KolayuyumGiriş yap

İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Kredisi Uygulama Talimatı

Tür
Resmi Gazete
İlgili mevzuat
Güncel metin

Madde 1 – Amaç

(1) Bu Uygulama Talimatının amacı, ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont kredisi işlemlerinin uygulama ayrıntılarını düzenlemektir.

Madde 2 – Kapsam

(1) Bu Uygulama Talimatı, yabancı para üzerinden düzenlenen senet ve belgeler karşılığında ihracatçı, imalatçı ihracatçı, ihracata yönelik nihai mal üreten imalatçı firmalar ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerde bulunan firmalara sevk öncesi ve sevk sonrası olarak reeskont kredisi kullandırılmasına ilişkin işlemleri kapsar.

(2) İhracat sayılan satış ve teslimler ile bu Uygulama Talimatının 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde sayılan döviz kazandırıcı hizmetler dışındaki döviz kazandırıcı hizmetler, transit ticaret, ithal edilmiş malın ihracı, takas ve bağlı muamele kapsamında yapılan ihracat, bedelsiz ihracat, sınır ticareti hükümleri çerçevesinde yapılan ihracat, serbest bölgelere yapılan ihracat (Türkiye’den serbest bölgelere yapılan ihracatın üçüncü ülkelere gönderilen kısmı hariç) ve Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş. tarafından açılan ülke kredileri kapsamındaki ihracat için reeskont kredisi kullandırılmaz.

Madde 3 – Dayanak

(1) Bu Uygulama Talimatı, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 45 inci maddesine ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliğinin 13 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar

(1) Bu Uygulama Talimatında geçen;

a) Banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan ve bu Uygulama Talimatı çerçevesinde kredi kullandırılmasına aracılık eden bankaları,

b) Döviz kazandırıcı hizmetler:

1) Yurt dışına yönelik olarak gerçekleştirilecek müşavirlik, yazılım ve mühendislik hizmetleri gibi döviz kazandırıcı hizmet projeleri,

2) Yabancı uyruklulara (diplomatik temsilcilikler ve mensupları dâhil), turistlere veya yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarına ülkemizde bulundukları sürede, döviz karşılığı verilecek sağlık hizmetleri,

3) Uluslararası yük ve yolcu taşımacılığından döviz olarak kazanılan bedellerin yurda getirilmesi kaydıyla kara, deniz veya hava ulaştırma hizmet ve faaliyetleri,

4) Turizm müesseseleri ile seyahat acentelerinin yurt içindeki ve yurt dışındaki turizm faaliyetleri sırasında yaptıkları döviz karşılığı hizmet satışları,

5) Bedelleri döviz olarak alınmak kaydıyla yurt dışında yerleşik firmalar adına gerçekleştirilen bakım ve onarım hizmetiyle, dış sefere çıkan Türk ve yabancı bayraklı gemi, uçak veya tırların bakımı ve onarımı, yenileme ve dönüşüm ile bakım, onarım, yenileme ve dönüşüm kapsamında gerçekleştirilen mal (yakıt ve madeni yağlar hariç) ve hizmet satışları,

c) EURIBOR (Euro Interbank Offered Rate): Euro para birimi için bankalararası para piyasası borç verme faiz oranını,

ç) Faktoring firmaları: 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanununun 38 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen işleri yapan şirketleri,

d) İhracat: Bir malın, yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük mevzuatına uygun şekilde Türkiye gümrük bölgesi dışına veya üçüncü ülkelere ihraç edilmek kaydıyla serbest bölgelere çıkarılmasını,

e) İstanbul Şubesi: Merkez Bankası İstanbul Şubesini,

f) Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğü: Merkez Bankası Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğü Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğünü,

g) LIBOR (London Interbank Offered Rate): Londra bankalararası para piyasası borç verme faiz oranını,

ğ) Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,

h) Reeskont kredisi: Sevk öncesi ve sevk sonrası ihracat ile döviz kazandırıcı hizmetlerin finansmanı amacıyla bankalar aracılığıyla kullandırılan kredileri,

ı) Senet portföyü: Merkez Bankasının zilyetliğinde bulunan reeskont kredisi senetlerinin tamamını,

i) Türk Eximbank: Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş.’yi,

j) Yeni pazar: Merkez Bankasınca her yıl bankalara iletilen, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan en çok ihracat yapılan ilk yirmi ülke dışındaki ülkeleri,

k) Yüksek teknolojili sanayi ürünleri: Merkez Bankasınca her yıl bankalara iletilen, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından kullanılan İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı (OECD)’nın yayımladığı “Tüm Ekonomik Faaliyetlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması (ISIC Rev.3)”nda belirtilen ürünleri,

ifade eder.

Madde 5 – Reeskonta kabul edilecek senetlerin özellikleri, devri ve teslimi

(1) Reeskonta kabul edilecek yabancı para üzerinden poliçe veya bono şeklinde düzenlenen ticari senetlerde;

a) Son ciranta bir banka olmak üzere en az iki imzayı taşıması,

b) Merkez Bankasınca alım satım konusu yapılan bir yabancı para üzerinden emre yazılı düzenlenmiş olması,

c) Vadelerine en çok 240 gün kalmış olması; bu Uygulama Talimatı ile belirlenen yeni pazarlara yapılan ihracat ile yüksek teknolojili sanayi ürünleri ihracatının ve döviz kazandırıcı hizmetlerin finansmanında ise vadelerine en çok 360 gün kalmış olması,

ç) Kabul edildiği veya aval verildiği ülkede ve ülkemizde yürürlükte bulunan mevzuatın öngördüğü şekil şartlarını içermesi,

d) Protesto yasağı ve benzeri kayıtları taşımaması ve ciro zincirinde kopukluk olmaması,

e) Üzerinde imzaları bulunan firmaların kredi değerliliğinin olumlu kabul edilmesi,

f) Tutarlarının firma ve bankalar için tahsis edilen azami kredi tutarlarını aşmaması,

g) Türk Eximbank tarafından ihracatçı veya döviz kazandırıcı hizmetlerde bulunan firmalara karşı rücu edilemez olarak ödeme garantisine bağlanan vadeli ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet alacakları ile ilgili reeskont işlemlerinde söz konusu firmalara rücu edilebilir şartının aranmayacağı hususu saklı kalmak kaydıyla, kredi kullanan firmaya rücu edilebilir olarak düzenlenmesi,

ğ) Merkez Bankasına temlik cirosu ile devredilmesi,

h) Senede bağlı alacağın ihracat işleminden veya döviz kazandırıcı hizmetlerden doğmuş veya doğacak olması,

hususları aranır.

(2) İhracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont kredileri kapsamında kabul edilecek ticari senetler ve ilgili belgelerin asılları, kredi kullandırılmasına aracılık eden banka nezdinde Merkez Bankası adına saklanır. Söz konusu senet ve belgelerin asıllarının zayi olması veya zıyaı durumunda derhal Merkez Bankasına bilgi verilir. Senet ve belgelerin asıllarının zayi olması veya zıyaı durumunda Merkez Bankasının karşılaşacağı her türlü zarardan aracı bankalar sorumludur.

(3) Senet bedelinin nihai borçludan tahsilinin ardından, reeskont kredisini kuran ilişki ortadan kalktıktan sonra mevzuat gereği aslı firmaya iade edilen ticari senetlerin ve ilgili belgelerin usulüne göre saklanan bir kopyası talep edilmesi halinde Merkez Bankasına ibraz edilir.

(4) Merkez Bankasınca gerekli görülmesi halinde, ticari senetler ile birlikte ek teminat olarak kredi kullanımına aracılık eden banka dışındaki başka bir banka avali veya devredilebilir kesin teminat mektubu talep edilebilir.

Madde 6 – Reeskont kredisinin kullandırılma koşulları

(1) Sevk öncesi ve sevk sonrası ihracatın finansmanı amacıyla;

a) Dış Ticaret Sermaye Şirketleri ile Sektörel Dış Ticaret Şirketlerine,

b) İhracatçı, imalatçı-ihracatçı ve ihracatçı sıfatına haiz olmamakla birlikte ihraç kaydıyla nihai mal üretimi yapan ve ihracatçı aracılığı ile bu malını ihraç eden imalatçı firmalara,

c) 6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununa göre; Serbest bölgelerde üretilen malların üçüncü ülkelere satışına yönelik üretim ruhsatına sahip veya serbest bölgeden veya Türkiye’den temin edilen Türkiye menşeli malların serbest bölgeden üçüncü ülkelere satışına ilişkin alım-satım ruhsatına sahip firmalara sadece sevk öncesi olmak üzere,

bankalar aracılığıyla reeskont kredisi kullandırılır.

(2) Döviz kazandırıcı hizmetlerin finansmanı amacıyla;

a) Turizm işletme belgesi sahibi turizm işletmeleri ile Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından tur operatörü niteliğine haiz olduğu tespit edilen A grubu seyahat acentesi işletme belgesi sahibi seyahat acentelerine,

b) Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından verilen; C2, C3, L2 veya R2 yetki belgelerine sahip Türkiye’de yerleşik uluslararası karayolu nakliyat firmalarına, denize elverişlilik belgesi sahibi olan uluslararası denizyolu taşımacılık işi yapan firmalara ve işletme ruhsatı bulunan özel havayolu firmalarına,

c) Yurt dışına yönelik olarak gerçekleştirilecek teknik müşavirlik yeterlilik belgesine sahip müşavirlik firmaları ile yazılım ve mühendislik hizmetleri sağlayan firmalara (müşavirlik, mühendislik ve yazılım firmalarından Ticaret Sicil Gazetesinde yer alan amaç ve konu başlığında veya oda faaliyet belgesinde ilgili hizmetlerin yer alması ve bunun tevsiki istenir),

ç) Yabancı uyruklulara döviz karşılığı verilecek sağlık hizmeti sunan Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ruhsat/faaliyet izni veya uygunluk belgesi sahibi firmalara,

d) Bedelleri döviz olarak alınmak kaydıyla yurt dışında yerleşik firmalar adına gerçekleştirilen bakım ve onarım hizmetini ve dış sefere çıkan Türk ve yabancı bayraklı gemi, uçak veya tırların bakım ve onarım, yenileme ve dönüşüm hizmetini gerçekleştiren ve bakım, onarım, yenileme ve dönüşüm kapsamında mal (yakıt ve madeni yağlar hariç) ve hizmet satışı yapan firmalara (gemi bakım ve onarımı faaliyetleri için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından alınan işletme izni veya bu faaliyetin yürütüldüğüne dair belge, uçak bakım ve onarımı faaliyetleri için, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından alınan gayrisıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatı ibrazı gerekir.)

reeskont kredisi kullandırılır.

Madde 7 – Reeskont kredisinin kullandırılma şekilleri

(1) Sevk öncesi reeskont kredileri, akreditifli, vesaik mukabili veya mal mukabili ödeme şekillerine göre yapılması taahhüt edilen ihracata veya döviz kazandırıcı hizmetlere dayalı olarak kredi kullanan firma tarafından borçlu sıfatıyla bankalara veya faktoring şirketlerine keşide edilen; aracı bankaca ciro edilen bonoların reeskonta kabulü suretiyle kullandırılır.

(2) Akreditifli, vesaik mukabili veya mal mukabili ödeme şekillerine göre yapılması taahhüt edilen ihracata veya döviz kazandırıcı hizmetlere dayalı olarak, bu Uygulama Talimatında belirtilen vadeler içinde kalmak kaydıyla, sevk öncesi reeskont kredisi talebinde bulunan firmaların faaliyet döngüsüne uygun bir vade ile reeskont kredisi kullanmaları aracı bankalarca gözetilir.

(3) Sevk sonrası ihracata veya döviz kazandırıcı hizmetlere ilişkin kabul kredili ve mal mukabili işlemlerde; vadeli satışlarından doğan ihracat alacaklarına veya döviz kazandırıcı hizmetlerden doğan alacaklarına ilişkin ihracatçı veya hizmet satıcısı tarafından düzenlenen, aracı bankaca ciro edilen senetlerin veya bu cironun yanı sıra ithalatçı veya hizmet alıcısı firma veya bankası tarafından kabul edilen poliçelerin ya da ithalatçı veya hizmet alıcısı firma tarafından düzenlenen bonoların reeskonta kabulü suretiyle reeskont kredisi kullandırılır.

(4) Sevk sonrası akreditif alacağına bağlı olarak kullandırılacak reeskont kredilerinin;

a) Vadeli akreditifin yurt dışındaki bankalarca "amir banka" sıfatıyla, senet düzenlenmesi öngörülmeksizin açılmış, akreditif şartlarına uygun belgelerin ibraz edilmiş ve amir bankaca kabul edilmiş olması,

b) Senetlerinin; akreditif alacağına bağlı olarak ihracatçı veya hizmet ihracı yapan firmaca bir banka üzerine keşide edilmesi, ödeme vadeleri ile uygun vadeyi taşıması, muhatabı ve lehtarı aynı banka olması, bu bankaca kabul veya ciro edilmesi, ihracatçıya veya hizmet ihracı yapan firmaya rücu edilebilir olması,

şartlarını sağlaması zorunludur.

(5) Akreditiflerin ihracatçı (lehtar) tarafından imalatçı-ihracatçılara kayıtsız şartsız ve geri dönülemez olarak devir ve temlik edilen kısımları için, imalatçı-ihracatçı firmalarca, kendilerine temlik edilen yabancı para tutarı üzerinden yukarıdaki esaslar dahilinde keşide edilen poliçeler karşılığında da reeskont kredisi kullandırılır.

(6) Kısmi sevkiyata izin verilen akreditiflerde, ödeme vadelerinin aynı olması kaydıyla, birkaç yüklemeyi kapsayan tek bir poliçe düzenlenmesi mümkündür.

(7) Türk Eximbank’ın sigorta programı kapsamında olan, ancak akreditif, bono veya poliçe düzenlenmeyen vadeli ihracat işlemleri çerçevesinde düzenlenen poliçenin Merkez Bankasına devri karşılığında reeskont kredisi kullandırılabilir.

(8) İhracatçı veya döviz kazandırıcı hizmetlerde bulunan firmalarca ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet alacağına istinaden düzenlenip faktoring firmalarına temlik edilen ve faktoring firmalarınca bankalara ciro edilen bonoların reeskonta kabulü suretiyle firmalara sevk sonrası ihracatın veya döviz kazandırıcı hizmetlerin finansmanı için reeskont kredisi kullandırılabilir. Reeskonta kabul edilen senedin tutarının temlik edilen ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet alacağının vadesi ve tutarı ile uyumlu olması gerekir.

(9) Faktoring firmalarınca bankalara ciro edilen bonolarda veya Türk Eximbank’ın sigorta programı kapsamında düzenlenen poliçelerde, senedin vadesi ithalatçının veya hizmet alıcısının beyan ettiği ödeme vadesinden sonraki otuzuncu işgünü olabilir. Ancak, aynı ithalatçı veya hizmet alıcısı firmaya gerçekleştirilen ve ödeme vadeleri otuz işgünü içerisinde olan birden fazla sevkiyata ilişkin ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet alacakları için ilgili firma tarafından tek bir senet düzenlenmesi mümkündür. Bu durumda senedin vade tarihi, en son ödeme vadesini takip eden otuzuncu işgünü olarak belirlenebilir.

(10) İthalatçı veya hizmet alıcısı firmanın ödeme taahhütnamesine müşterek ve müteselsil borçlu sıfatıyla katıldığı ve ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet bedelinin teminat mektupları ile ödeme garantisine bağlandığı ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet alacakları için reeskont olanağı sağlanmaz. Ayrıca, kabul ve aval işleminden sonra yurda getirilmeyen veya henüz ilgili aracı bankaya ulaşmayan senetler yerine amir bankanın sevk edilen belgelerin kabulü ve senet bedelinin vadesinde ödeneceğine ilişkin teyidine istinaden ilgili firmalarca keşide edilen senetlerle, aracı bankalarca tahsil için senet cüzdanında tutulmakta olan senetler reeskonta kabul edilmez.

(11) Bir yıl içerisinde 16 ncı maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinde belirtilen sürede iki kez ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdünün tamamını gerçekleştirmeyen firmaların kredi kullanım talepleri, taahhüdün ikinci kez gerçekleştirilmediği tarihten itibaren bir yıl süreyle kabul edilmez.

Madde 8 – Firmaların kredi değerliliğine ilişkin ölçütler

(1) Kredi değerliliği ölçütlerinin kontrol ve takibi aracı banka tarafından yapılır.

(2) Kredi talebinde bulunan firmaların kredi değerliliğinin yeterli kabul edilebilmesi için;

a) Kredi kullanım süresince Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nca yapılan düzenlemelere göre; bankalar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerince Tahsil İmkânı Sınırlı Kredi ve Diğer Alacak, Tahsili Şüpheli Kredi ve Diğer Alacak, Tasfiye Olunacak Alacak ve Zarar Niteliğindeki Kredi ve Diğer Alacak olarak sınıflandırılan borcunun bulunmaması,

b) Son üç yıllık dönemde kaldırılmamış protestolarının bulunmaması,

c) Faaliyetlerini etkileyecek derecede icra takibinin veya haczinin bulunmaması,

ç) Ödemelerini tatil etmemesi, konkordato talep etmişse bu talebin sonuçlanmasından itibaren en az iki yıl geçmiş olması,

d) İflasının istenmemiş olması veya iflas erteleme durumunun bulunmaması,

e) Firmanın ve senette imzası bulunan yetkili temsilcilerinin çek düzenleme ve çek hesabı açma yasaklarının bulunmaması,

gerekir.

(3) Kredi talebinde bulunan firmanın bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen ölçütleri taşıdığının belirlenmesi ve kredibilitesinin değerlendirilmesi hususundaki tüm sorumluluk aracı bankanındır.

Madde 9 – Kredi limitleri

(1) Reeskont kredilerinin Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca belirlenen limitleri Merkez Bankası tarafından bankalara duyurulur.

(2) Kullandırılan kredi tutarlarının bankalara tahsis edilen kredi limitlerine uygunluğu Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğünce izlenir. Ticari banka bazında kullanımına aracılık edilen reeskont kredisi limiti, ticari bankalara tahsis edilen toplam limitin yüzde on beşini geçemez.

(3) Kredi kullandırımlarında günlük toplam limit ve bu limitin bankalar arasındaki dağılımı Merkez Bankası tarafından belirlenir ve aracı bankalara duyurulur.

(4) Kredi kullanım limiti; Dış Ticaret Sermaye Şirketleri için 400 milyon ABD doları, diğer firmalar için 350 milyon ABD dolarıdır. Son mali yıl net satış hasılatı (cirosu) 10 milyar Türk lirasının üzerinde olan firmalar için söz konusu limitler iki kat, 15 milyar Türk lirasının üzerinde olan firmalar için üç kat, 20 milyar Türk lirasının üzerinde olan firmalar için ise dört kat olarak uygulanır. Bu tutarların en fazla yüzde 60’ı 121-240 gün vadeli kredi başvurularında kullanılabilir.

(5) Yeni pazarlara yapılan ihracat ile yüksek teknolojili sanayi ürünleri ihracatının ve döviz kazandırıcı hizmetlerin finansmanı amacıyla kullanılan kredilerin en fazla yüzde 60’ı 121-360 gün vadeli olarak kullanılabilir.

Madde 10 – Reeskont kredisi başvuru süreci

(1) Kredi değerliliği yeterli olan firmaların reeskont kredisi başvuruları, Türk Eximbank ve ticari banka genel müdürlükleri tarafından Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğüne ek-1/A, ek-1/B, ek-1/C veya ek-1/D’de yer alan başvuru belgelerindeki bilgilerin, senet ve ilgili diğer belgelerin birer kopyasının elektronik olarak iletilmesi ile yapılır.

(2) İmalatçı-ihracatçı firmalara temlik edilmiş akreditiflerle ilgili reeskont uygunluk taleplerinde ihracatçı ve imalatçı-ihracatçı firmalar ile temlik durumu belirtilir.

(3) Vadeli akreditife bağlı işlemlerde, işleme dayanak oluşturan akreditifin vade ve tutarını belirten banka teyit yazısının örneği, akreditifin devredilebilir olması halinde ilk lehtarın devir talimatı ile bankanın ikinci lehtara muhatap devir yazısı, talep konusu kredi tutarının imalatçı firmalara temlik edilmiş olması halinde ise temlik yazısı aracı bankaca onaylanır ve aracı banka nezdinde saklanır.

(4) İlgili mevzuata göre; kredi talebinde bulunan firmaların döviz kazandırıcı hizmetler arasında sayılan işlemleri yapmaya yetkili olduklarına ilişkin belgelerin kredi kullanımına aracılık eden bankalara tevdi edilmesi gerekir. Kredinin, VRHİB kapsamında kullanılması halinde 6 ncı maddenin ikinci fıkrasındaki yetki belgeleri aranmaz.

(5) İmalatçı veya imalatçı ihracatçı firmanın sevk öncesi reeskont kredisi talebinde bulunması halinde, ihracatçı firmanın, kredi kullanımını uygun gördüğünü belirten imzalı ve kaşeli “Sevk Öncesi Reeskont Kredisi Muvafakatname” belgesi kredi kullanımına aracılık eden banka nezdinde Merkez Bankası adına muhafaza edilir.

(6) Senede ödeme garantisi veren banka dâhil diğer imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluğu aracı bankalara aittir. Bu nedenle senet borçlularının imzaları, ehliyetleri, temsil yetkileri ve kredi değerliliklerine ilişkin hususlar İstanbul Şubesince ayrıca incelenmez. İstanbul Şubesince firmaların kredi değerliliğinin araştırması ve izlemesi yapılmaz.

(7) Tahsis edilen kullanım limitlerine uygun olarak Banka genel müdürlüklerinden ABD doları üzerinden düzenlenmiş süresiz bir “İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Kredisi Senet Taahhütnamesi” (ek-2) (Taahhütname) alınır. Taahhütnamede, Merkez Bankasınca gerekli görülecek hallerde kredilerin veya hesapların kullanılmasının kısmen veya tamamen sınırlandırılabileceği, reeskonta kabul edilecek ticari senetlerdeki imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluklarının da aracı bankalara ait olacağı belirtilir.

(8) Aracı bankalarca önceden uygun görecekleri belli bir tutarda Taahhütname verilir ve bu tutarın aşılması halinde aşan kısım için ek taahhütname düzenlenir.

(9) Bu taahhütnamelerin noterce onaylanmış olmasına gerek bulunmamaktadır. Ancak, taahhütnamelerdeki imzaların ilgili aracı bankaların imza örneklerine uygunluğu İstanbul Şubesince kontrol edilir.

(10) ABD dolarından farklı bir yabancı para cinsinden düzenlenen senet tutarının Taahhütnamede belirtilen azami tutarı aşıp aşmadığının kontrolünde, senedin reeskonta kabul edildiği tarihteki Merkez Bankası çapraz kuru üzerinden ABD doları karşılığı dikkate alınır.

(11) Kredi başvuru süreçlerine ilişkin diğer ayrıntılar Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğünce belirlenir.

Madde 11 – Senetlerin incelenmesi ve ciroları

(1) Reeskonta kabul edilen senetlerin bu maddeye ve bu Uygulama Talimatının diğer hükümlerine uygun olup olmadığı aracı bankalar tarafından incelenir ve kontrol edilir. Reeskonta kabul edilen senetlerin herhangi bir nedenle hükümsüz veya geçersiz olmasından ya da bu Uygulama Talimatında düzenlenen hükümlere uygun olmamasından doğacak her türlü sorumluluk aracı bankalara aittir.

(2) Reeskonta kabul edilen senetlerin;

a) Poliçe ve bono ile yapılan borçlanmaların şeklinin, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 767 nci ve 778 inci maddeleri gereğince bu borçlanmaların imzalandığı ülke kanunlarına uygun olmasının yanı sıra, bu senetlerdeki keşideci ve ciranta imzalarının Türk hukukuna göre de geçerli olması, bu çerçevede el yazısı ile imzalanması, cironun kayıtsız ve şartsız olması, şirketlerde temsil yetkilerine uygun olarak imza ve isim kaşelerinin kullanılmış bulunulması,

b) İhracat veya döviz kazandırıcı hizmetlere dayalı olarak kullandırılan reeskont kredilerine ilişkin poliçeler ve bonoların 6102 sayılı Kanunun 671 inci ve 776 ncı maddelerinde yazılı şekil şartlarını içermesi,

c) 6102 sayılı Kanunun 672 nci ve 777 nci maddeleri hükümleri saklı kalmak kaydıyla poliçe ve bonoların, poliçe veya bono (emre yazılı senet) sözcüğünü, ödenecek tutarı, vadeyi, ödeme yerini, lehtarın adı ve soyadını, keşide (düzenlenme) tarihi ve yeri ile keşidecinin imzasını içermesi, ayrıca poliçede muhatabın adı ve soyadının da bulunması,

ç) Muhatabı ithalatçı, döviz kazandırıcı hizmet alıcısı veya yurt dışındaki banka olan doğrudan ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet işleminden doğmuş veya doğacak senetlerde ise, senetlerin muhatap veya aval verenden tahsil edilebilmesi için, senet şeklinin muhatap veya aval verenin senedi imzaladıkları yerdeki ülke kanunlarına uygun olması,

zorunludur.

(3) İkinci fıkrada düzenlenen hususların yanı sıra reeskonta kabul edilecek senetlerde;

a) Ödemenin kayıt ve şarta bağlanmamış olması, senetlerde "emrine değildir" veya "ciro edilemez" kayıtlarının bulunmaması,

b) Taksitle ödeme kaydının yer almaması,

c) Ayrı tarihli birden fazla vadenin olmaması,

ç) 6102 sayılı Kanunun 703 üncü maddesinde öngörülen dört tür vadenin dışında bir vadenin belirlenmemiş olması,

d) Aval şerhinde, avalin, ithalatçı veya ihracatçı veya döviz kazandırıcı hizmet satıcısı ya da döviz kazandırıcı hizmet alıcısı firmalardan kimin lehine verilmiş olduğuna dair açık bir kaydın bulunması,

e) Üzerinde yazılı yabancı para cinsinin, aval veren veya kabul eden bankanın ülkesinin para birimi cinsinden olmaması halinde "effective" ibaresinin senet üzerinde yer alması,

hususları da aranır.

(4) Emrine düzenlenen veya temlik edilen senet aracı banka tarafından beyaz ciro veya kesin temlik ifade edecek ciro ile Merkez Bankasına devredilir ve senet aslı aracı banka nezdinde saklanır.

(5) Cirolar; satış sözleşmeleri gereği bir ödeme ve teslim şartı olarak doğrudan ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet işleminden doğmuş senetlerde "Pay to the order of Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası" şeklinde; firmalarca, senet düzenlenmesi öngörülmeyen vadeli akreditiflere/sigorta poliçesine dayalı olarak Türkçe düzenlenen, muhatabı ve lehtarı bankalar olan poliçeler ile ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdüne veya gerçekleştirilen ihracat ya da hizmetten doğan alacaklarına dayalı olarak kullandırılan reeskont kredilerine ilişkin bonolarda, "Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya emrü havalesine ödeyiniz. Bedeli nakden/hesaben alınmıştır." biçiminde yazılır.

(6) Başvuru bilgileri ile senet bilgileri arasında bir farklılık tespit edilmesi halinde kredi kullanımı Merkez Bankasınca iptal edilir.

Madde 12 – Senetlerin iskontosu

(1) Senetler yabancı para değerleri üzerinden iskonto edilir ve senet tutarlarının kredinin kullandırıldığı gün saat 11:00’de Merkez Bankasınca hesaplanacak döviz alış kuru üzerinden belirlenen Türk lirası karşılıkları, tahakkuk eden faiz tutarı düşüldükten sonra aracı bankaların hesaplarına aktarılır. Yarım gün mesai yapılan günlerde de saat 11:00’de Merkez Bankasınca hesaplanacak döviz alış kurları kullanılır. Ancak, aracı bankaların ticari işlemler için uygulayacakları kurları serbestçe belirlemeleri nedeniyle, kredi kullanan firma ile aracı banka arasındaki iskonto ilişkisinde Merkez Bankası döviz alış kurunun uygulanması zorunluluğu bulunmamaktadır.

(2) İskonto süresinin hesaplanmasında, senet vadesinin, senedin ödeneceği ve Merkez Bankası muhabir hesabına alacak kaydedileceği ülkede tatil gününe rastlayıp rastlamadığı dikkate alınır. Türkiye'de tatil olup olmadığına bakılmaksızın, ödemenin yapılacağı Merkez Bankası muhabir hesabının bulunduğu ülkede senet vadesinin tatile rastlaması durumunda bu ülkedeki tatili izleyen ilk iş günü ödeme günü olarak kabul edilir.

Madde 13 – Reeskont işlemlerinde uygulanan faiz ve komisyonlar

(1) Reeskont kredisi işlemlerinde Euro dışındaki yabancı para cinsinden krediler için Londra bankalararası para piyasasında ilan edilen ve kredilendirme işleminin gerçekleştiği gün bu piyasada geçerli olan borç verme faiz oranı (LIBOR), Euro cinsi krediler için Frankfurt bankalararası para piyasasında ilan edilen ve kredilendirme işleminin gerçekleştiği gün bu piyasada geçerli olan Euro borç verme faiz oranı (EURIBOR) esas alınır. Kredilendirme işleminin yapıldığı tarihte yurt dışı piyasaların tatil olması durumunda bu tarihten 2 gün önce, tatilin iki günden uzun olduğu durumlarda en son ilan edilen faiz oranları esas alınır. Reeskonta getirilen 0-120 gün vadeli senetlere 1 aylık LIBOR/EURIBOR, 121-360 gün vadeli senetlere 6 aylık LIBOR/EURIBOR faiz oranı uygulanır. İlan edilen faiz oranlarının eksi olması halinde faiz oranı sıfır olarak uygulanır.

(2) Senet bedelleri vadelerinde, senet vadelerinin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş gününde tahsil edileceğinden, faize esas gün sayısı, senedin vade tarihi, senet vadesinin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş günü ile iskonto gününden bir gün önceki tarih arasındaki fark hesaplanarak bulunur. Faizlerin hesaplanmasında sabit tam bölende yıl 360 gün olarak esas alınır.

Madde 14 – Senet bedellerinin tahsili

(1) Senet bedelleri, üzerlerinde yazılı yabancı para cinsinden ödenir. Ancak, Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğünce uygun görülmesi durumunda, ödemenin, ödeme günündeki Merkez Bankası çapraz kurundan Merkez Bankasınca alım satım konusu yapılan bir başka yabancı para cinsi ile de yapılması mümkündür.

(2) Senetlerin vadelerinde tahsiline ilişkin işlemler İstanbul Şubesince takip edilir. Muhatabı yurt dışındaki bankalar olan veya bu bankalarca aval verilen senetlerin tahsili senetleri reeskonta getiren aracı bankalarca yapılır.

(3) Tahsil işlemini yapan aracı bankalar, senetleri ödeme için ibraza, bedeli ödenen senetleri borçluya iade etmeye, ödenen tutarlar için makbuz vermeye, ödememe halinde protesto çekmeye, icra veya dava yoluyla takibe yetkilidir.

(4) Tahsil işlemleri dolayısıyla aracı bankalara herhangi bir ücret, masraf ve komisyon (muhabir ücreti, masraf ve komisyonları dâhil) ödenmez.

(5) Aracı bankalar, senet bedelinin, herhangi bir ücret, masraf ve komisyon düşülmeksizin vade günü, vadenin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş günü valörü ile ek-3’te belirtilen Merkez Bankası muhabir hesaplarına alacak kaydettirilmesini sağlar ve sonucunu aynı gün İstanbul Şubesine daha sonra yazılı olarak teyit edilmek kaydı ile elektronik ortamda bildirir. Bu tip işlemlerde geri valör uygulaması yapılmaz. Vadesinde ödenen ancak, İstanbul Şubesine vadesinden sonra bildirilen senet bedelleri için gecikme faizi uygulanmaz.

(6) Senet bedellerinin ödenmemesi halinde Merkez Bankası senet bedellerini re’sen tahsil edebileceği gibi, protesto ve takip yoluna da başvurabilir. Bu husus aracı bankaların sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Senet bedellerinin Merkez Bankasınca tahsili halinde tüm giderler, tahsil komisyonuyla birlikte ilgili aracı bankadan tahsil edilir. Senet bedelinin ödenmemesi halinde protesto ve takip giderleri ilgili aracı banka tarafından karşılanır.

(7) Reeskonta kabul edilen senetler, bedellerinin vadelerinde Merkez Bankası muhabir hesaplarına alacak kaydedilmesi ve bu durumun İstanbul Şubesine bildirilmesi üzerine senet portföyünden çıkarılır.

(8) Senedin reeskonta kabul edilmesinden sonra aracı banka tarafından, firma kredi değerliliğinin kaybedildiğinin tespit edilerek Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğüne bildirilmesi veya istenen bilgi ve belgelerin Merkez Bankasına süresi içinde verilmemesi durumunda, krediye aracılık eden bankanın senet bedelini Merkez Bankasınca talep edilme tarihinden itibaren en geç iki iş günü içerisinde ödemesi gerekir. Ödemenin zamanında yapılmaması durumunda talep tarihinden itibaren bu Talimatın 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen oranda gecikme faizi uygulanır ve Merkez Bankası söz konusu senet bedelleri ile gecikme faizlerini aracı bankanın Merkez Bankası nezdindeki hesaplarından re’sen tahsile yetkilidir.

(9) Senedin reeskonta kabul edilmesinden sonra; senetlerin üzerinde imzaları bulunan firmaların iflas etmesi, konkordato talep etmesi, ticareti bırakması, bir ilamla ispatlanmamış olsa da sadece ödemelerini tatil etmesi, faaliyetlerini etkileyecek derecede icra takibinin veya haczinin bulunması, hakkında çek hesabı açma ve çek düzenleme yasağı veya kaldırılmamış protestolu senedi ya da donuk alacak olarak sınıflandırılan kredi tutarının olması gibi nedenlerle firma kredi değerliliğinin kaybedildiğinin aracı bankaca tespit edilmesi halinde, Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğüne yazılı olarak bilgi verilir. Merkez Bankası senet bedelinin tahsili için aracı bankaya talimat gönderir. Talimatın aracı bankaya ulaştığı tarihten itibaren 2 iş günü içinde aracı bankaca senet tutarı ödenir. Ödeme işleminin ardından senet İstanbul Şubesince vadesinden önce senet portföyünden çıkarılır.

(10) Dokuzuncu fıkrada belirtilen durumlarda, senedin portföyden çıkarıldığı tarihten vade tarihine kadar olan süre içindeki işlememiş günlere ait peşin olarak tahsil edilen faizler talep üzerine geri ödenir. Ancak, İstanbul Şubesi bu işlemler dolayısıyla masraf ve komisyon talep etmeye yetkilidir.

(11) Aracı banka veya firmanın talebi üzerine senet bedelinin vadesinden önce ödenmesi halinde, senet portföyden çıkarılır, ancak peşin olarak tahsil edilmiş faizler iade edilmez.

(12) Merkez Bankası kullandırdığı kredileri, gerek gördüğünde, herhangi bir şarta bağlı olmaksızın vadesinden önce geri çağırma hakkına sahiptir.

Madde 15 – Senet bedellerinin tahsil edilememesi ve yaptırım uygulanması

(1) Reeskonta kabul edilmiş olan senet bedelleri en geç vadelerinin sonunda tahsil edilir. Vadenin bitiminde senet bedellerinin tahsili hiçbir sebep ve suretle geciktirilemez ve bu senetler yenilenemez.

(2) Reeskonta kabul edilen senet bedellerinin vadesinde ödenmemesi halinde, bu Uygulama Talimatının 13 üncü maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde krediye uygulanan faiz oranına 300 baz puan ilave edilerek hesaplanacak oran üzerinden, yabancı para cinsi ve tutarları baz alınarak vade tarihinden itibaren gecikme faizi uygulanır. Ayrıca, hesaplanan bu faiz tutarına, BSMV uygulanır.

(3) Senet bedellerinin vadesinde Merkez Bankası muhabir hesabına alacak kaydedilmemesi halinde, 13 üncü maddede belirtilen hususlar çerçevesinde, İstanbul Şubesi senet bedellerini ve gecikme faizini aracı bankaların Merkez Bankası nezdindeki serbest her türlü yabancı para ve Türk lirası hesaplarından ya da herhangi bir hak ve alacağından re'sen tahsile yetkilidir. Tahsil edilecek tutarın Türk lirası karşılığının hesaplanmasında tahsil tarihindeki Merkez Bankası döviz satış kuru uygulanır.

(4) 6102 sayılı Kanunun 768 inci maddesinde, muhatabı yurt dışındaki banka olan senetlerde, tahsil işlemleri ve protesto çekilmesinin şekli, bu işlemlerin yapılacağı ülke kanununa tabi olduğundan, işlemlerin ilgili kanuna uygun olarak yerine getirilmesinden aracı bankalar sorumludur.

(5) Aracı banka, herhangi bir nedenle aracılık ettiği reeskont kredisi geri ödemelerini gerçekleştirememesi durumunda, geri ödemesini gerçekleştiremediği ve Merkez Bankası adına nezdinde muhafaza ettiği senetleri ve ilgili belgeleri ivedilikle İstanbul Şubesine teslim eder. Bu işlemin yapılmaması halinde aracı banka, Merkez Bankasının doğmuş doğacak, doğrudan ve dolaylı tüm zararlarından sorumludur.

(6) Merkez Bankası aracı banka nezdinde saklanan senetlerin ve ilgili belgelerin her zaman için fiziksel olarak teslim edilmesini talep edebilir. Bu durumda teslim edilmesi talep edilen senetler ve ilgili belgeler aracı bankalarca ivedilikle İstanbul Şubesine teslim edilir.

(7) İstanbul Şubesi, bu maddenin beşinci ve altıncı fıkraları kapsamında fiziksel olarak getirilen senetler ile ilgili olarak Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğü talimatlarına göre işlem yapar.

(8) Vadeli akreditife dayalı işlemlerde, reeskonta tevdi edilen senet bedelinin en geç senet vadesini izleyen ilk iş gününde Merkez Bankası muhabir hesabına alacak kaydedilmemesi halinde, Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğünden teyit alınmak kaydıyla vadeyi izleyen ikinci iş gününde muhatap banka protesto edilir.

(9) Aracı bankalarca reeskonta tevdi edilen reeskont kredilerine ilişkin bonolarda imzası bulunan borçlu firma, senet bedelinin tahsil edilememesi halinde aynı usulde protesto edilir ve Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezine bildirimde bulunulur.

(10) 6102 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ihbarlar noter kanalıyla, iadeli taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta yoluyla yapılır.

Madde 16 – İhracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdünün gerçekleştirilmesi, gerçekleştirilmemesi durumunda yaptırım uygulanması

(1) Kredi konusu ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdünün kredi kullanım tarihinden itibaren yirmi dört (24) ay içerisinde gerçekleştirilen ve bu Uygulama Talimatının 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen ihracat türleri dışındaki ihracatla veya döviz kazandırıcı hizmet gelirleriyle kapatılması esastır. Kredi kullanım tarihi, kredinin aracı banka hesabına Merkez Bankası tarafından alacak kaydedildiği tarihtir. VRHİB kapsamında kullandırılacak kredilerde belge süresinin 24 aydan uzun olması durumunda da reeskont kredi taahhüdünün 24 ay içinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

(2) İhracat taahhüdünün kapatılmasında, gümrük beyannamelerinin üzerine ihracat kredisi taahhüdüne sayıldığına ilişkin aracı bankalarca veya faktoring şirketlerince şerh düşülmesi gerekmektedir.

(3) 18/5/2017 tarihli ve 30070 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İhracat, Transit Ticaret, İhracat sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi Resim ve Harç İstisnası Hakkında Tebliğ (İhracat: 2017/4)’de yer alan “Grup firması” tanımı kapsamındaki grup firmalarınca gerçekleştirilen ihracat, grup ilişkisinin gerek kredi kullandırılması ve gerekse kredi konusu ihracat taahhüdünün kapatılması sırasında mevcut olması şartıyla, kredi kullanan firmaların ihracat taahhüdünün kapatılmasında kullanılabilir.

(4) Yüksek teknolojili sanayi ürünleri ihracatının finansmanı kapsamında kullandırılan kredi taahhüdünün kapatılmasında gümrük beyannamesi üzerindeki mal cinsinin yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasında yer aldığı; yeni pazarlara yapılan ihracat kapsamında kullandırılan kredi taahhüdünün kapatılmasında ise gümrük beyannamesi üzerindeki ihracat yapılan ülkenin yeni pazar olduğu aracı bankalar veya faktoring şirketleri tarafından ayrıca tespit edilir ve gümrük beyannamesine şerh düşülür; aksi halde bu maddenin on ikinci fıkrası hükmüne göre müeyyide uygulanır.

(5) Döviz kazandırıcı hizmet taahhüdü, hizmet faturaları veya bu faturaların adedinin çok fazla olması durumunda Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler tarafından onaylanan dökümleri ile Döviz Alım Belgesi veya satış ve/veya teslimat bedeli yabancı paranın ilgilinin hesabına alacak kaydedildiğine dair banka dekontunun veya iş bitirme belgesinin ibrazına istinaden ve bu belgelerin üzerine kredi taahhüdüne sayıldıklarına ilişkin şerh düşülmesi suretiyle aracı bankalarca veya faktoring şirketlerince kapatılır. Söz konusu hizmet taahhüdünün kapatılmasında, 24 ay içerisinde gerçekleştirilen hizmet ihracına dair faturalar kullanılır. Tereddüde düşülmesi halinde onaylı listelerde yer alan faturalar istenebilir.

(6) VRHİB kapsamında kullandırılan reeskont kredilerinde, krediye ilişkin taahhüdün gerçekleştirildiğinin tespiti aracı banka veya faktoring şirketi tarafından bu Uygulama Talimatında belirtilen taahhüt kapatma süresi sonunda yapılır. VRHİB taahhüt kapatma işlemi ise ilgili teşvik mevzuatı hükümleri çerçevesinde belge süresi sonunda ilgili Merkez Bankası Şubesi tarafından yapılır.

(7) Serbest bölgeye ihraç edilen malın serbest bölgeden Türkiye dışındaki ülkelere gönderildiğinin, Serbest Bölge Müdürlüklerince onaylı “Serbest Bölge İşlem Formu” kayıtlarının “Gümrük Beyannameleri” ve ilgili diğer belgelerle ilişkilendirilerek onaylanması suretiyle tespiti halinde, serbest bölgelere gerçekleştirilen ihracat, kredi kullanan firmaların ihracat taahhüdünün kapatılmasında kullanılabilir. Serbest Bölge İşlem Formu kullanıcı nüshası aslı (çıkış nüshası) ile gümrük beyannameleri üzerine ihracat kredisi taahhüdüne sayıldığına dair aracı bankalarca şerh düşülür.

(8) Serbest bölgelerde yerleşik firmalara kullandırılacak sevk öncesi reeskont kredilerine ilişkin ihracat taahhütlerinin;

a) Serbest Bölgelerde üretilip, yabancı ülkelere üretici firmaca (imalatçı ihracatçı) satılan malların serbest bölgeden yurtdışına çıkışına ilişkin Serbest Bölge ve Gümrük Müdürlükleri onayı bulunan “Serbest Bölge İşlem Formu”nun (Çıkış) kullanıcı nüshası, alıcı adına düzenlenen fatura ve yabancı ülkelere sevkiyata ilişkin Gümrük Beyannamesi (Transit),

b) Serbest Bölgelerde üretilip, yabancı ülkelere alım-satım yapan firmaca (serbest bölgede mukim aracı ihracatçı) satılan malların serbest bölge içi satışına ilişkin Serbest Bölge Müdürlüğü onayı bulunan Serbest Bölge İşlem Formu’nun (Bölge içi satış) kullanıcı nüshası ile eki fatura (imalatçı faturası), malların serbest bölgeden yurtdışına çıkışına ilişkin Serbest Bölge ve Gümrük Müdürlükleri onayı bulunan Serbest Bölge İşlem Formu’nun (Çıkış) kullanıcı nüshası, alıcı adına düzenlenen fatura ile yabancı ülkelere sevkiyata ilişkin Gümrük Beyannamesi (Transit),

c) Alım-satım yapan firmaca (serbest bölgede mukim aracı ihracatçı) Türkiye'den satın alınarak yabancı ülkelere satılan malların serbest bölgeye girişine ilişkin Serbest Bölge ve Gümrük Müdürlükleri onayı bulunan Serbest Bölge İşlem Formu’nun (Giriş) kullanıcı nüshası ile eki fatura, malların serbest bölgeden çıkışına ilişkin Serbest Bölge ve Gümrük Müdürlükleri onayı bulunan Serbest Bölge İşlem Formu’nun (Çıkış) kullanıcı nüshası ile alıcı adına düzenlenen fatura, yabancı ülkelere sevkiyata ilişkin Gümrük Beyannamesi (Transit) ibrazı ile kapatılması gerekmektedir. İhtiyaç duyulması halinde ilgili bilgi ve belgelerin doğruluğu ilgili serbest bölge müdürlüğünden teyit edilir.

ç) Öte yandan serbest bölge rıhtımından doğrudan yurtdışına yapılacak sevkiyatlarda Gümrük Beyannamesi (Transit) düzenlenmediğinden; bu tür sevkiyatlarda gümrük beyannamesi ibrazı aranmaz.

d) Ayrıca kredi başvurusu aşamasında üretici (imalatçı) firmalar için; üretim konulu Faaliyet Ruhsatının ilgili serbest bölge müdürlüğünce onaylı örneği, kapasite raporu, vergi mükellefi olduğuna ilişkin belge ve ticaret sicili gazetesinin; alım-satım (aracı-ihracatçı) yapan firmalar için; alım-satım konulu Faaliyet Ruhsatının ilgili serbest bölge müdürlüğünce onaylı örneği, vergi mükellefi olduğuna ilişkin belge ve ticaret sicili gazetesinin aracı bankaya ibrazı gerekmektedir.

(9) Peşin döviz karşılığında yapılan ihracatın veya döviz kazandırıcı hizmetin, kredinin kullandırıldığı tarihten sonra gerçekleştirilmiş olması kaydıyla, reeskont kredisinin taahhüdüne sayılması mümkündür.

(10) Reeskont kredileriyle ilgili ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhütlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği kredi kullanımına aracılık eden banka tarafından kredi bazında izlenir. Taahhütlerin gerçekleşme durumunun firmalarca taahhüt kapatma süresi sonunu izleyen günden itibaren en çok bir ay içinde tevsik edilmesi gerekmektedir. İlgili aracı banka ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdünün gerçekleşme durumunun tespit sonucunu en geç on iş günü içinde İstanbul Şubesine bildirir.

(11) İhracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhütlerinin gerçekleşme durumları, firma ve kredi referans numarası bazında İstanbul Şubesince izlenir ve süresi içinde taahhüt gerçekleşme bildirimi yapılmayan krediler hakkında aracı bankalar uyarılır.

(12) İhracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdünün kısmen veya tamamen gerçekleştirilmediğinin aracı bankalarca bildirilmesi üzerine İstanbul Şubesince, Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğünün onayı da alınarak, ihracatın veya döviz kazandırıcı hizmetin gerçekleştirilemeyen kısmına 15 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen faiz oranı esas alınarak hesaplanan yaptırım tutarı, BSMV ile birlikte ilgili aracı bankadan tahsil edilir.

(13) İhracatı teşvik mevzuatı hükümlerine göre istisna edilmesi nedeniyle daha önce tahsil edilmemiş olan BSMV, yaptırıma esas teşkil eden gerçekleşmeyen ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet tutarı üzerinden kredinin kullandırıldığı tarihten tahsilat tarihine kadar geçen süre için 4/1/1961 tarihli ve 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre hesaplanacak gecikme faizi ile birlikte ayrıca tahsil edilir. Tahsil edilen BSMV tutarları ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdünün kısmen veya tamamen gerçekleştirilmediğinin İstanbul Şubesine bildirildiği tarihi izleyen ayın 15 ine kadar Merkez Bankası Bütçe ve Finansal Raporlama Genel Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine yatırılır.

(14) BSMV’nin süresinde ödenmemesi durumunda vergi tutarı, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre, gecikme zammı da yürütülerek vergi mükellefi olan Merkez Bankasından tahsil edileceğinden, anılan tarihin geçirilmemesine dikkat edilmelidir. Söz konusu hükümlere uyulmaması nedeniyle Merkez Bankasına uygulanabilecek yaptırımlar, Reeskont Kredisi Senet Taahhütnamesinin 10 uncu maddesi gereğince kredi kullanımına aracılık eden bankaya rücu edilir.

(15) Taahhüdün kısmen veya tamamen gerçekleştirilmemesi durumunda başlangıçta istisna edilmiş olan vergi, resim, harç ve damga vergisi ile ilgili yükümlülüklerin tahsil edilmesini teminen Bütçe ve Finansal Raporlama Genel Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine bildirim yapılır.

(16) Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu'na ilişkin yükümlülükler ilgili Karar, Tebliğ ve Genelgeler çerçevesinde yerine getirilir.

Madde 17 – Mevzuata ilişkin hususlar

(1) Kredi kullanan firma tarafından vadeli ihracat bedeli yabancı para alacaklarına ve ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdüne bağlı olarak düzenlenen ve bankalara tevdi edilen senetler Merkez Bankasınca iskonto edilir. Bu itibarla, dış ticaret, Türk parası kıymetini koruma, ihracatı teşvik mevzuatları ve fonlara ilişkin mevzuat ile ilgili diğer mevzuatın öngördüğü ve öngöreceği her türlü takip, bildirim, benzeri işlemler ve sorumluluklar aracı bankaların yükümlülüğündedir.

(2) Bu Uygulama Talimatı kapsamında MASAK, Amerika Birleşik Devletleri Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC), Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde olduğu tespit edilen firmalara ve söz konusu listelerde yer alan kişiler tarafından doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olunan veya kontrol edilen firmalara kredi kullandırılamaz.

(3) Bu Uygulama Talimatı kapsamında MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımları listelerine ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde yer alan firmalar ve kişilerle yapılan ticari faaliyetlerle ilgili olarak ve söz konusu listelere konu mal veya hizmetlere ilişkin olarak reeskont kredisi kullandırılamaz, kredi taahhütleri bu faaliyetlere ilişkin belgelerle kapatılamaz.

(4) Kredi kullandırılan firmaların ve söz konusu firmalara doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olan veya kontrol eden kişilerin MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde bulunup bulunmadığına ve kredi kullandırılan mal veya hizmetler ile ticari faaliyette bulunulan firma ve kişilerin anılan yaptırımlara ait listelere konu olup olmadığına ilişkin kontrol krediye aracılık eden bankaca yapılır. Bu konudaki tüm hukuki sorumluluk aracı bankaya aittir.

(5) Talep edilmesi durumunda kredi konusu işleme ilişkin detay bilgiler aracı bankalar tarafından Merkez Bankasına bildirilir.

Madde 18 – Reeskont kredilerinde vergi, resim ve harç istisnası uygulanması

(1) Reeskont kredilerinde, ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet işlemlerine İhracatı Teşvik Kararı ve bu Karara ilişkin Tebliğ hükümleri çerçevesinde vergi, resim ve harç istisnası uygulanır. Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu'na ilişkin hususlarda ilgili Karar, Tebliğ ve Genelge hükümleri çerçevesinde işlem yapılır.

(2) 1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu gereğince, kambiyo senetleri damga vergisine tabi olmadığından, reeskonta tevdi edilen senetlerde damga vergisi ödenmez, aracı bankalarca düzenlenen taahhütname ve temliknameler de damga vergisinden istisna edilmiştir.

Madde 19 – Döviz alım ve döviz satım belgelerinin düzenlenmesi

(1) Senedin reeskonta kabul edildiği tarihte nominal senet tutarı üzerinden aracı bankalarca döviz satım belgesi ve İstanbul Şubesince döviz alım belgesi düzenlenir. Bu çerçevede düzenlenen döviz alım ve döviz satım belgelerinde Merkez Bankasınca düzenlenen döviz alım belgesine esas olan Merkez Bankası döviz alış kuru kullanılır.

(2) Senet bedelinin ödenmesi veya İstanbul Şubesince resen döviz olarak takas, mahsup veya tahsil edilmesi halinde ayrıca döviz alım ve döviz satım belgesi düzenlenmez.

(3) Senet bedelinin vadesinde ödenmemesi nedeniyle Türk lirası olarak re'sen takas, mahsup veya tahsil edilmesi halinde aracı bankalarca döviz alım, İstanbul Şubesince döviz satım belgesi düzenlenir.

Madde 20 – Senetlerin Muhafazası

(1) Reeskonta kabul edilen ticari senet ve ilgili belgelerin İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Kredisi Uygulama Talimatı hükümlerine uygunluğu, Merkez Bankası tarafından aracı banka nezdinde gerçekleştirecek yerinde denetim ile tespit edilir. Denetim esnasında, açık krediler için senet ve ilgili belgelerin asılları, geri ödemesi yapılmış krediler için senet ve ilgili belgelerin usulüne uygun olarak saklanan birer kopyası ibraz edilir.

Madde 21 – Senet bedellerinin vadelerinde tahsil edilememesi halinde yapılacak diğer işlemler

(1) Senet bedelinin ödenmemesi halinde, banka tarafından protesto çekilmesi Merkez Bankası yönünden keşideciye ve senede dayanarak aracı bankaya ödeme için başvuru yapılmasına imkân sağlamaktadır. Vadelerinde aracı bankaca ödenmeyen veya

hesaplarının müsait olmaması nedeniyle İstanbul Şubesince resen tahsil edilemeyen işlemlerde bu husus İstanbul Şubesince de izlenir.

(2) 6102 sayılı Kanunun poliçede protesto ve sürelerine ilişkin 714 üncü ve bonoya uygulanacak hükümlere ilişkin 778 inci maddeleri çerçevesinde, ödememe protestosunun, vadesi kesin olarak belli olan (belirli bir günde veya keşide gününden veya görüldükten belirli bir süre sonra ödenme şartını içeren) senetlerde, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde; görüldüğünde ödenme şartını içeren senetlerde ise, senedin sunulması için verilmiş olan süre içinde çekilmesi gerekir. Bu gibi durumlarda protesto süresinin geçirilmemesine dikkat edilir.

(3) Senetler, protesto için gönderilmeden önce protestoya ilişkin belgeler İstanbul Şubesi müdür yardımcısı ve müdürü tarafından imzalanır.

(4) Protesto ile ilgili belgeler protestonun düzenlenmesi amacıyla notere gönderilmek üzere imza karşılığında ilgili memura verilir.

(5) 6102 sayılı Kanunun 723 üncü ve 778 inci maddeleri çerçevesinde, ödemeden kaçınma keyfiyetinin protesto gününü izleyen dört iş günü içinde senet keşidecisi ve varsa keşideciye aval veren banka ile aracı bankaya da noter kanalıyla bildirilmesi gerektiğinden hangi kişilerin protesto edildiği ve senet bedelinin tahsil edilemediği konusunda hangi kişilerin haberdar edileceğinin keşideciye bildirilmesi gerekir.

(6) Protestoya rağmen senet tutarlarının tahsiline imkan olmaması halinde, aracı banka hakkında Reeskont Kredisi Senet Taahhütnamesi hükümlerine göre yapılacak işlemler, Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğü Talimatı ile bildirilir.

Madde 22 – Reeskont kredisi işlemleri ile ilgili senet ve belgelerin saklanması

(1) Reeskonta kabul edilen senetler ve ilgili diğer belgeler Merkez Bankası adına aracı banka nezdinde muhafaza edildiğinden muhafazası, sayımı ve denetlenmesi açısından Merkez Bankası Müşterek Muhafaza Yönetmeliği ile buna ilişkin Uygulama Talimatı hükümlerine tabi değildir.

Madde 23 – Muhasebe kayıtları

(1) Reeskont kredisi işlemlerinde; reeskonta kabul edilen senet tutarları yabancı para, kullanımlar ise Türk lirası olarak izlenir ve muhasebe kayıtları ek-4’te ve ek- 5’deki örneklere göre yapılır.

Madde 24 – İstisnalara İlişkin İşlemler

(1) Türk Eximbank aracılığıyla VRHİB kapsamında kullandırılan kredilere uygulanan BSMV istisnası tutarı İstanbul Şubesi tarafından VRHİB’ye işlenir ve yetkililerce onaylanır.

Madde 25 – Yürürlükten kaldırılan mevzuat

(1) 4/10/2016 tarihli İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Kredisi Uygulama Talimatı yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçici madde 1

Bu Uygulama Talimatının yürürlüğe girdiği tarihten önce kullandırılan ve henüz geri ödemeleri yapılmamış reeskont kredilerine ilişkin senet ve belgeler yürürlükten kaldırılan Uygulama Talimatı hükümlerine tabidir.

Madde 26 – Yürürlük

(1) Bu Uygulama Talimatı Yönetim Komitesinin 18 Temmuz 2018 tarih ve 51856 sayılı Kararı ile kabul edilmiş olup, 20 Temmuz 2018 tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 27 – Yürütme

(1) Bu Uygulama Talimatını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.