Çin Yuanı Reeskont Kredisi Uygulama Talimatı (Bankalar)
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç ve kapsam
(1) Bu Talimatın amaç ve kapsamı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ticari senet ve vesikaları reeskonta kabulü suretiyle bankalara Çin Yuanı (CNY) cinsi kullandıracağı reeskont kredileri ile ilgili işlemlerin uygulama ayrıntılarını düzenlemektir.
Madde 2 – Dayanak
(1) Bu uygulama Talimatı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çin Yuanı Reeskont Kredisi Yönetmeliğinin 11 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 3 – Tanımlar
(1) Bu Talimatta geçen;
a) Banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan ve bu Talimat çerçevesinde kredi kullandırılan veya kullandırılmasına aracılık eden bankaları,
b) BSMV: Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisini,
c) Firma: Bu Talimat kapsamında banka tarafından kredi kullandırılan ve banka veya banka dışı finansal şirket niteliğinde olmayan her türlü ticari işletmeyi,
ç) Kredi: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca reeskont şeklinde kullandırılan kredileri,
d) Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,
e) Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğü: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğü Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğünü,
f) Para Takası (Swap) Anlaşması: Türkiye Cumhuriyeti ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında yerel paralar cinsinden ticaretin ve yatırımların teşvik edilmesi amacıyla Merkez Bankası ile Çin Halk Cumhuriyeti Merkez Bankası arasında imzalanan Para Takası (Swap) Anlaşmasını,
g) Reeskont: Bir banka tarafından iskonto edilmiş ticari senet ve vesikaların Merkez Bankasının reeskont oranı üzerinden satın alınması işlemini,
ğ) SHIBOR (Shanghai Interbank Offered Rate): Çin Yuanı (CNY) para birimi için Şangay bankalararası para piyasası borç verme faiz oranını,
h) Ticari senet: Çin Yuanı (CNY) üzerinden düzenlenmiş poliçeleri veya bonoları,
ı) Vesikalar: Merkez Bankasınca, ticari senetlerle birlikte teminat olarak talep edilebilecek diğer belgeleri
ifade eder.
Madde 4 – Reeskonta kabul edilecek senetlerin özellikleri
(1) Reeskonta kabul edilecek ticari senetlerin;
a) Son ciranta bir banka olmak kaydıyla, en az iki imzayı taşıması,
b) Çin Yuanı (CNY) üzerinden emre yazılı düzenlenmiş olması,
c) Para Takası (Swap) Anlaşmasının geçerlilik süresi içinde düzenlenmiş olmak kaydıyla vadelerine en çok 365 gün kalmış olması,
ç) Kabul edildiği veya aval verildiği ülkede ve ülkemizde yürürlükte bulunan mevzuatın öngördüğü şekil şartlarını içermesi,
d) Protesto yasağı ve benzeri kayıtları taşımaması ve ciro zincirinde kopukluk olmaması,
e) Üzerinde imzaları bulunan firmaların kredi değerliliğinin olumlu kabul edilmesi,
f) Tutarlarının firma ve bankalar için tahsis edilen azami kredi tutarlarını aşmaması,
g) Yurt içi veya yurt dışı bankaların veya Kredi Garanti Fonu A.Ş. (KGF)’nin kabul veya aval şeklindeki kayıtsız şartsız ve geri dönülemez ödeme garantisini taşıması,
ğ) Merkez Bankasına temlik cirosu ile devredilmesi,
h) Türkiye Cumhuriyeti ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında gerçekleştirilecek ticaret veya yatırım faaliyetlerinin finansmanına ilişkin ödemelerden doğmuş olması
hususları aranır.
Madde 5 – Reeskont kredisinin kullandırılma koşulları
(1) Bu talimat kapsamındaki krediler, Türkiye Cumhuriyeti ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında gerçekleştirilecek ticaret veya yatırım faaliyetlerinin finansmanına ilişkin ödemelerde kullanılır.
(2) Akreditifli, vesaik mukabili, veya mal mukabili ödeme şekillerine göre gerçekleştirilecek ticari faaliyetlere veya yatırım faaliyetlerine dayalı olarak kredi kullanan firma tarafından borçlu sıfatıyla bankalara keşide edilen; reeskonta getirecek bankaca ciro edilen ya da bu cironun yanı sıra yurt içi veya yurt dışı bankalarca veya KGF’ce aval verilen ve bankalar tarafından alacaklı sıfatıyla tevdi edilen bono ve poliçelerin reeskonta kabulü suretiyle reeskont kredisi kullandırılır.
(3) 15 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen sürede ticaret veya yatırım faaliyetinin tamamını gerçekleştirdiğini bir yıl içerisinde iki kez tevsik etmeyen firmaların kredi kullanım talepleri, tevsikin ikinci kez gerçekleştirilmediği tarihten itibaren bir yıl süreyle kabul edilmez.
Madde 6 – Firmaların kredi değerliliğine ilişkin ölçütler
(1) Kredi talebinde bulunan firmaların kredi değerliliğinin yeterli kabul edilebilmesi için;
a) Kredi kullanım süresince Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından yapılan düzenlemelere göre; bankalar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerince Tahsil İmkânı Sınırlı Kredi ve Diğer Alacak, Tahsili Şüpheli Kredi ve Diğer Alacak, Tasfiye Olunacak Alacak ve Zarar Niteliğindeki Kredi ve Diğer Alacak olarak sınıflandırılan borcunun bulunmaması,
b) Son üç yıllık dönemde kaldırılmamış protestolarının bulunmaması,
c) Faaliyetlerini etkileyecek derecede icra takibinin veya haczinin bulunmaması,
ç) Ödemelerini tatil etmemesi, konkordato talep etmişse bu talebin sonuçlanmasından itibaren en az iki yıl geçmiş olması,
d) İflasının istenmemiş olması veya iflas erteleme durumunun bulunmaması,
e) Firmanın ve senette imzası bulunan yetkili temsilcilerinin çek düzenleme ve çek hesabı açma yasaklarının bulunmaması
gerekir.
(2) Kredi değerliliği ölçütlerinin kontrol ve takibi aracı banka tarafından yapılır. Kredi talebinde bulunan firmanın bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen ölçütleri taşıdığının belirlenmesi ve kredibilitesinin değerlendirilmesi hususundaki tüm sorumluluk aracı bankanındır.
Madde 7 – Kredi limitleri
(1) Bankalar için tahsis edilen kredilerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çin Yuanı Reeskont Kredisi Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca belirlenen limitleri Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğü tarafından Merkez Bankasının ilgili şubelerine ve bankalara duyurulur.
(2) Kullandırılan kredi tutarlarının bankalara tahsis edilen kredi limitlerine uygunluğu Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğünce izlenir.
(3) Kredi kullanım limiti; firmalar için 400 milyon Çin Yuanıdır (CNY).
Madde 8 – Reeskont kredisi başvuru süreci
(1) Kredi değerliliği yeterli olan firmaların reeskont kredisi başvuruları, banka genel müdürlüklerince Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğüne ek-1’de yer alan başvuru formu ile kredi kullanım tarihinden asgari 5 iş günü önce yapılır. Aynı gün krediye ilişkin senet ilgili Merkez Bankası şubesine teslim edilir.
(2) Bankalarca reeskonta getirilen senetler üzerindeki imzaların bankaların ibraz ettikleri imza örneklerine uygunluğu ilgili Merkez Bankası şubesince kontrol edilir. Senede ödeme garantisi veren banka dâhil diğer imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluğu bankalara aittir. Bu nedenle senet borçlularının imzaları, ehliyetleri, temsil yetkileri ve kredi değerliliklerine ilişkin hususlar ilgili Merkez Bankası şubesince ayrıca incelenmez. İlgili Merkez Bankası şubesince firmaların kredi değerliliğinin araştırması ve izlemesi yapılmaz.
(3) Tahsis edilen kullanım limitlerine uygun olarak banka genel müdürlüklerinden Çin Yuanı (CNY) üzerinden düzenlenmiş süresiz bir “Çin Yuanı Reeskont Kredisi Senet Taahhütnamesi” (ek-2) (Taahhütname) alınır. Taahhütnamede, Merkez Bankasınca gerekli görülecek hallerde kredilerin veya hesapların kullanılmasının kısmen veya tamamen sınırlandırılabileceği, reeskonta kabul edilecek ticari senetlerdeki imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluklarının da bankalara ait olacağı belirtilir.
(4) Bankalarca önceden uygun görecekleri belli bir tutarda Taahhütname verilmesi ve bu tutarın aşılması halinde aşan kısım için reeskonta senet tevdiinde ek taahhütname düzenlenmesi de mümkündür.
(5) Bankaya kullandırılan kredi tutarının bankaca verilen Taahhütnamede belirtilen azami tutarı aşıp aşmadığı Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğü ve Merkez Bankası Şubelerince kontrol edilir. Azami tutarın aşıldığının belirlenmesi halinde yeni taahhütname istenir.
(6) Bu taahhütnamelerin noterce onaylanmış olmasına gerek bulunmamaktadır. Ancak, taahhütnamelerdeki imzaların ilgili bankaların imza örneklerine uygunluğu Merkez Bankası şubelerince kontrol edilir.
Madde 9 – Ticari senetlerin tevdi edileceği Merkez Bankası şubeleri
(1) Çin Yuanı (CNY) Reeskont kredileri Merkez Bankası Ankara, İstanbul, İzmir ve Gaziantep şubeleri aracılığı ile kullandırılır. Bankalarca reeskonta getirilecek senetler bu şubelere tevdi edilir.
Madde 10 – Senetlerin incelenmesi ve ciroları
(1) Merkez Bankası şubelerine ibraz edilen senetler aşağıda yer alan hususlara göre incelenir:
a) Türk Ticaret Kanunu'nun 767 nci ve 778 inci maddelerine göre, ticari senet ile yapılan taahhütlerin şekli, bu taahhütlerin imzalandığı ülke kanunlarına tabidir. Ancak, bu senetlerdeki keşideci ve ciranta imzalarının Türk hukukuna göre de geçerli olması, bu çerçevede el yazısı ile imzalanması, cironun kayıtsız ve şartsız olması, şirketlerde temsil yetkilerine uygun olarak imza ve isim kaşelerinin kullanılmış bulunulması da gereklidir.
b) Krediye ilişkin ticari senetler Türk Ticaret Kanunu'nun 671 inci ve 776 ncı maddelerinde yazılı şekil şartlarını içermelidir.
c) Türk Ticaret Kanunu’nun 672 nci ve 777 nci maddeleri hükümleri saklı kalmak kaydıyla ticari senetlerin, poliçe veya bono (emre yazılı senet) sözcüğünü, ödenecek tutarı, vadeyi, ödeme yerini, lehtarın adı ve soyadını, keşide (düzenlenme) tarihi ve yerini ve keşidecinin imzasını içermesi gerekir. Bunların dışında poliçede muhatabın adı ve soyadının da bulunması gerekli bir şekil şartıdır.
(2) Merkez Bankası şubelerine ibraz edilen senetlerde yukarıda değinilen hususların yanı sıra;
a) Ödemenin kayıt ve şarta bağlanmamış olması, senetlerde "emrine değildir" veya "ciro edilemez" kayıtlarının bulunmaması,
b) Taksitle ödeme kaydının yer almaması,
c) Ayrı tarihli birden fazla vadenin olmaması,
ç) Türk Ticaret Kanunu'nun 703 üncü maddesinde öngörülen dört tür vadenin dışında bir vadenin belirlenmemiş olması,
d) Aval şerhinde, aval taahhüdünün kimin için verildiğinin açıklanmasının gerekli olması nedeniyle avalin, kimin lehine verilmiş olduğuna dair açık bir kaydın konulmuş bulunması
aranır.
(3) Emirlerine düzenlenen veya temlik edilen senetler bankalar tarafından beyaz ciro veya kesin temlik ifade edecek ciro ile Merkez Bankasına devredilir.
(4) Cirolar; gerçekleştirilecek ticaret ve yatırım faaliyetleri reeskont kredilerine ilişkin ticari senetlerde, "Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya emrü havalesine ödeyiniz. Bedeli nakden/hesaben alınmıştır." biçiminde yazılır.
(5) Bankalarca kredi kullanım tarihinden 5 iş günü önce reeskonta getirilen senetler, bir yazı ekinde ek-3/A’da ve ek-3/B’de yer alan örneklere uygun olarak hazırlanan senet tevdi tablosu ve senet kabul tablosu ile birlikte ilgili Merkez Bankası şubesine teslim edilir. Söz konusu senetler, yukarıda açıklanan hususlar çerçevesinde incelenir. Reeskont için teslim alınan senetlerin miktar ve adedine ilişkin bilgileri içeren senet tablosu onaylanarak bankaya verilir, eksikleri tespit edilen senetler ise bankaya iade edilir. İade edilen senetler yerine aynı gün içerisinde yeni senet getirilebilir. Aksi hallerde talep değerlendirmeye alınmaz.
(6) İlgili Merkez Bankası şubesince reeskont için teslim alınan senetler, ilgili servis amirinin inceleme ve değerlendirmesi, ilgili müdür yardımcısının uygun görüşü ve şube müdürünün onayı ile senet kabul defterine kaydedilerek reeskonta kabul edilir.
(7) Firma bazında reeskonta kabul edilen senetlerin en yüksek tutarının, Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğünce ilgili Merkez Bankası şubelerine bildirilen firmalar için belirlenen azami kredi tutarını aşıp aşmadığı Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğü tarafından ayrıca takip edilir.
Madde 11 – Senetlerin iskontosu
(1) Çin Merkez Bankasından talep edilecek kredi tutarının tespitini teminen kredi başvurusunun yapıldığı gün geçerli olan bu Talimatın 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen faiz oranları ve ek olarak BSMV ile diğer masraf ve ücretler esas alınarak hesaplanan net kullanım tutarı Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğünce Piyasalar Genel Müdürlüğüne bildirilir. Piyasalar Genel Müdürlüğü tarafından bu tutar esas alınarak Çin Merkez Bankasına kullanım talimatı gönderilir.
(2) Piyasalar Genel Müdürlüğüne bildirilen kredi kullanım tutarı ile kredi kullanım tarihinde (kredinin yurt dışında aracı bankanın muhabir hesaba aktarılmasından bir gün önce) bu Talimatın 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen faiz oranları esas alınarak netten brüte gitme yöntemi ile ilgili Merkez Bankası şubemize tevdi edilecek yeni senet tutarı hesaplanır. Şubemizce alınacak yeni senet tutarı üzerinden faiz tutarı, BSMV ile diğer masraf ve ücretler tahakkuku yapılarak senet tutarından düşülür. Bu işlem sonucunda kalan net tutar Çin Yuanı (CNY) olarak aracı bankanın Çin Yuanı (CNY) hesabına 1 gün valörlü olarak aktarılır.
(3) Faiz tutarının Türk lirası karşılığı, kredi kullanım tarihinde saat 11:00’de Merkez Bankasınca belirlenen Çin Yuanı (CNY) döviz alış kuru üzerinden hesaplanır. Yarım gün mesai yapılan günlerde de saat 11:00’de Merkez Bankasınca hesaplanacak Çin Yuanı (CNY) döviz alış kuru kullanılır.
(4) Faiz tutarı hesaplanırken valör tarihi ile vade tarihi esas alınır.
(5) İskonto süresinin hesaplanmasında, senet vadesinin, senedin ödeneceği ve muhabir hesabımıza alacak kaydedileceği ülkede tatil gününe rastlayıp rastlamadığı dikkate alınır. Türkiye'de tatil olup olmadığına bakılmaksızın, ödemenin yapılacağı muhabir hesabımızın bulunduğu ülkede senet vadesinin tatile rastlaması durumunda bu ülkedeki tatili izleyen ilk iş günü ödeme günü olarak kabul edilir.
Madde 12 – Reeskont işlemlerinde uygulanan faiz ve komisyonlar
(1) Reeskonta getirilen senedin süresi ile faiz hesabında esas alınacak süre birbirine eşittir. Bu süre her halükarda 365 günü geçemez.
(2) Senet bedelleri vadelerinde, senet vadelerinin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş gününde tahsil edileceğinden; faize esas gün sayısı, senedin vade tarihi, senet vadesinin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş günü ile valör gününden bir gün önceki tarih arasındaki fark hesaplanarak bulunur. Faizlerin hesaplanmasında sabit tam bölende yıl 360 gün olarak esas alınır.
(3) Reeskont kredisi işlemlerinde kredi kullanım tarihinde ilan edilen SHIBOR esas alınır. Kredilendirme işleminin yapıldığı tarihte yurt dışı SHIBOR piyasanın tatil olması durumunda en son ilan edilen faiz oranları esas alınır. Reeskonta getirilen senetlere, senet vadelerine göre; 30 gün vadeli senetlerde 1 aylık SHIBOR + 200 baz puan, 31-90 gün vadeli senetlerde 3 aylık SHIBOR + 200 baz puan, 91-180 gün vadeli senetlerde 6 aylık SHIBOR + 200 baz puan, 181-270 vadeli senetlerde 9 aylık SHIBOR + 200 baz puan, 271-365 gün vadeli senetlere 12 aylık SHIBOR + 200 baz puan faiz oranı uygulanır. İlan edilen faiz oranlarının eksi olması halinde faiz oranı 200 baz puan olarak uygulanır. Söz konusu oranlar Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğünce banka genel müdürlükleri ve ilgili Merkez Bankası şubelerine bildirilir.
(4) Kredi, kullanım tarihinden sonra iptal edilemez ve bu tarihten sonraki iptal talepleri dikkate alınmaz. Ancak, kredi kullanım tarihinde ilgili Merkez Bankası şubemize reeskonta yeni senet tevdi edilmemesi veya senet tevdi edilmekle birlikte, senedin gerekli şartları haiz olmaması nedeniyle ilgili Merkez Bankası şubesince kabul edilmemesi veya istenilen bilgi ve belgelerin öngörülen sürede ilgili Merkez Bankası şubesine tevdi edilmemesi halinde, tahsis edilen kredi tutarları iptal edilir.
(5) İptal edilen kredi tutarının tahsis tarihindeki Merkez Bankası döviz alış kuruna göre hesaplanan senet tutarının Türk lirası karşılığı üzerinden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarifeler Yönetmeliğinde öngörülen oranda (% 0,1) taahhüt komisyonu ve bu komisyondan doğan BSMV krediyi kullanan bankadan tahsil edilir. İptal edilen kredi tutarları, ilgili Merkez Bankası şubelerince senet bazında Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğüne bildirilir.
Madde 13 – Senet bedellerinin tahsili
(1) Reeskonta kabul edilmiş olan ticari senet bedelleri aracı banka tarafından, en geç vade günü saat 11.00’e kadar Çin Yuanı (CNY) cinsinden ek-4’te belirtilen Merkez Bankası muhabir hesabına transfer edilir. Vadenin bitiminde senetlerin tahsili hiçbir sebep ve suretle geciktirilemez ve bu senetler yenilenemez.
(2) Senetlerin vadelerinde tahsiline ilişkin işlemler ilgili Merkez Bankası şubelerince takip edilir.
(3) Tahsil işlemini yapan bankalar, senetleri ödeme için ibraza, bedeli ödenen senetleri borçluya iade etmeye, ödenen tutarlar için makbuz vermeye, ödememe halinde protesto çekmeye, icra veya dava yoluyla takibe yetkilidir.
(4) Tahsil işlemleri dolayısıyla bankalara Tarifeler Yönetmeliğinde olduğu şekilde herhangi bir ücret, masraf ve komisyon (muhabir ücreti, masraf ve komisyonları dâhil) ödenmez.
(5) Bankalar, senet bedelinin, herhangi bir ücret, masraf ve komisyon düşülmeksizin vade günü, vadenin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş günü valörü ile ek-4’te belirtilen Merkez Bankası muhabir hesabına alacak kaydettirilmesini sağlar ve sonucunu aynı gün ilgili Merkez Bankası şubesine daha sonra yazılı olarak teyit edilmek kaydı ile elektronik ortamda veya faksla bildirir. Bu tip işlemlerde geri valör uygulaması yapılmaz. Vadesinde ödenen ancak, ilgili Merkez Bankası şubesine vadesinden sonra bildirilen senet bedelleri için gecikme faizi uygulanmaz.
(6) Senet bedellerinin ödenmemesi halinde Merkez Bankası senet bedellerini re’sen tahsil edebileceği gibi, protesto ve takip yoluna da başvurabilir. Bu husus bankaların sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Senet bedellerinin Merkez Bankasınca tahsili halinde tüm giderler, tahsil komisyonuyla birlikte ilgili bankadan tahsil edilir. Senet bedelinin ödenmemesi halinde protesto ve takip giderleri ilgili banka tarafından karşılanır.
(7) Ticaret ve yatırım faaliyetlerinin finansmanına ilişkin ödemeler kapsamında kullandırılan reeskont kredilerine ilişkin bono veya poliçe bedellerinin vadelerinde muhabir hesaplarımıza alacak kaydedilmesi ve bu durumun ilgili Merkez Bankası şubesine bildirilmesi üzerine senet cüzdanından çıkartılır ve bankaya iade edilir.
(8) Senedin reeskonta kabul edilmesinden sonra aracı banka tarafından, firma kredi değerliliğinin kaybedildiğinin tespit edilerek Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğüne bildirilmesi veya istenen bilgi ve belgelerin Merkez Bankasına süresi içinde verilmemesi durumunda, krediye aracılık eden bankanın senet bedelini ihbar tarihinden itibaren en geç iki iş günü içerisinde ödemesi gerekir. Ödemenin zamanında yapılmaması durumunda ihbar tarihinden itibaren bu Talimatın 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen oranda gecikme faizi uygulanır ve Merkez Bankası söz konusu senet bedelleri ile gecikme faizlerini aracı bankanın Merkez Bankası nezdindeki hesaplarından re’sen tahsile yetkilidir.
(9) Senedin reeskonta kabul edilmesinden sonra; senetlerin üzerinde imzaları bulunan firmaların iflas etmesi, konkordato talep etmesi, ticareti bırakması, bir ilamla ispatlanmamış olsa da sadece ödemelerini tatil etmesi, faaliyetlerini etkileyecek derecede icra takibinin veya haczinin bulunması, hakkında çek hesabı açma ve çek düzenleme yasağı veya kaldırılmamış protestolu senedi ya da donuk alacak olarak sınıflandırılan kredi tutarının olması gibi nedenlerle firma kredi değerliliğinin kaybedildiğinin aracı bankaca tespit edilmesi halinde, Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğüne yazılı olarak bilgi verilir. Merkez Bankası senet bedelinin tahsili için aracı bankaya talimat gönderir. Talimatın aracı bankaya ulaştığı tarihten itibaren 2 iş günü içinde aracı bankaca senet tutarı ödenir ve geri ödeme işlemi aynı gün Merkez Bankasına bildirilir. Ödeme bildiriminin ardından senet vadesinden önce ilgili Merkez Bankası şubesince senet portföyünden çıkarılarak bankaya iade edilir.
(10) Dokuzuncu fıkrada belirtilen durumlarda, senedin iade edildiği tarihten vade tarihine kadar olan süre içindeki işlememiş günlere ait peşin olarak tahsil edilen faizler talep üzerine geri ödenir. Ancak, ilgili Merkez Bankası şubesi bu işlemler dolayısıyla masraf ve komisyon talep etmeye yetkilidir.
(11) Banka veya firmanın talebi üzerine senet bedelinin vadesinden önce ödenmesi halinde ise, senet bankaya iade edilir, ancak peşin olarak tahsil edilmiş faizler iade edilmez.
(12) Merkez Bankası kullandırdığı kredileri, gerek gördüğünde, herhangi bir şarta bağlı olmaksızın vadesinden önce geri çağırma hakkına sahiptir.
Madde 14 – Senet bedellerinin tahsil edilememesi ve yaptırım uygulanması
(1) Reeskonta kabul edilen ticari senet bedellerinin vadesinde ödenmemesi halinde; bu Talimatın 12 inci maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde krediye uygulanan faiz oranına 300 baz puan ilave edilerek hesaplanacak oran üzerinden, vade tarihinden itibaren gecikme faizi uygulanır. Ayrıca, hesaplanan bu faiz tutarına, BSMV uygulanır.
(2) Senet bedellerinin vadesinde Merkez Bankası muhabir hesabına alacak kaydedilmemesi halinde, 12 nci maddede belirtilen hususlar çerçevesinde, ilgili Merkez Bankası şubesi senet bedellerini ve gecikme faizini bankaların Merkez Bankası nezdindeki serbest her türlü yabancı para ve Türk lirası hesaplarından ya da herhangi bir hak ve alacağından re'sen tahsile yetkilidir. Tahsil edilecek tutarın Türk lirası karşılığının hesaplanmasında tahsil tarihindeki Merkez Bankası döviz satış kuru uygulanır.
(3) Bankalarca reeskonta tevdi edilen reeskont kredilerine ilişkin ticari senetlerde imzası bulunan borçlu firma, senet bedelinin tahsil edilememesi halinde Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğünden teyit alınmak kaydıyla vadeyi izleyen ikinci iş gününde protesto edilir ve Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezine bildirimde bulunulur.
(4) Türk Ticaret Kanunu’nun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ihbarlar noter kanalıyla, iadeli taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta yoluyla yapılır.
Madde 15 – Kredi konusu ticaret veya yatırım faaliyetlerine ilişkin şartın gerçekleştirilmesi, gerçekleştirilmemesi durumunda yaptırım uygulanması
(1) Kredinin, bu Talimatın 5 inci maddesinin birinci fıkrasına uygun olarak kullanıldığının en geç kredi vadesine kadar tevsik edilmesi esastır.
(2) Tevsik işleminde, kullanılan kredi tutarından az olmamak kaydıyla yapılan faaliyete ilişkin fatura aslı ve kredinin Çin Yuanı (CNY) cinsinden ödendiğine ilişkin ödeme emri (Swift talimatı ya da ödeme makbuzunun transfer bankasınca onaylı nüshası) kredi vadesinde, kredi kullandırımına aracılık eden banka tarafından ilgili Merkez Bankası Şubesine ibraz edilir. Fatura ve ödeme belgelerinin Çince düzenlenmiş olması durumunda bu belgelerin Türkçe ya da İngilizce olarak düzenlenmiş banka onaylı birer örneğinin ibrazı istenir.
(3) Tevsik edilen faturaların kredi tutarının ne kadarını kapsadığı, firma ve kredi referans numarası bazında ilgili Merkez Bankası şubesince izlenir. İlgili Merkez Bankası şubelerince verilen süre içinde tevsik bildirimi yapılmayan krediler hakkında bankalar uyarılır.
(4) Kredinin, Türkiye Cumhuriyeti ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında gerçekleştirilecek ticaret veya yatırım faaliyetlerinin finansmanına ilişkin ödemelerde kullanılmadığının ve tevsik yükümlülüğünün kısmen veya tamamen gerçekleştirilmediğinin bankalarca bildirilmesi üzerine ilgili Merkez Bankası şubesince durum Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğüne bildirilir. Kambiyo Mevzuatı Müdürlüğünden alınan talimat doğrultusunda tevsik yükümlülüğünün gerçekleştirilemeyen kısmına bu Talimatın 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen faiz oranı esas alınarak hesaplanan yaptırım tutarı, BSMV ile birlikte ilgili bankadan tahsil edilir. Tahsil edilen BSMV tutarları izleyen ayın 15 ine kadar Merkez Bankası Bütçe ve Finansal Raporlama Genel Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine yatırılır.
(5) BSMV’nin süresinde ödenmemesi durumunda vergi tutarı, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre, gecikme zammı da yürütülerek vergi mükellefi olan Merkez Bankasından tahsil edileceğinden, anılan tarihin geçirilmemesine dikkat edilmelidir. Söz konusu hükümlere uyulmaması nedeniyle Merkez Bankasına uygulanabilecek yaptırımlar, Reeskont Senedi Taahhütnamesinin 7 nci maddesi gereğince kredi kullanımına aracılık eden bankaya rücu edilir.
Madde 16 – Mevzuata ilişkin hususlar
(1) Dış ticaret mevzuatı, Türk parası kıymetini koruma mevzuatı ve ilgili diğer mevzuatın öngördüğü ve öngöreceği her türlü işlem ve sorumluluk bankaların yükümlülüğündedir.
(2) Birinci fıkra hükümlerinde belirtildiği şekilde, bankalara kullandırılan Çin Yuanı (CNY) reeskont kredisi ile ilgili işlemlerde ilgili mevzuat hükümlerinin öngördüğü tüm bildirim, takip ve sorumluluklar bankaların yükümlülüğündedir.
(3) Bu Talimat kapsamında MASAK, Amerika Birleşik Devletleri Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC), Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde olduğu tespit edilen firmalara ve söz konusu listelerde yer alan kişiler tarafından doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olunan veya kontrol edilen firmalara kredi kullandırılamaz.
(4) Bu Talimat kapsamında MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımları listelerine ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde yer alan firmalar ve kişilerle yapılan ticari faaliyetlerle ilgili olarak ve söz konusu listelere konu mal veya hizmetlere ilişkin olarak reeskont kredisi kullandırılamaz, kredi taahhütleri bu faaliyetlere ilişkin belgelerle kapatılamaz.
(5) Kredi kullandırılan firmaların ve söz konusu firmalara doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olan veya kontrol eden kişilerin MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde bulunup bulunmadığına ve kredi kullandırılan mal veya hizmetler ile ticari faaliyette bulunulan firma ve kişilerin anılan yaptırımlara ait listelere konu olup olmadığına ilişkin kontrol krediye aracılık eden bankaca yapılır. Bu konudaki tüm hukuki sorumluluk aracı bankaya aittir.
(6) Talep edilmesi durumunda kredi konusu işleme ilişkin detay bilgiler aracı bankalar tarafından Merkez Bankasına bildirilir.
Madde 17 – Reeskont kredilerinde vergi, resim ve harç istisnası uygulanması
(1) 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu gereğince, kambiyo senetleri damga vergisine tabi olmadığından, reeskonta tevdi edilen senetlerde damga vergisi ödenmez, bankalarca düzenlenen taahhütname ve temliknameler de damga vergisinden istisna edilmiştir.
Madde 18 – Döviz alım belgesinin düzenlenmesi
(1) Senedin reeskonta kabul edildiği tarihte nominal senet tutarı üzerinden tahsil edilecek faiz tutarı ve diğer masrafların toplam tutarı için Merkez Bankasınca döviz alım belgesi düzenlenir. Bu çerçevede düzenlenen döviz alım belgelerinde Merkez Bankası döviz alış kuru kullanılır.
Madde 19 – Yürürlük
(1) Bu Talimat Yönetim Komitesinin 51118 sayılı Kararı ile kabul edilmiş olup, 19 Ocak 2017 tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 20 – Yürütme
(1) Bu Talimatı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.