Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Geri Gönderme Merkezleri Psikososyal Destek Hizmetleri Yönergesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç ve Kapsam
(1) Bu Yönergenin amacı; geri gönderme merkezlerinde sağlanacak psikososyal destek hizmetleri ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Birinci fıkradaki genel amaç doğrultusunda Yönergenin kapsamında aşağıdaki alt amaçlar yer almaktadır:
a) Merkeze yerleştirilecek yabancılar içerisinde hassas durumda olanların tespit edilmesi,
b) Merkeze yerleştirilecek yabancılar için ihtiyaç ve risk değerlendirmesi yapılması,
c) Hassas durumda olduğu tespit edilenlere yönelik psikososyal destek hizmetlerinin planlanması ve yürütülmesi,
ç) Tüm barınanlara psikolojik destek sağlanması,
d) Çocukların ruh sağlığını korumaya yönelik faaliyetlerin planlanması ve uygulanması,
e) Barınanların ihtiyaç durumuna göre ilgili kurumlara sevk edilmesi,
f) Barınanların kendilerine ve çevrelerine zarar verici davranışlarının önlenmesine yönelik çalışmalar yapılması,
g) Barınanların idari gözetiminin devamında zaruret olup olmadığının değerlendirilmesine katkı sağlanması,
ğ) Psikososyal destek hizmetlerinde kullanılacak form ve diğer materyalin belirlenmesi,
h) Merkezde yürütülen psikososyal destek faaliyetlerinin raporlarıma usullerinin belirlenmesi,
ı) Psikososyal destek programı uygulanırken merkez çalışanlarının rol ve görevlerinin belirlenmesi,
i) Merkezlerde çocuklara ve yetişkinlere yönelik eğitsel, sosyal, kültürel, sportif ve sanatsal faaliyetler ile kursların planlanması ve uygulanması,
j) Merkezlerde çalışan tüm personele yönelik düzenlenecek çalışana destek ve eğitim faaliyetlerinin planlanması,
Madde 2 – Dayanak
(1) Bu Yönerge, 04/04/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 58 inci ve 59 uncu maddelerine ve 22/04/2014 tarihli ve 28980 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kabul ve Barınma Merkezleri ile Geri Gönderme Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi, İşletilmesi, İşlettirilmesi ve Denetimi Hakkında Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 3 – Tanımlar
(1) Bu Yönergede geçen;
a) Barınan: İdari gözetim kararı alınarak geri gönderme merkezinde barındırılan yabancıyı,
b) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olsa bile on sekiz yaşını doldurmamış kişiyi,
c) Çocuğun yüksek yararı: Çocuğun; yaşı, olgunlaşma düzeyi, ebeveynlerinin varlığı veya yokluğu, çevresi ve deneyimleri gibi pek çok bireysel unsura bağlı olarak belirlenen, çocuğun esenliğini ifade eden ve çocuğu ilgilendiren bütün faaliyetlerde çocuğun faydasını gözeten temel düşünceyi,
ç) Hassas durumda olan: Merkeze gelen yabancılardan özel ihtiyaç sahibi, alkol veya madde bağımlısı, fiziksel veya psikolojik hastalığı, kendine ya da başkasına zarar verme eğilimi, bulaşıcı hastalığı olan, LGBTİ birey, insan ticareti mağduru olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe duyulan, çocuk evliliği veya çocuk işçiliğine konu olmuş, anne veya babasından ayrı düşmüş risk altında çocuk vb. durumda olan kişileri,
d) İl Göç Uzmanı: İl göç idaresi müdürlüklerinde görevli il göç uzmanı ve il göç uzman yardımcılarını,
e) Merkez: İdari gözetim kararı alınan yabancıların geçici olarak tutulduğu ve bu süre zarfında temel insani ihtiyaçların karşılandığı geri gönderme merkezini,
f) Merkezler Koordinatörlüğü: Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Merkez Teşkilatı Yönergesine göre kurulan Merkezler Koordinatörlüğü Çalışma Grubu Başkanlığını,
g) Merkez müdürü: Geri gönderme merkezi müdürünü,
ğ) Merkez müdürlüğü: Geri gönderme merkezi müdürlüğünü,
h) Psikososyal: Merkezde barınan ya da çalışan bir kişinin veya grubun ruh sağlığını ve davranışlarını etkileyen bireysel, sosyal, kültürel ve çevresel etkilerin tümünü kapsayan kavramı,
ı) Psikososyal destek hizmeti: Merkezde barınanların durumlarının incelenmesini, ihtiyaçlarının tespit edilmesini ve karşılanmasını, ortaya çıkabilecek psikolojik sorunların önlenmesini, muhtemel stres faktörleri ile baş etme becerilerinin arttırılmasını, risk durumlarının tespit edilerek önlem alınmasını, merkez çalışanlarının desteklenmesini içeren ve merkezde barınma sürecinin her aşamasında yürütülen çok disiplinli hizmetler bütününü,
i) Psikososyal destek personeli: Psikososyal destek hizmetini yürütmek üzere merkezlerde görevlendirilen üniversitelerin ilgili fakültelerine bağlı 4 yıllık lisans eğitimi veren Psikoloji, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık ve Sosyal Hizmet Bölümlerinden mezun olan personeli,
j) Psikososyal destek programı: Psikososyal destek hizmeti kapsamında sistematik olarak yürütülecek faaliyetleri, çalışmaların kayıt altına alınmasını ve raporlanmasım içeren standart programı,
k) Psikososyal destek birimi: Psikososyal destek programının koordine edildiği ve yürütüldüğü, psikososyal destek personelinin görev aldığı ve merkez müdürüne bağlı olarak çalışan birimi,
l) Refakatsiz çocuk: Sorumlu bir kişinin etkin bakımına alınmadığı sürece, kanunen ya da örf ve adet gereği kendisinden sorumlu bir yetişkinin refakati bulunmaksızın Türkiye’ye gelen veya Türkiye’ye giriş yaptıktan sonra refakatsiz kalan çocuğu,
m) Özel ihtiyaç sahibi: Refakatsiz çocuk, engelli, yaşlı, hamile, beraberinde çocuğu olan yalnız anne ya da baba veya işkence, cinsel saldırı ya da diğer ciddi psikolojik, bedensel ya da cinsel şiddete maruz kalmış kişiyi,
n) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi,
o) Yaşlı: Altmış beş yaş ve üzerinde olan kişiyi,
ifade eder.
Madde 4 – Psikososyal Destek Hizmeti
(1) Psikososyal destek hizmeti, barınanların düzenli bir program çerçevesinde; incelenmesi, izlenmesi, desteklenmesi, yapılan çalışmaların değerlendirilmesi ile raporlanması süreçlerini kapsar.
(2) Programın uygulanması için her merkezde merkez müdürüne bağlı olarak çalışan bir psikososyal destek birimi kurulur ve birim için uygun çalışma mekânı tahsis edilir.
Madde 5 – Psikososyal Destek Programının Genel Esasları
(1) Psikososyal destek programı aşağıda yer alan genel esaslara göre yürütülür:
a) Program idari gözetim sürecinin tamamlayıcı ve vazgeçilmez bir unsuru olup merkezde yürütülen diğer faaliyetler ile koordineli olarak uygulanır.
b) Destek programı, hem krize müdahaleyi hem de merkezde barınanların ve çalışanların psikolojik sağlıklarına olumlu etki edebilecek bireysel ve grupla yürütülen tüm faaliyetleri kapsar.
c) Programın yürütülmesi, koordinasyonu ve değerlendirilmesinden merkez müdürü ve psikososyal destek birimi sorumludur.
ç) Programın etkin bir şekilde uygulanabilmesi için merkezde çalışan tüm personel görev ve sorumlulukları çerçevesinde yürütülen programa destek sağlar.
d) Program insan haklarına saygılı bir anlayışla ırk, dil, din, tabiiyet, belirli bir toplumsal gruba mensubiyet, renk, cinsiyet, cinsel yönelim, sosyal sınıf, fiziksel ve psikolojik özellik farkı gözetilmeden uygulanır.
e) Program uygulanırken bireysel farklılıklar göz önünde bulundurulur ve her barınanın durumu ayrı ayrı değerlendirilir.
f) Program uygulanırken barınanların, çalışanların ve merkezin mahremiyetine azami derecede özen gösterilir.
g) Program uygulanırken çocukları etkileyen tüm eylemlerde çocuğun yüksek yararı gözetilir.
ğ) Programda çocukların fiziksel ve ruhsal gelişimi için oyun oynamasına ve diğer çocuklarla zaman geçirmesine imkân sağlanır.
h) Program kapsamında çocukların yaşlarına uygun eğitim alabilecekleri şekilde düzenleme yapılır.
ı) Program uygulanırken barınanların aile birliği gözetilir ve çocuklar aileleri ile birlikte barındırılır.
i) Hassas durumda olan kişiler zorunlu haller dışında idari gözetim altına alınmaz. İdari gözetim altına alınması durumunda işlemleri öncelikli olarak yürütülür.
j) Çocuklar, hamileler, emziren kadınlar, engelliler, yaşlılar ve sağlık durumu merkezde tutulmaya engel teşkil eden yabancıların merkeze alınmaları halinde tıbbi bakımları yapılır, ek besin ihtiyaçları karşılanır, psikososyal destek sağlanır ve işlemleri öncelikli olarak yürütülür.
k) İşkence, cinsel saldırı veya diğer ciddi psikolojik, bedensel ya da cinsel şiddete maruz kalmış kişilerin merkeze alınmaları halinde; danışmanlık, destek ve koruma sağlanır, işlemleri gizlilik esasına riayet edilerek ivedi olarak yürütülür, adli bildirim yapılması gereken durumlarda gecikmeksizin ilgili kurumlara merkez müdürlüğü tarafından haber verilir.
Madde 6 – Ön Değerlendirme
(1) Yabancıların merkeze kabulü esnasında psikososyal destek personeli tarafından, yabancıyı tanımak, durum ve risk değerlendirmesi yapmak, acil ihtiyaçları tespit etmek amacıyla, her yabancıya Ön Değerlendirme Formu (Ek-1) uygulanır. Yeterli sayıda psikososyal destek personeli olmaması, yoğunluk yaşanması veya merkez müdürünün uygun görmesi durumunda ise il göç uzmanı tarafından uygulanır.
(2) Ön Değerlendirme Formu uygulanırken ve değerlendirilirken aşağıda yer alan hususlara göre hareket edilir:
a) Formda yer alan her bir madde, formu dolduran personel tarafından barınan ile birebir ve yüz yüze görüşülerek ve görüşmenin mahremiyetine dikkat edilerek soru-cevap ve doğrudan gözlem yöntemi ile değerlendirilir.
b) Form doldurulurken barınanın beyanıyla birlikte fiziksel ve psikolojik durumu ile beden dili de dikkate alınır. Barınanın beyanı daha sonra yeniden değerlendirilmek üzere doğru kabul edilir ve eksiksiz şekilde forma aktarılır.
c) Ön Değerlendirme Formu (Ek-1) uygulaması esnasında formda yer alan maddelerden herhangi biri işaretlenmemiş veya form üzerine herhangi bir konuda not düşülmemiş olması halinde formu dolduran personel “Sonuç” kısmında yer alan “Detaylı Değerlendirme Gerekli Değil” bölümünü işaretler, “Formu Dolduran Personel” ve “Formu Değerlendiren Personel” kısımlarını doldurup imzalar ve formu psikososyal destek birimine teslim eder. Psikososyal destek personeli tarafından teslim alman formlar detaylı değerlendirme gerektirmeyen diğer formlar ile birlikte dosyalanır.
ç) Barınanda herhangi bir hassasiyet ve risk durumunun tespit edilmesi halinde, formda yer alan ilgili madde işaretlenir ve durum hakkında elde edilen tüm bilgiler detaylı şekilde formun ön ve arka yüzüne yeniden değerlendirilmek üzere kaydedilir. Formu dolduran personel “Sonuç” kısmında hiçbir işaretleme yapmaz, yalnızca “Formu Dolduran Personel” kısmını imzalar ve psikososyal destek birimine teslim eder. Barınan hakkında detaylı değerlendirme yapılıp yapılmayacağı psikososyal destek birimi tarafından yabancı ile yapılacak görüşme sonucunda karara bağlanır.
d) Ön Değerlendirme Formu üzerinde; hamile, beraberinde çocuk olan yalnız anne ya da baba, son 6 ay içerisinde bir yakını hayatını kaybetmiş birey, daha önce madde (uyuşturucu/ uyarıcı) kullanmış birey, antisosyal kişilik özelliği gösteren birey, refakatsiz çocuk/risk altındaki çocuk, işkence, cinsel saldırı ya da diğer psikolojik, bedensel veya cinsel şiddete maruz kalmış/ insan ticareti mağduru ya da şüphesi olan/LGBTİ birey seçeneklerinden herhangi birinin seçilmiş olması durumunda bu kişilerin detaylı değerlendirmesi psikososyal destek birimi tarafından yapılır.
e) Ön Değerlendirme Formu üzerinde; acil tıbbi yardıma ihtiyacı olan birey, kronik rahatsızlığı olan, devamlı ilaç kullanması gereken ya da şuan ilaç tedavisi devam eden birey, bulaşıcı hastalığı olan birey, engelli birey veya yaşlı birey seçeneklerinden birinin seçilmiş olması durumunda ise merkez müdürlüğüne derhal bilgi verilir ve merkez müdürlüğü tarafından bu kişiler için gerekli tedbirler alınır.
f) Ön Değerlendirme Formu üzerinde işaretleme yapılan veya not düşülen barınanla psikososyal destek personeli tarafından yapılacak görüşme neticesinde barınanın detaylı değerlendirmeye alınıp alınmayacağı karara bağlanır. Detaylı değerlendirme gereken yabancılar için “Detaylı Değerlendirme Gerekli” bölümü işaretlenir, “Formu Değerlendiren Personel” kısmı doldurulur ve imzalanır, yabancı bir sonraki aşama olan detaylı değerlendirmeye alınır.
g) Psikososyal destek personeli tarafından yapılacak görüşme neticesinde detaylı değerlendirme gerekmediğine karar verilenler için “Detaylı Değerlendirme Gerekli Değil” bölümü işaretlenir, “Formu Değerlendiren Personel” kısmı doldurulur ve imzalanır. Yabancı hakkında yeni bir durum ortaya çıkmadıkça psikososyal destek kapsamında bir işlem yapılmaz ve formlar detaylı değerlendirme gerektirmeyen diğer formlar ile birlikte dosyalanır.
ğ) Hakkında detaylı değerlendirme yapılmasına karar verilenler için psikososyal destek personeli tarafından ayrıca dosya açılır. Barınan hakkında psikososyal destek kapsamında yapılan tüm çalışmalar bu dosyada muhafaza edilir. Dosya, yabancıya GöçNet üzerinden verilen dosya numarası ve varsa yabancı kimlik numarası ile kayıt altına alınır.
h) Psikososyal destek personeli, detaylı değerlendirmeye alınacak barınan ile tespit edilen hususlar hakkında mümkünse hemen, mümkün değil ise iki iş günü içerisinde birebir ve yüz yüze görüşme yapar.
ı) Ön değerlendirme esnasında hamilelik durumunun tespit edilmesi, beyan edilmesi veya şüphe duyulması halinde, çocuklarla ilgili hususlarda, acil sağlık desteği gereken hallerde ve kendine zarar verme veya intihar eğilimi olduğu tespit edilen ya da şüphelenilen barınanlar için iki iş günü süresi beklenmeksizin ön değerlendirme işlemini yapan personel tarafından merkez müdürüne bilgi verilir ve bilgi verildiğine dair tutanak düzenlenir. Merkez müdürü tarafından derhal gerekli işlemler başlatılır.
i) Psikososyal destek biriminde yürütülen işlemlerle ilgili kayıtlar, barınanların idari işlemleri ile ilgili evrakların tutulduğu dosyaların dışında, durumun mahremiyetine uygun şekilde ayrı bir dosyada muhafaza edilir.
j) Barınanın başka bir merkeze sevk edilmesi durumunda dosyanın bir sureti yeni merkeze gönderilir ve yeni merkezde psikososyal destek birimi tarafından teslim alınır.
k) Kabul işlemi yapacak personele Ön Değerlendirme Formu (Ek-1) doldurulurken dikkat edilecek hususlar hakkında eğitim verilir.
l) Merkezde psikososyal destek personeli olmaması halinde yukarda bahsedilen işlemler dosyayı takip eden idari personel tarafından yapılır. Psikolojik destek sağlanması gereken barınanlar ilgili kurumlara sevk edilir.
Madde 7 – Detaylı Değerlendirme
(1) Merkeze kabul esnasında, ön değerlendirme aşamasında veya merkeze kabulden sonraki herhangi bir aşamada ayrıntılı incelenmesine karar verilen barınanlar detaylı değerlendirme için psikososyal destek birimine yönlendirilir.
(2) Detaylı değerlendirme yapılırken aşağıda yer alan hususlara dikkat edilir:
a) Ön değerlendirme esnasında detaylı değerlendirme yapılmasına karar verilen kişiler psikososyal destek personeli tarafından mümkünse hemen, değilse merkeze giriş yaptıkları andan itibaren iki iş günü içerisinde detaylı değerlendirmeye alınır. Bu inceleme Detaylı Değerlendirme Formu (Ek-2) kullanılarak yapılır.
b) Psikososyal destek personelinin olmaması halinde detaylı değerlendirme formunu merkez müdürü tarafından belirlenen diğer personel doldurur.
c) Detaylı değerlendirme, psikososyal destek personeli tarafından mahremiyeti sağlanmış, barınanın kendini rahatça ifade edebileceği bir mekânda yapılır.
ç) Değerlendirme neticesinde barınanı tanımak, ihtiyaç tespiti yapmak ve olası riskleri değerlendirmek amaçlanır.
d) İlk görüşmeden sonra barınanın psikososyal destek kapsamında takip edilmeye ihtiyacı olup olmadığına, sevk gerekip gerekmediğine ve ortaya çıkan ihtiyaçlarının nasıl karşılanacağına karar verilir. Tespit edilen hususlar ve alınan kararlar Detaylı Değerlendirme Formuna (Ek-2) kaydedilir. Psikososyal destek kapsamına alınmasına karar verilenler psikososyal destek birimi tarafından takip edilir ve haklarında hazırlanan Psikososyal Değerlendirme Raporunun (Ek-3) bir sureti düzensiz göç çalışma grubu başkanına teslim edilir.
e) Detaylı değerlendirme neticesinde psikososyal destek birimi tarafından takibe alınmasına gerek görülmeyen barınanlar hakkında yeni bir durum ortaya çıkana kadar herhangi bir işlem yapılmaz.
f) Detaylı değerlendirme neticesinde gizlilik gerektiren bir durumun ortaya çıkması halinde elde edilen bilgiler sadece merkez müdürü ve uygun göreceği ilgili personel ile paylaşılır ve evrak gizlilik kurallarına göre psikososyal destek dosyasında muhafaza edilir.
Madde 8 – Bireysel Görüşme
(1) Bireysel görüşme; barınanları tanımak, ihtiyaçları tespit etmek, bilgi vermek ve idari gözetimin değerlendirilmesine katkı sağlamak amacıyla düzenli şekilde yapılır.
(2) Bireysel görüşmede aşağıda yer alan hususlara dikkat edilir:
a) Merkezde bulunan her barınan ile dosyayı takip eden idari personel tarafından haftada en az bir defa görüşme yapılır. Yapılan görüşmeler Barınan Takip Formu (Ek-4.1) ile kayıt altına alınır. Barınana hakkında yürütülen idari ve varsa adli işlemler konusunda bilgi verilir. Barınanın anlatmak istedikleri dinlenir, varsa soruları cevaplanır, talepleri dikkate alınır, ihtiyaçları tespit edilir ve yaşanabilecek olası riskler değerlendirilir.
b) Düzensiz göç çalışma grubu başkanlığı tarafından idari gözetim değerlendirmesi yapılırken gerek duyulması halinde her barınan hakkında psikososyal destek biriminden bilgi talep edilebilir. Detaylı değerlendirme kapsamında yapılan görüşmeler neticesinde tutulan kayıtlar ve oluşan kanaat, barınanların idari gözetimlerinin değerlendirilmesinde ve haklarında alınacak diğer kararlarda düzensiz göç çalışma grubu başkanlığı tarafından dikkate alınır.
Madde 9 – Psikolojik destek
(1) Psikososyal destek programına alman barınanlar ile psikolojik destek sağlamak amacıyla haftada en az bir defa görüşme yapılır. Tedavi amacı güdülmeden barınanın uyum düzeyinin yükseltilmesi ve yaşanabilecek olası risklerin azaltılması hedeflenir, psikiyatrik destek gereken yabancılar ilgili sağlık birimlerine sevk edilir. Yapılan görüşmeler Barınan Takip Formu (Ek-4.2) ile kayıt altına alınır.
Madde 10 – Oryantasyon ve Bilgi Verme
(1) Ön değerlendirmesi tamamlanan ve yerleştirilmesi yapılacak olan yabancıya merkeze kabul işlemini yapan personel tarafından merkeze uyum sürecinin hızlandırılması amacıyla oryantasyon hizmeti verilir. Oryantasyon hizmeti mümkünse yabancının merkeze kabulü esnasında, değilse ilk iki iş günü içerisinde yapılır.
(2) Bu hizmet kapsamında barınanın merkezde kaldığı süre zarfında sahip olduğu haklar, merkezde sunulan hizmetler ve bunlara nasıl erişeceği, ihtiyacı olduğunda kimden nasıl yardım isteyeceği, merkezin bölümleri, barınanların sorumlulukları ve uymaları gereken kurallar anlatılır. Hassas durumda olduğu değerlendirilen barınanlar için psikososyal destek personeli tarafından, görüşmeleri esnasında ayrıca bilgilendirme yapılır. Bilgilendirme sadece sözlü olarak değil matbu form ve afiş gibi araçlarla yazılı ya da ortak alanlarda kurulacak ekranlar ile görsel olarak, merkezin durumuna göre bireysel ya da grup olarak da yapılabilir. Yeni ortaya çıkan ve merkezde barınanların durumlarını etkileyecek konularda barınanlara tekrar bilgilendirme yapılır.
Madde 11 – Konsültasyon
(1) Psikososyal destek programı, işbirliği içerisinde yürütülür. İl göç uzmanı, psikososyal destek personeli, memur, öğretmen, sağlık personeli, güvenlik ve temizlik görevlisi gibi barınanlar ile birebir çalışan personel barınanları korumak, ihtiyaçlarını tespit etmek, riskleri azaltmak ve barınanlar hakkında doğru kararlar verebilmek için görüş alışverişinde bulunur. Hassas durumda olan barınanlar bir merkezden başka bir merkeze sevk edilirken hakkında daha önce yapılmış çalışmaların kayıtları, gizlilik kuralları içerisinde diğer merkeze gönderilir.
Madde 12 – Barınan Eğitimi
(1) Merkezlerde başta çocuklar olmak üzere tüm barınanlar için eğitim faaliyetleri düzenlenir. Çocuklar için devamlı ve sistemli programlar yapılır. Yetişkinler için kurslar düzenlenebilir. Düzenlenecek eğitimler ve kurslar için Milli Eğitim Bakanlığı, üniversiteler ve diğer kurumlar ile işbirliği yapılabilir. Psikososyal destek birimi merkezde barınanların ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi gereken eğitim ve kursları merkez müdürlüğü ile birlikte koordine eder, takibini yapar ve etkilerini değerlendirir.
Madde 13 – Sosyal, kültürel, sportif ve sanatsal etkinlikler
(1) Merkez müdürlüğü tarafından özellikle çocuk ve kadınların dâhil olabilecekleri etkinlikler planlanır ve uygulanır. Psikososyal destek birimi, merkezde barınanların ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi gereken etkinlikleri merkez müdürlüğü ile birlikte değerlendirir ve koordine eder. Barınanlar için film gösterimi, oyun saatleri, resim, el sanatları, müzik, dans, satranç, okuma etkinliği ve sportif etkinlikler gibi faaliyetler düzenlenebilir.
Madde 14 – Çalışana Destek
(1) Merkez müdürlüğü merkezde çalışan personelin yaşayabileceği olası ikincil travmanın ve tükenmişliğin önlenmesi veya müdahalesi amacıyla çalışanlara yönelik eğitim ve bilgilendirme toplantıları gibi çeşitli çalışmalar yürütür.
Madde 15 – Personel Eğitimi
(1) Geri gönderme merkezinde ilk defa görev yapacak her personele merkez müdürlüğü tarafından çalışma alanına göre uygulama ve mevzuat hakkında standart bir eğitim hazırlanır ve uygulanır. Merkezde çalışan personelin eğitim ihtiyacı merkez müdürlüğü tarafından tespit edilir ve Merkezler Koordinatörlüğüne bildirilir. Bu eğitimlere Genel Müdürlükten izin alınarak kurum dışından uzmanlar davet edilebilir.
Madde 16 – Merkez Müdürünün Görevleri
(1) Psikososyal destek hizmetlerinin koordinasyonundan ve yürütülmesinin takibinden sorumludur.
(2) Merkez müdürünün görevleri şunlardır:
a) Psikososyal destek programının yürütülebilmesi için görev dağılımını yapar, uygun çalışma ortamını hazırlar ve gerekli malzemeleri temin eder.
b) Psikososyal destek programının yürütülmesi için merkez çalışma birimleri ve personeli arasında koordinasyonu sağlar.
c) Psikososyal destek programının uygulanmasında yaşanan sorunları tespit ederek bunların giderilmesini sağlar.
ç) Barınanlar arasında hassas durumda olanların tespit edilmesi, kayıt altına alınması, takibi, sevk edilmesi ve ihtiyaçlarının belirlenmesi için gerekli tedbirleri alır.
d) Psikososyal destek personeli bulunmayan veya yeterli sayıda olmayan merkezlerde diğer kurumlardan psikososyal destek personeli talep eder ve psikososyal destek programının yürütülmesini sağlar.
e) Barınanların dosyalarının ilgili personele dağıtılmasını ve barınanlarla haftada en az bir defa görüşme yapılmasını sağlar.
f) Personel tarafından barınanlar ile yapılan görüşmelerin kayıt altına alınmasını ve tutulan kayıtların gizlilik kurallarına uygun olarak saklanmasını sağlar.
g) Yürütülen psikososyal destek hizmetlerinin aylık raporlarının bir sonraki ayın ilk pazartesi günü, yıllık raporlarının ise bir sonraki yılın ilk haftası Psikososyal Destek Faaliyet Raporu (Ek-5) ile Merkezler Koordinatörlüğüne gönderilmesini sağlar.
ğ) Barınanlar için sosyal, kültürel, sportif ve sanatsal etkinliklerin haftalık olarak planlanmasını ve uygulanmasını sağlar.
h) Barınanlar ve çalışanlar için eğitim ve kurs faaliyetlerinin planlanmasını ve uygulanmasını sağlar.
ı) Çalışana destek faaliyetleri kapsamında yapılacakların planlanmasını ve uygulanmasını sağlar.
Madde 17 – İl Göç Uzmanı ve İl Göç Uzman Yardımcısının Görevleri
(1) İl göç uzmanları merkezde barınanların idari işlemlerini yürütürken aynı zamanda psikososyal destek programı kapsamındaki görevlerini de yerine getirir.
(2) İl göç uzmanının psikososyal destek programının yürütülmesindeki görevleri şunlardır:
a) Psikososyal destek personelinin olmadığı, yetersiz olduğu veya yoğunluk yaşanan dönemlerde ya da merkez müdürünün uygun gördüğü durumlarda kabul esnasında yabancılara uygulanacak Ön Değerlendirme Formunu (Ek-1) doldurur.
b) Psikososyal destek personelinin olmadığı durumlarda detaylı değerlendirme yaparak Detaylı Değerlendirme Formunu (Ek-2) düzenler.
c) Dosyasını takip ettiği barınanlar ile haftada en az bir defa görüşme yapar, barınanların hukuki ve idari durumları hakkındaki gelişmeleri takip eder ve barınana bilgi verir. Yaptığı görüşmeleri Barınan Takip Formu (Ek-4.1) ile kayıt altına alır.
ç) Psikososyal desteğe ihtiyacı olduğunu değerlendirdiği barınanları psikososyal destek birimine bildirir.
d) Psikososyal Destek Programı kapsamına alman barınanlar hakkında psikososyal destek personeli ile görüş alışverişinde bulunur.
e) Barınanlar ile ilgili tespit ettiği ihtiyaçları ve riskleri merkez müdürlüğüne rapor eder ve takibini yapar.
f) İdari gözetimin değerlendirilmesi aşamasında hassas durumda olan barınanlar hakkında psikososyal destek birimi tarafından hazırlanan Psikososyal Değerlendirme Raporunu (Ek-3) dikkate alır.
g) Barınanların merkeze kabulü yapıldıktan sonra merkezdeki hakları, sorumlulukları ve merkezde yaşam konularında oryantasyon çalışması yapar.
(3) İl göç uzmanları gibi barınanlar ile doğrudan çalışan ve dosyaları takip eden memurlar da ikinci fıkrada bahsedilen görevlerden sorumludur.
Madde 18 – Psikososyal Destek Personelinin Görevleri
(1) Psikososyal destek personeli, psikososyal destek programının yürütülmesinden sorumludur.
(2) Psikososyal destek personelinin görevleri şunlardır:
a) Merkezde yürütülecek psikososyal destek faaliyetlerini haftalık olarak planlar, merkez müdürlüğünün onayına sunar ve uygulanmasını koordine eder.
b) Merkeze kabul esnasında yabancılara uygulanacak Ön Değerlendirme Formunu (Ek-1) doldurur.
c) Merkeze kabul esnasında ön değerlendirmesi yapılıp detaylı değerlendirilmesi gerektiğine karar verilen barınanların detaylı değerlendirmesini yapar ve Detaylı Değerlendirme Formu (Ek-2) ile kayıt altına alır.
ç) Hassas durumda olduğu değerlendirilen barınanların merkezde kaldıkları süre zarfında takiplerini yapar.
d) Hassas durumda olduğu değerlendirilen barınanlar hakkında işlemleri yürüten düzensiz göç çalışma grubu başkanlığı ve merkez müdürü ile görüş alışverişinde bulunur.
e) Hassas durumda olan barınanlarının idari gözetimlerinin değerlendirilmesi aşamasında, talep edilmesi halinde, verilecek karara katkı sağlayacak şekilde kişinin psikososyal değerlendirmesini içeren Psikososyal Değerlendirme Raporu (Ek-3) hazırlar.
f) Hassas durumda olduğu değerlendirilen barınanlarla; durum değerlendirmesi, ihtiyaç tespiti ve bilgilendirme için en az haftada bir defa görüşme yapar ve Barınan Takip Formu (Ek- 4) ile kayıt altına alır.
g) Barınanlardan psikolojik desteğe ihtiyacı olanlara yetkinlik sınırları içerisinde psikolojik destek sağlar ve Barınan Takip Formu (Ek-4) ile kayıt altına alır.
ğ) Hassas durumda olanlardan herhangi bir kuruma sevk edilmesi gerekenleri merkez müdürlüğüne rapor eder.
h) Merkezde barınan çocuklar, özel ihtiyaç sahipleri, insan ticareti mağdurları ile yapılacak görüşmelerde hazır bulunur.
ı) Barınanlar ile ilgili tespit ettiği riskleri merkez müdürlüğüne rapor eder ve takibini yapar.
i) Yapılan inceleme, görüşme ve değerlendirme neticesinde barınanların ortaya çıkan ihtiyaçlarını merkez müdürlüğüne rapor eder ve takibini yapar.
j) Merkez çalışanları için psikososyal destek alanında çalışana destek ve eğitim programlarının düzenlenmesinde, uygulanmasında ve kayıt altına alınmasında görev alır.
k) Merkezde yürütülen psikososyal destek faaliyetleri ile ilgili aylık ve yıllık olarak faaliyet raporu hazırlar.
l) Psikososyal destek programı kapsamında yürütülen faaliyetleri Psikososyal Destek Faaliyetleri Defterine kaydeder.
m) Psikososyal destek faaliyetlerinde istatistiki bilgilerin toplanmasını ve değerlendirmesini yapar.
n) Psikososyal destek faaliyetleri kapsamında tutulan kayıtları dosyalar ve arşivler. Hassas durumda olduğu değerlendirilen barınanın başka bir merkeze sevki halinde hakkında düzenlenmiş psikososyal destek dosyasının bir örneğini barınanın sevk edildiği merkeze gönderir.
o) Psikososyal destek faaliyetleri kapsamında yürütülen diğer işleri yapar.
Madde 19 – Sosyologun görevleri
(1) Merkezde görevli sosyoloğun psikososyal destek programının yürütülmesindeki görevleri şunlardır:
a) Merkezde barınan düzensiz göçmenlerin "demografik" analizlerini yaparak barınanların sosyal, ekonomik ve kültürel bağlamlarını tespit eder.
b) Merkezde barınanların grup içi ve gruplar arası analizlerini çıkarır.
c) Barınanları düzensiz göçe iten sosyal faktörleri saptar ve menşe ülke raporları hazırlar.
ç) Hassas durumda olduğu değerlendirilen barınanların merkezde kaldıkları süre zarfında takiplerini yapar.
d) Barınanların merkeze kabulü yapıldıktan sonra merkezdeki hakları, sorumlulukları ve merkezde yaşam konularında oryantasyon çalışması yapar.
e) Hassas durumda olduğu değerlendirilen barınanlar hakkında işlemleri yürüten diğer personel ve merkez müdürü ile görüş alışverişinde bulunur.
f) Barınanlardan herhangi bir kuruma sevk edilmesi gerekenler varsa bunları merkez müdürlüğüne rapor eder.
g) Merkezde hassas durumda olduğu değerlendirilen barınanlar ile durum değerlendirmesi, ihtiyaç tespiti ve bilgilendirme için görüşme yapar ve Barınan Takip Formu (Ek-4.2) ile kayıt altına alır.
ğ) Barınanlar ile ilgili tespit ettiği ihtiyaçları ve riskleri merkez müdürlüğüne rapor eder ve takibini yapar.
h) Merkez çalışanları için hizmet içi eğitim programlarının düzenlenmesinde, uygulanmasında ve kayıt altına alınmasında görev alır.
ı) Barınanlar ile ilgili istatistiksel bilgilerin toplanmasını ve değerlendirmesini yapar.
i) Yürüttüğü faaliyetler kapsamında tutulan kayıtları dosyalar ve arşivler.
Madde 20 – Tercümanın Görevleri
(1) Merkezde görevli tercümanın psikososyal destek programında görevleri şunlardır:
a) Hassas durumda olduğu değerlendirilen barınanların görüşme ve mülakatlarında bulunur.
b) Barınanların merkeze kabulü yapıldıktan sonra merkezdeki hakları, sorumlulukları ve merkezde yaşam konularında oryantasyon çalışmasına katkı sağlar.
c) Psikososyal desteğe ihtiyacı olduğunu değerlendirdiği barınanları psikososyal destek birimine bildirir.
ç) Barınanlar ile ilgili tespit ettiği ihtiyaçları ve riskleri merkez müdürlüğüne bildirir.
Madde 21 – Güvenlik Görevlisinin Görevleri
(1) Güvenlik görevlisinin psikososyal destek programının uygulanmasında görevleri şunlardır:
a) Merkezde yürütülen bütün psikososyal destek faaliyetlerine kendi görev konuları yönünden destek sağlar.
b) Merkeze kabulü yapıldıktan sonra barınanların merkeze uyumunu artıracak şekilde, merkezdeki hakları, sorumlulukları ve merkezde yaşam konularında bilgilendirme yapar.
c) Psikososyal desteğe ihtiyacı olduğunu değerlendirdiği barınanları psikososyal destek birimine bildirir.
ç) Barınanlar ile ilgili tespit ettiği ihtiyaçları ve riskleri anında merkez müdürlüğüne rapor eder ve takibini yapar.
d) Barınanların telefon, mektup, dilekçe, kargo, avukata erişim, konsolosluğu ile görüşme, tıbbi yardım, kıyafet ve gıda yardımı veya bunların dışındaki herhangi bir talebini değerlendirme yapmaksızın ve geciktirmeksizin merkez müdürlüğüne bildirir.
Madde 22 – Merkezde Görevli Temizlik, Teknik, Şoför Vb. Yardımcı Personelin Görevleri
(1) Merkezde görevli temizlik ve teknik personel, şoför vb. yardımcı personelin görevleri:
a) Merkezde yürütülen bütün psikososyal destek faaliyetlerine kendi görev konulan yönünden destek sağlar.
b) Psikososyal desteğe ihtiyacı olduğunu değerlendirdikleri barınanları anında psikososyal destek birimine bildirir.
c) Barınanlar ile ilgili tespit ettiği ihtiyaçları ve riskleri anında merkez müdürlüğüne bildirir.
ç) Barınanların telefon, mektup, dilekçe, kargo, avukata erişim, konsolosluğu ile görüşme, tıbbi yardım, kıyafet yardımı veya bunların dışındaki herhangi bir talebini değerlendirme yapmaksızın ve geciktirmeksizin merkez müdürlüğüne bildirir.
Madde 23 – Personele İlişkin Genel Hükümler
(1) Merkezde yürütülen faaliyetler sırasında tüm personelin uyması gereken genel esaslar şunlardır;
a) Barınanlara karşı temel insan haklarına saygılı ve insan onuruna yaraşır şekilde hareket eder.
b) Görevini icra ederken barınanların ruhsal durumunu olumsuz etkileyecek sözel veya fiziksel şiddet ve hakaret içeren olumsuz tavırlar içinde bulunamaz.
c) Merkezde yürütülen psikososyal destek faaliyetleri esnasında barınanlar hakkında vakıf olduğu bilgileri kimseyle paylaşamaz.
ç) Barınanlar hakkında vakıf olduğu bilgileri kullanarak barınanlardan menfaat sağlayamaz.
d) Barınanların mahremiyetine saygı gösterir.
e) Barınanlar ile kurduğu ilişkide mevzuat sınırları içerisinde hareket eder.
f) İşi ile ilgili herhangi bir bilgiyi sosyal medya da dâhil hiçbir ortamda paylaşamaz.
g) Barınanları görüşme esnasında yönlendiremez, görevinin gereği olan konular dışında barınanlarla münasebette bulunamaz.
Madde 24 – Yürürlük
(1) Bu Yönerge imzalandığı tarihte yürürlüğe girer.
Madde 25 – Yürütme
(1) Bu Yönerge hükümlerini Göç İdaresi Genel Müdürü yürütür.