, elbise ve ev mobilyası gibi giyim ürünleridir. Parkson, 2017'den bu yana Suria KLCC, Megamall Kuantan, Melaka Mall, Maju Junction KL, Sungei Wang KL, The Spring Kuching Sarawak, Nu Sentral KL, MyTown Alışveriş Merkezi, Puchong Mall ve diğer mağazalar da dahil olmak üzere birkaç mağazayı kapatmıştır. Şirket, ilgili alışveriş merkezlerindeki kira sözleşmesinin sona ermesi, lokasyonlar ve ayrıca düşük satış hedefleri nedeniyle satış noktalarını azaltmaya devam edeceğini bildirmiştir.

Öte yandan son yıllarda, Gentle Monster, Mil Toast House, HEYTEA, Ben's Cookies, Shake Shack ve Apple gibi perakende mağazaları da The Exchange TRX dahil olmak üzere Malezya'da yeni yurtdışı mağazaları açılmıştır. Tüketiciler çoğunlukla günlük ihtiyaçları, markalı moda, ev aletleri ve mutfak aletleri gibi yüksek değerli mallar veya cep telefonları ve dizüstü bilgisayarlar gibi cihazlar satın alarak yaşam tarzlarını iyileştirmek için harcama yapmaktadır.

Malezya'daki tıbbi cihazların perakende dağıtımına bakıldığında, Malezya'daki tıbbi cihaz kaydı, Sağlık Bakanlığı'na (MoH) bağlı federal bir yasal kurum olan Tıbbi Cihaz Otoritesi (MDA) tarafından düzenlenmektedir. Malezya'da ithal edilen, ihraç edilen veya piyasaya sürülen tüm tıbbi cihazlar, yurtiçinde üretilmiş olsun veya olmasın, Malezya'da piyasaya sunulmadan önce Tıbbi Cihaz Otoritesi'ne (MDA) kaydedilmelidir. Yalnızca Malezya'da Şirketler Komisyonu'na (SSM) (şirket kayıtlarından sorumlu hükümet otoritesi) kayıtlı şirketler, kuruluş lisansı almak, tıbbi bir cihazı kaydetmek ve ihracat ve ithalat izni başvurusunda bulunabilir. Bu nedenle, yabancı üreticilerin tıbbi cihazlarını Malezya'da kaydetmek için üç (3) alternatifi vardır; tıbbi cihazları kaydetmek için bağımsız bir Yetkili Temsilci (AR) atanabilir, geçerli bir kuruluş lisansına sahip yerel bir ithalatçı veya dağıtıcı atanabilir veya tıbbi cihazı Malezya'da kaydetmek ve tıbbi cihazı doğrudan Malezya'da dağıtmak için yasal bir yan kuruluş kurulabilir.

Malezya önemli bir gıda ithalatçısıdır, bu kapsamda 2022 yılında 75,62 milyar RM'den (17,1 milyar ABD doları) ve 2023 yılında yaklaşık 78,79 milyar RM (17,3 milyar ABD doları) gıda ithal ettiği kaydedilmiştir. Malezya, özellikle et sektöründe, süt ve deniz ürünleri ürünlerinde neredeyse tamamen ithalata bağımlıdır. Bu nedenle, ilgili sektöre yönelik olarak ihracatçılar pazara girişi kolaylaştırmak için gıda ve içecek ürünlerini Malezya'daki ilgili kurumlar tarafından uygulanan kurallar ve düzenlemelere aşina olan distribütörler veya ithalatçılar aracılığıyla tedarik etmektedir.

3.5. Kamu İhaleleri

İhaleler konusunda Malezya’nın Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Kamu Alımları Anlaşmasına taraf olmaması nedeniyle yerel şirketlerin yabancı şirketler karşısında avantajlı konumda olduğunu söylemek mümkündür. Yerel ihalelerde Malayların (Bumiputra) diğer etnik kökenli Malezyalılara kıyasla bazı avantajları bulunmaktadır.

Aksi belirtilmediği takdirde kamu ihalelerinde yabancı şirketlerin ihaleye katılabilmek için yerel (bumiputra) bir ortak ile anlaşması gerekmektedir. Yabancı şirketler, Malezya Maliye Bakanlığı’na kayıtlı Malezyalı firmalarla ortaklık kurmak suretiyle ihalelere teklif verebilmektedir. Malezya'da yerleşik yabancı şirketler, Maliye Bakanlığı'na (MOF) kayıtlı olmaları halinde kamu ihalelerine katılabilmektedir. MOF hesabına başvurmak isteyen şirketlerin Malezya Şirketler Komisyonu'na (SSM) kayıtlı olması gerekmektedir.

Malezya’da açılan tüm kamu ihaleler Malayca olarak yayımlanan en az bir yerel gazetede ilan edilmek zorundadır. Uluslararası ihalelerin ise biri Malayca diğeri ingilizce olmak üzere en az iki ayrı yerel gazetede yayımlanma koşulu vardır. Kamu ihale duyurularına ayrıca ihaleyi açan kurumun web sitesinden ve MyPROCUREMENT portalı (https://www.eperolehan.gov.my/quotation-tender-notice ) ile MyGovernment portalından (https://www.malaysia.gov.my/portal/category/2) erişilebilmektedir. Yerel ve uluslararası ihalelerde ilan süresi hükümetin kararına göre değişiklik gösterdiğinden belirli bir ilan süresi bulunmamaktadır.

Aşağıdaki linkten ihale süreçlerine ilişkin genel bilgi edinilmesi mümkündür: https://www.eperolehan.gov.my/

Firmalarımızca ilgilendikleri sektöre ilişkin bilgiler, her kurumun kendi web sitesinde ilan edilmektedir. Bazı örneklere aşağıda yer verilmiştir.

Bilişim sektörü alanındaki ihaleler, Malezya İletişim ve Mulimedya Bakanlığı’nın https://www.kkd.gov.my/en/public/procurement/tender-s-statement adresinden ve Malezya Dijital Ekonomi Kurumu’nun (MDEC) https://tenders.mdec.com.my/Home/AllOpenTender adresinden takip edilebilir.

Çalışma Bakanlığı tarafından açılan ihalelere, https://www.kkr.gov.my/ms/senarai-tender- sebutharga sayfası üzerinden “services” sekmesi altında “tender information” başlığı ile erişim sağlamak mümkündür.

Malezya Müteahhitlik Sektörü Geliştirme Kurulu CIDB tarafından yayımlanan yerel ihale ilanlarına http://eiklan.cidb.gov.my/tender adresinden, uluslararası ihale ilanlarına https://www.cidb.gov.my/eng/global-mission/international-tender/#tender adresinden erişmek mümkündür.

Ticaret Bakanlığımızın internet sitesinde , aşağıda verilen bağlantı ile ulaşılabilecek sayfada (https://ticaret.gov.tr/data/5b8a43345c7495406a227189/MALEZYA%20KAMU%20%C4%B0H ALELER%C4%B0%20BA%C4%9ELANTILARI.pdf) Malezya’da gerçekleşen tüm kamu ihalelerin takip edilebileceği bağlantılar Müşavirliğimizce güncel olarak yayınlanmaktadır.

4. MALEZYA DIŞ TİCARETİ

4.1. Genel Ekonomik Görünümü

Malezya, 1997 yılından beri kesntisiz olarak dış ticaret fazlası vermektedir. Malezya 2023 yılında 312.6 milyar dolar ihracat, 265.5 milyar dolar ithalat gerçekleşmiştir. Çin, ASEAN ülkeleri, Japonya, Avrupa Birliği (AB) üyeleri ve ABD başlıca ticaret ortakları olmaya devam etmiştir.

GSYİH'sinden daha yüksek hacime sahip olan dış ticaret, Malezya ekonomisinin lokomotifi durumundadır. Malezya'da dış ticaret ve doğrudan yabancı sermaye konularında politika belirleme ve uygulama yetkisi Malezya Uluslararası Ticaret ve Sanayi Bakanlığı (MITI) ’ndadır.

MITI’nin çatısı altında; Malezya Sınai Kalkınma Kurumu (MIDA), Malezya Dış Ticaret Geliştirme Kurumu (MATRADE), Malezya Verimlilik Kurumu (MPC), Malezya Çelik Enstitüsü (MSI), Malaysia Standartlar Enstitüsü (SIRIM), Helal Kalkınma İşbirliği Kurumu (HDC) ve Malezya Sınai Kalkınma ve Finans Kurumu (MIDF) gibi kuruluşlar yer almaktadır.

Bu kuruluşlardan MATRADE, Malezya'nın sanayi malı ve hizmetlerini tanıtmak, destek ve gelişimini sağlamak, ihracat pazarlama stratejileri ve ticaret promosyon aktivitelerini gerçekleştirmek, veri tabanı oluşturmak, Malezyalı ihracatçıların uluslararası pazarlama becerilerini geliştirmek görevlerini ifa etmektedir. Matrade'in İstanbul'da bir bölge ofisi bulunmaktadır.

MIDA, yabancı yatırımların Malezya’ta çekilmesi, izinlerin düzenlenmesi konusunda görevlidir. MIDA'nın İstanbul ofisi 2022 yılında açılmış olup, ofis faaliyetleri Türkiye ve Orta Asya coğrafyasını da içermektedir. Aralık 2023’de MIDA İstanbul Ofisi Direktörü Shahzul Jayawirawan Mohd Yunus görevine başlamıştır. MIDA’nın Türkiye dışında ABD, İsviçre Birleşik Krallık, Almanya, Fransa, İtalya, Japonya, Çin, Güney Kore, Avusturalya, BAE, Hindistan ve Singapurda da ofisleri bulunmaktadır.

4.2. İhracat

2015-2023 yıllarında Malezya'nın ihracatında öne çıkan ülkeler Tablo 1’de verilmektedir.

Tablo 1- Malezya’nın Başlıca İhracat Partnerleri | | | | | | Sıra | Ülke | 2022 | 2023 | Değişim Milyar Dolar | Pay % | Milyar Dolar | Pay % 1 | Singapur | 52.8 | 15.0 | 48.1 | 15.4 | -9.0 2 | Çin | 47.8 | 13.6 | 42.1 | 13.5 | -11.9 3 | ABD | 38.0 | 10.8 | 35.4 | 11.3 | -6.9 4 | Hong Kong | 21.7 | 6.2 | 19.7 | 6.3 | -9.4 5 | Japonya | 22.4 | 6.4 | 18.8 | 6.0 | -16.2 6 | Tayland | 14.9 | 4.2 | 12.9 | 4.1 | -13.9 7 | Güney Kore | 12.5 | 3.5 | 12.3 | 3.9 | -1.8 8 | Vietnam | 12.2 | 3.5 | 11.4 | 3.6 | -6.4 9 | Endonezya | 12.7 | 3.6 | 11.2 | 3.6 | -11.9 10 | Avustralya | 10.9 | 3.1 | 10.9 | 3.5 | 0.1 11 | Hindistan | 12.4 | 3.5 | 10.0 | 3.2 | -19.8 12 | Tayvan | 11.8 | 3.3 | 9.5 | 3.0 | -19.3 13 | Hollanda | 9.5 | 2.7 | 7.9 | 2.5 | -17.5 14 | Almanya | 6.8 | 1.9 | 6.7 | 2.1 | -1.8 15 | Filipinler | 6.4 | 1.8 | 5.8 | 1.9 | -9.6 16 | Meksika | 3.8 | 1.1 | 4.1 | 1.3 | 8.1 17 | Türkiye | 4.0 | 1.1 | 3.8 | 1.2 | -2.7 18 | BAE | 3.5 | 1.0 | 3.1 | 1.0 | -11.1 19 | Bangladeş | 4.1 | 1.2 | 2.5 | 0.8 | -40.8 20 | Birleşik Krallık | 2.1 | 0.6 | 1.9 | 0.6 | -8.7 İlk 20 Ülke Toplamı | 310.5 | 88.2 | 278.0 | 88.9 | -10.5 Genel Toplam | 352.2 | 100.0 | 312.6 | 100.0 | -11.2 Kaynak: Department of Statistics, Malaysia | | | | |

2023 yılında Malezya'nın en büyük ihracat parnerleri sırasıyla Singapur (2023 pay %15,34, 2022 pay %15), Çin (2023 pay %13,5, 2022 pay 13,6) ve ABD (2023 pay %11,3,2022 pay %10,8) olduğu görülmektedir.

Türkiye’ye yapılan ihracat Malezya’nın toplam ihracatının %1,2’sini oluşturmuştur. Türkiye 2023 yılında Malezya’nın en çok ihracat yaptığı 17. Ülke (2022 yılında da 17. idi) olmuştur.

Tablo 2- 2023 yılında Malezya'nın En Çok İhracat gerçekleştirdiği ürünler (Milyar dolar) | | | GTİPKodu | GTİP Adı (Türkçe) | 2022 | 2023 | 2023/2022Değişim (%) Değer | Pay | Değer | Pay 854231 | Elektronik Entegre Devreler; Işlemci Ve Kontrolör | 37.1 | 10.5 | 36.9 | 11.8 | -0.6 854239 | Diğer Entegre Devreleri | 20.0 | 5.7 | 20.2 | 6.5 | 1.2 271019 | Diğer Yağlar Ve Müstahzarlar | 23.8 | 6.7 | 19.4 | 6.2 | -18.4 271111 | Doğal Gaz - Sivilaştirilmiş | 15.4 | 4.4 | 13.1 | 4.2 | -15.4 271012 | Hafif Yağlar Ve Müstahzarlari | 10.7 | 3.0 | 9.9 | 3.2 | -6.8 854290 | Elektronik Entegre Devrelerin Aksam Ve Parçalari | 9.9 | 2.8 | 9.2 | 2.9 | -7.3 151190 | Palm Yaği Ve Fraksiyonlari | 12.5 | 3.5 | 8.9 | 2.8 | -28.9 270900 | Petrol Yağlari | 7.9 | 2.3 | 7.0 | 2.2 | -11.7 851762 | Ses, Görüntü Almaya,Vermeye vb. Mahsus Makinalar | 6.8 | 1.9 | 6.1 | 1.9 | -10.7 854232 | Bellekler | 8.9 | 2.5 | 5.6 | 1.8 | -37.0 Tablo Toplamı | 153.0 | 43.4 | 136.3 | 43.6 | -11.0 Genel Toplam | 352.2 | 119.8 | 312.6 | 116.6 | -11.2 Kaynak: Department of Statistics, Malaysia | | | | |

Tablo 2’de Malezya’nın 2023 yılında en çok ihracatyaptığı ürünler verilmektedir. Tablonun incelenmesinde ilk dikkat çeken husus, %6,5 paya sahip 854239- Diğer Entegre Devreler haricinde tüm önemli ihracat kalemlerinde gerileme kaydedilmiştir. Bununla birlikte, yine 27. Fasıl enerji grubunun, 85. Fasıl kapsamındaki devre/bellekler ve 15. Fasıl Palm Yağı ve türevleri Malezya’nın en önemli ihracat kalemleridir. Tabloda verilen en önemli 10 ihraç kalemi 2023 yılında toplam ihracatının %43,6’sını (136,3 milyar dolar) oluşturmuştur.

Özetle 2023 yılında, Malezya’nın en çok ihraç ettiği ürün grupları;

• %40,4 elektrik ve elektronik ürünler

• %19,3 palm yağı ve türevleri

• %10,1 petrol ürünleri

• %5,0 kimyasallar

• %4,2 LNG olmuştur

4.3. İthalat

Tablo 3- Malezya’nın 2023 yılında en çok ithalat yaptığı ülkeler | | | | Sıra | Ülke | 2022 | 2023 Milyar Dolar | Pay% | Milyar Dolar | Pay% 1 | Çin | 62.7 | 21.3 | 56.7 | 21.3 2 | Singapur | 30.7 | 10.4 | 31.5 | 11.9 3 | ABD | 22.8 | 7.8 | 19.5 | 7.3 4 | Tayvan | 24.1 | 8.2 | 18.4 | 6.9 5 | Japonya | 18.9 | 6.4 | 15.6 | 5.9 6 | Endonezya | 16.8 | 5.7 | 13.2 | 5.0 7 | Güney Kore | 13.4 | 4.6 | 12.1 | 4.6 8 | Tayland | 12.8 | 4.3 | 11.9 | 4.5 9 | Suudi Arabistan | 8.7 | 2.9 | 9.6 | 3.6 10 | Avusturalya | 9.2 | 3.1 | 7.6 | 2.9 11 | Almanya | 6.8 | 2.3 | 7.2 | 2.7 12 | Hindistan | 7.1 | 2.4 | 6.5 | 2.5 13 | Vietnam | 7.2 | 2.5 | 6.0 | 2.3 14 | BAE | 5.0 | 1.7 | 5.6 | 2.1 15 | İrlanda | 3.0 | 1.0 | 3.4 | 1.3 16 | Hong Kong | 4.0 | 1.4 | 3.3 | 1.3 17 | Brezilya | 2.8 | 0.9 | 2.7 | 1.0 18 | Rusya | 2.2 | 0.8 | 2.5 | 0.9 19 | Fransa | 2.2 | 0.7 | 2.3 | 0.9 20 | Filipinler | 3.0 | 1.0 | 2.1 | 0.8 37 | Türkiye | 0.6 | 0.2 | 0.6 | 0.2 Tablo Toplamı | 264.0 | 89.8 | 238.5 | 89.8 Genel Toplam | 294.0 | 100.0 | 265.7 | 100.0 Kaynak: Department of Statistics, Malaysia | | | |

Tablo 3’te Malezya Dış Ticaret İstatistikleri Veri alınan bilgilere göre Malezya’nın 2023 yılında en çok ithalat yaptığı ülkeler ve payları verilmiştir.

Tablo incelendiğinde öne çıkan ilk 3 ülkenin Çin (2023 pay %21,3, 2022 pay %21,3), Singapur (2023 pay %11,9, 2022 pay 10,4) ve ABD (2023 pay %7,3 ,2022 pay %7,8) olduğu görülmektedir.

Türkiye’den yapılan ithalat Malezya’nın toplam ithalatının %0,2’sini oluşturmuştur. Türkiye 2023 yılında Malezya’nın en çok ithalat yaptığı 37. Ülke (2022 yılında da 36. idi) olmuştur.

Tablo 4- 2023 yılında Malezya'nın En Çok ithalat gerçekleştirdiği ürünler (Milyar dolar) | | | GTİPKodu | GTİP Adı (Türkçe) | 2022 | 2023 | 2023/2022Değişim (%) Değer | Pay | Değer | Pay 854231 | Elektronik Entegre Devreler; Işlemci Ve Kontrolör | 21.3 | 7.2 | 16.4 | 6.1 | -23.1 271019 | Diğer Yağlar Ve Müstahzarlar | 17 | 5.8 | 14.9 | 5.5 | -12.7 271012 | Hafif Yağlar Ve Müstahzarlari | 14.7 | 5.0 | 13.7 | 5.1 | -7.1 270900 | Petrol Yağlari Ve Bitümenli Minerallerden Elde Edilen Yağlar | 12.2 | 4.2 | 13.5 | 5.0 | 10.7 854239 | Diğer Entegre Devreleri | 10.8 | 3.7 | 9.1 | 3.4 | -15.6 854290 | Elektronik Entegre Devrelerin Aksam Ve Parçalari | 11.3 | 3.9 | 9.0 | 3.4 | -20.7 854232 | Bellekler | 9.9 | 3.4 | 8.6 | 3.2 | -13.2 270119 | Diğer Taşkömürleri | 56 | 2.0 | 4.3 | 1.6 | -27.8 853400 | Baski Devreler | 3.7 | 1.3 | 2.8 | 1.0 | -24.2 880730 | Uçak Ve Helikopterlerin Diğer Aksam Ve Parçalari | 1.1 | 0.4 | 2.3 | 0.9 | 116.9 Tablo Toplamı | 108 | 36.7 | 94.6 | 35.3 | -12.4 Genel Toplam | 294 | 100.0 | 268 | 100.0 | -8.8 Kaynak: Department of Statistics, Malaysia | | | | |

Tablo 4’te Malezya’nın 2023 yılında en çok ithalat yaptığı ürünler verilmektedir. Tablonun incelenmesiyle ilk dikkat çeken husus, neredeyse tüm önemli ithalat kalemlerinde ciddi miktarda gerileme kaydedilmiştir. Bununla birlikte, yine 27. Fasıl enerji grubunun, 85. Fasıl kapsamındaki devre/bellekler Malezya’nın en önemli ithalat kalemleridir. Tabloda verilen en önemli 10 ithal kalemi 2023 yılında toplam ithalatının %35,3’ünü (94,6 milyar dolar) oluşturmuştur.

Özetle Malezya'nın 2023 yılında en çok ithal ettiği ürün grupları;

• %29,4 elektrik ve elektronik ürünler

• %11,4 ham petrol ve petrol ürünleri

• %8,6 kimyasallar

• %7,4 makine ve ekipmanlar

• %5,3 metal ve türevleri olmuştur.

Tablo: Ocak- Ağustos 2024 Dönemi Malezya Dış Ticareti | | | | İhracat (Milyon $) | İthalat (Milyon $) | 2023 | 2024 | Değişim % | 2023 | 2024 | Değişim % Ocak | 26,023 | 26,139 | 0.4 | 21,835 | 23,967 | 9.8 Şubat | 25,649 | 23,334 | -9.0 | 21,179 | 20,979 | -0.9 Mart | 29,034 | 27,265 | -6.1 | 23,059 | 24,568 | 6.5 Nisan | 23,785 | 24,060 | 1.2 | 20,930 | 22,436 | 7.2 Mayıs | 26,441 | 27,136 | 2.6 | 22,968 | 25,026 | 9.0 Haziran | 26,751 | 26,755 | 0.0 | 21,237 | 23,724 | 11.7 Temmuz | 25,415 | 28,019 | 10.2 | 21,639 | 26,654 | 23.2 Ağustos | 24,963 | 29,239 | 17.1 | 21,234 | 27,956 | 31.7 Toplam | 208,061 | 211,947 | 1.9 | 174,081 | 195,310 | 12.2

2024 Ocak-Ağustos döneminde Malezya’nın ihracatı %1,9 artışla 212 milyar dolar, ithalatı ise %12,2 artışla 195,3 milyar dolar olmuştur.

4.4. Serbest Ticaret Anlaşmaları

4.4.1. Yürürlükteki Serbest Ticaret Anlaşmaları

Malezya'nın Türkiye, Japonya, Pakistan, Hindistan, Yeni Zelanda, Şili, Avustralya ile ikili Serbest Ticaret Anlaşmaları mevcuttur.

Diğer taraftan Malezya, bölgesel ekonomik entegrasyonu ilerletmeyi amaçlayan ve Kuala Lumpur'da 21-22 Kasım 2015 tarihlerinde gerçekleştirilen 27. ASEAN Liderler Zirvesi akabinde hayata geçirilen ASEAN Ekonomik Topluluğunun (AEC) kurucu üyeleri arasındadır. ASEAN ülkeleri arasında imzalanmış olan Asean Trade In Goods Agreement (ATIGA) Anlaşması ile üyeler arası ticaret serbestleştirilmiş durumdadır.

Ayrıca ASEAN'ın hali hazırda, Avustralya, Çin, Japonya, Güney Kore, Avustralya-Yeni Zelanda ve Hindistan ile Serbest Ticaret Anlaşmaları mevcuttur.

Malezya ayrıca, Şubat 2016'da, 12 ülkeden oluşan Trans-Pasifik Ortaklığı (TPP) serbest ticaret anlaşmasını imzalamıştır. 2017 yılında ABD'nin anlaşmadan çekilmesinin ardından, geriye kalan 11 ülke, 2018 yılı Mart ayında Kapsamlı ve Gelişen Trans-Pasifik Ortaklığı (CPTPP) Anlaşmasını imzalamıştır. Anlaşma, 29 Kasım 2022 tarihinde Malezya'da yürürlüğe girmiştir.

Dünyanın en büyük serbest ticaret anlaşması olan Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Anlaşması (RCEP), Çin'in de aralarında bulunduğu Asya-Pasifik bölgesindeki 15 ülke tarafından 15 Kasım 2020 tarihinde imzalanmıştır. Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği'nin (ASEAN) 37'inci Liderler Zirvesi'nde düzenlenen sanal törenle imzalanan anlaşma bünyesinde ASEAN üyeleri Brunei, Kamboçya, Endonezya, Laos, Malezya, Myanmar, Filipinler, Singapur, Tayland ve Vietnam ile birliğin diyalog ortakları Avustralya, Çin, Japonya, Güney Kore ve Yeni Zelanda yer almaktadır. Anlaşmada Trans Pasifik Ortaklığı'ndan (TPP) 2017'de çekilen ABD yer almamaktadır.

Anlaşma ticaret, hizmetler, yatırımlar, e-ticaret, telekomünikasyon, fikri mülkiyet hakları ve telif hakları gibi alanları kapsamaktadır. RCEP Anlaşması, 15 Asya-Pasifik ülkesi arasındaki gümrük vergilerinin gelecek yıllarda kademeli olarak azaltılması, belirlenecek ortak ticaret kuralları ile ticaretin kolaylaştırılması, tarife dışı engellerin kaldırılması, lojistik kolaylaştırmalar gibi uygulamalarla grup ülkeleri arasında ticaretin etkinleştirilmesini amaçlamaktadır.

RCEP ülkeleri, Dünya Ticaret Örgütü verilerine göre 2,2 milyar insan ve 24,8 Milyar Dolar toplam Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) ile küresel hasılanın yaklaşık yüzde 30'unu oluşturmaktadır. Bu özelliği ile, dünyadaki en geniş kapsama alanı olan ticari birlik olma özelliğindedir.

15 Kasım 2020 tarihinde imzalanan anlaşma 18 Mart 2022'de Malezya açısından yürürlüğe girmiştir.

Yeni serbest ticaret anlaşmasının, dünyanın en hızlı ekonomik büyümesine sahip olan bölgesinde Çin'in konumunu ve nüfuzunu güçlendirmesi beklenmektedir. Çin'in Asya-Pasifik bölgesindeki ekonomik hakimiyetini arttıracağı öngörülürken, ABD ve Avrupalı şirketleri serbest ticaret bölgesinin dışında bırakarak, dezavantajlı konuma getireceği düşünülmektedir.

Hindistan'ın da bu anlaşmaya katılması planlanmış ancak Hindistan, Çin ürünlerinin Hindistan'a ucuz fiyatlarla girmesinden endişe duyarak geçtiğimiz yıl RCEP müzakerelerinden çekilme kararı almıştır. RCEP ülkeleri katılmak istemesi halinde, Hindistan'ı birliğe daha sonra katılma seçeneğinin bulunduğunu belirtmişlerdir.

4.4.2. İmzalanan Ancak Henüz Yürürlüğe Girmemiş Olan Serbest Ticaret Anlaşmaları

Aşağıda verilen STA’ların imzalanmadığı ve müzakere süreçlerinin devam ettiği bilinmektedir;

Malezya-Avrupa Birliği Serbest Ticaret Anlaşması (MEUFTA)

AB ile Malezya arasında Serbest Ticaret Anlaşması müzakereleri 2010 yılında başlatılmış ve Malezya'nın palmiye yağı, tedarik politikası, sübvansiyonlar ve AB'nin sürdürülebilirlik maddesi gibi çeşitli alanlardaki pozisyonu nedeniyle Malezya'nın talebi üzerine 2012 yılında yedi turdan sonra askıya alınmıştır.

2023 yılında her iki taraf da müzakerelerin olası yeniden başlamasına ilişkin resmi temaslar sağlanmaya başlamıştır. Malezya Yatırım, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı (MITI), Malezya ve AB'nin önceki müzakerelerdeki pozisyonlarını uzlaştırmanın olası yollarını araştıran kapsam belirleme çalışmasını Eylül 2023'te başlatmıştır. Kapsam belirleme çalışmasının sonucu Eylül 2024'teki Kabine Toplantısı'na sunulmuş ve üzerinde mutabakata varılmıştır. MITI, Malezya'nın çıkarlarını koruyacak ve her iki tarafça da karşılıklı olarak kabul edilebilir olacak uygulanabilir bir taslak metin üzerinde çalışmalarını başlatmıştır.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Serbest Ticaret Anlaşması

Malezya ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Haziran 2024'te yıl sonuna kadar kapsamlı ekonomik ortaklık anlaşmasını (Comprehensive Economic Partnership Agreement - CEPA) imzalama taahhütlerini yeniden teyit etmişlerdir. CEPA'nın ilk müzakere turu Ekim 2023'te başlamıştır.

Malezya ve Güney Kore Serbest Ticaret Anlaşması (MKFTA)

Mart 2024'te Güney Kore, düzenlenen üç tur müzakerenin ardından 2019'dan beri duraklamış olan ikili serbest ticaret anlaşması görüşmelerini yeniden başlatma konusunda Malezya ile uzlaşmıştır. Güney Kore ve Malezya ayrıca öngörülen FTA'nın kapsamını hizmet, yatırım, dijital ve biyoteknoloji gibi yeni alanları kapsayacak şekilde genişletmeyi kabul etmiştir. MKFTA müzakerelerinin 4. Turu 20-23 Ağustos 2024 tarihleri arasında Kuala Lumpur'da yapılmıştır.

5.1. DIŞ TİCARET POLİTİKASI VE UYGULAMALARI

5.1. Dış Ticaret Mevzuatı (İthalat ve İhracat Rejimi)

Malezya'da hali hazırda uygulanmakta olan ithalat düzenlemeleri, diğer ASEAN ülkelerine kıyasla daha liberaldir. Çoğu ürünün "Genel Serbest Lisans" altında serbestçe ithalatı yapılabilmektedir.

Ancak, yerel endüstrinin korunması veya güvenlik gerekçeleri ile bazı ürünlerin ithalatı tamamen yasaklanmış, bazı ürün grupları için de çeşitli kısıtlamalar ve şartlar getirilmiştir.

Güvenlik, din veya ahlaki gerekçelerle ithalatı yasaklanmış ve kısıtlanmış ürünlerin listesi Malezya Kraliyet Gümrük İdaresinin sayfasından takip edilebilmektedir. (http://www.customs.gov.my/en/tp/pages/tp_ie.aspx) İthalatı yasaklanmış ürün grupları arasında; kaplumbağa yumurtaları, çeşitli egzotik meyveler, pirana balıkları, bazı alkollü likörler, bazı kesici aletler, çeşitli kimyasallar, radyoaktif maddeler gibi ürünler yer almaktadır.

İthalatı kısıtlanmış/izne tabi olan ürünler arasında, kimyasal silahlar sözleşmesi kapsamındaki (CWC) kimyasallar, ağır makineler, et ve tavuk ürünleri, canlı balık, hayvani yağlar, süt ve süt ürünleri ve demir çelik ürünleri yer almaktadır. Kısıtlamalara ilişkin güncel duyuruların https://www.miti.gov.my/index.php/pages/view/3796 bağlantısından takip edilmesi mümkündür.

Malezya'ya et ve et ürünleri/süt ve süt ürünleri ihracatı yapmak isteyen herhangi bir ihracatçı firmanın, Malezya'daki ithalatı gerçekleştirecek firma ile koordineli bir şekilde Malezya Tarım ve

Tarıma Dayalı Sanayi Bakanlığı altında faaliyet gösteren Malezya Veterinerlik Hizmetleri Departmanına (DVS- Department of Veterinary Services http://www.dvs.gov.my/) izin başvurusunda bulunması gerekmektedir. Anılan kurum tarafından başvurunun uygun bulunması durumunda, DVS yetkilileri ile et ve et ürünlerinin (büyükbaş, küçükbaş ve kümes hayvanları) İslami usullere uygunluğunun denetlenmesi sürecinde Malezya Diyaneti adına helal sertifikası verme konusunda yetkili kuruluş Malezya Helal otoritesi (JAKIM) temsilcilerinden oluşan bir heyet, denetimde bulunmak üzere üretim tesislerini ziyaret etmektedir. Heyetin incelemeleri neticesinde şartlar uygun bulunursa firma ihracat yapmak üzere yetkilendirilmektedir. İznin geçerliliği bir ila üç yıl olup, yıl sonunda belirli şartlar altında sürenin üç yıla kadar daha uzatılması söz konusudur.

5.2. İthalat için Gerekli Belgeler Menşe Belgeleri

Türkiye’den Malezya’ya mal ihraç ederken indirimli gümrük vergisinden yararlanmak için Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin) düzenlenmelidir. COO ikili ticarette ihracatçı tarafından düzenlenmekte, ihracatçı firmanın üyesi bulunduğu Ticaret ve Sanayi Odası tarafından onaylanmaktadır.

Türkiye’den Malezya’ya mal ihraç ederken STA kapsamındaki indirimli gümrük vergisinden yararlanmak için menşe belgesinin üzerinde “Certificate of Origin used in preferential trade between TURKEY and MALAYSIA” ibaresinin ve ihraç edilecek ürünün tanımının olması gerekmektedir.

Aşağıda örnek bir menşe belgesi paylaşılmakta olup, ihracatçı firmalarımızın detaylar için gümrük müşavirleri ile iletişimde olmalarında fayda görülmektedir.

Malezya'ya et, kümes hayvanı, süt, yumurta ve ürünleri ihraç etmek isteyen ihracatçının, gerekli izini alabilmesi için öncelikle DVS tarafından sağlanan yukarıdaki formu doldurması gerekmektedir.

İzin başvuru süreci, çoğunlukla çevrimiçi olarak yapılabilmektedir. İthalatçıların ve üreticilerin çevrimiçi olarak kayıt yaptırmaları ve Malezya'daki yetkililer tarafından sağlanan çevrimiçi sistem üzerinden ithalat başvurusunu göndermeleri mümkündür.

5.3. Gümrük Giriş Beyannamesi, Gümrük Değeri ve Gümrük Vergileri

Malezya'ya ithal edilen tüm ürünler, atanmış gümrük acenteleri, kendi beyanı veya doğrudan ithalatçı aracılığıyla Gümrük İşlemlerinden geçmektedir. Ürünlerin sınıflandırılmasının, gümrük vergisine tabi olup olmadıklarını belirlemek için mallar için doğru tarife kodunun alınmasıyla yapılması gerekmekte olup, Gümrük beyanı, Gümrük Formu No 1 (K1) kullanılarak yapılmalıdır. Konşimento, Fatura, Paketleme listesi ve gerektiği gibi destekleyici belgelere ihtiyaç duyulmaktadır. Yetkililer, yasalara ve düzenlemelere uyumu denetlemek için sevkiyatları inceleyebilir. Örneğin, Malezya Karantina ve Teftiş Hizmetleri (MAQIS), giriş/çıkış noktalarında tarım ve tarıma dayalı sanayiyi incelemektedir. Tüm gereklilikler karşılandığında gümrük işlemi (Customs Clearance) verilir. Malezya'daki gümrük işlemi genellikle 2 ila 5 iş günü sürmektedir.

Gümrük değerlemesi, ithal edilen malların gümrük değerini belirlemek için uygulanan bir gümrük prosedürüdür. Gümrük değeri, ithal edilen bir mal için ödenecek vergiyi belirlemek için esastır. Gümrük Değeri, işlem değerinin (transaction value - TV) kullanıldığı Gümrük Değerlemesi ile belirlenir. İşlem Değeri, genellikle faturada gösterilen, değerlendirilecek malların gerçek fiyatına dayanmalıdır. Malezya, Gümrük Değerini belirlemek için CIF (maliyet, sigorta ve navlun fiyatı) terimini kullanmaktadır. Bu nedenle belirtilen fatura değeri ek maliyetlere sahip olabilir. Gümrük Değeri daha sonra vergi ve harç hesaplamasını belirlemek için kullanılmaktadır.

Malezya bazı spesifik ürünler dışında değer üzerinden (ad valorem) gümrük vergisini hesaplamaktadır. Ürünün gümrük sınıflandırması “Uluslararası Harmonize Sınıflandırma Sistemi”ne göre yapılmaktadır. Son yıllarda gümrük vergileri düşmüştür ve ürünlerin % 80’den fazlasında gümrük vergisi oranı %10 veya altındadır.

Malezya, nihai ürün ihraç etmek, yurt içi üretimi teşvik etmek ve hammadde ihracatını azaltmak amacıyla palm yağı, kauçuk ve ham petrol gibi gibi ürünlerde ihracat vergisi uygulamaktadır. 2023 yılında Malezya, dünya palm yağı üretiminin %23'ünü gerçekleştirmiştir. Ve ayrıca 13,72 milyar $ (62,58 milyar RM) seviyesinde palm yağı ihracatı yapmıştır ki bu Malezya'nın toplam ihracatının %4,4'üne denk gelmektedir. Ocak 2024 itibarıyla Malezya, Palmiye Yağı Kurulu’na ait genelge uyarınca ham palm yağı ihracat vergisini %8'de tutmuştur. Dünyanın Endonezya’dan sonra en büyük ikinci palmiye yağı ihracatçısı olan Malezya, Ocak ayı için metrik ton başına 785,71 $ (3.679,50 RM) referans fiyatı belirlemiştir.

Ham palm yağı için ihracat vergisi ise, ton başına 2.250 RM ile 2.400 RM fiyat aralığı için %3'ten başlamaktadır. Fiyatlar ton başına 3.450 RM'yi aştığında ise maksimum vergi oranı %8 olarak belirlenmiştir.

Diğer taraftan, çevre ve vahşi hayatın korunması amacıyla vahşi hayvan ihracatında da vergi uygulamaktadır.

Malezya, alkollü içecekler, kümes hayvanları ve domuz eti gibi belirli malların ithalatında oldukça yüksek gümrük vergileri tahsil etmektedir. Ayrıca, yerel üretimin olduğu tarife hatları için de ithalat vergileri genellikle kıyasen daha yüksektir.

Malezya ham petrol ihracatında, 1967 Gümrük Yasası uyarınca %10 oranında ihracat vergisi uygulanmaktadır.

Malezya Kereste Endüstrisi Kurulu (MTIB), kereste ve kereste ürünlerinde, Cess oranı da denilen ihracat vergileri de dahil olmak üzere tüm vergi oranlarını belirleyen yetkili otoritedir. Cess vergisi, İhracatçının ihracat lisansı için MTIB'e başvurması ve tescil işlemlerinin tamamlanmasının ardından tahsil edilmektedir. Kütükler veya işlenmiş ahşap ürünlerde ise ihracat vergisi yoktur. İhracat (cess) vergi oranlarına ilişkin daha kapsamlı bilgiye https://www.mtib.gov.my/en/services/registration/cess-rate adresinden ulaşılması mümkündür.

5.4. İç Vergiler ve Oranları

2015 yılı Nisan ayından uygulamaya giren ve ithal ürünlere de uygulanmakta olan General Sales Tax (GST) adındaki % 6 oranındaki satış vergisi, 2018 yılında uygulamadan kaldırılmıştır. 01.09.2018 tarihinden itibaren ise GST yerine, ilk olarak 1970’li yıllarda uygulamaya konulan ve Malezya’da üretilen veya ithal edilen mallar için %5 ila %10 oranında değişen, hizmetler için ise %6 olarak uygulanan değer üzerinden alınan (ad valorem) Sales and Services Tax (SST) adlı satış ve hizmet vergisi uygulanmaktaydı.

Malezya Kraliyet Gümrük Departmanı tarafından Mart 2024’de yapılan son duyuruya istinaden, Hizmet Vergisi oranı, yiyecek ve içecek hizmetleri, telekomünikasyon hizmetleri, park alanı hizmetleri ve lojistik hizmetleri hariç tüm vergiye tabi hizmetler için 1 Mart 2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere %6'dan %8'e yükselmiştir. SST hakkında detaylara aşağıdaki bağlantılardan erişilebilmektedir:

https://mystods.customs.gov.my/storage/app/media/pdf/guide/guide-on-transitional-rules-for-the- change-in-st-rate-to-8-on-digital-service-provided-by-frp.pdf

https://mysst.customs.gov.my/GeneralGuide

https://mysst.customs.gov.my/assets/document/FAQ%20(BI)%20Sales%20Tax%202018.pdf

Yerleşik olan / olmayan tüm şirketler, Malezya'da tahakkuk eden veya elde edilen gelirleri üzerinden vergilendirilirler. Şirket kontrol ve yönetimi Malezya'da gerçekleşen şirketler, Malezya'da yerleşik kabul edilirler.

Güncel kurumlar vergisi (CIT) oranları aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

Şirket türü | VergiyeTabi Gelir (MYR) | CIT Oranı 2023 (%) Yerleşik Şirket (aşağıda açıklanan şirketler dışında) | 24% Yerleşik Şirket * Ödenmiş sermayesi 2,5 milyon Malezya ringgiti (MYR) veya daha az olan ve ticari brüt geliri 50 milyon MYR'yi geçmeyenler | İlk 150,000için | 15% * Ödenmiş sermayesi 2,5 milyon MYR'nin üzerinde olan başka bir şirketi doğrudan veya dolaylı olarak kontrol etmeyenler | Sonraki 450,000 için | 17% * Ödenmiş sermayesi 2,5 milyon MYR'nin üzerinde olan başka bir şirket tarafından doğrudan veya dolaylı olarak kontrol edilmeyenler | 600,000 veüzeri için | 24% ** Ödenmiş sermayesinin %20'sinden fazlasının doğrudan veya dolaylı olarak yabancı bir şirkete veya Malezya vatandaşı olmayanlara ait olanlar (2024'ten itibaren) Yerleşik olmayan şirket | 24%

Bir vergi yılı içinde 182 gün veya daha fazla Malezya’da bulunanlar, vergi mükellefi olarak kabul edilmektedir. Malezya’da yerleşik kişiler için, yıllık vergilendirilebilir geliri 5.000 RM ile 1.000.000 RM arasında olan yerleşik bireyler için vergi oranı kademeli olarak %1 ile %26 arasında değişmektedir. Vergilendirilebilir geliri 1.000.000 RM üzerinde olan bireylerden %28 oranında bireysel vergi alınmaktadır. Yerleşik olmayan bireyler Malezya’da kazanmış oldukları gelir üzerinden %28 oranında bireysel vergi alınmaktadır. Türkiye, Malezya ile çifte vergilendirme anlaşması bulunan ülkelerden biridir. Dolayısıyla, iki ülke arasındaki anlaşma aynı gelir üzerindeki çifte vergilendirmeyi azaltabilmekte veya ortadan kaldırabilmektedir.

Diğer taraftan, yerleşik olmayanların sağlamış oldukları teknik hizmetler, anahtar teslimi fabrika ve makine hizmetleri, taşınabilir menkul kullanımı, piyango kazançları gibi alanlarda % 10, faiz kazançlarında ise % 15 oranında “Withholding Tax” vergisi uygulanmaktadır.

Petrol arama alanında faaliyet gösteren şirketler % 38 oranında Petrol Gelir Vergisine tabidir.

Malezya’da bazı ithal ve yerli üretilen mallara özel tüketim vergisi uygulanır. Motorlu araçlar, motosikletler, alkollü içkiler ve sirke, tütün ve tütün mamulleri bu vergiye tabidir.

Stopaj vergisi, yerleşik olmayan kişinin (alacaklı) kazandığı gelir üzerinden ödemeyi yapan taraf (ödeyici) tarafından kesilen ve Malezya Gelirler Kurulu'na ödenen ve %5 - %10 arasında değişen tutardır. Sözleşme ödemesi, faiz, imtiyaz hakkı, özel gelir sınıfları (Teknik ücretler, hizmet ödemeleri, taşınır mülk kullanım kirası/ödemesi), yerleşik olmayan kamu gelirleri gibi alanlarda uygulanmaktadır. Daha fazla bilgi için aşağıdaki bağlantı ziyaret edilebilir: https://www.hasil.gov.my/en/legislation/withholding-tax/

Petrol arama alanında faaliyet gösteren şirketler % 38 oranında Petrol Gelir Vergisine tabidir.

Malezya’da bazı ithal ve yerli üretilen mallara özel tüketim vergisi uygulanır. Buna göre, şekerle tatlandırılmış içecekler, motorlu taşıtlar, alkollü içecekler ve likör, tütün ve puro dahil sigaralar, mahjong taşları ve oyun kartları (kumar oyunları) özel tüketim vergisine tabidir. Daha fazla bilgi için aşağıdaki bağlantı ziyaret edilebilir:

https://www.customs.gov.my/en/cp/Pages/cp_exc1.aspx

Malezya vergi sistemi hakkında daha kapsamlı bilgiye aşağıdaki dokümandan ulaşılabilmektedir: https://www.mida.gov.my/wp-content/uploads/2023/03/CODB-ENG-FINAL-2022-060323.pdf

5.5. Ürün Standartları ile İlgili Uygulamalar

Malezya’da standartlar üreticilerin, tüketicilerin, hükümetin ve iş dünyasının ortak çalışması sonucunda DTÖ'nün Ticarette Teknik Engeller (TTE) Anlaşması hükümlerine göre oluşturulmaktadır.

Malezya’da dış ticarette politika belirleme ve uygulama yetkisi Malezya Uluslararası Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’ndadır (MITI) (http://www.miti.gov.my/).

Fiili uygulamadan sorumlu birim ise Malezya Kraliyet Gümrükleridir (http://www.customs.gov.my/en).

Malezya’nın ithal ürünlerde standardizasyon, test, muayene, belgelendirme konularında ürün grubuna göre yetkilendirilen kurumlara ilişkin bilgiler aşağıda özetlenmektedir;

Malezya Standartlar Kurumu (JSM) Malezya Uluslararası Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’na (MITI) bağlı bir kuruluştur. JSM, Malezya Standartları Yasası 1996 (Yasa 549) uyarınca Ulusal Standartlar Kurumu (NSB) ve Ulusal Akreditasyon Kurumu (NAB) olarak faaliyet göstermektedir.Bir başka ifade ile JSM, 1996 yılında kurulan “Ulusal Standartlar Kurumu” ve “Ulusal Akreditasyon Kurulu” görevlerini üstlenmiş bir ajanstır.

JSM’in temel görevi, endüstriyel verimliliği ve kalkınmayı teşvik etmek, halkın sağlığını ve güvenliğini sağlamak, tüketicileri korumak, yurt içi ve yurt dışı ticareti kolaylaştırmak ve standartlar ve standardizasyonla ilgili uluslararası iş birliğini ilerletmek amacıyla standartları, standardizasyonu ve akreditasyonuna ilişkin düzenlemeleri hazırlamak ve kullanımını yaygınlaştırmaktır.https://www.jsm.gov.my/home

JSM’nin 5 temel sorumluluğu aşağıda verilmektedir:

• Ulusal standardizasyon için politika ve stratejilerin uygulanması

• Malezya Standartlarının Geliştirilmesi

• Malezya ve Uluslararası standartların kullanımını teşvik etmek

• Malezya'yı bölgesel ve uluslararası standardizasyon faaliyetlerinde temsil etmek

• Standardizasyon faaliyetlerinde ülke içinde ve bölgesel ve uluslararası kuruluşlarla işbirliğini teşvik etmek

JSM’nin üyelikleri:

• 1969'dan beri Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO)

• 1991'den beri Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC)

• 2014 yılından bu yana İslam Ülkeleri Standartlar ve Metroloji Enstitüsü (SMIIC)

• 1992'den beri ASEAN Standartlar ve Kalite Danışma Komitesi (ACCSQ)

• 1994'ten beri APEC Standartlar ve Uygunluk Alt Komitesi

• 1972'den beri Pasifik Bölgesi Standartları Kongresi

• 1995 yılından beri Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Ticaretin Önündeki Teknik Engeller (TBT)

Akreditasyon konusunda, JSM altında bulunun “Malaysian National Accreditation Committees (MyNAC)” yetkilidir.

https://www.jsm.gov.my/about-us/corporate-info/management-profile/advisory- committees/national-accreditation-committee-nac

Malezya Standardı (MS), Malezya'da rekabet gücünü, kaliteyi, güvenliği ve çevre korumasını sağlamak için asgari gereklilikleri belirleyen teknik bir belgedir. MS, JSM tarafından geliştirilmiş ve MITI tarafından onaylanmıştır. https://mysol.jsm.gov.my/

JSM, Malezya Standartlarının geliştirilmesi görevini, SIRIM Berhad'a devretmiştir. Bir başka ifade ile JSM, standardizasyonla ilgili tüm politika yapımından kendisi sorumluyken operasyonel sorumluluk SIRIM Berhad'a devredilmiştir. SIRIM, MITI’ye bağlı Malezya'daki önde gelen bir endüstriyel araştırma ve teknoloji kuruluşudur. SIRIM, Türk Standardları Enstitüsü’nün (TSE) Malezya’daki muhattap kuruluşudur. https://www.sirim.my/

SIRIM, bağlı şirketi SIRIM QAS International aracılığıyla, işletmelerin uluslararası kalite, güvenlik ve sürdürülebilirlik standartlarını karşılamalarına yardımcı olmak için test, muayene ve sertifikasyon hizmetleri sağlamaktadır. SIRIM QAS ayrıca Birleşik Krallık Akreditasyon Hizmetleri (UKAS) tarafından akredite edilmiştir. JSM tarafından akredite edilen SIRIM QAS, ürün sertifikasyon şeması, eko-etiketleme sertifikasyonu ve iletişim ve multimedya sertifikasyon şeması gibi konularda ürün sertifikasyon otoritesidir. https://www.sirim-qas.com.my/

Ulusal Metroloji Enstitüsü olarak Malezya Ulusal Metroloji Enstitüsü (NMIM) (https://www.nmim.gov.my/) yetkilidir. Bu itibarla JSM ve NMIM, Malezya'nın ulusal kalite altyapısındaki kilit kurumlardır.

Malezya'ya ithal edilen inşaat malzemelerinin İnşaat Endüstrisi Geliştirme Kurulu’ndan (CIDB) Onay Sertifikası (COA) alması gerekmektedir. CIDB, Malezya Bayındırlık Bakanlığı'nın yetki alanındadır. https://www.cidb.gov.my/

Veterinerlik Hizmetleri Departmanı (DVS), Malezya'ya et, kümes hayvanı, süt, yumurta ve ürünlerinin ithalatı için sertifika düzenlemekten sorumludur. DVS, Malezya Tarım ve Gıda Güvenliği Bakanlığı’na bağlıdır.https://www.dvs.gov.my/

Malezya İslam Kalkınma Departmanı (JAKIM), helal sertifikasyon da dahil olmak üzere İslam işlerinden sorumlu Başbakanlık’a bağlı bir kurumdur.https://www.islam.gov.my/ms/

Tıbbi Cihaz Otoritesi (MDA), Malezya Sağlık Bakanlığı'na bağlı bir kurumdur ve tıbbi cihazlarla ilgili yönetmeliklerin uygulanmasını ve yürürlüğe konulmasndan sorumludur. Tıbbi cihazları Malezya'ya ithal etmeden önce MDA'dan ithalat izni alınmalıdır. https://portal.mda.gov.my/index.php

Ulusal İlaç Düzenleme Departmanı (NPRA), Malezya Sağlık Bakanlığı'na bağlı bir kuruluş olup, Malezya'da pazarlanan ilaçlar, geleneksel sağlık takviyeleri ve kozmetik ürünlerinin kayıt altına alınmasından sorumludur. https://npra.gov.my/index.php/en/

Malezya’da ürün standartları, rekabet gücünü, kaliteyi, güvenliği ve çevrenin korunmasını sağlama amaçları çerçevesinde geliştirilmiştir. Malezya akreditasyon sistemi; sağlanan hizmetlerin tarafsız, ayrımcılığa izin vermeyecek şekilde ve güvenilir olmasını teminat altına alan uluslararası standart olan MS ISO / IEC 17011 ile uyumludur.

Malezya Uluslararası Ticaret ve Sanayi Bakanlığı altında görev yapan Malezya Standartlar Kurumu milli standartları belirleme ve akreditasyon görevlerini üstlenmiş bulunmaktadır. (Department of Standards Malaysia- http://www.jsm.gov.my/)

Yabancı ihracatçılar da, yerli üreticilerin uyması gereken ürün/üretim standartlara uymak zorundadır.

Teknik düzeydeki uygulamalar konusunda; TSE karşıtı kurum olarak nitelenebilecek olan SIRIM Berhad Corporate’e (http://www.sirim.my/) sorumluluk yüklenmiştir. Ancak, SIRIM’ın yanısıra sektörel bazda farklı kurumlara da yetkilendirme yapılmış bulunmaktadır.

Bu kapsamda yetkilendirilen bazı kurumlar aşağıdaki gibi özetlenebilir.

İnşaat malzemeleri: CIDB (Construction Industry Development Board https://www.cidb.gov.my/eng/ ),

Canlı hayvan-et ve süt ürünleri: DVS (Department of Veterinary Services http://www.dvs.gov.my/)

Gıda ürünleri: Sağlık Bakanlığı (https://www.moh.gov.my/ )

Malezya'da ithal edilen, ihraç edilen veya piyasaya sürülen, yurt içinde veya yurt dışında üretilmiş tüm tıbbi cihazlar: Tıbbi Cihaz Otoritesi (MDA), (https://portal.mda.gov.my/index.php)

Farmasötik ürünler, kozmetik ürünler, geleneksel sağlık takviyelerinin kaydı: ve Malezya'da pazarlanan Malezya Sağlık Bakanlığı'na bağlı Ulusal Farmasötik Düzenleme Bölümü (NPRA), (https://www.npra.gov.my/index. php/tr/ )

Akreditasyon konusunda ise yukarıda belirtilen Malezya Standartlar Kurumu altında bulunun “Malaysian National Accreditation Committees (MyNAC)” bu konuda yetkilidir. (https://www.jsm.gov.my/about-us/corporate-info/management-profile/advisory- committees/national-accreditation-committee-nac ).

Ürün Güvenliği konusunda farklı kurumlar yetkili kılınmıştır. Canlı hayvan-et ve süt ürünleri konusunda DVS (Department of Veterinary Services http://www.dvs.gov.my/) yetkilendirilirken, gıda ürünlerinde Sağlık Bakanlığı (https://www.moh.gov.my/ ) bünyesinde “Food Safety and Quality Division” yetkilendirilmiştir.

Malezya’da dış ticarette politika belirleme ve uygulama yetkisi Malaysia Uluslararası Ticaret ve Sanayi Bakanlığındadır (http://www.miti.gov.my/). Fiili uygulamadan sorumlu birim ise Royal Malaysian Customs Department (http://www.customs.gov.my/en)’dır.

Piyasa Gözetim Denetimi (teknik düzenlemelere ilişkin) konusunda ise; İç Ticaret ve Tüketici İşleri Bakanlığı (Ministry of Domestic Trade and Consumer Affairs- https://www.kpdnhep.gov.my/) yetkilendirilmiştir.

5.6. Test Etme, Muayene ve Belgelendirme

Malezya’nın ithal edeceği ürünlerde standardizasyon, test, muayene, belgelendirme konularında ürün grubuna göre yetkilendirilen kurumların başında SIRIM, SIRIM QAS, CIDB, DVS, JAKIM. MDA ve NPRA gelmektedir.

Ülkemizden Malezya’ya ihraç edilen ürünler için Türk Standardları Enstitüsü tarafından verilen belge ve raporların Malezya’da ilgili otoriteler tarafından tanınmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir.

TSE ile SIRIM QAS arasında görüşmeleri uzun bir süredir devam eden Uygunluk Değerlendirmesi Uygulama Anlaşması, 7 Ekim 2020 tarihinde adıgeçen kurumlar arasında mektup teatisiyle yoluyla imzalanmıştır. Ayrıca, 2019 yılı Ağustos ayında, Malezya Yangın ve Kurtarma Dairesi (BOMBA) tarafından TSE, aktif ve pasif yangın önleme sistemlerine yönelik olarak onaylanmış test ve belgelendirme kuruluşu olarak atanmıştır.

Aynı yetkilendirmenin tüm yapı sektörü ürünleri için Malezya Yapı Sektörü Geliştirme Kurulundan (CIDB) da alınması amacıyla TSE ve CIDB arasında karşılıklı tanıma, işbirliği ve TSE’nin akreditasyonuna ilişkin MoU imzalanması yönünde çalışmalar yürütülmektedir.

Diğer taraftan Malezya et ve süt ürünleri ithalatında hastalıklardan korunma ve helal üretim konuları nedeniyle oldukça hassas davranmaktadır. Et ve süt ürünleri ihracatı için firmalarımız tarafından Malezya Tarım Bakanlığına bağlı Veterinerlik Hizmetleri Departmanı DVS’e başvuru yapılması (https://www.dvs.gov.my/dvs/resources/user_1/2024/BRV/APPLICATION_FORM_FOR_EXPO RT_MEAT,_POULTRY,_MILK,_EGG_AND_PRODUCTS_TO_MALAYSIA_NEW_REVISE

D_4_JANUARY_2024.pdf) gerekmektedir. Başvurunun DVS tarafından uygun görülmesi durumunda, masrafları ihracatçı firmaya ait olmak üzere, Malezya’dan bir heyetin Türkiye’ye giderek üretim tesisinde incelemelerde bulunması gerekmektedir. Heyette DVS yetkililerinin yanısıra, ürünlerinin üretim sürecinin helal standardlara uygunluğunun denetlenmesi amacıyla Malezya Diyaneti adına helal sertifikası verme konusunda yetkili kuruluş JAKIM temsilcileri de hazır bulunmaktadır. Heyetin incelemeleri neticesinde şartlar uygun bulunursa ilgili firmaya Malezya’ya ihracat yapma onayı verilmektedir. Onayın geçerliliği 1 ila 3 yıl olup, DVS tarafından uygun görüldüğü durumda sürenin 3 yıla kadar daha uzatılması mümkündür.

Aşağıdaki adreslerden detaylı bilgilere ulaşılabilmektedir. Başvuru Yönergesi için aşağıdaki bağlantı ziyaret edilebilir;

https://www.dvs.gov.my/dvs/resources/user_1/2023/BRV/BORANG/GUIDELINES_FOR_SUB MISSION_APPLICATION_updated241123.pdf

Malezya’ya Yapılacak Kümes Hayvanları, Süt ve Yumurta Ürünleri İthalatı prosedürüne aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir;

https://www.dvs.gov.my/dvs/resources/user_1/2023/BRV/LOJI%20LUAR%20NEGARA/UPDA TE_MARCH_2023.GENERAL_PROCEDURE_IMPORT_MEAT,_POULTRY,_MILK_AND_E GG_PRODUCTS_TO_MALAYSIA_.REV_1_._30012023_.pdf

HELAL BELGELENDİRME

Malezya’nın çok kültürlü bir ülke olmasının, çoğunluğun Müslüman ağırlıklı olmasının sonucu olarak 1980’li yıllarda Malezya, helal gıda kavramını geliştirmiş ve bununla ilgili standartlar koymuştur. Geçen zaman içinde ise konunun, uluslararası ticaretteki önemini görerek, daha sıkı denetimlere başlamıştır. Bu bağlamda da, yalnızca Malezya Diyaneti adına helal sertifikası verme konusunda yetkili kuruluş JAKIM veya onun akredite ettiği uluslararası kuruluşlardan temin edilen belgeler geçerli kabul edilmektedir. JAKIM, Malezya'da helal sertifikasyon da dahil olmak üzere İslami işlerden sorumludur.

Malezya’ya ihraç edilecek ürünlerin helal logosu taşıması (et ve süt ürünleri hariç) zorunlu değildir ancak ürünün helal olduğu iddia ediliyorsa logonun Malezya JAKIM tarafından onaylı bir sertifikalandırma kurumu tarafından verilmiş olması gerekmektedir.

Helal standartları konusunda Malezya tamamen kendi kriterlerini uygulamaktadır. Malezya, Helal gıda üretimi ve hazırlanması için MS1500: 2019 standardını geliştirmiştir:

https://www.isovnc.com/wp-content/uploads/2019/06/MS-1500_2019-Tieu-chuan-HALAL- MALAYSIA.pdf

Malezya gıda ürünlerinin dışında tıbbi cihazlar, ilaçlar ve kozmetik ürünler için de helal standartları geliştirmiştir. Lisansı ve gerekli izinleri haiz tüm ürünler helal sertifikası olmadan Malezya pazarına yerleştirilebilir ancak helal olduğu iddia edilen ürünlerin helal sertifikalandırılmadan önce düzenlemelerde belirtilen şartlara uyması gerekir.

JAKIM tarafından helal sertifikalandırma yetkisi almak için prosedürlere ilgili bağlantıdan ulaşmak mümkündür: https://smarthalal.com.my/MPPHM_Domestik_2020.pdf. JAKIM'e göre, bu 2020 Helal Sertifikası Usul Kılavuzu, yabancı şirketlere yönelik helal sertifikası prosedürüne uygulanmaktadır.

Malezya Helal Sertifikasyonu başvurusu JAKIM'in prosedürüne uygun olarak yapılmalıdır. 1 Ocak 2024 tarihi itibariyle JAKIM, gıda ürünü, kozmetik, ilaç, tüketim malları ve tıbbi cihazlar dahil olmak üzere uluslararası üretim için beş (5) helal sertifikasyon şeması sunmaktadır. (Bu tarihten önce yalnızca gıda ürünleri için geçerliydi). Helal belgesi olan üreticiler, bu tarihten önce Malezya’da bulunan ithalatçıları üzerinden ürünlerini ülkeye sokabilmekteydi. Ancak son değişiklik ile, eğer üretici firmanın Malezya’da kayıtlı bir şirketi, şubesi, bağlı şirketi vb. var ise, ilave ithalatçı ihtiyacı olmadan helal sürecine başvurabilmektedir.

Başvuru formuna www.halal.gov.my ve http://apps.halal.gov.my/international/e-halal.php?new bağlantılarından ulaşılabilir.

https://myehalal.halal.gov.my/portal- halal/v1/index.php?data=bW9kdWxlcy9jb250ZW50X2RldGFpbHM7Ozs=&page_title=Pengumu man&content_id=202312216583f5b3aa5d9

Helal başvurusunda, JAKIM yetkililerince üretim tesisinde bir denetim gerçekleştirilmektedir. Denetimin asgari süresi en az dört gün (2 gün denetim günü ve 2 gün gidiş-dönüş) olmalı ve yalnızca bir (1) üretim adresiyle sınırlı olmalıdır. Başvuru sahibi, denetim gezisi boyunca denetçilere eşlik etmekten sorumlu olacaktır. Başvuru sahibi/fabrika Helal Güvence Sistemini uygulamalıdır. Sertifikaların geçerlilik süresi 2 yıldır.

https://www.halal.gov.my/v4/images/pdf/halalassurancesystem.pdf

JAKIM’in onayladığı kuruluşların listesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşmak mümkündür: https://myehalal.halal.gov.my/portal-halal/v1/index.php

Helal belgesi zorunlu olmamasına karşın, tüketici ve tedarikçiler tarafından tercih sebebi olabilmektedir.

Ülkemizde helal sertifikası verme konusunda JAKIM tarafından yetkilendirilen kuruluşlar aşağıda belirtilmektedir:

• Kas Uluslararası Sertifikasyon Göz. Tek. Kont. Hizm. Ltd. Şti. (KASCERT International)

• Gıda ve Malzemeleri Denetim ve Belgelendirme Derneği (GİMDES) https://www.halal.gov.my/v4/pdf/cb/CBLIST-20May2024.pdf

Gıda ürünleri için Türkiye’den Gimdes ve Kascert’in düzenlediği helal belgeleri JAKIM tarafından akredite olmasına rağmen, et (kümes hayvanları dahil) ve süt ürünleri ithalatında, Malezya Tarım Bakanlığına bağlı DVS’e başvuru yapılması ve başvuru evraklarının DVS tarafından uygun görülmesi durumunda masrafları ihracatçı firmaya ait olmak üzere, Malezya’dan bir heyetin Türkiye’ye giderek üretim tesisinde incelemelerde bulunması gerekmektedir.

Bununla birlikte, Malezya otoriteleri, denetim heyetine JAKIM’den bir yetkiliyi dahil ederek bu ürünler için doğrudan JAKIM tarafından helal onayı alınmasını şart koşmaktadırlar. Tesisler, Malezya Helal Et ve Kümes Hayvanları Üretimi Protokolü ve Malezya Standartları (MS) 1500: 2009'a uygun olarak JAKIM ve Veterinerlik Hizmetleri Dairesi (DVS) tarafından denetlenmekte ve onaylanmaktadır.

Heyetin incelemeleri neticesinde şartlar uygun bulunursa ilgili firmaya iki yıl geçerli olmak üzere ülkeye ihracat yapma onayı verilmektedir.

Aşağıdaki adreslerden detaylı bilgilere ulaşılabilmektedir.

https://www.dvs.gov.my/dvs/resources/user_1/2023/BRV/LOJI%20LUAR%20NEGARA/UPDA TE_MARCH_2023.GENERAL_PROCEDURE_IMPORT_MEAT,_POULTRY,_MILK_AND_E GG_PRODUCTS_TO_MALAYSIA_.REV_1_._30012023_.pdf

Böylece, Malezya'da pazarlanan tüm ithal gıda ve mallar, ilgili gerekliliklere uymadıkça ve JAKIM tarafından tanınan yabancı helal belgelendirme kuruluşu tarafından helal olarak sertifikalandırılmadıkça helal olarak tanımlanmamaktadır.

5.7. İthalat Lisansları ve İthalatı Kontrole Tabi Ürünler

Malezya’da hali hazırda uygulanmakta olan ithalat düzenlemeleri, diğer ASEAN ülkelerine kıyasla daha liberaldir. Çoğu ürünün “Genel Serbest Lisans” altında serbestçe ithalatı yapılabilmektedir.

Ancak stratejik olarak belirlenmiş bir takım sektörlere ithalat kısıtlamaları getirilmiştir. Bunların arasında demir ve çelik, otomotiv, ağır makinalar, bazı kimyasallar, atık kağıt gibi bazı ürünler yer almaktadır. https://www.miti.gov.my/index.php/pages/view/3796

Tarım ürünlerinde ve hayvansal ürünlerde kısıtlamalar yerli üretimi teşvik edilen pirinç, et, meyve ve sebze gibi ürünlere uygulanmaktadır. Öte yandan donmuş tavuk, yumurta, süt ve şeker gibi ülkenin talebini karşılayamayan mallarda yeterli yerli üretim sağlandığı takdirde bunların ithalatı da kısıtlanabilmektedir.

https://www.dvs.gov.my/index.php/pages/view/1941 https://www.doa.gov.my/index.php/pages/view/341?mid=90

Güvenlik, din veya ahlaki yönlerden ithalatı yasak olan veya ülkeye girmesi özel sertifikalara tabi olan ürün grupları için de kısıtlamalar söz konusudur. https://www.customs.gov.my/en/cp/Pages/cp_li.aspx

İthal ürünlerin güvenliğinden ithalatçı veya distribütör firma sorumlu tutulmakta olup, konu hakkında yetkili Bakanlık, Malezya İç Ticaret ve Tüketici İşleri Bakanlığı’dır. Oyuncaklar, elektrikli sigara, pil ve akülere ilişkin ürün güvenliği düzenlemeleri ilgili web sayfasında https://mysafe.kpdn.gov.my/portal/post/6 yayımlanmaktadır.

Belirli Sektörlerde Teknik Düzenlemeler

İthalatı kısıtlanmış/izne tabi olan ürünler arasında, kimyasal silahlar sözleşmesi kapsamındaki (CWC) kimyasallar, ağır makineler, et ve tavuk ürünleri, canlı balık, hayvani yağlar, süt ve süt ürünleri ve demir çelik ürünleri yer almaktadır. Kısıtlamalara ilişkin güncel duyuruların https://www.miti.gov.my/index.php/pages/view/3796 bağlantısından takip edilmesi mümkündür.

Güvenlik, din veya ahlaki gerekçelerle ithalatı yasaklanmış ve kısıtlanmış ürünlerin listesi Malezya Kraliyet Gümrük İdaresinin sayfasından takip edilebilmektedir. (https://lom.agc.gov.my/act- view.php?type=pua&no=P.U.%20%28A%29%20117/2023) İthalatı yasaklanmış ürün grupları arasında; kaplumbağa yumurtaları, çeşitli egzotik meyveler, pirana balıkları, bazı alkollü likörler, bazı kesici aletler, çeşitli kimyasallar, radyoaktif maddeler gibi ürünler yer almaktadır.

İnşaat malzemeleri: Gümrük Kanunu'nda listelenen inşaat malzemelerinin, malzemelerin Malezya'ya ithal edilebilmesi için İnşaat Endüstrisi Geliştirme Kurulu (CIDB)'den bir Onay Sertifikasına (COA) sahip olması gerekir. CIDB, Malezya Bayındırlık Bakanlığı'na bağlı olarak, inşaat endüstrisini küresel rekabet gücüne ulaşmaya yönelik olarak düzenlemek, geliştirmek ve kolaylaştırmak amacıyla faaliyet gösteren bir devlet kurumudur.

İthal edilen inşaat malzemesinin/ürününün COA gerektirdiğinden emin olmak için https://www.cidb.gov.my/wp-content/uploads/2022/11/Procedures-for-importing-construction- prod-5thEdition-_0_compressed.pdf veya https://www.cidb.gov.my/eng/ sitelerindeki Listelenen Tarife Kodlarına bakılması gerekmektedir.

Oyuncaklar: İthal oyuncaklar için “Malezya Uygunluk İşareti (MC)” şartı bulunmaktadır. MC, Malezya'da tedarik edilen veya satılan belirli bir oyuncağın İç Ticaret ve Yaşam Maliyeti Bakanlığı (KPDN) tarafından öngörülen güvenlik standartlarına uyduğunun ve tüketiciler için güvenli olduğunu gösteren bir işarettir. https://mysafe.kpdn.gov.my/portal/post/8#:~:text=The%20MC%20mark%20is%20an,and%20is% 20safe%20for%20consumers.

Tıbbi ilaçlar, medikal malzemeler, zirai ilaçlar, elektrikli aletler ve otomobiller: Yüksek risk grubunda tanımlanan tıbbi ilaçlar, medikal malzemeler, zirai ilaçlar, elektrikli aletler ve otomobillere ilişkin olarak ise yetkili kılınan kurumların farklı düzenlemeleri mevcuttur. İlgili düzenlemelere ilgili web adreslerinden https://portal.mda.gov.my/index.php, https://npra.gov.my/index.php/en/,https://www.miti.gov.my/index.php/pages/view/3796 ulaşılabilmektedir.

Canlı hayvan Sığır, domuz, kuzu ve kümes hayvanı et ve süt ürünleri, Malezya’ya ithal edilen tüm sığır, kuzu ve kümes hayvanı ürünleri, DVS tarafından gerçekleştirilen denetim sonucunda onaylanmış tesislerden gelmelidir. https://www.dvs.gov.my/index.php/pages/view/1941

Et ve süt ürünleri ihracatı için firmalarımız tarafından Malezya Tarım Bakanlığına bağlı Veterinerlik Hizmetleri Departmanı DVS’e başvuru yapılması (https://www.dvs.gov.my/dvs/resources/user_1/2024/BRV/APPLICATION_FORM_FOR_EXPO RT_MEAT,_POULTRY,_MILK,_EGG_AND_PRODUCTS_TO_MALAYSIA_NEW_REVISE

D_4_JANUARY_2024.pdf) gerekmektedir. Başvurunun DVS tarafından uygun görülmesi durumunda, masrafları ihracatçı firmaya ait olmak üzere, Malezya’dan bir heyetin Türkiye’ye giderek üretim tesisinde incelemelerde bulunması gerekmektedir. Heyette DVS yetkililerinin yanısıra, ürünlerinin üretim sürecinin helal standardlara uygunluğunun denetlenmesi amacıyla Malezya Diyaneti adına helal sertifikası verme konusunda yetkili kuruluş JAKIM temsilcileri de hazır bulunmaktadır. Heyetin incelemeleri neticesinde şartlar uygun bulunursa ilgili firmaya Malezya’ya ihracat yapma onayı verilmektedir. Onayın geçerliliği 1 ila 3 yıl olup, DVS tarafından uygun görüldüğü durumda sürenin 3 yıla kadar daha uzatılması mümkündür.

Başvuru Yönergesi için aşağıdaki bağlantı ziyaret edilebilir;

https://www.dvs.gov.my/dvs/resources/user_1/2023/BRV/BORANG/GUIDELINES_FOR_SUB MISSION_APPLICATION_updated241123.pdf

Malezya’ya Yapılacak Kümes Hayvanları, Süt ve Yumurta Ürünleri İthalatı prosedürüne aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir;

https://www.dvs.gov.my/dvs/resources/user_1/2023/BRV/LOJI%20LUAR%20NEGARA/UPDA TE_MARCH_2023.GENERAL_PROCEDURE_IMPORT_MEAT,_POULTRY,_MILK_AND_E GG_PRODUCTS_TO_MALAYSIA_.REV_1_._30012023_.pdf

Gıda: Canlı hayvan, et ve süt ürünleri güvenliği konularında DVS yetkilendirilirken, gıda ürünlerinde Sağlık Bakanlığı bünyesinde “Food Safety and Quality Division yetkilendirilmiştir.

Malezya Sağlık Bakanlığı tarafından, 2020 tarihli Gıda Yönetmeliklerinde 1 Ocak 2024'te yürürlüğe giren bir revizyonu içeren yönergeler yayınlamıştır. Yapılan revize kapsamında temelde, Gıda Etiketleme ve Gıda katkı maddesi ve eklenen besin maddelerine yöneliktir. Söz konusu belgeye bağlantıdan ulaşılabilir.

https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/pua_20200729_PUA2092020.pdf https://hq.moh.gov.my/fsq/xs/index.php

Domuz eti ve domuz ürünleri: Malezya'ya ancak DVS’in izin vermesi halinde ithal edilebilir. Domuz eti ve domuz eti ürünlerinin her sevkiyatı, Malezya Karantina ve Denetim Hizmetleri (MAQIS) tarafından verilmiş geçerli bir ithalat iznine sahip olmalıdır. İzinler açıklama yapılmadan reddedilebilmektedir.

https://www.dvs.gov.my/dvs/resources/user_1/2020/SPS/UPDATE_JUNE_20_PROCEDURE_T O_IMPORT_PORK_MEAT_TO_MALAYSIA_2020.pdf

Medikal Ürünler: Medikal aletler için piyasa gözetimi Sağlık Bakanlığına bağlı Medical Device Authority https://portal.mda.gov.my/ tarafından gerçekleştirilmekte olup, konuya ilişkin faydalı linkler aşağıda yer almaktadır:

https://portal.mda.gov.my/index.php/doc-list/guideline https://portal.mda.gov.my/index.php/doc-list/guidance-document

İlaçlar, gıda takviyeleri ve kozmetik ürünler: İlaçlar, gıda takviyeleri ve kozmetik ürünler için piyasa denetimi Malezya Sağlık Bakanlığına bağlı olan National Pharmaceutical Regulatory Agency (NPRA) tarafından gerçekleştirilmektedir: https://www.npra.gov.my/index.php/en/regulation-basic.html https://www.npra.gov.my/index.php/en/cosmetic-main-page.html

JSM, gönüllü bir sertifikasyon sistemi olan Helal İlaçlara ilişkin MS2424:2012 Genel Yönergelerini uygulamaktadır. Başka bir ifade ile ilaçlarda helal belgelendirme zorunlu olmamakla birlikte, helal belgesi almak isteyenlerin bu yönergeye uyması gerekmektedir. Yönergeler, farmasötik ürün üreticilerinin helal sertifika başvurusunda bulunmasını ve üretim ve işleme için temel gereksinimleri belirlemesini şart koşmaktadır.

İthalatı Yasak Ürünler: Güvenlik ve diğer nedenlerden ithalatı yasak olan veya ülkeye girmesi özel izne tabi olan bazı diğer ürün grupları için de kısıtlamalar söz konusudur. https://www.customs.gov.my/en/cp/Pages/cp_li.aspx

Bitki Sağlığı Önlemleri

Malezya'ya bitki, tarım ürünleri, meyve ve sebzeler, çiçekler ve gübre ithal etmek için, sevkiyatın gönderilmesinden önceki 14 gün içinde menşe ülkesinden Bitki Sağlığı Sertifikası’na sahip olması gereklidir. 1981 tarihli Malezya Bitki Karantinası Yönetmeliği’nin Dokuzuncu Cetvelinde (Yönetmelik 5), Türkiye dahil olmak üzere ihracat ülkelerinden gelen bitkilerde 'Khapra Böceği' bulunur ifadesi yer almaktadır. Bu bitkiler arasında bezelye ve fasulye, kaju fıstığı, yer fıstığı, mısır, pirinç, susam, buğday, baharatlar, manyok, sorgum (tahılda) yer almaktadır. Bu nedenle, bu bitkilerin ithalatı Bitki Sağlığı Sertifikası ile birlikte yapılmalıdır.

Bu sertifika Malezya Tarım Departmanın‘dan alınmalıdır. https://www.doa.gov.my/index.php/pages/view/341?mid=90 https://www.doa.gov.my/doa/resources/info_doa/peraturan_kuarantin_tumbuhan_1981_v2.pdf

5.8. Ambalaj, Paketleme ve Etiketleme

Malezya'da, gıda etiketleme gereklilikleri 1985 tarihli Gıda Yönetmeliğinde belirtilmektedir. Etiket Malayca veya İngilizce olmalıdır. Bebek maması ve bazı süt ürünleri gibi belirli ürünlerde, etiketin Malayca olmasını gerekmektedir ve çevirilere izin verilir. Gıda sığır eti veya domuz eti veya türevleri veya domuz yağı içeriyorsa etikette belirli ifadeler bulunmalıdır. Bu kapsamda kullanılacak ifadede "İÇERİR (sığır eti veya domuz eti veya türevleri veya domuz yağı olup olmadığını belirtin)" yer almalıdır. Ayrıca, gıdaya ilave alkol eklenmişse, etikette büyük harflerle kalın olarak "ALKOL İÇERİR" yazmalıdır.

https://hq.moh.gov.my/fsq/peraturanperaturan-makanan-1985

Evde kullanılan tıbbi cihazlarda, marka adı, özel isimler ve her iki dilde de aynı olan kelimeler hariç, etiketlemedeki tüm bilgilerin Malayca olması gerekir. Yetkili Temsilci (AR) bilgileri ve kayıt numarası müşteriler tarafından satınalma noktasında erişilebilecek şekilde ambalaj üzerinde olmalıdır. Helal logosu tıbbi cihaz etiketlemesi için bir gereklilik değildir. Ancak, üründe helal logolu bir etiket kullanılıyorsa, öncesinde JAKIM helal sertifikası alınması gerekmektedir. https://portal.mda.gov.my/index.php/faq/labelling-of-medical-devices

İlaç ürünlerinde, tüm etiketler ve paket ekleri Malayca veya İngilizce olmalıdır. Buna ek olarak, başka bir dile tercümeye izin verilmektedir. Kayıtlı bir ürünün farklı boyuttaki paketlerinde aynı etiket resminin olması gerekmektedir. Bununla birlikte, paket boyutlarını ayırt etmek için renk kodunda küçük farklılıkların olması mümkündür. Kayıt numarası ürüne kalıcı olarak (mürekkep püskürtmeli) basılmalıdır ve yapışkan etikete basılmasına izin verilmemektedir. E-etiketleme amacıyla bir QR Kodunun kullanılması, Malezya'daki İlaç Ürünleri için Elektronik Etiketleme (E- Etiketleme) Kılavuzuna uygun olarak izin verilmektedir. Ürünlerin, JAKIM tarafından helal olarak sertifikalandırılması ve onaylanması koşuluyla istenilmesi halinde kayıtlı ürün etiketinde helal logosu kullanılabilir.

https://www.npra.gov.my/easyarticles/images/users/1153/DRGD%20July%202024/Complete- Drug-Registration-Guidance-Document-DRGD-3rd-Edition-8th-Revision-July-2024.pdf https://www.npra.gov.my/index.php/en/directive-general/1527484-direktif-berkenaan- pelaksanaan-electronic-labelling-e-labelling-ke-atas-produk-farmaseutikal-di-malaysia.html

Kozmetik ürünlerinin dış ambalajında; ürünün adı ve işlevi, kullanım talimatları, üretim ülkesi, ağırlık veya hacim olarak verilen içerikler(metrik veya hem metrik hem de emperyal sistemde), üretim parti numarası ve son kullanma tarihi yer almalıdır. İçerikler, eklendikleri anda azalan ağırlık sırasına göre beyan edilmelidir. https://www.npra.gov.my/images/Guidelines_Central/Guidelines_on_Cosmetic/Annex_I_part_7- COSMETIC_LABELING_REQUIREMENTS.pdf

Enerji Komisyonu (EC) tarafından onaylanan tüm düzenlenmiş elektrikli ekipmanlar, 1994 tarihli Elektrik Yönetmeliğinin 98 Nolu düzenlemesine uygun olarak etiketlenmeli veya işaretlenmelidir. Elektrik ve elektronik (EE) ürünleri için Onay Sertifikası (COA) alan üretici ve ithalatçılar, EC tarafından yayınlanan ilgili kılavuza uygun olarak EE etiketini yazdırmak zorundadır.

https://www.st.gov.my/contents/files/download/158/Guidelines%20for%20the%20Approval%20o f%20Electrical%20Equipment%20%282024%20Edition%29.pdf

5.9. Geçici İthalat

Geçici ithalat, ithalat vergisi ve satış vergisi ödemeden ürünleri bir ülkeden geçici olarak Malezya'ya ithal etme olanağını ifade etmekte olup,bu kapsamda bir güvenlik teminatı ödenmesi gerekmekte ve izin süresi dolduğunda ürünlerin menşe ülkeye geri ihraç edilme zorunluluğu bulunmaktadır.

Bu şekilde ithal edilen ürünler, Devlet Gümrük Müdürünün izni olmadan kiralanamaz, satılamaz, mülkiyeti devredilemez veya elden çıkarılamaz. Bu kolaylaştırma kapsamında yalnızca onarım, sergiler, gösteriler, spor etkinlikleri, değerlendirme veya test, müzik performansları ve araştırma veya inceleme gibi kategorilere giren ithal ürünlere izin verilmektedir.

Geçici ithalat izinleri 3 ay geçerlidir ve bir uzatma gerekiyorsa (12 aya kadar), başvuru menşe ülkeye yeniden ihracat için son tarihten önce yapılmalıdır. Geçici ithalat prosedürünü başlatmak için, ürünlerin ithal edileceği Devlet Gümrük Müdürü Ofisine bir başvuru formu sunulmalıdır. Başvuru onaylandıktan sonra, geçici ithalat süreci normal ithalatla aynı olacaktır.

Gümrük tarafından ürünlerin giriş noktasında doğrulanması için fiziksel bir inceleme yapılacaktır. Ürünler Malezya'ya ulaştığında, gümrük kontrolünden çıkarılmadan önce güvenlik teminatı gereklidir. Teminat tutarı, ithal edilen ürünler için ödenecek toplam vergi ve harç tutarına eşittir. Banka teminatı, banka çekleri, teminat mektupları veya genel tahviller şeklinde olabilir. Depozito, ürünler belirtilen süre içinde menşe yerlerine gönderildiğinde iade edilecektir.

Ürünler belirtilen tarihte ihraç edilmezse, gümrük vergileri ve harçlar en güncel gümrük ithalat oranına göre depozitodan düşülecektir.

5.10. Devlet Alımları

Malezya, Dünya Ticaret Örgütü Kamu Alımları Anlaşmasına taraf değildir (gözlemci statüsünde). Malezya Hükümeti kamu alımlarında sistemi yerli firmalara öncelik tanıyacak şekilde düzenlenmiştir. Altyapı yatırımlarında Malezyalı yerli bir firma ile ortaklık şarttır.

Malezya’da kamu ihalelerinine ilişkin detaylı bilgi 3.5 Numaralı başlık altında verilmiştir.

5.11. Teknik Engeller

Malezya, ticarette teknik engeller ile ilgili Dünya Ticaret Örgütü’nün standart koduna uymaktadır.

Malezya'nın ticaretin ve iş yapabilirliğin kolaylığı açısında uluslararası kıyaslamalarda üst sıralarda bulunuyor olsa da (Dünya Bankası İş Yapma Kolaylığı Sıralamasında 2020 yılında 12.sıradadır.) tamamen serbest ve açık bir pazar olduğunu söylemek mümkün değildir. Malezya’nın ithalat engelleri, iç pazarı ve stratejik sektörlerini korumanın yanı sıra kültürel ve dini normları da korumayı amaçlamaktadır.

Hassas sektörlerde (tütün, alkollü içkiler, motorlu araçlar vs.) gerek üretici, gerekse ithalatçıya satış ve tüketim vergisi uygulanarak, anılan sektörlerin korunması söz konusudur. Malezya Hükümeti, kendi yerli sanayisini korumak amacıyla ihracat ve ithalat lisansı ile miktar kısıtlamaları ve standardizasyon uygulamalarına sıklıkla başvurmaktadır.

Malezya’da helal sertifikası genel itibariyle zorunlu olmamakla birlikte, bazı sektörlerdeki uygulamalara bağlı olarak (örneğin et ve tavuk ithalatında zorunlu tutulmaktadır) bir teknik engel şeklinde ortaya çıkabilmektedir. Bir ürünün helal olduğunun iddia edilmesi durumunda, sertifikasyonla bunu kanıtlama zorunluluğu bulunmaktadır.

Malezya helal konusunda dünyanın önde gelen düzenleyici ülkeleri arasında yer almaktadır. Malezya’nın çok kültürlü bir ülke olmasının, çoğunluğun ve yönetimin müslüman ağırlıklı olmasının sonucu olarak 1980’li yıllarda Malezya, helal gıda kavramını geliştirmiş ve bununla ilgili standartlar koymuştur. Geçen zaman içinde ise konunun uluslararası ticaretteki önemini görerek, daha sıkı denetimlere başlamıştır. Bu bağlamda da, yalnızca Malezya Diyaneti adına helal sertifikası verme konusunda yetkili kuruluş JAKIM veya onun akredite ettiği uluslararası kuruluşlardan temin edilen belgeler geçerli kabul edilmektedir. Hatta yapılan yasal düzenlemelerle, bir ürün üzerinde, JAKIM/akredite kuruluşlarca verilmeyen helal logosunun bulunması halinde ceza uygulanmaktadır. Ancak, gözden kaçırılmaması gereken husus yukarıda da vurgulandığı üzere helal belgesinin ihtiyari olmasına karşın, tüketici ve tedarikçiler tarafından tercih sebebi olabilmesidir. Ülkemizden GIMDES ve KASCERT, helal sertifikası verme konusunda JAKIM tarafından yetkilendirilmiştir. https://www.halal.gov.my/v4/pdf/cb/CBLIST9November2023.pdf

5.12. Diğer Hususlar

Türkiye ve Malezya arasında 2015 yılından bu yana yürürlükte bulunan ve 1 Ağustos 2024 itibariyle hizmetler, yatırımlar ve e-ticareti kapsayan genişleme metinin yürürlüğe girdiği Serbest Ticaret Anlaşması (STA), ikili ticarete konu ürünlerin neredeyse tamamının gümrük tarifelerini kaldırmakla birlikte özellikle Türk ihracatçıları için ticareti daha kolay hale getirmektedir. Bununla birlikte, Malezya’nın bölge ülkeleriyle kıyaslandığında daha libarel düzenlemelerinin olduğu görülse de, yürürlükte bulunan bazı uygulamalar nedeniyle tamamen açık bir Pazar olmadığı söylenebilir. Malezya, uygulamakta olduğu ithalat engelleyici uygulamalar ile, iç pazarı ve stratejik sektörleri korumayı hedeflemektedir.

Bu uygulamaların en önemlilerinden biri et, kümes hayvanı, süt, yumurta ve ürünlerinin Malezya'ya ithalatı için alınması gereken ithalat izni ve helal sertifikası olduğu söylenebilir. Temelde bakıldığında, pek çok ülkenin benzer ürünlerin ithalatına ilişkin bir denetim ve kontrol mekanizması getirdiği görülmekle birlikte, Malezya uygulamakta oluğu tesis denetimleri ile süreci zorlaştırabilmektedir. Bununla birlikte, halihazırda farklı ürünler için denetim sürecini tamamlayarak ihracat izin belgesi alan firmalarımız mevcuttur.

Malezya'ya ihracat yapmayı planlayan firmalar için, yerel bir distribütör kullanmanın pazara giriş için oldukça önemli olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim, Malezya’da bulunan prosedürler firmaları yerel bir distribitör/ithalatçı bulundurmaya yönlendirmektedir. Özellikle ülkemiz ile Malezya arasındaki mesafe ve yerel saat farkı gibi unsurlar düşünüldüğünde, yerel bir distribütör bulundurulması, firma adına ürünlerin pazarlanması, ithalat izinlerinin ve gümrük işlemlerinin yürütülmesi, kamu kurumları ile iletişim etkin sağlanması ve satış sonrası hizmetleri yerine getirmek için oldukça faydalı olabilecektir. Öte yandan, Malezya’da iş yapma kültürünün karşılıklı güvene dayanması, sosyal tanışıklığa verilen önem nedeniyle Malezya’da firmalarımızın yerel bir mevcudiyete veya distribütöre sahip olması, yerel pazardaki işbirliği girişimlerini olumlu yönde etkileyebilecektir.

Dış Ticaret İstatistiklerinin Sorgulanması

Malezya'nın tüm dünya ile ithalat ihracat işlemlerine dair dış ticaret istatistiklerine Malaysia External Trade Statistics, METS Online web sitesinden erişim sağlanabilmektedir. https://metsonline.dosm.gov.my/

Diğer taraftan, Malezya İstatistik Kurumu tarafından yayınlanan genel istatistik verilerine Malezya İstatistik Kurumunun https://www.dosm.gov.my/v1/ sitesinden ulaşmak mümkündür.

Gümrük Vergi Oranlarının Sorgulanması

Türkiye ile Malezya arasında Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında 2023 yılı itibariyle tarife satır sayısı bakımından ihracatımızın %99’u, ithalatımızın ise %86’sı; hâlihazırda ticarete konu olan ürünler bakımından ise ihracatımızın %94’ü, ithalatımızın %75’i gümrük vergisinden muaf şekilde gerçekleşmektedir.

https://ezhs.customs.gov.my/ bağlantısından, Malezya-Türkiye Serbest Ticaret Anlaşmasını (MTFTA) seçilerek HS kodları veya ürün tanımları itibariyle Malezya’nın Türkiye’den gerçekleştirdiği ithalat işlemlerinde uyguladığı gümrük vergisi oranlarına ulaşılabilmektedir.

Benzer şekilde, aynı link üzerinden Malezya'nın STA'sı bulunan diğer ülkeler veya ülke grupları ile de ürün bazında gümrük vergisi oranları ve gümrük uygulamaları hakkında bilgi alınabilmesi mümkündür.

Ticaret Yapmak İstenen Firmanın Doğrulaması

Ticaret yapmak istenilen Malezyalı bir şirketin kayıtlı bir firma olup olmadığı konusunda bir doğrulama yapılmak istenmesi durumunda, şirket kayıtlarını tutan Companies Commission of Malaysia (SSM)'nın aşağıda sunulan internet sitesinden yararlanılabilir. Bu amaçla, doğrulama yapılabilmesini teminen firmalarımıza kolaylık olması açısından anılan siteden kullanıcı adı ve parola temin edilmiş olup, aşağıda verilmektedir.

https://www.ssm-einfo.my/index.php?id=login Kullanıcı adı : Ankara

Parola : ANKARA07

SSM'den elde edilen bilgiler şirketin Malezya'da kurulu olup olmadığı ve şirket ortaklarına ilişkin bilgilerdir. Ancak, şirkete ilişkin bilgiler, anılan kuruluş tarafından belirli bir ücret karşılığında sağlanmaktadır.

Bir firmanın SSM'e kayıtlı olmasının, bu firma ile kurulacak ticari ilişkilerde herhangi bir sorun ile karşılaşılmayacağı anlamına gelmediğinin vurgulanmasında yarar görülmektedir. Malezyalı firmalar ile hacimli ticari ilişki kurma aşamasına gelen firmalarımızın, Malezya'ya gelerek, ilgili firmayı yerinde ziyaret etmeleri, üretim ve ticaret imkanları hakkında incelemelerde bulunmaları, firma yetkilileri ile doğrudan temas kurmalarında yarar bulunmaktadır.

Malezya'da Fuar Takvimi

Malezya'da yıl boyu pek çok bölgesel ve uluslararası nitelikte fuarlar gerçekleştirilmekte olup, özellikle bölge ülkelerinden önemli sayıda ziyaretçiye ev sahipliği yapmaktadır. Dolayısıyla, Malezya'da gerçekleştirilen fuarlar Malezya'nın yanı sıra, bölge ülkelerine ihracat imkanı sağlaması açısından da son derece yararlıdır.

Malezya'da gerçekleştirilecek fuarlara ilişkin bilgilere aşağıdaki linkler aracılığı ile ulaşmak mümkündür.

- https://www.matrade.gov.my/en/events-promotion/international-trade-event-list

- https://10times.com/malaysia/tradeshows

- http://www.exhibition.com.my/

Malezya’da düzenlenen ve sektörlerde önde gelen fuarların bazıları aşağıda verilmektedir: Defence Services Asia Exhibition And Conference (DSA)

Malezya Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı tarafından desteklenen ve ortaklaşa düzenlenen DSA, Kara, Hava ve Deniz Savunması, İç Güvenlik, Savaş robotları, Siber Savunma, İHA’lar, savaş tıbbı ve Güvenlik alanlarında dünyanın en gelişmiş teknolojilerini, donanımını ve elektronik savaşını sergileyen Asya'daki en büyük Savunma ve İç Güvenlik fuarıdır.

Langkawi Uluslararası Denizcilik ve Havacılık Fuarı (LIMA)

İki yılda bir düzenlenen bu etkinlik, Asya-Pasifik'teki en büyük denizcilik ve havacılık fuarlarından biridir. Fuar kapsamında, sergiler, forumlar ve konferansların yanı sıra drone yarışları, uçuş simülatörleri, denizcilik endüstrisi ve havacılık teknolojisine ilişkin çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir.

Malaysia Internatıonal Halal Showcase (MIHAS)

MIHAS, hem uluslararası hem de yerel aktörlerin başta ilaç, tıbbi cihazlar, finans, moda, kişisel bakım ve kozmetik, yeşil teknolojiler ve turizm dahil olmak üzere Helal alanında faaliyet gösterilen tüm sektörlerde bölgenin ve hatta dünyanın en önemli helal etkinliğidir.

Malezya Uluslararası Mobilya Fuarı (MIFF)

MIFF, Güneydoğu Asya'nın en büyük B2B mobilya fuarıdır. MIFF, her geçen gün gelişen ASEAN bölgesinde faaliyet göstermek isteyen firmalar için oldukça önemli bir platformdur.

ASIAWATER

ASIAWATER, iki yılda bir düzenlenen ve su ve atık su alanında bölgenin önde gelen etkinliklerindendir.

Fuarın, su ve atık su, endüstriyel atık su, kanalizasyon, su sulama, su kaynakları, boru tesisatı ve su tesisatı, santrifüj pompa, vana, pompa, akıllı ölçüm ve çözümler, test ve ölçüm, su ve atık su arıtma, filtrasyonlar ve yeraltı suyu kirliliği arıtma sektörlerinde faaliyet gösteren firmalarımız için potansiyel işbirlikleri sağlanması açısından önemli olduğu değerlendirilmektedir.

International Healthcare Conference & Exhibition (APHM)

APHM, sağlık gıda ve ürünleri, görüntüleme ekipmanları, laboratuvar cihazları, tıbbi mobilyalar, ameliyathane ekipmanları, sağlık sigortası ve finansmanı, hastane mobilyaları, kardiyak terapi ekipmanları, teşhis ekipmanları, acil durum araç ekipmanları ve bakımı, sterilizasyon ve dezenfeksiyon ekipmanları, cerrahi ekipman, röntgen teşhis ekipmanları, farmasötik ilaçlar, ultrasonik teşhis gibi çeşitli sağlık alt sektörlerinden firmaların katıldığı önemli bir fuardır.

ENERtec ASIA

Malezya'nın son dönemde enerji politikalarında önemli yer tutan yenilenebilir ve temiz enerji, enerji üretimi, jeneratörler, trafolar, elektrik dağıtımı, iletim ve dağıtımı, akıllı çözüm, HVAC ekipmanları, iklimlendirme, soğutma ve ısıtma, bina otomasyonu, havalandırma sistemi, elektrikli araç bataryası ve çözümü, elektrikli araçlar, güç kaynakları, ticari şarj sistemi ve elektrikli araç üretimi sektörlerine yönelik düzenlenmektedir.

FOOD AND DRINK MALAYSIA (FDM)

FDM, yiyecek ve içecek, atıştırmalık ve şekerlemeler, baharatlar ve çeşniler, helal ürünler ve gıda paketleme ve işlenmesi sektörlerinde düzenlenen bir fuar etkinliğidir.

MALAYSIA INTERNATIONAL MACHINERY FAIR (MIMF)

MIMF, Paketleme makineleri, kağıt paketleme, etiketleme makineleri, gıda katkı maddesi işleme ekipmanları, et işleme makineleri, plastik enjeksiyon ve şişirme makineleri, yapıştırma makinesi, plastik kalıplar, makine bileşenleri, tabela sistemi, kesim plotter, LED uygulama ve aydınlatma, LED güneş enerjisi kaynağı, lazer oyma makinesi, fırın ekipmanları ve işleme, fırın ve paketleme alt sektöründe faaliyet gösteren firmaların katılım sağladığı bir fuar etkinliğidir.

MALAYSIAN INTERNATIONAL FOOD & BEVERAGE TRADE FAIR (MIFB)

MIFB, soğutulmuş ve taze gıda, içecek, süt ürünleri, kaliteli gıda, dondurulmuş gıda, gıda teknolojisi ve hizmetleri, et ve kümes hayvanları, helal gıda, gıda etiketleme, doğal gıda, lojistik, gıda paketleme ve işleme sektörlerine yönelik bölgede büyük öneme sahip fuarlardandır.

AUTOMECHANIKA KUALA LUMPUR

Automechanika Kuala Lumpur, Malezya'daki otomotiv endüstrisi için otomotiv dijitalleşmesi ve elektrikli araç (EV) alanındaki en son trendleri ve teknolojileri sergileyen önemli bir platformdur.

SMART NATION EXPO

Smart Nation Expo, ASEAN Dijital Ekonomisini yönlendirecek en son yenilikler ve teknolojiler için 5G, Akıllı Şehirler, IR4.0 ve Gelişen Teknolojiler konusunda bölgenin en büyük etkinliğidir. Etkinlikte dijital ticaret, dijital tarım, dijital hizmetler, dijital şehirler, dijital eğitim, dijital finans, dijital içerik, dijital turizm ve İslami Dijital Ekonomi sektörleri sergilenmektedir.

Yukarıda belirtilen fuarların yanısıra, kozmetik alanında bölgenin başarılı fuarlarından Beauty Expo ile Cosmobeaute Asia fuarları, inşaat ve inşaat malzemeleri sektöründe ARCHIDEX fuarı, mücevher ve kuyumculuk sektöründe MIJF Malaysia International Jewellery Fair, makine ve metal işleme sektörlerinde METALTECH ve genellikle eşzamanlı gerçekleştirilen Automex otomasyon teknolojileri fuarı, turizm ve seyahat alanında Matta Fair, tarım ve hayvancılık sektöründe Livestock Asia fuarı önem arz etmektedir.

Son olarak, Ticaret Bakanlığımız, yurt dışındaki bazı fuarlarla ilgili olarak, milli düzeyde veya bireysel katılım gösteren Türk firmalarına devlet desteği sağlanmaktadır. Desteklenen fuarlara ilişkin bilgilere Ticaret Bakanlığımız internet sitesinden ulaşılabilmektedir.

Ödeme Yöntemleri

Malezya'ya yapılan ihracat, peşin nakit, açık hesaplar veya Malezya'daki bankalar tarafından ithalatçılara verilen akreditifler aracılığıyla finanse edilebilir. Finansman, Malezyalı ithalatçılar için yerel pazarda kolayca mevcuttur. Kredi notu gerektiren ihracatçılar, bunları iki yerel kredi derecelendirme kuruluşundan, RAM ve Malezya Derecelendirme Şirketi Berhad'dan (MARC) alabilirler.

Döviz Kontrolleri

Yerleşik ve yerleşik olmayanların, kişi başına 10.000 ABD doları eşdeğerini aşmayan ringgit banknotlarını Malezya'ya getirmelerine ve Malezya'dan çıkarmalarına izin verilmektedir. Yerleşik ve yerleşik olmayan birinin Ringit dışındaki para birimlerii Malezya'ya getirmeleri ve Malezya'dan çıkarmaları için ise bir sınır yoktur. Sadec yabancı paranın toplam tutarı 10.000 ABD doları eşdeğerini aşarsa Gümrük Formu 22'de beyan etmeleri gerekmektedir.

Ticari Hayata Dair İpuçları

Malezya'ya, orta-uzun vadede başarı getirecek bir pazar olarak bakılmalıdır. İş insanlarımız Malezya ile ilgili genel olarak, yapacakları ilk iş seyahatinde tüm iş bağlantılarını kurup, tüm bürokatik işlemlerini halletme gibi bir yanılgıya düşmektedirler. Pazara girmek işteyen Türk iş insanlarımızın, öncelikle sabırlı olmaları ve işleyişin yavaş temposunu kabullenmeleri gerekmektedir. Malezyalıların öncelikle kurulacak güven ilişkisine önem vermeleri, karar alma süreçlerinin, bürokratik işlemlerin, bankacılık gibi resmi işlemlerin ülkemize göre oldukça yavaş işleyeceği unutulmamalıdır.

Fiyat ve lojistik yakınlık, Çinliler için önemli rekabet avantajı doğurmaktadır. Ancak Türk işadamlarımızın kaliteye ve satış sonrası tedarik ve servise özellikle vurgu yaparak yaklaştıkları takdirde avantaj elde edebilecekleri değerlendirilmektedir.

Malezya pazarına girmek için mümkünse ülkede firmanıza ait bir temsilci bulundurmak, mümkün olmadığı durumlarda yerel bir dağıtıcı/acente ile çalışmak önemli avantajlar sağlamaktadır. Yerel bir distribütör genellikle gümrükleme işlemleri, yerleşik toptancılar / perakendecilerle ilişkiler, ürünü doğrudan büyük şirketlere veya kamuya pazarlama ve satış sonrası hizmetlerden sorumludur.

Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında vergisel avantajlardan yararlanılabilmesi için tercihli menşe şehadetnamesinin bulunması ve bu konuda Malezya tarafında tek yetkili olan Uluslararası Ticaret ve Sanayi Bakanlığı (MITI) yetkililerince onaylı olması gerekmektedir.

5.13. E-Ticaret:

Malezya e-ticaretin yaygın kullanıldığı ülkelerdendir. Malezya'da internet kullanım yoğunluğu 2021 yılında %96,8'e çıkmıştır. 2022 yılında sosyal medya kullanıcılarının nüfusa oranı %91,7'dir. Ülke nüfusunun yaklaşık %52'si çevrim içi alışveriş yapmakta olup, 2022 yılında yaklaşık 16 milyon internette alışveriş yapan sayısı bulunmaktadır.

Belgenin devamı okuyucuda yükleniyor.