İçişleri Bakanlığı Bilgisayar Ağının Kullanım ve Yönetim Esaslarına İlişkin Yönerge
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
Bu yönergenin amacı, İçişleri Bakanlığı’nda oluşturulmuş ve oluşturulacak olan Bilgisayar Ağlarının kurulması, işletimi ve yönetimi ile Bakanlık bilgi verilerinin güvenliğinin sağlanması ve Bilgisayar ağının kullanılmakta olan ve kullanılacak olan programların kurulması ve kullanılmasıyla ilgili konuları düzenlemektir.
Madde 2 – Kapsam
Bu yönerge, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (MERNİS Projesi) Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı (İLEMOD Projesi), Kaçakçılık İstihbarat, Harekât ve Bilgi Toplama Dairesi Başkanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı, bilgisayar ağları dışında İçişleri Bakanlığı’nın tüm merkez birimlerinde kullanılacak olan bilgisayar ağlarının ve bilgisayar programlarının kurulması, yönetilmesi, bakımı, onarımı ve kullanımı ile Bakanlık veri ve bilgilerinin güvenliğinin sağlanması ile internet kullanımı konularını kapsar.
Madde 3 – Hukuki Dayanak
Bu Yönergede İçişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevlerini düzenleyen 3152 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi gereğince hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar
Bu yönergede yer alan bazı deyimler aşağıda açıklanmıştır.
Bilgisayar-Ağı: İçişleri Bakanlığı Merkez Birimlerindeki bilgisayarlar arası veri iletişiminin yapılabildiği, bilgi ve verilerin paylaşılabildiği bilgi sisteminin meydana getirdiği bilgisayar donanım, yazılımı ve yan birimlerinden meydana gelen yapıyı,
İnternet: Dünya çapında bilgisayarlar arasında belli bir protokolü (T CP/İP) kullanarak haberleşmeyi ve bilgi paylaşımını sağlayan sistemi,
Kişisel Bilgisayar(PC): Tek kullanıcılı, içinde bir mikro işlemci olan bilgisayarları,
Hizmet Sunucu Bilgisayar (Server): Kendisine bağlanan kullanıcılara belli hizmet ve fonksiyonları sağlayan gelişmiş bilgisayarları,
Bilgi İşlem Kaynakları: Hizmet Sunucu Bilgisayarlar (Server), Kişisel Bilgisayarlar (PC), Yazıcılar, Faks- modern cihazları, Compact disk (CD) ve DVD okuyucuları, Compact disk (CD) ve DVD kayıt edicileri, Teyp Backup üniteleri, Tarayıcılar (Scanner), Disk (Hard Disk) birimleri, Disket Sürücüler ve benzerleri gibi elle tutulan ve gözle görülebilen unsurları,
Yazılım (software): Bir Bilgi işlem sisteminin işleyişi ile ilgili bilgisayar programlarının, işlemlerin, kuralların ve gerektiğinde belgelemenin tümünü,
Yetki: Kullanıcıların bir bilgisayar sistemindeki çevre birimlerine (disk, disket, CD vb.) ve depolanmış verilere erişebilmesi veya sisteme girebilmesi için verilmiş olan İzni,
Yetki Tablosu: Kullanıcıların kayıt, kütük ve bilgisayar sistemi üzerindeki yetkilerin yazıldığı, genellikle bilgisayarın İşletim sistemi veya veri tabanı üzerinde tutulan tabloyu,
Parola-Şifre (Password): Verilere ve bilgisayar sistemine yetkisiz erişimi önlemek için tanımlanmış kod veya karakterleri,
Oturum (Session): Bir kullanıcının, kullanıcı kodunu ve parolasını bilgisayara girmesinden, işini bitirip bilgisayarla bağlantısını kesmesine kadar yaptığı çalışmanın genel adını,
İşletim Sistemi (Operational System): Bilgi işlem kaynaklarının yönetilmesini sağlayan yazılım sistemlerini,
Veri: Üzerinde işlem yapılmak üzere bilgisayar ortamına aktarılan ham bilgiyi,
İletişim: Bir bilgisayar ortamındaki verinin, veri iletişim ortam ve yöntemlerini kullanarak başka bilgisayar ortamlarına aktarılmasını,
Veri Tabanı Yönetim Sistemi: Bakanlık birimlerinde üretilen bilgilerin yapısal formlarda tutulduğu, birbiriyle olan ilişkilerinin sağlandığı yazılım sistemlerini,
Bilgisayar Virüsü: Bir sistemin içindeki dosya sisteminin bozulması, o verilere erişimin önlenmesi, yanlış veri üretilmesi veya sistemin çalışma hızının yavaşlatılması amacıyla sızdırılan kötü amaçlı yazılımı,
Uç Kullanıcı: Bilgisayar-Ağı kullanıcılarını,
Fire Wall (Ateş Duvarı): Bilgisayar ağında bulunan tüm bilgisayarlarda bulunan bilgi ve verilerin gizli ve izinsiz elde edilmesine engel olan, her türlü saldırıyı tespit eden güvenlik programını ifade eder.
Madde 5 – Bilgisayar Ağına Giriş
Bilgisayar-Ağı’na her uç birim kullanıcı adı ve parolasıyla girebilir. Kullanıcı adı ve parolası Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığınca verilir.
Parola değişiklikleri düzenli olarak yapılır. Parola değiştirme seçme teknik ve değişiklik kuralları Bakanlık veri güvenliği talimatlarıyla personele bildirilir.
Bilgisayar-Ağı'nda her kullanıcının yalnız kendi bilgi kategorisine erişmesine izin verilir. Donanım ve yazılım kısıtlama ve yönlendirme yöntemleri ile kullanıcıların, sistemde var olan bilgi kategorilerinden yalnızca kendi konularıyla ilgili alana ulaşabilmeleri sağlanır. Başkalarının kullanıcı adı ve parolasıyla sisteme girilmesi halinde hem başkasının kullanıcı adını ve parolasını kullanan kişi hem de şahsına ait bilgileri başkasına veren kişi sorumludur. Tespit edilen durumlarda gerekli disiplin işlemleri görevlinin birimince yerine getirilir.
Madde 6 – Uygulamalar
Bu Yönerge kapsamda yapılacak güncel uygulamalar Bakanlık Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı tarafından bütün birimlere bildirilir.
Madde 7 – İnternet Ortamında Uyulması Gereken Hususlar
Bakanlık Bilgisayar-Ağı İnternet ortamına açık olduğu için, Internet ortamında uyulması gereken kurallar şunlardır:
Her uç birim, Fire- Wall koruyucu güvenlik duvarı arkasında İnternete bağlanır. Gerekli tüm önlemler Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığınca alınır,
İnterneti kullanan uç kullanıcıların uygunsuz sitelere girişi yasaktır (Pornografik ve illegal yayınlar içeren siteler, kumar ve hacker sayfaları gibi).
Uç kullanıcıların lisanssız programları İnternet’ten indirmeleri yasaktır.
İçerisinde gizli bilgiler bulunan bilgisayarlar Bilgisayar-Ağı'na bağlanmaz, Bilgisayar-Ağı'na bağlanmış bilgisayarlara “Çok Gizli” bilgiler kopyalanmaz Bu konudaki sorumluluk bilgisayar kullanıcılarına ve ilgili birimlere aittir. Tespit edilen durumlarda gerekli disiplin işlemleri görevlinin birimince yerine getirilir.
Elektronik Posta alış verişlerinde gelen postalara eklenmiş şüpheli dosyalar olursa bu dosyalar çalıştırılmaz ve saklanmaz.
Madde 8 – Fiziksel güvenlik
Bilgi İşlem Merkezlerinde aşağıda bahsedilen fiziki güvenlik önlemleri uygulanır.
a) Sistem odalarının yakınında yangın söndürme cihazları bulundurulur. Cihazlarda kullanılacak kimyasal maddenin seçiminde ise bilgisayarlara hasar vermeyecek olanlar tercih edilir.
b) Sistemin, meteorolojik etkilerden korunması amacıyla sistem odalarını 20-25°C arasında tutacak havalandırma tertibatı kurulur.
c) Bilgisayar sistem odalarının, toza, sigara dumanına, her türlü kâğıt kırpıntısı ve çöpe karşı korunmasını sağlayacak tedbirler alınır.
d) Sabit olmayan depolama üniteleri kullanılmadıkları zamanlarda, bilgisayar üzerinde bırakılmaz, basılmış dokümanların yanı sıra bu üniteler de uygun kilitli ortamlarda korunur.
e) Toprak hattı, sigortalama ve kesintisiz güç kaynağı ile sistemin korunması sağlanır.
Madde 9 – Veri Sınıflandırma, İşleme ve Yok Etme
Bilgiler Başbakanlık yazışma ilkelerine göre etiketlenir. Gizlilik dereceli elektronik veriler şifrelendirilir (kripto) veya parola ile korunur. Sonra ihtiyaç duyulmayacak doküman ve bilgiler elektronik olarak parçalanarak yok edilir. Bu işlemleri yapacak programlar Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığınca temin edilir ve uç kullanıcı bilgisayarlara yüklenir.
Madde 10 – Anti Virüs Programları ve Virüs Tarama
Bilgisayar virüsleri sistemde onarılamaz hasarlara yol açabileceğinden bütün uç kullanıcı bilgisayarlara anti-virüs programları Bilgi İşlem Dairesi tarafından yüklenir ve güncelliği sağlanır. Uç kullanıcılar düzenli olarak bilgisayarlarında virüs taraması yaparak gerekli önlemi almak zorundadır. Yeni gelen program ve veriler kullanmadan önce mutlaka virüs taramasından geçirilir.
Madde 11 – Yedekleme
Uç kullanıcı bilgisayarlar ile ana makinelerin düzenli olarak en az haftada bir yedeklenmesi zorunludur. Çok önemli bilgilerin olduğu birimlerde her gün yedekleme yapılır. Yedeklenen bilgilerin bulunduğu cd, teyp backup v.b. üniteler ilgili birim görevlilerince güvenli yerlerde korunur.
Madde 12 – Program Lisansları
Uç kullanıcılar lisanslı olmayan programları bilgisayarlarına kesinlikle yükleyemezler. Paylaşılabilir, geçici lisanslı ve lisanssız-serbest olan programlar yüklenmeden önce mutlaka Bilgi İşlem Dairesi yazılım şubesi ve programcılarından bilgi ve yardım alırlar. Aksi tespit edilen durumlarda gerekli disiplin işlemleri görevlinin birimince yerine getirilir.
Madde 13 – E-posta Hesabı açılması
Ek-1-form Bakanlık merkezinde her birimin personel hareketlerinin izlendiği şubenin en az şube müdürü tarafından, taşra teşkilatında ise valilik veya kaymakamlığın görevlendirdiği sorumlu tarafından doldurulup imzalanarak Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığına gönderilir. Belirtilen e-posta hesapları açılarak ilk şifresi, ilk bağlantı kurulduğunda değiştirilmek üzere Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığınca verilir, ilgili tarafından e-posta hesabının açılışı takip edilerek en kısa sürede değiştirilir. Bakanlık personelince kullanılan e-posta adreslerinde standartlar oluşturulur.
Madde 14 – E-posta iptali
Hesabın açılması için formu imzalayan şube yetkilisinin Ek-l deki formu yazılı veya e-posta ile Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığına bildirmesi üzerine hesap iptal edilir. Mülki İdare Amirlerinin e-posta hesapları ise Personel Genel Müdürlüğünün bildirmesi üzerine kapatılır.
Madde 15 – E-posta Sorumluluğu
E-posta hesabı açılan kişinin sorumluluğu Ek-1 formunun Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığına gönderildiği andan itibaren başlar ve hesap kapatılması bildirilinceye kadar devam eder. Kurumdan veya birimden ayrılan personelin e-posta hesabının iptali için Ek-1 deki formu Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığına bildirmediği takdirde kişinin kurumdan ayrılış tarihinden itibaren e-posta hesabı açtırma ve kapatma yetkilisi sorumludur. Bildirildiği halde hesap kapatılmadığı durumlarda sorumluluk Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığına aittir. Mülki İdare Hizmetleri Sınıfındaki kişilerin kurumdan ayrılışlarının bildirilmemesi halinde sorumluluk Personel Genel Müdürlüğüne aittir.
Madde 16 – Bakanlık İnternet Sayfasında Bilgi Yayınlama
Bakanlık birimlerinin Bakanlık web sayfasının kendileri ile ilgili bölümlerini doğrudan değiştirebilmeleri için ilgili birim amirinin yetki verdiği bir görevliye, Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı tarafından kullanıcı kodu ve şifre verilerek değişikliklerin online yapılması sağlanır. Birimler tarafından online güncelleme esas olmakla birlikte, her birim yayınlamak/yayından kaldırmak istediği bilgiyi Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığına bildirerek söz konusu değişikliklerin yapılmasını yazılı olarak da talep edebilir. Bu bilgilerin her türlü sorumluluğu ilgili birime aittir.
Madde 17 – Bakanlık Sunucu Bilgisayarlarında İnternet Sayfası Tutulması
Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı, Bakanlık merkez birimleri ile tüm illerin ve kaymakamlıkların İnternet sayfalarını ve e-posta hizmetlerini Bakanlık Merkezindeki ana makineler üzerinde tutabilir ve illerin gov.tr uzantılı alan adlarının ödeme yönlendirme v.b. işlemlerini yapabilir. İller İnternet sayfası yayımını ve güncelleştirmeleri kendilerine verilecek kullanıcı kodu ve şifre ile yapabilecekleri gibi yazılı olarak Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığından da talep edebilirler. Her türlü sorumluluk yine kendilerine aittir.
Geçici madde 1
Bu yönerge girdiği tarihten itibaren 1 ay içerisinde bütün merkez ve bağlı birimler bilgisayar ve bilgisayar yardımcı donanımları ile ilgili kendi envanterlerini güncelleyerek Bilgi İşlem Dairesine bildirir.
Geçici madde 2
Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığınca yayınlanan 09.11.1999 tarihli T.C. İçişleri Bakanlığı Bilgisayar Ağının (İç-net) Yönetim ve Kullanım Esaslarına İlişkin Yönerge yürürlükten kalkmıştır.
Madde 3x
E-devlet hizmetlerinin Bakanlık Birimlerince bir bütün halinde yürütülebilmesi için internet ve içnet ağları birleştirilir.
Madde 18 – Yürürlük
Bu yönerge İçişleri Bakanı tarafından imzalandığı tarihte yürürlüğe girer.
Madde 19 – Yürütme
Bu Yönerge hükümlerini İçişleri Bakanı yürütür.