Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Talimatı’nda (SHT-21) Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- SHT-21 Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Talimatı
Madde 1
2/1/2024 tarihinde yayımlanan Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Talimatı (SHT-21) 3 üncü madde birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(1) Bu Talimat, 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununa, 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine, 13/1/2012 tarihli ve 28172 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sivil Havacılıkta Emniyet Yönetim Sistemi Yönetmeliği (SHY-SMS) ve 20/8/2013 tarihli ve 28741 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyon Yönetmeliğine (SHY-21) dayanılarak hazırlanmıştır.”
Madde 2
Aynı Talimatın (SHT-21) 4 üncü madde birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(1) Bu Talimat; her türlü sivil hava aracı ve/veya ürün, parça ve cihazın uçuşa elverişlilik ve çevresel sertifikasyonu, tasarım ve üretim organizasyonları ile bu organizasyonlarda görev yapan yönetici ve ilgili personelin yetkilendirilmesine ilişkin kuralları belirleyen (AB) 748/2012 sayılı ve 3 Ağustos 2012 tarihli Komisyon Tüzüğünü revize eden 2022/1361 sayılı ve 17 Ağustos 2022 tarihli Komisyon Tüzüğü ile EASA tarafından yayımlanan 2022/021/R sayılı ve 19 Aralık 2022 tarihli; 2023/013/R sayılı ve 20 Ekim 2023 tarihli İcra Direktörü kararları esas alınarak AB mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.”
Madde 3
Aynı Talimatın (SHT-21) 5 inci maddesi birinci fıkrasının (d) bendine "… (gürültü, emisyon …)" ibaresinden sonra gelmek üzere "CO2" ibaresi eklenmiş ve (aaa) bendinden sonra gelmek üzere (bbb) bendi aşağıdaki şekilde eklenmiştir.
“bbb) Tasarım Ülkesi: Tip tasarımından sorumlu organizasyon üzerinde otoriteye sahip Şikago Konvansiyonu’na taraf ülkeyi,”
Madde 4
Aynı Talimatın (SHT-21) 6 ncı maddesi birinci fıkrasına "…ve GM'de.." ibaresinden sonra gelmek üzere "ve ICAO tarafından yayımlanan Doc 9501 Cilt 1, 2 ve 3'te" ibaresi ve "Part-21 AMC ve GM'de…" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve Doc 9501 Cilt 1, 2 ve 3'te" ibaresi eklenmiştir.
Madde 5
Aynı Talimatın (SHT-21) 7 nci maddesinin birinci fıkrasına "…bu Talimatın Ek- 1…" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve Ek-1b Altbölüm A'sında yer almaktadır." ibaresi eklenmiş ve ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde eklenmiştir.
“(2) Başvuru sahipleri, hava aracı sertifikasyon süreçlerinde bu Talimat uyarınca gerekli olan başvuru belgelerini, uyum beyanlarını ve diğer destekleyici dokümanları dijital formatta Sivil Havacılık Bilgi Yönetim Sistemi üzerinden sunar. Söz konusu belgelerin ıslak imzalı taranmış hallerinin yanı sıra elektronik imzalı doğrulanabilir kopyalarının da Sistem üzerinden sunulması uygun kabul edilir.”
Madde 6
Aynı Talimatın (SHT-21) 8 inci maddesinin birinci fıkrasına "…el kitapları…" ibaresinden sonra gelmek üzere "onay ve tasarıma uyumluluğun beyanı ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 ve Ek-1b Altbölüm B'sinde ve Ek-1b Altbölüm C'sinde yer almaktadır." ibaresi eklenmiştir.
Madde 7
Aynı Talimatın (SHT-21) 9 uncu maddesi birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(1) Tip Sertifikaları ve Tahditli Tip Sertifikalarına yapılacak değişiklikler, tasarıma uyumluluğun beyanı değişiklikleri, değişikliklerin sınıflandırılması, sürekli uçuşa elverişlilik talimatları ve onay ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 ve Ek-1b Altbölüm D’sinde ve Ek-1b Altbölüm F’sinde yer almaktadır.”
Madde 8
Aynı Talimatın (SHT-21) 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına "…bu Talimatın Ek-1…" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve Ek-1b Altbölüm E'sinde" ibaresi eklenmiştir.
Madde 9
Aynı Talimatın (SHT-21) 12 nci maddesi birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve üçüncü fıkra aşağıdaki şekilde eklenmiştir.
“(1) Üretim Organizasyon Onayı'nın yayımlanması, organizasyon yapısı, kalite sistemi, el kitabı, imtiyazlar, onay ve beyan edilen üretim organizasyonu gereksinimleri ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 ve Ek-1b Altbölüm G’sinde yer almaktadır.
(3) Beyan edilen tasarım verilerine uygun olarak üretilen hava araçları için uygunluk beyanlarının, motorlar ve pervaneler veya bunların parçaları için onaylı çıkış sertifikalarının düzenlenmesine ilişkin konular bu Talimatın Ek-1b Altbölüm R’sinde yer almaktadır.”
Madde 10
Aynı Talimatın (SHT-21) 13 üncü maddesinin birinci fıkrasına "…bu Talimatın Ek-1…" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve Ek-1b Altbölüm H'sinde" ibaresi eklenmiştir.
Madde 11
Aynı Talimatın (SHT-21) 14 üncü maddesinin birinci fıkrasına "…bu Talimatın Ek-1…" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve Ek-1b Altbölüm I'sında" ibaresi eklenmiştir.
Madde 12
Aynı Talimatın (SHT-21) 15 inci maddesi birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(1) Tasarım Organizasyon Onayı'nın yayımlanması, organizasyon yapısı, tasarım güvence sistemi, el kitabı, imtiyazlar, onay ve beyan edilen tasarım organizasyonu gereksinimleri ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 ve Ek-1b Altbölüm J’sinde yer almaktadır.”
Madde 13
Aynı Talimatın (SHT-21) 16 ıncı maddesinin birinci fıkrasına "…bu Talimatın Ek-1…" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve Ek-1b Altbölüm K'sında" ibaresi eklenmiştir.
Madde 14
Aynı Talimatın (SHT-21) 17 nci maddesinin birinci fıkrasına "…bu Talimatın Ek-1…" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve Ek-1b Altbölüm M'sinde ve Ek-1b Altbölüm N'sinde" ibaresi eklenmiştir.
Madde 15
Aynı Talimatın (SHT-21) 19 uncu maddesinin birinci fıkrasına "…bu Talimatın Ek-1…" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve Ek-1b Altbölüm P'sinde" ibaresi eklenmiştir
Madde 16
Aynı Talimatın (SHT-21) 20 nci maddesinin birinci fıkrasına "…bu Talimatın Ek-1…" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve Ek-1b Altbölüm Q'sunda" ibaresi eklenmiştir.
Madde 17
Aynı Talimatın (SHT-21) 21 inci maddesinin birinci fıkrasına "…bu Talimatın Ek-1…" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve Ek-1b Bölüm B'sinde" ibaresi eklenmiş ve ikinci fıkra aşağıdaki şekilde eklenmiştir.
“(2) Genel Müdürlük tarafından bu Talimat kapsamında gerçekleştirilecek ürün tip sertifikasyonu, tip sertifikası değişiklikleri ve tamirlerin onayı faaliyetleri için kullanılacak uçuşa elverişlilik gereklilikleri bu Talimatın Ek-1 ve Ek-1b Bölüm B’sinde, başvuru tarihinde belirlenen söz konusu gerekliliklerin geçerlilik tarihi ve daha güncel gerekliliklerin kullanımına ilişkin kurallar bu Talimatın 8, 9, 10 ve 17 nci maddeleri ile bu madde birinci fıkrasında yer almaktadır.”
Madde 18
Aynı Talimatın (SHT-21) 23 üncü maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
(1) Gürültü ve emisyonlar açısından, bu Talimat kapsamındaki uçaklar ve motorları, pervaneleri, parçaları ve takılı olmayan ekipmanları, Ek-4’te yer alan gereklilikler ile birlikte Şikago Sözleşmesi'nin Ek 16'sının 1 Ocak 2024'de geçerli olan Cilt 1'in 14 üncü Değişikliğinde, Cilt 2'nin 11 inci Değişikliğinde ve Cilt 3'ün 2 nci Değişikliğinde yer alan çevresel koruma gerekliliklerine uyar.
(2) Bu Talimatın Ek-4'ünde belirtilen çevresel koruma gerekliliklerine uyumluluk için temel gereklilikler, bu maddenin birinci fıkrasında atıfta bulunulan Şikago Sözleşmesi hükümlerinin çevresel koruma gereklilikleri içermediği ölçüde ürünlere, parçalara ve takılı olmayan ekipmanlara uygulanır.
(3) Bu Talimat kapsamındaki ürünlerin tasarımı ve üretimi ile ilgilenen kuruluşlar, bu Talimatın Ek-4’ünün 8 inci maddesi gerekliliklerine uyar.
(4) Bu madde birinci ve ikinci fıkra gerekliliklerinin karşılandığı, Genel Müdürlükçe bu Talimat kapsamında yürütülecek tip sertifikası yayımlanması ile değişikliklerin ve tamirlerin onaylanmasına ilişkin gereklilikler ile birlikte değerlendirilir ve söz konusu çevresel koruma gerekliliklerine ilişkin veriler bu kapsamda onaylanır.
(5) Genel Müdürlükçe, beşinci fıkra kapsamında onaylanan ya da tip sertifikası kabulü yapılan ürünler için Tasarım Ülkesince onaylanan veriler bu Talimatın 13 ve 14 üncü maddeleri kapsamında gerekli değerlendirmeler yapılarak, söz konusu madde gereklerine uygun şekilde sertifikalandırılır.
(6) Kasıtlı yakıt boşaltımı, motor emisyonu ve CO2 gerekliliklerine ilişkin birinci fıkra kapsamında gerekli olan veriler için ayrı sertifika düzenlenmeyip, söz konusu ürünler için üreticinin sisteminde tanımlı olan ve Genel Müdürlükçe uygun görülen, asgari Ek-4 (C) ve (D) maddeleri gerekliliklerini karşılayan beyan yöntemleri kabul edilir.
(7) Bu Talimat kapsamında yürütülecek faaliyetlerde kullanılacak “Uçuşa Elverişlilik İçin Temel Gereksinimler” bu Talimatın Ek-3’ünde; “Ürünlerle İlgili Çevresel Koruma Gerekliliklerine Uyum Gösterme İçin Temel Gereksinimler” bu Talimatın Ek-4’ünde; “Uçuş Test Kategorileri ve İlgili Uçuş Test Ekibi Nitelikleri” bu Talimatın Ek-5’inde düzenlenmiştir.”
Madde 19
Aynı Talimatın (SHT-21) 25 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan "SHY-21 Yönetmeliği 10 uncu maddesi kapsamında" ibaresi "SHY-21 Yönetmeliği kapsamında" şeklinde değiştirilmiştir.
Madde 20
Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.125C maddesi (a) fıkrasının (4) üncü bendinde yer alan "bu Talimat Madde 23 gereğince" ibaresi "bu Talimat gereğince" şeklinde değiştirilmiştir.
Madde 21
Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.133 maddesi (c) fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (d) fıkrası aşağıdaki şekilde eklenmiştir.
“c) Ek-1b (Part-21L) Altbölüm C uyarınca ilgili tasarımın uyumunu beyan etmiş veya beyan etme niyetinde olması,
d) Aşağıdakilerle uygun bir düzenleme yaparak üretim ve tasarım arasında yeterli koordinasyonu sağlamış olması gerekir:
1) Bu talimat uyarınca düzenlenmiş ilgili tasarım onay sahibi veya başvuru sahibi,
2) Ek-1b (Part-21L) Altbölüm C doğrultusunda ilgili tasarıma ait uyum beyanında bulunan gerçek veya tüzel kişi.”
Madde 22
Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.139 maddesi (d) fıkrasının (2) bendinin (ix) alt bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“ix) aşağıdakiler ile uçuşa elverişlilik koordinasyonu:
A) Tasarım onayı sahibi veya başvuru sahibi,
B) Ek-1b (Part-21L) Altbölüm C uyarınca tasarım uyum beyanında bulunan gerçek veya tüzel kişi.”
MADDE 23
Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.145 maddesi (b) fıkrası (1) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“1) üretim organizasyonu, uygulanabilir tasarım verilerine uygunluğu tespit etmek için, Genel Müdürlük ve bu Talimat uyarınca verilen tip sertifikası, tahditli tip sertifikası veya tasarım onayı sahibinden veya başvuru sahibinden veya çevre koruma gerekliliklerine karşı verilen herhangi bir muafiyet de dahil olmak üzere Ek-1b (Part-21L) Bölüm A Altbölüm C kapsamında tasarım uygunluğu beyanında bulunan gerçek veya tüzel kişiden bu tür verileri alır.”
Madde 24
Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.159 maddesi (a) fıkrasının (4) üncü bendinde yer alan "bu Talimatın Madde 23'ü uyarınca" ibaresi "bu Talimat uyarınca" şeklinde değiştirilmiştir.
Madde 25
Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.163 maddesi (a), (b), (d) ve (e) fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, (f) ve (g) fıkraları aşağıdaki şekilde eklenmiştir.
“a) Ek-1 (Part-21) ve Ek-1b (Part-21L) çerçevesinde üretim faaliyetlerini gerçekleştirebilir.
b) Tip sertifikası almış hava araçları söz konusu ise ve bu Ek-1’in 21.A.174 ve 21.A.204 numaralı maddeleri veya Ek-1b'nin (Part-21L) 21L.A.143(c) ve 21L.A.163 numaralı maddeleri uyarınca düzenlenmiş bir uyum beyanının (SHGM Form 52) sunulması üzerine, başka bir gösterimde bulunmaksızın hava aracı uçuşa elverişlilik sertifikası ve bir gürültü sertifikası alabilir.
d) Ek-1b (Part-21L) madde 21L.A.43 uyarınca tasarım uyum beyanına tabi olan bir hava aracı söz konusu olduğunda ve Ek-1b madde 21L.A.143(d) ve 21L.A.163 uyarınca düzenlenmiş bir uygunluk beyanının (SHGM Form 52B) sunulması üzerine, başka bir gösterimde bulunmaksızın hava aracı tahditli uçuşa elverişlilik sertifikası ve tahditli gürültü sertifikası alabilir.
e) Ek-1b (Part-21L) madde 21L.A.43 uyarınca bir tasarım uyum beyanına tabi olan bir hava aracına monte edilecek ürünler veya parçalar söz konusu olduğunda, başka bir gösterimde bulunmaksızın Ek-1b (Part-21L) kapsamında onaylı çıkış sertifikası (SHGM Form 1) yayımlayabilir.
f) Ürettiği yeni bir hava aracının bakımını yapabilir ve bu bakım ile ilgili olarak bir bakım çıkış sertifikası (SHGM Form 53) yayımlayabilir.
g) Ürettiği hava aracı için Genel Müdürlük ile mutabık kalınan prosedürler çerçevesinde, üretim organizasyon onayı kapsamında hava aracı konfigürasyonunu kontrol altına tutuyor ve uçuş için onaylanmış tasarım koşullarıyla uygunluğunu doğruluyorsa, 21.A.710 maddesi (b) bendinde belirtilen uçuş koşulları onayı dahil 21.A.711 maddesi (c) bendine uygun olarak özel uçuş izni yayımlayabilir.”
Madde 26
Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.165 maddesi (c) fıkrası (2) bendi "…tasarım verilerine…" ibaresinden sonra gelmek üzere "veya beyan edilen tasarım datasına uygun" ibaresi eklenmiş ve (d) bendine "tasarım onayı sahibine" ibaresinden sonra gelmek üzere "veya Ek-1b (Part-21L) Altbölüm C uyarınca tasarım uyum beyanında gerçek veya tüzel kişiye," ibaresi eklenmiştir.
Madde 27
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.171 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Bu Altbölüm, aşağıda belirtilen durumlarda Türk hava aracı siciline kaydedilecek ya da kayıtlı hava araçları için uçuşa elverişlilik sertifikalarının yayımlanma gerekliliklerini tanımlar:
a) Tasarım Ülkesi olarak sorumlu olunan, tip sertifikası yayımlanan hava araçları veya
b) Tip sertifikası kabulü yapılarak ithali gerçekleştirilen hava araçları.”
Madde 28
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.172A maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde eklenmiştir.
“21.A.172A Hava Aracı Tip Kabulü
a) EASA, FAA, TCCA, ANAC ve Genel Müdürlük ile yapılan uçuşa elverişlilik kapsamında sürekli uçuşa elverişlilik desteğini garanti altına alan ikili anlaşmaya, mutabakat zaptına ya da çalışma anlaşmasına taraf olan ülke havacılık otoritesi tarafından tip sertifikası yayımlanan hava araçları için tip sertifikası kabulü, söz konusu tip tasarım onayından sorumlu Tasarım Ülkesi tarafından yayımlanan tip sertifikası veri sayfası gerekliliklerine uygun olarak Genel Müdürlükçe yapılacak değerlendirme sonrası kabul edilir.
b) Tip sertifikası kabulü için başvuru, tip tasarım onayından sorumlu Tasarım Ülkesi otoritesi ya da başvuru için yetkilendirildiği ve bu yetkilendirmenin resmi bir yazı ile belirtildiği durumda tip sertifikası sahibince Genel Müdürlük Bilgi Yönetim Sistemi üzerinden yapılır.
c) Başvuru için aşağıdaki bilgi ve belgeler eksiksiz olarak Genel Müdürlüğe sağlanır:
1) Tip Sertifikası Kabul Başvurusu Kontrol Formu (Form 296),
2) Müşteri bilgisi ve tip sertifikası sahibi ile hava aracı sahibi ya da işleticisi arasında imzalanmış, söz konusu hava aracı bilgilerini belirten satış sözleşmesi,
3) Tasarım Ülkesi otoritesi tarafından hazırlanmış, tip sertifikası kabulüne ilişkin tüm sürecin tip sertifikası sahibince yürütülebileceğini ve bu süreçte gerekebilecek tip sertifikası veri sayfasındaki bilgilerin değerlendirilmesi için ihtiyaç olan bilgi ve belgelerin sağlanacağını teminat altına alan yazı,
4) Tip sertifikası ve tip sertifikası veri sayfası,
5) Aksi uygun bulunan durumlar haricinde, ürünün sertifikasyon temeli, sertifikasyon temeli uyum kontrol listesi ve diğer tüm ilgili kanıt dokümanlar,
6) Aksi uygun bulunan durumlar haricinde, tip sertifikası veri sayfasında belirtilen özel koşullar, istisnalar, yorumlayıcı materyal, sertifikasyon işlem maddeleri (Certification Review Items) ve eş değer emniyet seviyelerine ilişkin kanıt dokümanlar,
7) Şikago Sözleşmesi Ek-16’da belirtilen ya da eşdeğer standartlarda öngörülen gürültü, motor emisyon ve mevcutsa CO2 standartlarını gösteren dokümanlar,
8) Hava aracı uçuş el kitabının varsa konfigürasyon sapma listesi dahil onaylı en güncel revizyonu,
9) Ana çizimler ya da tip tasarım tanım dokümanı ya da eşdeğer doküman,
10) Hava aracı içerisinde yolcuların kullanımı için belirlenmiş tüm alanlardaki plakaların, tip tasarımında belirlenen içerik, şekil ve konumda yer alacak şekilde Türkçe ve İngilizce çift dilli olduğunu gösteren, ilgili mevzuatta majör olarak sınıflandırma gerektiği durumlar hariç minör modifikasyon onayına ve söz konusu modifikasyonun uygulandığına dair kanıtlar,
11) Bakım Planlama Dokümanı, Servis Bülteni, Uçuşa Elverişlilik Direktifi, Resimli Parça Kataloğu, Ana Asgari Teçhizat Listesi, Yapısal Tamir El Kitabı, Motor ve Pervane El Kitapları vb. tüm sürekli uçuşa elverişlilik talimatları, bakım ve operasyon dokümanlarının onaylı en güncel revizyonları ve söz konusu dokümanlara sürekli erişim için internet üzerinden ilgili tip sertifikası sahibi destek sayfası yetkilendirilmesi,
12) Hava aracının UOD-2019/4 sayılı Genelge Ek-1 “Uçuş Operasyonlarına Yönelik İlave Uçuşa Elverişlilik Şartları” gerekliliklerine uygun olduğunu gösteren kanıtlar,
13) Genel Müdürlük ilgili personeli için başvuru sahibi ile tarihi konusunda mutabakata varılmış, söz konusu hava aracı için SHT/Part-66 Hava Aracı Seviye 1 Tip Eğitimi.
d) Kabul edilecek hava aracının tip sertifikasında tanımlı farklı model veya varyantlar mevcut ise her model veya varyant için tip kabul prosedürü ayrı işletilir. Söz konusu kabul, sıcak hava balonları için model veya varyant yerine seri olarak yapılır.
e) 28 Temmuz 2021 tarihinden önce ülkemiz tesciline girmiş bir hava aracı tipinin kabulü bu tarihte tip sertifikası veri sayfasında yer alan tüm model ve varyantlar için yapılmış sayılır. Söz konusu tip sertifikası veri sayfasına bu tarihten sonra eklenen model veya varyantların kabulü ayrıca yapılır.
f) Tip sertifikası kabul sürecinin başarıyla tamamlanması sonrası, Form 203 Tip Sertifikası Kabul Belgesi, kabul edilen ürünün uçuşa elverişlilik standartlarını belirtir şekilde Genel Müdürlükçe yayımlanır ve internet sitesinde duyurulur.
g) Tip kabulü gerçekleştirilen hava aracı seri, model veya varyantları için modifikasyon, tamir ve sürekli uçuşa elverişlilik gerekleri, söz konusu hava aracı için Genel Müdürlükçe belirlenen ve Tip Sertifikası Kabul Belgesi içerisinde belirtilen standartlara uygun olarak yürütülür.”
Madde 29
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.174 maddesi (a) fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a) Uçuşa elverişlilik sertifikası için başvuru; 21.A.172 maddesine uygun olarak, 21.A.172A maddesi gerekleri doğrultusunda tip sertifikası kabulü tamamlandıktan sonra Genel Müdürlük tarafından belirlenmiş biçim ve usulde yapılır.”
Madde 30
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.174 maddesi (b) fıkrası (4) bendi aşağıdaki şekilde eklenmiştir.
“4) Tüm hava araçları ile ilgili olarak:
i) Hava aracı içerisinde yolcuların kullanımı için belirlenmiş tüm alanlardaki plakaların, tip tasarımında belirlenen içerik, şekil ve konumda yer alacak şekilde Türkçe ve İngilizce çift dilli olduğunu gösteren, ilgili mevzuatta majör olarak sınıflandırma gerektiği durumlar hariç minör modifikasyon onayına ve söz konusu modifikasyonun uygulandığına dair kanıtlar,
ii) Hava aracının UOD-2019/4 sayılı Genelge Ek-1 “Uçuş Operasyonlarına Yönelik İlave Uçuşa Elverişlilik Şartları” gerekliliklerine uygun olduğunu gösteren kanıtlar.”
Madde 31
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.175 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a) Uygulanabilir sertifikasyon şartnamelerinin gerektirdiği el kitapları, plakalar, listeler, gösterge işaretlemeleri ve diğer gerekli bilgiler Genel Müdürlük tarafından aksinin uygun bulunduğu durumlar haricinde Türkçe ve İngilizce dillerinde sunulur.
b) Hava aracı için (a) fıkrasına uygunluğun gösteriminde ilgili mevzuatta majör olarak sınıflandırma gerektiği durumlar hariç minör modifikasyon onayı gerekir.”
Madde 32
Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.211 maddesi (a) fıkrasının (4) üncü bendinde yer alan "bu Talimatın Madde 23'ü uyarınca" ibaresi "bu Talimat kapsamında" şeklinde değiştirilmiştir.
Madde 33
Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.233 maddesi (b) fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (c) fıkrası aşağıdaki şekilde eklenmiştir.
“b) Bu talimatın Ek-1b (Part-21L) 21L.A.23, 21L.A.83 veya 21L.2024 maddelerine uyum gösterilmesi veya
c) Küçük değişiklikler veya küçük tamir tasarımlarının onayı için, 21.A.263 maddesinde geçen imtiyazları elde etmek amacıyla talepte bulunulması veya bu talimatın Ek-1b (Part-21L) Altbölüm C uyarınca tasarım uyumu beyan edilen hava aracının küçük değişiklikleri veya küçük tamir tasarımına ilişkin uyum beyanlarının yayınlanması.”
Madde 34
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.239 maddesi (d) fıkrası (3) üncü bendine "gerçekleştirilen görevlerin" ibaresinden sonra gelmek üzere "(test faaliyetleri, vb.)" ibaresi eklenmiştir.
Madde 35
Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.259 maddesi (a) fıkrasının (4) üncü bendinde yer alan "bu Talimatın Madde 23'ü uyarınca" ibaresi "bu Talimat uyarınca" şeklinde değiştirilmiştir.
Madde 36
Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.263 maddesi (c) fıkrası (2), (3), (4), (8) ve
(9) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“2) Ek-1 (Part-21) veya Ek-1b (Part-21L) kapsamında Tip sertifikasına veya ilave tip sertifikasına gelen küçük değişikliklerin ve küçük tamirlerin onaylanması,
3) Ek-1b (Part-21L) Altbölüm C, 21L.A.43 maddesi uyarınca tasarım uyum beyan sahibi tarafından beyan edilen bir hava aracının tasarımındaki küçük bir değişiklik veya küçük tamirin uyumunu beyan etmek,
4) Ek-1b (Part-21L) 21L.A.43 maddesi uyarınca tasarım uyumuna ilişkin beyanı aslen veren gerçek veya tüzel kişinin artık aktif olmaması veya tasarım değişikliklerinin uyum beyanı taleplerine yanıt vermiyor olması durumunda; Ek-1b (Part-21L) 21L.A.43 maddesi uyarınca, değiştirilmiş bir hava aracı tasarımının uyumunu beyan etmek,
8) Ek-1 (Part-21) Altbölüm D veya Ek-1b (Part-21L) Altbölüm D kapsamında, tip sertifikasına gelen belirli büyük değişikliklerin onaylanması,
9) Ek-1 (Part-21) Altbölüm E veya Ek-1b (Part-21L) Altbölüm E kapsamında belirli ilave tip sertifikalarının yayımlanması ve bu sertifikalara gelen belirli büyük değişikliklerin onaylanması.”
Madde 37
Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.265 maddesi (c) fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“c) ürünlerin tasarımının veya bunlarda yapılan değişiklik veya tamirlerin, geçerli tip sertifikasyon temeline, beyanların yapılmasına ilişkin teknik şartnamelere, operasyonel uygunluk veri sertifikasyon temeline ve çevresel koruma gerekliliklerine uygun olduğunu ve emniyetsiz herhangi bir özelliğinin bulunmadığını belirlemelidir,”
Madde 38
Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.A.723 maddesi (a) fıkrasının (3) üncü bendinde yer alan "bu Talimatın Madde 23'ü uyarınca" ibaresi "bu Talimat uyarınca" şeklinde değiştirilmiştir.
Madde 39
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.B.60 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a) Genel Müdürlük, tip sertifikası ya da tahditli tip sertifikasını kabul ettiği bir ürün için söz konusu tip sertifikasına ilişkin uçuşa elverişlilik direktifi yayımlayan Tasarım Ülkesi otoritesinden ilgili direktifi aldıktan sonra bu konuda yayımlanan prosedüre uygun şekilde değerlendirme yaparak, söz konusu direktife ilişkin değerlendirmesini yayımlar.
b) Tasarım Ülkesi olarak sorumlu olunan ya da (a) fıkrası kapsamında tip kabulü yapılan ürünler için uçuşa elverişlilik direktifleri 21.A.3B gereklerine uygun şekilde yayımlanır.”
Madde 40
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.B.70 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a) Genel Müdürlük, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 441 inci Maddesi kapsamında; ürün, parça ve cihazın 5/6/1945 tarihli ve 4749 sayılı Kanunla uygun bulunan Şikago Sözleşmesinin 8 ve 16 numaralı Eklerine uyumunu göstermek için bu Talimatın Ek-3'ü ile SHT-FCL ve SHT-OPS Talimatlarında belirtilen temel gereklilikler ve bu Talimatın Ek- 4'ünde belirtilen çevre koruma ile ilgili gerekliliklere uyum gösterilmesi için kuruluşların ve personelin kullanabileceği, uçuşa elverişlilik, operasyonel uygunluk verileri ve çevresel koruma için EASA tarafından yayımlanmış olan sertifikasyon şartnamelerini (CS-23, CS-25, CS-27, CS-29, CS-31HB, CS-34, CS-36, CS-E, CS-ETSO, CS-P, CS-SIMD, CS-STAN, CS-MMEL, CS-GEN-MMEL, CS-CCD, CS-FCD, CS-MCSD, CS-CO2, CS-LSA, CS-VLA, CS-VLR, CS- AWO, CS-APU, CS-ACNS, CS-22, CS-31GB, CS-31TGB, AMC-20, DS-21LD, CS-26) kullanır. Bu şartnameler, başvuru sahiplerine sertifikaların verileceği, değiştirileceği veya ilave yapılacağı koşulları belirtmek için yeterince ayrıntılı ve amaca yönelik olur.
b) Genel Müdürlük, (a) fıkrasına istisna olarak 21.A.172A maddesi hükümlerine göre tip kabulü yapılan ürünler için kabul edilen tip sertifikası veri sayfasında belirtilen sertifikasyon temeli gereklerinin devamlılığını sağlamak için veri sayfasında belirtilen sertifikasyon şartnamesini modifikasyon ve tamirler dahil uçuşa elverişlilik kapsamındaki başvurular için değerlendirme ve onay süreçlerinde kullanır.
c) Genel Müdürlük, (a) fıkrasına istisna olarak tip sertifikası yayımlanabilmesine dayanak olabilecek bir sertifikasyon şartnamesinin mevcut olmadığı ancak üyesi olunan JARUS - Joint Authorities for Rulemaking on Unmanned Systems tarafından yayımlanan şartnameler (CS- UAS, CS-LUAS, CS-LURS, CS-HAPS) ile EASA tarafından yayımlanan Özel Koşulları (VCA: SC-VTOL + MOC) hava aracı tip sertifikasyonu sürecinde 21.B.80 kapsamında sertifikasyon temeli oluştururken kullanabilir. Bu kapsamda oluşturulacak sertifikasyon temeli hazırlanırken, Şikago Sözleşmesi Ek-8 uçuşa elverişlilik gerekliliklerine uyum değerlendirilmesi yapılması ve farklılıkların tespit edilerek, emniyete etkisinin değerlendirilmesi ve gerekli olabilecek sınırlamaların 21.B.103 kapsamında yayımlanacak Tahditli Tip Sertifikasında belirtilmesi gerekir.
d) (a) fıkrasında belirtilen sertifikasyon şartnamelerinde 3 Ağustos 2012 tarihli ve (AB) 748/2012 sayılı Komisyon Tüzüğü’ne yapılan atıflar bu Talimata yapılmış sayılır.”
Madde 41
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.B.75 maddesi (a) fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a) İlgili sertifikasyon şartnamesi, ürün için aşağıda verilen nedenlerle yeterli veya uygun emniyet standartlarını ihtiva etmiyorsa ya da ürün için yayımlanmış bir sertifikasyon şartnamesi mevcut değilse, Genel Müdürlükçe uygun bulunması durumunda, söz konusu ürün için "özel koşul" olarak adlandırılan özel detaylı teknik gereksinimler Genel Müdürlük tarafından tanımlanır: …”
Madde 42
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.B.109 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a) Genel Müdürlük, 21.A.101 gerekleri doğrultusunda belirlemiş olduğu uygulanabilir tip sertifikasyon temelini, çevresel koruma gereksinimlerini ve operasyonel uygunluk verisini etkileyen bir değişiklik durumunda, operasyonel uygunluk verisi sertifikasyon temelini belirler ve ilave tip sertifikası başvurusu sahibine bildirir.
b) Genel Müdürlük, (a) fıkrasında belirtilen gerekliliği 21.B.70 maddesine uygun olarak yerine getirir.
c) Tip sertifikası kabulü yapılarak ithali gerçekleştirilen hava araçlarında gerçekleştirilecek değişikliklerde değerlendirme ve onay süreçleri 21.A.172A maddesi hükümlerine göre kabul edilen her bir tip sertifikası veri sayfası için ayrı olacak şekilde yürütülür.”
Madde 43
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.B.120 maddesi (a) fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a) Yetki verilmesi ve verilen yetkinin gözetimi için bu Talimatın dışında kalan konular SHT- DENETİM Talimatı gerekleri ile bu konuda yayımlanacak prosedür gerekleri yerine getirilir.”
Madde 44
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.B.220 maddesi (a) fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a) Yetki verilmesi ve verilen yetkinin gözetimi için bu Talimatın dışında kalan konular SHT- DENETİM Talimatı gerekleri ile bu konuda yayımlanacak prosedür gerekleri yerine getirilir.”
Madde 45
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.B.430 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a) Bir tasarım organizasyonu/üretim organizasyonu/üretim organizasyon onayı olmadan üretim onayının ilk kez verilmesi için bir başvuru alındığında, Genel Müdürlük başvuru sahibinin geçerli gerekliliklere uygunluğunu doğrular.
b) Tasarım Organizasyonu Sorumlusunun/Üretim organizasyonu Sorumlu Müdürünün rolünü ve sorumluluğunu anlamasını sağlamak için ilk sertifikasyon incelemesi sırasında en az bir kez toplantı yapılmalıdır.
c) Genel Müdürlük, tasarım organizasyonu/üretim organizasyonu/üretim organizasyon onayı olmadan üretim onayının verilmesine yönelik tavsiyelerin yanı sıra verilen tüm bulguları ve kapatma eylemlerini kaydeder.
d) Genel Müdürlük, doğrulama sırasında ortaya çıkan tüm bulguları başvuru sahibine yazılı olarak tebliğ edecektir. İlk sertifikasyon için, tasarım organizasyonu/üretim organizasyonu/üretim organizasyon onayı olmadan üretim onayı verilmeden önce tüm bulgular Genel Müdürlüğü tatmin edecek şekilde giderilir.
e) Başvuru sahibinin bu Talimat kapsamında geçerli gerekliliklere uyduğu konusunda tatmin olunduğunda, Genel Müdürlük tarafından tasarım organizasyonu/üretim organizasyonu/üretim organizasyon onayı olmadan üretim onayı verilir.
f) Sertifika referans numarası, Genel Müdürlük tarafından belirlenen şekilde tasarım organizasyonu onayında/üretim organizasyonu onayında/üretim organizasyon onayı olmadan üretim gösterilir.
g) Sertifika sınırsız süreli olarak verilir. Tasarım organizasyonunun/Üretim organizasyonunun Genel Müdürlük tarafından onaylanan faaliyetlerine ait imtiyazları ve faaliyet kapsamı, uygulanabilir sınırlamalar da dahil olmak üzere, tasarım organizasyonu onayına/üretim organizasyonu onayına ekli onay şartlarında belirtilir.”
Madde 46
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.B.432 maddesi (b) fıkrası (2) nci bendinde yer alan "tasarım organizasyonu yöneticisi" ibaresi "tasarım organizasyonu yöneticisi/üretim organizasyonu sorumlu müdürü" ve (d) fıkrası (2) nci bendinde yer alan "21.A.247’ye" ibaresi "21.A.247'ye/Madde 21.A.147 ve 21.A.148’e" şeklinde değiştirilmiştir.
Madde 47
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.B.433 maddesi (b) fıkrasında yer alan "tasarım organizasyonunun onay şartları da" ibaresi "tasarım organizasyonunun onay şartları da/ üretim organizasyonu/ üretim organizasyon onayı olmadan üretim de", “tasarım organizasyonu” ibareleri “tasarım organizasyonu/üretim organizasyonu” şeklinde ve aynı fıkranın (4) üncü bendinde aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“4) Madde 21.A.245 (a) / Madde 21.A.145 (c) 1 uyarınca tasarım organizasyonunun yöneticisinin/üretim organizasyonu sorumlu müdür atanmaması.”
Madde 48
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.B.435 maddesi başlığı ile (a) ve (e) fıkralarında yer alan “Tasarım” ibareleri “Tasarım/Üretim” şeklinde değiştirilmiştir.
Madde 49
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-1 21.B.450 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a) Genel Müdürlük, uygulanabilir ise, tip sertifikası, ilave tip sertifikası veya APU TR-TSO yetkilendirmesinden birine, Genel Müdürlükçe önceden belirlenmiş ve referans verilerek dâhil edilmiş olan tip sertifikasyon temelinde, eşit emniyet seviyesini korumak amacıyla, gerekli gördüğü değişiklikleri düzenler ve bu değişiklikleri tamir tasarımı için başvuru sahibine bildirir.
b) Genel Müdürlük, (a) fıkrasında belirtilen gerekliliği 21.B.70 maddesine uygun olarak yerine getirir.
c) 21.A.172A maddesi hükümlerine göre tip sertifikası kabulü yapılarak ithali gerçekleştirilen hava araçlarında gerçekleştirilecek tamirlerde değerlendirme ve onay süreçleri kabul edilen her bir tip sertifikası veri sayfası için ayrı olacak şekilde yürütülür.”
Madde 50
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-2 Sertifika ve Formlar listesine Ek-2.49 ve Ek-2.50 aşağıdaki şekilde eklenmiştir.
“Ek-2.49 Tip Sertifikası Kabul Başvurusu Kontrol Formu SHGM Form 296
Ek-2.50 Tip Sertifikası Kabul Belgesi SHGM Form 203”
Madde 51
Aynı Talimata (SHT-21) bu Talimatın Ek-1’i “Ek-1b (Part-21L)” olarak eklenmiştir.
Madde 52
(1) Aynı Talimatın (SHT-21) Ek-4’ü başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“EK.4 - ÜRÜNLERLE İLGİLİ ÇEVRESEL KORUMA GEREKLİLİKLERİNE UYUM GÖSTERME İÇİN TEMEL GEREKSİNİMLER
A) Hava aracı, motor ve diğer ürünlerin bu Talimatın:
i) Ek-1 ve Ek-1b Altbölüm B’sinde ve Ek-1b Altbölüm C’sinde belirtilen gereklilikler kapsamında tip sertifikasyonu,
ii) Ek-1 ve Ek-1b Altbölüm D’sinde ve Ek-1b Altbölüm F’sinde belirtilen gereklilikler kapsamında tip sertifikası değişikliklerinin onayı,
iii) Ek-1 ve Ek-1b Altbölüm E’sinde belirtilen gereklilikler kapsamında ilave tip sertifikalarının onayı,
iv) Ek-1 ve Ek-1b Altbölüm M’sinde ve Ek-1b Altbölüm N’sinde belirtilen gereklilikler kapsamında tamirlerinin onayı,
v) Ek-1 ve Ek-1b Altbölüm H’sinde ve Altbölüm I’sında belirtilen gereklilikler kapsamında uçuşa elverişlilik sertifikaları ve gürültü sertifikalarının yayımlanması,
hususlarındaki gürültü ve emisyonlar açısından çevresel koruma gereklilikleri için bu Talimatın Madde 23 birden altıya kadar fıkralarının hükümleri ve ilgili altbölümlerde yer alan sertifikasyon temeli belirlenmesine, uygulanacak gerekliliklerin tarihine, yayımlanacak sertifikalara veya beyanlara ilişkin gereklilikler uygulanır.
B) Temel Gereksinimler:
1) Ürünler bu ek (B)(4) maddesi hükümleri dikkate alınarak, gürültüyü mümkün olduğunca en aza indirecek şekilde tasarlanmalıdır.
2) Ürünler, bu ek (B)(4) maddesi hükümleri dikkate alınarak, emisyonları mümkün olduğunca en aza indirecek şekilde tasarlanmalıdır.
3) Ürünler, bu ek (B)(4) maddesi hükümleri dikkate alınarak, sıvıların buharlaşması veya tahliyesinden kaynaklanan emisyonları en aza indirecek şekilde tasarlanmalıdır.
4) Gürültüyü, farklı türlerin emisyonunu ve sıvıların deşarjını en aza indirmeyi amaçlayan tasarım önlemleri arasındaki her türlü ödünleşim dikkate alınmalıdır.
5) Gürültü ve emisyonlar en aza indirilirken, hava aracı gürültüsünün ve emisyonlarının önemli olduğu normal çalışma koşullarının toplam aralığı ve coğrafi alanlar dikkate alınmalıdır.
6) Çevreyi koruma nedenleriyle gerekli olan hava aracı sistemleri ve ekipmanı, öngörülebilir her operasyon koşulunda amaçlanan şekilde çalışacak şekilde tasarlanmalı, üretilmeli ve bakımı yapılmalıdır. Güvenilirlikleri ürünün çevresel uyumu üzerindeki amaçlanan etkilerine göre yeterli olmalıdır.
7) Bir havacılık ürününün bu Ek dokümanda belirtilen temel gerekliliklere sürekli olarak uyum göstermesini sağlamak için gereken talimatlar, prosedürler, araçlar, el kitapları, sınırlamalar ve muayeneler belirlenmeli ve ilgili kullanıcılara açık bir şekilde sağlanmalıdır.
8) Havacılık ürünlerinin tasarımı, üretimi ve bakımı ile ilgili organizasyonlar:
a) Bir havacılık ürününün bu Ek dokümanda belirtilen temel gerekliliklere uyumunu sağlamak için gerekli tüm araçlara sahip olmalıdır.
b) Bir havacılık ürününün bu Ek dokümanda belirtilen temel gerekliliklere uyumunu sağlamak için diğer ilgili organizasyonlarla gerekli anlaşmaları yapmalıdır.
C) CO2 emisyonu sertifikasyonu sonrası değerlendirme metriği değeri (evaluation metric value) yayımlanır.
D) Emisyon Sertifikası ya da eşdeğer doküman asgari olarak aşağıdaki bilgileri içerir:
1) sertifikayı veren otoritenin adı,
2) üreticinin tip ve model tanımı,
3) geçerli emisyon sertifika gerekliliklerine uyum amacıyla dahil edilen herhangi bir ek değişikliğin beyanı,
4) nominal itme gücü (rated thrust),
5) referans basınç oranı,
6) duman sayısı (Smoke Number) gerekliliklerine uyumu gösteren bir beyan,
7) gaz kirletici gerekliliklerine uyumu gösteren bir beyan,
8) partikül madde gerekliliklerine uyumu gösteren bir beyan.”
Madde 53
(1) 28/7/2021 tarihli ve UED-2021/2 sayılı Tip Kabul Genelgesi yürürlükten kaldırılmıştır.
Madde 54
(1) Bu Talimat yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 55
(1) Bu Talimat hükümlerini Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütür.