KOSGEB İç Denetim Birim Başkanlığı Kalite Güvence ve Geliştirme Programı
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
I. GENEL HÜKÜMLER
A. DAYANAK
Bu Kalite Güvence ve Geliştirme Programı;
1- Kamu İç Denetim Standartlarından “1300 - Kalite Güvence ve Geliştirme Programı” standardı,
2- İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin g) bendindeki; “Kalite güvence ve geliştirme programı; İç denetim birimince ve İç Denetim Koordinasyon Kurulunca, ilgili kamu idaresinde yürütülen iç denetim faaliyetinin tüm yönleriyle değerlendirilmesi, standartlara ve etik kurallara uygunluğunun izlenmesi ve geliştirilmesine ilişkin program,” hükmü,
3- İç Denetim Koordinasyon Kurulunun Kararıyla 05/04/2016 tarih ve 29675 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan İç Denetim Kalite Güvence ve Geliştirme Programı,
gereğince hazırlanmıştır.
B. AMAÇ
Kalite Güvence ve Geliştirme Programının temel amaçları;
• İç denetim faaliyetinin, üst yönetici, birim yöneticileri ve diğer ilgili taraflara güvence ve danışmanlık hizmetleri sunmadaki etkinliğini değerlendirmek.
• İç denetim faaliyetinin Standartlara uygunluğunu değerlendirmek ve dış değerlendirmeler sonucunda iç denetim biriminin “Kamu İç Denetim Standartlarına Uygun” olarak faaliyet gösterdiğini beyan etmesini sağlamak.
• İç denetimde uygulanan metodolojinin ve denetim sonucunun elde edilmesinde izlenen yaklaşımın tutarlı olmasını sağlamak.
• İç denetim yöneticisine ve iç denetçilere, performanslarını ve hizmetlerini geliştirmeleri ve iç denetim fonksiyonunun imajını ve güvenilirliğini arttırmaları için fırsatlar tanımak, iyileştirme önerilerinde bulunmak ve danışmanlık yapmak.
• İç denetçilerin sürekli mesleki gelişim sürecine yardımcı olmak.
• İç denetçilerin Kamu İç Denetim Meslek Ahlak Kurallarına ve diğer yasal yükümlülüklere uygun olarak görev yürütmelerini sağlamaktır.
• İç Denetim faaliyetinin Kurum faaliyetlerine değer katmak ve geliştirmek üzere beklentileri karşılayacak şekilde etkin ve verimli yürütüldüğü hususlarında paydaşlara makul güvence sağlamaktır.
C. İLKELER
Kalite Güvence ve Geliştirme Programının temel ilkeleri;
• İç denetim biriminin kalite güvence ve geliştirme politikaları belirlenmeli, belgelendirilmeli ve ilgili taraflara açıklanmalıdır.
• İç denetçilerin ve diğer ilgililerin kalite güvence ve geliştirme sistemi konusunda bilgilendirilmesi sağlanmalıdır.
• Kalite güvence ve geliştirme politikaları uygulanmaya başlanıldığında izlenecek yaklaşım ve kullanılacak çalışma kâğıtları belirlenmiş olmalıdır.
• Kalite güvence ve geliştirme politikalarının hayata geçirilmesi ve yeterli fayda sağlanması için gerekli kaynak tahsisleri yapılmalıdır.
• Kalite güvence ve geliştirme politikalarının doğru bir şekilde uygulanmasını garanti altına almak amacıyla izleme faaliyetleri gerçekleştirilmelidir.
• Kalite güvence ve geliştirme faaliyetleri sonunda elde edilen bulgular çalışma kâğıtlarıyla belgelendirilmelidir.
• Sürekli iyileşmenin sağlanabilmesi için, hatalar değerlendirilerek ve gerekli olması halinde politika ve prosedürlerde değişiklikler yapılarak, kalite güvence ve geliştirme sisteminin sürekli olarak gözden geçirilmesi sağlanmalıdır.
• Kalite güvence ve geliştirme prosedürlerinin uygulanması açısından başlangıçta en iyi sonuçların alınması beklenmemelidir. Beklenen faydaların elde edilebilmesi için sistemin yerleşmesi ve etkili bir şekilde uygulanmasına, bunun için de zamana ve belli bir tecrübeye ihtiyaç duyulacağı göz önünde bulundurulmalıdır.
İç ve dış değerlendirmeler İçDen kullanılarak gerçekleştirilir ve raporlanır.
Üst Yönetici, İç Denetim Birimi Başkanı ve İç Denetçiler bu programa uymak zorundadır.
KOSGEB İç Denetim Birim Başkanlığının Kalite Güvence ve Geliştirme Programı, iç ve dış değerlendirmelerden oluşur.
II. İÇ DEĞERLENDİRMELER
İç değerlendirmeler, iç denetimin tanımına, Standartlara, Meslek Ahlak Kurallarına ve iç denetim yönergesine uyumu sağlama ve kurum faaliyetlerine değer katmadaki etkinliği ve verimliliği ortaya koyma amaçlı yürütülen değerlendirmelerdir.
İç değerlendirme çalışmaları, gerçekleştirilmiş olan denetimlerin kalitesinin ölçülmesinin yanı sıra, iç denetim faaliyetinin Standartlara uyumuna ilişkin iç denetim yöneticisine güvence sağlanması, etkinlik ve verimlilik seviyesinin belirlenmesi, operasyonları geliştirme için bilgi sağlanması hususlarını da kapsayacak şekilde yapılır.
Bu kapsamda yapılacak olan iç değerlendirmenin amaçları aşağıda özetlenmiştir:
1- İç denetim faaliyetinin Standartlara ve Meslek Ahlak Kurallarına uyum seviyesini göstermesi ve gerekli ise tedbirlerin alınmasına imkân vermesi.
2- İç denetim birimi faaliyetlerinin ve iç denetim yönergesinin üst yöneticinin ihtiyaçları ve istekleri de dikkate alınarak yenilenmesi veya düzenlenmesi.
3- İç denetim faaliyetinin etkinliğini ve etkililiğini; iç denetim yönergesi, kurumun amaçları ve stratejisi, üst yönetici, birim yöneticileri ve iç denetim yöneticisinin beklentileri ve mevcut gereksinim, tehdit ve fırsatlar ışığında değerlendirmesi.
4- İç denetim yöneticisine ve iç denetçilere performansları hakkında geri bildirimler sağlanması ve performanslarını yükseltebilme fırsatlarının ortaya konulması.
5- İç denetim faaliyetinin kurumdaki güvenilirliğinin, imajının ve itibarının yükseltilmesi.
6- İç denetim faaliyetinin kuruma katma değer sağlamasının veya sağladığı katma değerin arttırılmasının yollarının belirlenmesi.
7- Dış değerlendirme çalışmaları öncesinde öz değerlendirme yapılmasına imkân vermesi.
KOSGEB İç Denetim Birim Başkanlığında, iç değerlendirme faaliyeti yürütülürken, Kamu İç Denetim Standartlarından “1311-İç değerlendirmeler” ve “2340-Görevin Gözetimi” standartları dikkate alınacaktır.
İç Değerlendirmeler, sürekli izleme ve dönemsel gözden geçirme sureti ile gerçekleştirilir.
A. SÜREKLİ İZLEME
Sürekli izleme, iç denetim biriminde uygulanmakta olan süreçlerin, her bir denetim ve danışmanlık görevi düzeyinde kaliteyi sağlamak üzere etkin bir şekilde işlediğine dair güvence sağlamak üzere yürütülen faaliyetlerdir.
Sürekli izleme faaliyetleri, iç denetim faaliyetinin günlük gözetimi, gözden geçirilmesi ve performansının ölçülmesi süreçlerinden oluşur. İç denetim faaliyetinin performansının sürekli izlenmesi, temelde denetim gözetim sorumluluğu kapsamında yürütülen faaliyetleri içermektedir.
Sürekli izleme;
1- Denetim gözetim sorumluluğu çerçevesinde, denetim görevlerinin gözetimi,
2- Görevler sırasında düzenlenen çalışma kâğıtlarının denetim gözetim sorumluları tarafından düzenli ve dokümante edilmiş bir şekilde gözden geçirilmesi,
3- Her bir görev için planlama, saha çalışmaları ve raporlamaya ilişkin standartlara uyumu sağlayacak denetim politika ve prosedürlerinin oluşturulması,
4- Bireysel denetimler sonrası denetlenen birim yöneticisi tarafından doldurulan "Denetim Değerlendirme Formu" sonuçlarının İç Denetim Birim Başkanı tarafından değerlendirilmesi, (Ek:1 Denetim Değerlendirme Formu)
5- Bireysel denetimler sonrası, İç Denetim Birim Başkanı tarafından "Denetçi Değerlendirme Formu"nun doldurulması ve sonuçlarının değerlendirilmesi, (Ek:2 Denetçi Değerlendirme Formu)
6- İş memnuniyet anket formu ile iç denetçilerin ve büro personelinin memnuniyetinin ölçülmesi, (Ek:3 İş Memnuniyet Anketi)
faaliyetlerini kapsayacak şekilde yürütülür.
Denetimler sonucu üretilen Denetim Raporları ve öneriler İç Denetim Birimi Başkanın gözetimine tabidir. İç Denetim Birim Başkanı denetim raporlarının Standartlara uygunluğunu Rapor Gözden Geçirme Kontrol Listesi aracılığıyla yapar. (Ek :4 Rapor Gözden Geçirme Kontrol Listesi)
Sürekli izleme faaliyetlerinin etkin bir şekilde yerine getirilmesini teminen İç Denetim Birim Başkanı, İç Denetim faaliyetlerinin yürürlükteki kamu iç denetim mevzuatına, Kamu İç Denetim Standartları ve Meslek Ahlak Kurallarına, Kamu İç Denetim Rehberi, KOSGEB İç Denetim Yönergesi ve Kamu İç Denetim Yazılımı Kullanım Yönergesinde yer alan esas ve usullere uygun şekilde yürütülmesine yönelik gerekli önlemleri almakla sorumludur.
B. DÖNEMSEL GÖZDEN GEÇİRME
Dönemsel gözden geçirme faaliyetleri, iç denetim faaliyetinin KOSGEB İç Denetim Yönergesine, Kamu İç Denetim Standartlarına, Kamu İç Denetim Rehberine ve Meslek Ahlak Kurallarına uyumunu değerlendirmek ve iç denetim hizmetlerinden faydalanan kişilerin ihtiyaçlarını etkin ve verimli bir şekilde karşılanma düzeyini belirlemek amacıyla yapılmaktadır.
Yıllık denetim programında en az on iş günü dönemsel gözden geçirme faaliyetine ayrılır. Söz konusu değerlendirmelerin her yıl Aralık ayı içerisinde yapılması esastır. Bu değerlendirmeler İç Denetim Birimi Başkanlığında görevli kıdemli iç denetçiler tarafından yapılır. İç Denetim Birimi Başkanı tarafından dönemsel gözden geçirme yapmak üzere biri gözetim sorumlusu olmak üzere iki iç denetçi görevlendirilir. Ancak aynı iç denetçi iki yıl üst üste dönemsel gözden geçirme faaliyetinde görevlendirilemez. Dönemsel gözden geçirme görevi Denetim Programında gösterilir. Dönemsel gözden geçirme yapmak üzere görevlendirilen iç denetçilerden Gizlilik ve Çıkar Çatışması Beyanı alınır.(Ek:5 Gizlilik ve Çıkar Çatışması Beyanı) Görevlendirilen kişilerin gözden geçirme sürecinde tarafsızlıklarını zedeleyecek bir durumla karşılaşmaları halinde konunun ayrıca Başkana bildirilmesi gerekir.
Dönemsel gözden geçirme faaliyetine ilişkin olarak bu Programda açıklık bulunmayan hususlarda, İDKK tarafından yayımlanan İç Denetim Kalite Güvence ve Geliştirme Programının ilgili bölümleri, uluslararası standartlar ve iyi uygulama örnekleri esas alınarak İçDen üzerinden yürütülür ve raporlanır.
İç Denetim Birimi, dönemsel gözden geçirme süresince yürütülecek değerlendirme çalışmalarında gerekli bilgi ve belgeleri sağlamak, çalışmalara yardımcı olmak ve İç Değerlendirme Raporlarındaki yer alan eylem planına ilişkin gerekli işlemleri yapmakla sorumludur.
İç Denetim Birimi Başkanının, değerlendirme ekibinin önerilerine katılması halinde, raporda belirtilen durum ve önerilere ilişkin iç denetçileri de dahil ederek eylem planı hazırlar. Eylem planında, uygulama takviminin bir yılı geçmemesine dikkat edilir.
İç Denetim Birimi Başkanının, değerlendirme ekibinin önerilerine katılmaması halinde ise, İç Denetim Birimi Başkanı tarafından uygun bulunan alternatif düzeltici işlemlere yer verilir.
B.1. Ön Çalışma
Dönemsel gözden geçirme ile görevlendirilen iç denetçi görevlendirmede belirtilen amaç, kapsam ve süre çerçevesinde yapacağı çalışmaları planlar. (Ek:6 Süre Planı Formu)
Ön çalışma sürecinde, tamamlanan çalışmalara ait raporlar, Başkanlık arşivinde bulunan yazılar, bilgi ve belgeler incelenerek iç denetim faaliyetleri hakkında ön bilgi edinilir. Bu aşamada son bir yıla ait faaliyetlere odaklanılması esas olup, faaliyetler hakkında yeterli bilgiye ulaşmak için bir yıl daha geriye gidilebilir. Edinilen bilgiler ışığında saha çalışmalarına ilişkin planlama yapılır.
Birimde görev yapmakta olan her bir İç Denetçinin en az bir denetim/danışmanlık görevinin değerlendirme kapsamına alınması esastır.
B.2. Saha Çalışması
Saha çalışması, dönemsel gözden geçirme faaliyetinin en kapsamlı bölümüdür.
Bu süreçte İç Denetim Birimi Başkanlığının,
• Raporları ve destekleyici belgeleri,
• İdari ve operasyonel politikaları, uygulamaları, prosedürleri ve kayıtları,
• Üst yönetici ve üst düzey yöneticiler ile etkileşimi,
• İç denetçilerinin tecrübe ve uzmanlıkları,
• Eğitim planları,
• Performans ölçümleri,
• Risk değerlendirmesi çalışmaları,
• Plan program dosyaları,
• İzleme kayıtları,
iç denetimin tanımına, Kamu İç Denetim Standartlarına ve Meslek Ahlak Kurallarına uyum seviyesi açısından değerlendirilir.
Saha çalışmasında;
-Üst Yöneticiye yönelik anketler, (Ek:7 Görüşme Formu-Üst Yönetici) Denetlenen birim yöneticilerine yönelik memnuniyet anketleri, (Ek:8 Görüşme Formu-Denetlenen Birim Yöneticisi)
-İç Denetim Birimi Başkanına yönelik anketler, (Ek: 9 Görüşme Formu-İç Denetim Birimi Yöneticisi) İç Denetçilere yönelik anketler, (Ek :10 Görüşme Formu-İç Denetçi)
-İç denetim politika ve prosedürlerine uygun şekilde hazırlanmış olan performans göstergelerinin değerlendirilmesi, (Ek :11 Performans Kriterleri)
yapılır.
Saha çalışmaları Program ekinde yer alan Uygunluk Kriterleri esas alınarak yürütülür. (Ek: 12 Uygunluk Kriterleri)
Saha çalışmasında; belge inceleme, görüşme yapma, anket düzenleme gibi araştırma teknikleri kullanılarak Uygunluk Kriterlerine uyum düzeyi hakkında kanıtlar elde edilir ve yapılan çalışmalar, çalışma kâğıtlarıyla kayıt altına alınarak dönemsel gözden geçirme dosyasında muhafaza edilir.
Belge incelemesi, görüşmeler ve anketler yoluyla elde edilen kanıtlar konsolide edilerek, her bir standart bazında iç denetim faaliyetinin, Kamu İç Denetim Standartlarına ve Meslek Ahlak Kurallarına uyum düzeyi hakkında bir kanaat oluşturulur.
İç denetim faaliyetinin uyum düzeyi, "GENEL OLARAK UYUMLU", "KISMEN UYUMLU" veya "UYUMSUZ" şeklinde ifade edilir. Uyum düzeyinin belirlenmesinde Uygunluk Kriterlerinden faydalanılır. (Ek : 12 Uygunluk Kriterleri)
Uygunluk kriterlerinden bazıları kırmızı alan olarak belirlenmiştir. Dönemsel gözden geçirmede, bu kriterlere uyulmaması durumu, ilgili standarda "UYUMSUZ"luk olarak değerlendirilir. Kırmızı alan olarak belirlenen kriterlerin sağlanıyor olması halinde ise diğer kriterlerin her hangi birinin sağlanamaması "UYUMSUZLUK" olarak değerlendirilmeyecek olup, ilgili standart altında yer alan kriterlerin bir bütün olarak yorumlanması sonucu standarda ilişkin "KISMEN UYUMLU" veya "GENEL OLARAK UYUMLU" değerlendirmesinde bulunulacaktır. Kriterlerden "İYİ UYGULAMA" olarak belirlenenlerin sağlanamaması durumu ise uyumsuzluk olarak değerlendirilmeyecek olup, dönemsel değerlendirme raporunda gelişime açık alanlar olarak belirtilecektir.
Yapılan değerlendirme sonrasında ulaşılan bulgular, gelişmeye açık hususlar, iyi uygulamalar ve öneriler standart bazında uyum düzeyi de açıklanarak İç Denetim Birimi Başkanı ile paylaşılır. (Ek: 13 Bulgu Paylaşım Formu)
Görevli iç denetçi tarafından bulgu, öneri ve standarda uyum düzeyine katılıp katılmadığı, katılmıyorsa nedenleri ve önerileri konusunda İç Denetim Birimi Başkanından cevap ve eylem planı alınır. Bu görüş ve açıklamalar ile bunları destekleyen belgeler dikkate alınarak gözden geçirme çalışmasında nihai değerlendirme yapılır.
İç Denetim Birimi Başkanı, Bulgu Paylaşım Formunda yer alan her bir bulgu ve öneri için yapılacak işlemi, sorumlu olacak kişiyi ve uygulama takvimini içeren bir eylem planını, iç denetçileri de bu sürece dâhil ederek hazırlar. Uygulama takvimi bir yılı geçemez. İç Denetim Birimi Başkanı, gözden geçirme yapan iç denetçinin bulgu ve önerilerine katılmaması halinde, eylem planında alternatif düzeltici işlemlere yer verilebilir. Herhangi bir düzeltici işlem öngörülmemişse, bunun nedeni açıkça ortaya konularak belgelendirilmelidir.
III. DIŞ DEĞERLENDİRMELER
Dış değerlendirmeler iç denetim faaliyetlerinin; iç denetimin tanımına, Standartlara ve Meslek Ahlak Kurallarına uygunluğunun, iyi uygulama örneklerini kullanma düzeyi ile etkinliğinin ve verimliliğinin belirlenmesi amacıyla en az 5 (beş) yılda bir İç Denetim Koordinasyon Kurulu (İDKK/Kurul) tarafından belirlenecek bir dış değerlendirme uzmanı veya ekibince yürütülür.
Dış değerlendirme faaliyetleri, iç denetim faaliyetinin Kamu İç Denetim Standartlarına ve Meslek Ahlak Kurallarına uyumun değerlendirilmesi ve gelişmeye açık alanlar hakkında öneriler üretilmesini kapsamaktadır.
Dış değerlendirmeler, "tam dış değerlendirme" veya "dönemsel gözden geçirmenin doğrulanması" şeklinde gerçekleşebilir. Üst yönetici tarafından onaylanması halinde İç Denetim Birimi Başkanı dış değerlendirmenin, dönemsel gözden geçirmenin doğrulanması yöntemiyle gerçekleştirilmesini Kuruldan talep edebilir.
Beş yılda en az bir defa yapılması öngörülen söz konusu değerlendirmeler İDKK tarafından İç Denetim Kalite Güvence ve Geliştirme Programı esasları çerçevesinde yürütülür. İç Denetim Birim Başkanı, dış değerlendirme uzmanlarınca yürütülecek değerlendirme çalışmalarında gerekli bilgi ve belgeleri sağlamak, çalışmalara yardımcı olmak ve raporlara ilişkin gerekli işlemleri yapmakla sorumludur.
IV. RAPORLAMA VE İZLEME
Görevli iç denetçi, uygunluk kriterleri çerçevesinde yaptığı dönemsel gözden geçirme çalışmalarının sonuçlarını İç Denetim Birimi Başkanlığına raporlar. Raporda uygunluk kriterleri çerçevesinde iç denetim faaliyetinin genel bir değerlendirmesi yapılır ve varsa geliştirilmesi gereken alanlar için önerilerde bulunulur. (Ek : 14 İç Değerlendirme Raporu)
Dönemsel Gözden Geçirme Raporunda, önceki dönemsel gözden geçirme kapsamındaki önerilerin hayata geçirilip geçirilmediğine ilişkin tespitlere de yer verilir.
İç değerlendirme faaliyetlerinin sonuçları en az yılda bir kez Üst Yöneticiye raporlanır ve Dönemsel gözden geçirme raporları ile eylem planının bir örneği bir ay içerisinde Kurula gönderilir. Ayrıca bu çalışmaların sonuçlarına faaliyet raporunda yer verilir.
Dış değerlendirmeler en az beş yılda bir defa İDKK tarafından yetkilendirilmiş dış değerlendirme uzmanları aracılığıyla yapılır ve sonuçları ve kaydedilen ilerlemeler Faaliyet Raporu ve Dönemsel Rapor ile üst yöneticiye raporlanır.
İç Denetim Birim Başkanı izleme faaliyeti kapsamında, raporlarda belirtilen ve eylem planına bağlanan hususlarda zamanında gerekli tedbirleri almak veya alınmasını temin etmekle yükümlüdür.
V. DİĞER HUSUSLAR
Danışmanlık hizmetleri dahil iç denetim faaliyetinin tüm yönlerini kapsayan Kalite Güvence ve Geliştirme Programının hazırlanmasından ve uygulanmasından İç Denetim Birim Başkanı sorumludur.
Bu Program, Üst Yönetici onayıyla yürürlüğe konulur. Kamu İç Denetim Standartlarında ve iç denetim faaliyetinin yürütülmekte olduğu ortamda meydana gelen değişiklikler çerçevesinde Program gözden geçirilip güncellenir ve tekrar üst yönetici onayına sunulur.
İç Denetim Birimi Başkanı iç ve dış değerlendirme sonuçları hakkında iç denetçilere bilgi verir.
Ekler