KolayuyumGiriş yap

Avustralya Pazara Giriş Rehberi

Tür
Resmi Gazete
İlgili mevzuat
Güncel metin
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır.

1. GENEL BİLGİLER

1.1. Coğrafi Konum

Avustralya güney yarımkürede Pasifik ve Hint Okyanusları arasında yer alan dünyanın beşinci kıtası ve bir kıta ülkesidir. 7.682.300 km² yüzölçümü ile Türkiye'nin yaklaşık on katı büyüklükte olan ülkenin, doğu ve batı uçları arasındaki mesafe Madrid-Moskova arasındaki mesafeye eşittir. Ülkenin %40’ı Oğlak dönencesi ile Ekvator arasında yer alır. Dünyanın en eski kıta parçalarından biri olduğu için dağlarla kaplı, güneydoğu bölgesi hariç, genellikle düz bir arazi yapısına sahiptir. Dolayısıyla arazi yapısı olarak, çoğunlukla alçak plato ve çöllerle kaplı olup, güneydoğusunda verimli topraklar bulunmaktadır. Ülkenin toplam arazisinin yaklaşık %52,9’u tarımsal işletmeler tarafından kullanılmaktadır. Yükseklik ortalamasının 300 metreyi geçmediği Avustralya’nın en yüksek noktası denizden 2230 metre yükseklikteki Kosciusko Dağı’dır.

İklim, bölgelere göre farklılık göstermektedir. İç kesimler kurak ve yarı kurak, güneyi ve doğusu ılıman, kuzeyi tropikal iklim özellikleri göstermektedir. Sidney’in de içinde bulunduğu New South Wales eyaleti, nemli ve ılıman bir iklime sahiptir.

Avustralya ekonomisi, coğrafi özelliği gereği deniz ulaştırmasına bağımlıdır. Bu durum Avustralya’nın, tarih boyunca deniz yollarını kontrolünde tutan devletlerle iyi geçinmesini gerektirmiştir. Bu sebeple yakın coğrafyalarda Çin ve Japonya; daha uzak coğrafyalarda ise ABD ve AB ülkeleri ile ilişkilerine özel bir önem vermektedir.

1.2. Siyasi ve İdari Yapı

Resmi adı Avustralya Milletler Topluluğu olan ülkenin yönetim şekli ‘Federal Demokrasi’dir. Ülke, Anayasal Monarşi altında parlamenter demokrasi ile yönetilmekte olup Senato ve Temsilciler Meclisi yapısına ve yasaların yalnızca federal parlamento ve eyalet parlamentoları tarafından değil aynı zamanda bağımsız bir yargı kararıyla geliştirilip biçimlendirilmesi yönü ile İngiliz modeli Anglo-Sakson Hukuk Sistemi’ne sahiptir.

Ülkenin başkenti Kanberra olup resmi dili İngilizcedir ve adalar dahil toplam yüzölçümü 7.741.220 km2’dir. Dünyanın “en büyük adası” ve “en küçük kıtası” olarak da bilinen Avustralya’nın hiçbir ülkeyle kara sınırı bulunmamaktadır. Başlıca şehirleri Sidney, Melburn, Brisbane, Perth, Adelaide ve Kanberra’dır.

Ülkede altı eyalet (New South Wales, South Australia, Queensland, Tasmania, Victoria ve Western Australia) bulunmaktadır. Avustralya’da ayrıca Australian Capital Territory ve Northern Territory adı altında iki özerk bölge bulunmakta olup, Ashmore, Cartier, Christmas, Cocos (Keeling), Coral Sea, Heard, McDonald ve Norfolk Adaları ise ülkeye bağlı diğer kısımları oluşturmaktadır.

1.3. Nüfus ve İstihdam

31 Mart 2024 tarihli güncel veriye göre Avustralya’nın toplam nüfusu 27 milyon 122 bin 411 kişiye ulaşmıştır (ABS, 2024). Ülkede nüfus daha ziyade doğu ve güneydoğu kıyılarında yoğunlaşmıştır. Nüfusun yaklaşık üçte ikisi eyalet başkentlerinde yaşamakta olup toplam nüfusun yaklaşık %80’inin doğu ve güneydoğudaki dört eyalette bulunduğu tespit edilmiştir. Sidney ülkenin en kalabalık şehridir.

İşgücünün azlığı, kıtanın büyüklüğü, çiftçilik, madencilik ve ticaret alanındaki imkanlar Avustralya’yı bir fırsatlar ülkesi haline getirmiştir. 1788’den 1970’lere kadar göçmenlerin çoğunluğu Avrupa kıtasından gelmişse de ülke günümüzde başta Asya olmak üzere her kıtadan göçmen almaktadır ve ulusal göçmenlik istatistiklerine göre Afrika ve Orta Doğu’dan alınan göçmen sayısı 1996 yılından bugüne yaklaşık iki kat artmıştır. Avustralya işgücü ihtiyacını göç yolu ile karşılamakta, göçmen konusunda belli kriterlere dayandırdığı, ayrımcılık gözetmeyen bir politika izlemekte, çok çeşitli ülkelerden gelen çok milliyetli ve çok kültürlü bir ülke konumunda bulunmaktadır. Avustralya, dünyadaki prestijli eğitim sistemlerinden birine sahip olarak çok dilli, çok eğitimli ve yetenekli bir işgücü sunmaya devam etmektedir. Yüzde 99 okuryazarlık oranına sahip olan ülke, yatırımcılara yüksek derecede eğitimli, yetenekli ve bilgisayar okuryazarı bir işgücü sağlamaktadır.

Avustralya İstatistik Bürosu tarafından açıklanan verilere göre Avustralya’da Ekim 2024 yılı itibarıyla istihdam edilen kişi sayısı 14,5 milyondur. Ayrıca, aynı tarih itibarıyla işsiz sayısı 621.100 civarında olup, işsizlik oranı ise %4,1 olarak ölçülmektedir. Toplam işgücünün yaklaşık rakamlarla %3,1’i tarım, ormancılık ve balıkçılık, %1,4’ü madencilik, %5,6’sı imalat sanayii, %7,7’si inşaat ve %82,2’si hizmet sektörlerinde istihdam edilmektedir. Avustralya genelinde kişisel gelirin medyanı haftada 805 AUD (557 USD)’dir. Bu rakam 2018’de 662 AUD’dir.

1.4. Doğal Kaynaklar ve Çevre

Ülkenin oldukça zengin doğal kaynakları, tarım ve imalat sanayilerinin hızla geliştirilmesinde bir lokomotif olarak kullanılmış, bu yolla ayrıca İngiltere Krallığı’na I. ve II. Dünya Savaşları boyunca önemli destekler sağlanmıştır.

Ülkenin, boksit, kömür, demir cevheri, bakır, kalay, altın, gümüş, uranyum, nikel, tungsten, nadir toprak metali, mineral kum, kurşun, çinko, elmas, doğal gaz ve petrol gibi çok zengin yeraltı kaynakları bulunmaktadır. Avustralya dünya kömür ihracatının %35’ini yerine getiren lider ülkedir.

Ülkenin uzun vadeli endişeleri arasında; kirlilik, ozon tabakasının zamanla yok oluşu, çevrenin ve bitki örtüsünün korunması ve sınırların uzunluğu dolayısıyla kıyı bölgelerinin idaresi ve korunmasındaki güçlükler gelmektedir.

2. MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER VE TAHMİNLER

2.1. Avustralya’nın Genel Ekonomik Görünümü

Avustralya’nın ticaret politikası açık pazarları teşvik etmek, ticarette liberalizasyonu arttırmak ve bürokratik işlemleri azaltmak suretiyle yatırımların arttırılması üzerine kurulmuştur. Bu çerçevede Avustralya, dışa açıklık oranı en yüksek ülkelerden biridir.

Avustralya ekonomisi, coğrafi özelliği gereği deniz ulaştırmasına bağımlıdır. Bu durum Avustralya’nın, tarih boyunca deniz yollarını kontrolünde tutan devletlerle iyi geçinmesini gerektirmiştir. Bu sebeple yakın coğrafyalarda Çin ve Japonya; daha uzak coğrafyalarda ise Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ile ilişkilerine özel bir önem vermektedir. Avustralya dünya ülkeleri arasında yaşam standartları açısından refahın yüksek olduğu ülkelerden biridir. Ülke, Dünya Bankası verilerine göre dünyanın en büyük 13. ekonomisidir. Asya bölgesinde, özellikle Çin ve Hindistan ekonomilerinde yakalanan yüksek büyüme oranı, Avustralya ürünlerine olan talebi arttırmıştır. Buna karşın, özellikle 2008 sonrasında, ülkenin sanayi üretiminde ciddi düşüşler gözlemlenmektedir. Bazıları bu durumu ekonominin “gelişmiş”ler kategorisinde yer almasına bağlamakta, sanayinin artık eski bir parça olduğu, yeni ekonomilerin hizmetler ağırlıklı şekillendiğini öne sürmekte; bazıları ise diğer gelişmiş ülkelerdeki oranların aksine Avustralya’da gözlemlenen sanayi üretimi düşüşünün çok sert olduğuna dikkat çekerek, bunun, doğal kaynak bağımlısı ekonominin çeşitlendirilmemesinin neticesi olduğunu savunmaktadır.

Avustralya ekonomisinde birçok OECD ülkesinde olduğu gibi, verimlilik artışının yavaşlamasına yol açan “düşük büyüme tuzağı” riski bulunmaktadır. Söz konusu tuzağın üstesinden gelebilmek için Avustralya’nın ekonomide inovasyona ağırlık vermesi gerekmektedir. Bununla birlikte, yeni iş modellerinin ortaya çıkmasını kolaylaştıracak iş pazarı ve sermaye piyasası düzenlemelerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çerçevede, Avustralya’nın Ulusal Yenilik ve Bilim Gündemi reform programı AR-GE faaliyetlerine yönelik iş ve araştırma sektörleri arasında daha güçlü bir iş birliği sağlayarak verimlilik artışına destek olmayı amaçlamaktadır.

2.2. Temel Ekonomik Göstergeler

Tablo 1: Avustralya’ya İlişkin Temel Ekonomik Göstergeler Ülke Adı | 2022 | 2023 | 2022/2023 % Değişim | 2023 (Kümülatif Dönem) | 2024 (Kümülatif Dönem) | 2023/2024 % Değişim GSYİH (Cari Fiyatlar - Milyar $)* | 1.715 | 1.742 | %1,6 | 864 | 874 | %1,2 GSYİH Büyüme (Sabit Fiyatlar -%)* | %3,9 | %2,0 | -1,9 Puan | %2,1 | %1,1 | -1,0 Puan Kişi Başına Düşen GSYİH (Cari Fiyatlar - $)* | 65.703 | 65.139 | -%0,9 | 65.628 | 64.993 | -%1,0 Tüketici Fiyat Enflasyonu (ort, %)** | %8,4 | %3,4 | -5,0 Puan | %5,2 | %2,7 | -2,5 Puan İşgücü (Milyon)*** | 14,3 | 14,8 | %3,5 | 14,6 | 15,1 | %3,4 İşsizlik Oranı (%)*** | %3,3 | %3,8 | +0,5 Puan | %3,5 | %3,9 | +0,4 Puan Cari İşlemler Dengesi (milyar $)* | 14.056 | 4.217 | -%70,0 | 8,942 | -7.850 | -%187,8 İhracat (Milyar $)** | 412,8 | 370,7 | -%10,1 | 251,3 | 228,3 | -9,2 İthalat (Milyar $)** | 289,1 | 274,8 | -%4,9 | 182,4 | 188,0 | %3,1 Kaynak: ABS (Australian Bureau of Statistics-Avustralya İstatistik Bürosu) | | | | *Dönemsel istatistikler, Ocak-Haziran dönemini kapsamaktadır. | | | **Dönemsel istatistiklerde Kişi Başına GSYİH istatistikleri, geçmişe dönük 12 aylık dönemi kapsamaktadır. | | | ***Dönemsel istatistikler, Ocak-Ağustos dönemini kapsamaktadır. | | | ****Dönemsel istatistikler, Ocak-Eylül dönemini kapsamaktadır. | | |

Covid-19 salgını sürecinde dünya genelinde görüldüğü gibi Avustralya ekonomisi de salgın nedeniyle alınan tedbirlerden etkilenmiştir. Bunun yanında, dünya geneli ile kıyaslandığında salgının Avustralya’nın ekonomik büyümesi üzerindeki etkilerinin nispeten sınırlı düzeyde kaldığı söylenebilmektedir. Bu çerçevede, aşağıdaki grafikte, Avustralya’nın zincirlenmiş hacim endeksi yöntemiyle ve mevsimsellikten arındırılarak hesaplanan GSYİH’sinin çeyreklik bazda değişimi gösterilmektedir.

Buna göre, Avustralya ekonomisinin salgın öncesi dönemde mütevazı fakat istikrarlı bir büyüme performansı kaydettiği görülmektedir. Bunun yanında, 2020 yılının başında ortaya çıkan salgınla birlikte Avustralya ekonomisi bu yılın ikinci çeyreğinde %6,9 oranında daralmıştır. Diğer taraftan, başta genişlemeci para politikası olmak üzere izlenen ekonomi politikalarının desteğiyle, takip eden dönemde ekonomi hızlı bir toparlanma eğilimine girerek üst üste dört çeyrek boyunca büyüme kaydetmiştir. Bununla birlikte, Avustralya ekonomisi, salgının ikinci dalga etkileriyle 2021 yılının üçüncü çeyreğinde %1,9 oranında küçüldükten sonra izleyen dönemde yeniden büyüme eğilimine dönmüştür.

Öte yandan, salgın döneminde uygulanan, başta faiz indirimleri olmak üzere, genişlemeci ekonomi politikalarının etkisiyle ortaya çıkan Avustralya ekonomisinin güçlü büyüme performansı, 2023 yılıyla birlikte yavaşlama eğilimine girmiştir. Bu çerçevede, 2023 yılının çeyrek dönem büyüme oranları sırasıyla %0,5, %0,5, %0,3 ve %0,2 olarak gerçekleşmiştir. Bu çerçevede, Avustralya GSYİH’sinin harcamalar bazında dağılımı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.

Tablo 2: Avustralya GSYİH’sinin Harcamalar Bazında Dağılımı | Milyon AUD | 2022 | 2023 | Değişim (Yıllık) | 2023 3. Çeyrek | 2023 4. Çeyrek | Değişim (Çeyrek) Harcamalar | 1.705.556 | 1.739.268 | %2,0 | 440.794 | 442.182 | %0,3 Hanehalkı | 1.185.245 | 1.209.215 | %2,0 | 304.859 | 304.335 | -%0,2 Kamu | 520.311 | 530.053 | %1,9 | 135.935 | 137.847 | %1,4 Yatırım | 540.752 | 569.800 | %5,4 | 143.343 | 143.184 | -%0,1 Özel Sektör | 421.795 | 438.693 | %4,0 | 110.617 | 109.953 | -%0,6 Kamu | 118.957 | 131.107 | %10,2 | 32.726 | 33.231 | %1,5 Stok Değişimi | 20.528 | -1.002 | -%104,9 | 2.805 | 986 | -%64,8 Net İhracat | 112.877 | 121.815 | %7,9 | 24.310 | 25.458 | %4,7 İstatistiksel Hata | 151 | -2.446 | -%1719,9 | -444 | 371 | -%183,6 GSYİH | 2.379.864 | 2.427.435 | %2,0 | 610.808 | 612.181 | %0,2

Buna göre, Avustralya ekonomisinde 2023 yılı tamamı için zincirlenmiş hacim endeksi yöntemiyle ve mevsimsellikten arındırılmış büyüme oranı ise %2,0 olarak kaydedilmiştir. Hanehalkı ve kamu harcamaları Avustralya GSYİH’sinin yaklaşık %75’ini oluşturmakta olup 2023 yılında bu kalemde toplamda %2,0 oranında artış yaşanmıştır. Bunun yanında, %5,4 düzeyinde gerçekleşen yatırım harcamalarındaki artışta ağırlıklı olarak kamu yatırım harcamaları etkili olmuştur. Net ihracat ise yıllık %7,9 oranında artış ile 2023 yılında büyümeye pozitif katkı yapmıştır.

Bunun yanında, Avustralya ekonomisinin 2024 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre büyüme oranı %0,2 olmuştur. Böylelikle, Avustralya ekonomisi üst üste 11 çeyrek dönem boyunca pozitif büyüme kaydetmiş olmaktadır. Diğer taraftan, Avustralya ekonomisinin 2023-24 finansal yılında büyüme oranı %1,5 olarak gerçekleşmiş olup söz konusu büyüme oranı, salgın dönemi dışında, 1991-92 finansal yılından bu yana en düşük yıllık büyüme oranı olarak kayıtlara geçmiştir.

2024 yılının ikinci çeyreğinde, hanehalkı tüketim harcamaları, ihtiyari harcamalardaki düşüşe bağlı olarak, büyümeye -0,4 puan katkı yapmıştır. Hanehalkı ihtiyari tüketim harcamalarındaki düşüş ağırlık olarak hizmetler sektörü kaynaklı olurken en yüksek oranlı düşüşler “ulaştırma hizmetleri” (-%4,4) ve “otel, restoran ve kafe” (-%1,5) sektörlerinde yaşanmıştır. Diğer taraftan, söz konusu dönemde “mobilya ve eşyası” harcamaları %4,0 artış ile ihtiyari harcamalara en yüksek oranlı katkıyı yapmıştır. Bunun yanında, söz konusu dönemde, kamu tüketim harcamalarının büyümeye katkısı, ağırlıklı olarak sağlık hizmetlerine bağlı sosyal transferlerdeki ve kamu işgücü harcamalarındaki artışla birlikte, +0,3 puan olmuştur. Bununla birlikte, söz konusu dönemde, özel sektör yatırım harcamalarının -0,1 puan katkısının kamu yatırım harcamalarının +0,1 puan katkısı ile telafi edilmesiyle birlikte yatırım harcamalarının büyümeye katkısı nötr olmuştur. Net ihracat ise, ihracatta %0,5 artış ve ithalatta %0,2 düşüşe bağlı olarak çeyrek dönem büyümesine +0,2 puan katkı yapmıştır. İhracat gelirlerindeki artışta uluslararası öğrenci harcamalarındaki artış, ithalat giderlerindeki düşüşte ise makine ve endüstriyel ekipman ithalatındaki gerileme etkili olmuştur.

Genel itibarıyla bakıldığında, büyüme oranının daha mütevazı seviyelere gerilemesi, pandemi sonrası hızlı toparlanmanın baz etkisine ve hanehalkı yaşam maliyetlerindeki artışa bağlı olarak gerçekleşmiştir. Hanehalkı bütçesindeki yükün artışında ise, hammadde ve enerji fiyatlarındaki yükseliş ile Avustralya Merkez Bankası RBA'in (Reserve Bank of Australia- Avustralya Merkez Bankası) 2022 yılı Mayıs ayında başladığı faiz artırım politikası etkili olmuştur.

Yukarıda değinildiği üzere, Avustralya ekonomisinin salgın döneminde gösterdiği güçlü performansın en önemli belirleyicisi RBA tarafından uygulanan genişlemeci para politikası olmuştur. RBA tarafından belirlenen gösterge faizi 2022 yılının Mayıs ayına kadar %0,10 seviyesine kadar düşürülmüştür. Buna paralel olarak sağlanan güçlü büyüme performansının sonucunda Avustralya’da işsizlik oranı 2022 yılında son 50 yılın en düşük seviyesine gerilemiş olup en güncel dönem olan 2024 yılının Eylül ayında mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı %3,9 olarak açıklanmıştır.

Öte yandan, gerek RBA’in uyguladığı genişlemeci para politikasının yarattığı güçlü iç talebin gerekse başta uluslararası tedarik zinciri sorunları ve hammadde fiyat artışları olmak üzere ülke dışı koşulların etkisiyle Avustralya’da tüketici fiyatları enflasyonu 2022 yılında artış eğilimine girmiştir. Bu çerçevede, Avustralya’da enflasyon oranı 2022 yılının sonunda %8,4 ile yakın geçmişin en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Buna bağlı olarak, RBA, Covid-19 sürecinde uyguladığı genişlemeci para politikasını terk ederek faiz oranını kademeli olarak arttırmaya başlamış ve Kurul’un 2022 yılı Mayıs ayıyla birlikte başlayan faiz artış politikası sonucunda faiz oranı kademeli olarak yükseltilmiş ve 2023 yılının Kasım ayında %4,35’e ulaşmıştır. Bunun yanında, faiz artışı politikaları sonucunda ekonominin soğumaya başlamasıyla birlikte enflasyon oranı 2024 yılı Ağustos ayı itibarıyla %2,7 seviyesine gerilemiştir.

RBA, 2023 yılı Kasım ayı toplantısındaki faiz artış kararından sonra 2024 yılı Eylül ayına kadar olan toplantılarda politika faizini %4,35 olarak sabit tutmuştur. Bu çerçevede, RBA 2024 yılı Eylül ayı toplantısında, enflasyonun 2022 yılında ulaştığı zirveye oranla kayda değer seviyede gerilemekle birlikte henüz hedef aralık olan %2-3 seviyesinin üzerinde seyrettiğini kaydetmiştir. RBA, manşet enflasyonda yaşanan gerilemeye rağmen çekirdek enflasyonun 11 çeyrek üst üste hedef aralık ortalamasının üstünde seyrettiğine ve son bir yıl içinde sınırlı düzeyde gerilediğine vurgu yapmaktadır. Bu çerçevede, RBA, yılın ikinci yarısında tüketim harcamalarında bir artış beklemekle birlikte söz konusu artışın beklenenin altında kalmasını ve bunun da işgücü piyasası üzerinde kısıtlayıcı etkiler yaratmasını bir risk unsuru olarak değerlendirmektedir. Ayrıca, son bir buçuk yılda uygulanan faiz artırımı politikasının, toplam talep fazlası ve sıkı işgücü piyasası koşulları altında, özel sektörün fiyatlama ve ücret politikalarına ne ölçüde ve ne zaman yansıyacağı hususu bir başka belirsizlik unsuru olarak görülmektedir. Son olarak, RBA özellikle arz yönlü fiyat artışlarına yol açabilecek küresel belirsizlikleri de yakından takip etmektedir. Bu itibarla, RBA çekirdek enflasyonun 2025 yılında hedef aralık olan %2-3 seviyesine gerilemesini ve 2026 yılında %1,5 seviyesine düşmesini beklemektedir.

Avustralya ekonomisi ödemeler dengesinde cari işlemler hesabı, doğal kaynak ihracatçısı olan ülkenin ihracat kalemlerinin birim fiyatlarında artışa bağlı olarak, 2020 yılından 2022 yılı ikinci yarısına kadar fazla vermiştir. Bunun yanında, cari işlemler hesabı, 2024 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe 4,4 milyar AUD düşüşle 10,7 milyar AUD açık vermiştir. Söz konusu çeyrekte mal ve hizmet ihracatı 11,9 milyar AUD fazla verirken net birincil gelir hesabındaki 22,4 milyar AUD açık cari işlemler hesabında açık verilmesine yol açmıştır. Ayrıca, ilgili çeyrekte sermaye ve finans hesabı 9,2 milyar AUD fazla vermiştir. Avustralya’nın 2024 yılı dördüncü çeyrek sonu itibarıyla net uluslararası yatırım yükümlülüğü ise 741,3 milyar AUD olarak kaydedilmiştir.

Avustralya’da genel hükümet bütçesi 2023 yılının ikinci çeyreğinde 31,5 milyar AUD fazla verirken 2023 yılının üçüncü çeyreğinde 10,6 milyar AUD açık vermiştir. Genel hükümet bütçesi fazlası 2023 yılının son çeyreğinde 2,7 milyar AUD, 2024 yılının ilk çeyreğinde 4,5 milyar AUD ve 2024 yılının ikinci çeyreğinde 15 milyar AUD olmuştur. Bu çerçevede, 2024 yılının ikinci çeyreğinde kamu harcamaları GSYİH büyümesine 0,4 puan katkı yapmıştır.

2.3. Sektörel Gelişmeler

Avustralya ekonomisinin sektörel bazda dağılımı ve sektörlerin 2023 yılı ile 2024 yılı ikinci çeyrek payları ve büyüme oranları aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.

Tablo 3: Avustralya Ekonomisinin Sektörel Bazda Dağılımı ve Büyüme Oranları | Sektör | 2023 | 2024 2. Çeyrek Pay | Değişim | Pay | Değişim Madencilik | %15,5 | %0,8 | %15,3 | -%0,3 Sağlık Hizmetleri ve Sosyal Destek | %9,0 | %3,4 | %9,2 | %0,4 Profesyonel, Bilimsel ve Teknik Hizmetler | %8,2 | -%0,6 | %8,3 | %0,4 Finans ve Sigorta Hizmetleri | %7,9 | %0,9 | %7,9 | %0,2 İnşaat | %7,8 | %3,2 | %7,7 | %0,5 Kamu Yönetimi ve Güvenlik | %5,9 | %2,7 | %6,0 | %0,6 İmalat | %6,0 | -%0,5 | %6,0 | %0,7 Ulaşım, Posta ve Depo Hizmetleri | %5,4 | %7,4 | %5,4 | %0,6 Eğitim | %5,2 | %1,7 | %5,2 | %0,6 Perakende Ticaret | %4,6 | -%0,8 | %4,5 | -%0,3 Toptan Ticaret | %4,1 | -%0,5 | %3,9 | %0,0 İdare ve Destek Hizmetleri | %3,9 | %3,3 | %3,9 | %0,8 Konut Kiralama ve Emlakçılık Hizmetleri | %3,1 | %2,3 | %3,2 | %0,4 Tarım | %3,1 | %13,5 | %3,1 | -%0,2 Medya ve Telekomünikasyon | %2,8 | %8,4 | %2,9 | %1,6 Konaklama ve Gıda Hizmetleri | %2,6 | %7,0 | %2,5 | -%0,3 Elektrik, Gaz, Su ve Atık Hizmetleri | %2,2 | %0,4 | %2,2 | %1,3 Diğer Hizmetler | %1,8 | %5,8 | %1,8 | %0,6 Sanat ve Rekreasyon | %0,8 | %1,8 | %0,9 | -%0,7 Toplam | %100,0 | %2,3 | %100,0 | %0,1

Buna göre, Avustralya ekonomisinde en önemli büyüklüğe sahip olan sektör olan madencilikte 2023 yılında %0,8 oranında büyüme yaşanmıştır. 2023 yılında başlıca diğer sektörlerden sağlık hizmetleri ve sosyal destek sektörü %3,4, inşaat sektörü %3,2 ve tarım sektörü %13,5 oranında büyüme kaydetmiştir. Bunun yanında, pandemi kaynaklı kısıtlamaların gevşemesine bağlı olarak söz konusu yılda ulaşım, posta ve depo hizmetleri ile konaklama ve gıda hizmetleri sektörlerinin de önemli düzeyde büyüme gösterdiği dikkat çekmektedir. Diğer taraftan, 2024 yılında Avustralya ekonomisinin soğumaya başlamasıyla birlikte 2024 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre sektörel bazda belirli sektörde gerileme yaşandığı ve büyüme gösteren sektörlerin de mütevazı oranlarda büyüdüğü gözlenmektedir.

Bunun yanında, Avustralya ekonomisinde sektörel hasılaların 2024 yılı Ağustos ayı istatistikleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Buna göre, 2024 yılının Ağustos ayında, aylık bazda 13 sektörden yedisinin hasılasında düşüş olduğu, en yüksek oranlı düşüşlerin %3,5 ile madencilik ve %2,9 medya ve telekomünikasyon sektörlerinde, en yüksek oranlı artışların ise %1,5 ile diğer hizmetler, %1,3 ile inşaat ve %1,2 ile elektrik, gaz, su ve atık hizmetleri sektörlerinde yaşandığı görülmektedir. Yıllık bazda incelendiğinde ise madencilik hariç tüm sektörlerde hasıla artışı olduğu gözlenmektedir.

Bunun yanında, 2024 yılı Ağustos ayında Avustralya genelinde perakende harcamalar bir önceki aya göre %0,7, 2023 yılının Ağustos ayına göre ise %3,1 oranında artmıştır. 2024 yılının Ağustos ayında mevsim etkisinden arındırılmış toplam perakende harcamalar 36,4 milyar AUD olarak kaydedilmiştir. Aşağıdaki tabloda perakende harcamaların sektörel bazda aylık değişim oranları gösterilmektedir.

Perakende harcamaların aylık değişimi sektörel bazda incelendiğinde, en yüksek artışların department stores ile giyim, ayakkabı ve kişisel aksesuarlar harcamalarında yaşandığı görülmektedir.

Aşağıdaki grafikte ise Avustralya’da e-ticaret perakende harcamalarının gelişimi gösterilmektedir.

Avustralya’da e-ticaret harcamaları, Covid-19 süreciyle birlikte kayda değer seviyede artış kaydetmiştir. 2022 yılında salgın tedbirlerinin hafifletilmesiyle birlikte e-ticaret harcamalarında yatay bir seyir görülse de e-ticaret pazarı canlılığını korumaya devam etmektedir. Mevsim etkisinden arındırılmış e-ticaret perakende harcamaları 2024 yılının Ağustos ayında bir önceki aya göre %1,1 oranında düşüşle 4,1 milyar AUD olarak kaydedilmiştir. E-ticaret harcamaları yıllık bazda ise %13,3 oranında artış göstermiştir.

Aşağıdaki tabloda, Avustralya’da 2022 ve 2023 yıllarında tamamlanan bina ve altyapı/mühendislik inşaatlarının değeri gösterilmektedir.

Tablo 4: Avustralya’da Tamamlanan Bina ve Altyapı/Mühendislik İnşaat Değerleri | Milyar AUD | 2022 | 2023 | Yıllık Değişim | 2024 1. Çeyrek | 2024 2. Çeyrek | Dönemsel Değişim Bina İnşaatları | 132,7 | 137,6 | %3,7 | 33,9 | 33,8 | -%0,3 Özel Sektör | 114,8 | 119,0 | %3,7 | 29,3 | 29,3 | %0,0 Kamu | 17,9 | 18,6 | %3,8 | 4,6 | 4,5 | -%1,8 Altyapı/Mühendislik İnşaatları | 103,7 | 120,5 | %16,1 | 31,0 | 31,1 | %0,5 Özel Sektör | 57,3 | 66,2 | %15,5 | 16,7 | 16,6 | -%0,7 Kamu | 46,4 | 54,3 | %16,9 | 14,2 | 14,5 | %1,9 Toplam | 236,4 | 258,0 | %9,1 | 64,9 | 64,9 | %0,1

Buna göre, Avustralya’da yıllık 250 milyar AUD düzeyini aşan inşaat sektöründe tamamlanan yatırımların değerinin 2023 yılında 2022 yılına göre %9,1 oranında arttığı görülmektedir. İnşaat sektöründe özel sektör yatırımlarının ağırlığı daha fazla olsa da 2023 yılında tamamlanan inşaatların değerinde yaşanan artışta kamu yatırımları da etkili olmuştur. Öte yandan, inşaat sektöründe 2024 yılının ikinci çeyreğinde tamamlanan yatırımların bir önceki çeyreğe göre %0,1 oranında artışla önemli ölçüde yavaşladığı görülmektedir. İnşaat sektöründe bu dönemde yaşanan cüzi artışta kamu altyapı yatırımları etkili olmuştur.

Temel ekonomik göstergelerin yanı sıra dönemsel gelişmelere bakıldığında Hindistan ve Çin ile ilişkilere dair birtakım gelişmelerin dikkat çektiği görülmektedir. Avustralya-Hindistan Ekonomik İşbirliği ve Ticaret Anlaşması (Australia-India Economic Cooperation And Trade Agreement-ECTA) 29 Aralık 2022 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Müzakerelerine 2011 yılında başlanan Anlaşma ile, taraflar arasında gümrük vergilerinde önemli düzeyde tavizler uygulanmaya başlanmıştır.

Bu çerçevede, Hindistan’ın Avustralya'dan ithalatında ilk aşamada ürünlerin %85’inde gümrük vergileri sıfırlanmıştır. Söz konusu ürünler arasında, Avustralya'nın en önemli ihracat kalemlerinden olan yün, canlı hayvan, arpa, yulaf gibi ürünler yer almaktadır. Bunun yanında, fıstık, avokado, meyveler ve deniz ürünlerinin yer aldığı %5’lik ürün grubunda gümrük vergilerinde ise, 6 yıl içinde sıfırlanmak üzere, indirime gidilmiştir.

Buna karşılık, Avustralya'nın Hindistan'dan ithalatında, %5 düzeyinde gümrük vergisine tabi olan tekstil, deri, mobilya, mücevherat ve makina sektörlerinin içinde yer aldığı birçok sektörde gümrük vergileri kaldırılmıştır.

Bunun yanında, Anlaşma kapsamında Hindistan'da 85'in üzerinde hizmet ve alt hizmet sektöründe Avustralya hizmet sektörleri kısmi veya tam muafiyet hakkı kazanmıştır. 31 adet hizmet ve alt hizmet sektöründe ise Hindistan Avustralya'ya “en iyi muamele” imkanı tanımıştır.

Ayrıca, Anlaşma çerçevesinde Avustralya Hindistan'dan eğitim amaçlı gelen öğrencilere eğitim sonrasında ülkede çalışma imkanlarının teşviki için özel bir program uygulayacaktır.

ECTA'nın ilerleyen süreçte taraflar arasında dijital ticaret, kamu alımları gibi alanları kapsayacak şekilde Kapsamlı Ekonomik İşbirliği Anlaşmasına genişletilmesi amaçlanmaktadır.

Anlaşmaya ilişkin Avustralya Ticaret ve Turizm Bakanlığı sitesinde yer alan açıklamaya, https://www.trademinister.gov.au/minister/don-farrell/media-release/trade-deal-unlocks-access- india adresinden erişilmesi mümkün bulunmaktadır.

Diğer yandan, Avustralya ile Çin arasındaki diplomatik ilişkiler, önceki Avustralya hükümeti tarafından 2020 yılında Covid-19 virüsünün yayılımının Çin bağlantısına yönelik uluslararası bir soruşturma yapılması yönünde yaptığı açıklamalarla başlayan süreçle birlikte gerilim kazanmıştır. Bu çerçevede, Çin’in Avustralya’dan kömür, et, şarap gibi bir dizi ürünün ithalatına getirdiği kısıtlamalar ile kriz ekonomik ve ticari ilişkilere de yansımış ve iki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler donma noktasına gelmiştir. Bu dönemde Çin Avustralya’nın uluslararası ticaretinde en önemli partner olmayı sürdürmesine rağmen belli ürün kalemlerinde Avustralya’daki alıcılar Çin’den diğer tedarik kaynaklarına yönelme yönünde arayışlara girmişlerdir.

Öte yandan, Avustralya’da yeni hükümetin göreve başlamasının ertesinde taraflar diplomatik ilişkilerin yumuşatılabileceği yönünde mesajlar vermeye başlamıştır. Bu çerçevede ilk olarak, iki ülke dışişleri bakanları 8 Temmuz 2022 tarihinde uzun süre sonra ilk kez bir araya gelmiştir. Takip eden süreçte, Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping Kasım ayında gerçekleştirilen G-20 zirvesinde görüşmüş olup bu iki ülke arasında liderler seviyesinde altı yıl sonra ilk görüşme olmuştur. Son olarak, Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong, Aralık ayında ticari yaptırımları görüşmek üzere Pekin’i ziyaret etmiştir.

Tüm bu gelişmelerin sonucunda, Çin Avustralya’dan kömür ithalatında 2020 yılından beri uygulamakta olduğu yasağı kaldırma kararı almıştır. Söz konusu yasağın kaldırılmasında, taraflar arasında iyileşme gösteren diplomatik ilişkilerin yanında, Rusya-Ukrayna savaşıyla birlikte ortaya çıkan kömür tedarik sorunlarının Çin çelik üreticileri üzerinde yarattığı baskı da etkili olmuştur. 2024 yılı içerisinde farklı ürün gruplarında bazı teknik engellerin Avustralya lehine kaldırılması söz konusu olmuştur.

Avustralya ile Çin arasındaki ikili ticari ilişkilere Raporun “Avustralya Dış Ticareti” başlıklı dördüncü bölümünde detaylı olarak değinilmektedir.

3. AVUSTRALYA PAZARININ GENEL ÖZELLİKLERİ

2023 yılı verilerine göre 1,7 trilyon ABD Doları Gayri Safi Yurt İçi Hasıla ile dünyanın en büyük 13’üncü ekonomisi konumunda olan Avustralya’da kişi başı milli gelir ise 65 bin ABD Doları düzeyindedir. Ülkenin GSYİH’nin yaklaşık %50’sini hanehalkı tüketim harcamaları oluşturmaktadır.

Dil öğrenmek ve çalışmak amacıyla ülkeye göç eden genç nüfus, nüfusun yaşlanma sürecini yavaşlatan önemli bir faktördür. Bununla birlikte, 65 yaş üstündeki kişilerin sayısının düzenli olarak artması, sağlık ürünleri ve hizmetlerine, ev ile ilgili bakım hizmetleri ve konaklama ile ilgili söz konusu yaş grubunun taleplerinin artmasına neden olmaktadır.

Avustralya’nın, coğrafi olarak izole olmasına ve göreceli olarak az bir nüfusa sahip olmasına rağmen, GSYİH seviyesi, yüksek kişi başı milli geliri ve hızlı büyüyen ekonomisi ile cazip bir pazar olmayı sürdüreceği öngörülmektedir.

Avustralya piyasasına arz edilecek tüm ithal ürünlerin ilgili mevzuatına uygun olmasından ithalatçı sorumlu bulunmaktadır. Pazara girişte herhangi bir teknik engelle karşılanmaması için ürünün tabi olduğu standartlar ile teknik düzenlemeler konusunda ithalatçıdan detaylı bilgi istenmeli veya bu raporun ekinde yer alan ilgili kurumların web sitelerinden detaylar kontrol edilmelidir.

Ayrıca, diğer ülkelere olan coğrafi uzaklık nedeniyle Avustralyalılar aldıkları ithal ürünlerin kaliteli olması yanında, ihracatçıdan belirli süre için ürün garantisi, eğitim, ilan ve promosyon için destek beklemektedirler. Ticari ilişkilerde ürünlerin ve yedek parçaların zamanında teslimi, alıcıya verilen tüm taahhütlerin zamanında yerine getirilmesi çok önemli görülmektedir.

3.1. Dağıtım Kanalları

Dağıtım kanalları doğrudan satış, distribütör veya acente kullanımı veya doğrudan yatırımlar yoluyla oluşturulabilir.

Avustralya’ya ürünlerini pazarlamak isteyen firmalar genellikle acenteler, distribütörler, franchise yapanlar veya lisans kullanıcısı firmalarla iş birliği yapmaktadırlar.

Acenteler: Acente veya temsilciler yabancı şirket adına iş yaparlar ve alım anlaşmaları için aracı olurlar. Birçok halde, bir satış acentesinin şartları müzakere etmeye veya bir satış kontratını sonuçlandırmaya yetkisi yoktur. Acente, kontratı yabancı firmaya (ihracatçı) yollar, firma da kontratı kabul eder veya reddeder. Ancak, acente yabancı bir firma satış temsilcisi olarak kabul edildiği için acentelik mevzuatına göre yabancı firma, acentesinin yaptığı eylemlerden sorumludur.

Acenteler yabancı bir firma ile acentelik anlaşması imzalayınca ana şirketin talimatlarına uyma, çıkarlarını koruma ve düzgün muhasebe tutmak dahil birçok vazife ve sorumluluğun altına girerler. Acente, hizmetlerinin karşılığını alma ve işine usulsüz son verilmesi halinde alacaklarının ve uğradığı kayıpların tazmin edilmesi hakkını mahfuz tutar. Ancak, Avustralya mevzuatında tazminat için bir emsal yoktur. Taraflar, sözleşmenin sona erdirilmesi için belli hususları sözleşmeye derç edebilirler. Her iki taraf da sözleşmenin sona erdirileceği konusunda makul bir süre içinde birbirlerine haber verirlerse sözleşmeyi sorunsuz sona erdirebilirler. Her ne kadar “makul süre” için herhangi bir belirli süre bulunmuyorsa da hakimler, makul sürenin verilip verilmediğine, kontratın özelliğini ve yürürlükte kaldığı süreyi göz önünde bulundurarak karar vermektedirler.

Distribütörler: Distribütör bağımsız bir şirket gibi çalışır. Ürünleri yabancı firmadan satın alır ve toptancılara ve/veya perakendecilere bunların dağıtımını yapar. Genel olarak yabancı şirket, distribütörün rakip ürünleri satmasını engelleyemez. Ancak, distribütörler yabancı firmanın acentesi olarak kabul edilmediği için yabancı firma onun eylemlerinden sorumlu tutulmaz.

Avustralyalı distribütörler için yabancı bir firmanın ürünlerini bir coğrafi bölgede pazarlamak amacıyla münhasır hak talep etmek normal bir uygulamadır. Bu hak, pazarın coğrafi büyüklüğünden dolayı genelde birkaç eyalet, hatta bazen tüm ülke için talep edilebilmektedir. Taraflar, bir sözleşme kaleme alırken Avustralya veya bir başka ülke kanunları arasında tercih yapabilirler. Ancak, yabancı bir kanunun seçilmesi Avustralya kanununun zorunlu hükümlerinin uygulanmasına engel değildir. Kanun şartı olmadan Avustralya Mahkemeleri acente veya distribütörün çalıştığı yerin kanununu (Avustralya federal kanunu veya ilgili Eyalet veya yerel kanun) uygulayabilir.

Franchising: Bu yöntem son yıllarda gelişen bir pazara giriş şekli olmuştur.

Ortak Yatırımlar: Avustralya firmalarıyla ortak yatırım yoluyla iş birliğine gidilebilir.

Ortak yatırım Avustralya’da olabileceği gibi, Türkiye veya üçüncü bir ülkede de olabilir.

Lisans Alma: Genelde Avustralya’da lisans alanında çok az kanuni ve idari yükümlülük vardır. Patentlerin, copyrightların ve diğer kanuni hakların özel lisanslarını almak için belirli formalitelerin yerine getirilmesi gerekmektedir. Ticari Marka Kanunu (the Trade Mark Act) lisans alanların veya kanunda belirtildiği şekliyle “kullanıcıların” kaydolmalarını öngörmektedir.

Bir lisans anlaşması şunları ihtiva etmelidir;

• Verilen lisansın türü,

• İzin verilen bölge,

• Lisans ücreti veya royalty,

• Lisans alanın görevleri ve yükümlülükleri,

• Söz konusu teknolojinin kullanılacağı saha ve süresi,

• Kalite kontrolünün devamlılığı,

• Lisans alan tarafından yapılan yenilikler ve geliştirmelerin mülkiyet hakları,

• Garantiler ve sorumluluklar,

• Teknik yardım ve gizlilik,

• Alt-lisanslar ve görevlendirme ile lisansın sona erme şartları.

Lisans anlaşması yapmadan önce her iki taraf da lisans verilecek ürün veya hizmetin Avustralya’da başka bir şirket adına kayıtlı olup olmadığını tespit etmelidir.

3.2. Fikri Sınai Mülkiyet Hakları

IP Australia, ülkenin fikri, sınai mülkiyet haklarını icra eden kurumudur. http://www.ipaustralia.gov.au adresinden kurum faaliyetleri ile ilgili olarak detaylı bilgi alınabilmektedir. Kurum, fikri, sınai mülkiyet haklarını düzenleyerek, yeni fikir ve icatlara yönelik ülkede daha fazla yatırımı yapılmasını amaçlamaktadır.

Genelde Avustralya’da lisans alanında çok az kanuni ve idari yükümlülük bulunmaktadır. Patentlerin, “copyright”ların ve diğer kanuni hakların özel lisanslarını almak için belirli formalitelerin yerine getirilmesi gerekmektedir.

Ticari Marka Kanunu (the Trade Marks Act) lisans alanların veya kanunda belirtildiği şekliyle kullanıcıların kaydolmalarını zorunlu kılmaktadır. Bir lisans anlaşmasının; verilen lisansın türü, izin verilen bölge, lisans ücreti veya telif hakkı, lisans alanın görevleri ve yükümlülükleri, söz konusu teknolojinin kullanılacağı saha ve süresi, kalite kontrolünün devamlılığı, lisans alan tarafından yapılan yenilikler ve geliştirmelerin mülkiyet hakları, garantiler ve sorumluluklar, teknik yardım ve gizlilik, alt-lisanslar ve görevlendirme ile lisansın sona erme koşullarını ihtiva etmesi gerekmektedir. Lisans anlaşması yapmadan önce her iki tarafın, lisans verilecek ürün veya hizmetin Avustralya’da başka bir şirket adına kayıtlı olup olmadığını araştırması gerekmektedir.

3.3. Tüketici Eğilimleri

Ülkede son 10-15 yıldır tüketim harcamalarında önemli bir artış yaşanmaktadır. Önümüzdeki dönemde de tüketimin yavaş ama düzenli olarak artacağı, küresel ekonomik sorunlardan daha çok etkilenmiş olan diğer gelişmiş ülkelerle karşılaştırıldığında Avustralya’nın daha sağlam duracağı ve yabancı yatırımcılar için cazip bir ülke olmaya devam edeceği tahmin edilmektedir. Son yıllarda Avustralya'nın en hızlı büyüyen sektörleri, finansal hizmetler, madencilik, çevrimiçi alışveriş, altyapı ve inşaattır. Avustralya'nın özellikle Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika’dan göç almasının en önemli sebebi; iklim ve yüksek yaşam standardına sahip olmasıdır.

Bu bölgelerden gelen yüksek gelir grubundaki bireyler, Avustralya’da ev, ev eşyaları ve otomobil tüketimini arttırmakta ve böylece kendi geleneksel alışkanlıklarını bu ülkeye taşıyarak farklı sektör üreticileri için bir fırsat yaratmaktadır.

Avustralya’da önümüzdeki dönemlerde aşağıda bahsedilen tüketici eğilimlerinin geçerli olacağı düşünülmektedir: Satın alma kararı, esas olarak Avustralya'daki fiyat faktörü ile belirlenir. Aynı zamanda, Avustralyalıların kaliteye olan ilgileri, medya ve reklamların yarattığı trend, yeni markaların artan etkisi ve “etnik” ürünler, özellikle yabancı markalar için ülkeyi popüler kılmaktadır. Son yıllarda tüketim harcamalarındaki artışın da etkisiyle, markalar ülkede yatırım yapmaya hâlâ devam etmektedir. Tüketicilerin yaklaşık %25’i “yaşam tarzı” oluşturmak için harcama yapmaya hala istekliyken, orta yaşlı Avustralyalılara göre gençler harcamalarını kısmaya pek eğilimli görünmemektedir. Amerikan pazarına girmek isteyen firmalar için Avustralya pazarı pilot pazar olarak görülebilir. Amerika ve Avustralya’nın tüketim kalıpları çok benzerken firmalar tarafından Avustralya’ya yapılacak yatırım Amerika’dan daha sınırlı olacaktır ve Amerikan pazarına girmeden önce bir prova niteliği taşıyacaktır.

3.4. Perakende Ticaret

Avustralya’da perakende ticaret harcamaları 2023 yılında 282,7 milyar ABD Doları olarak gerçekleşirken 2024 yılı Ocak-Eylül döneminde 214,9 milyar ABD Dolarına yaklaşmıştır. Perakende ticaret harcamalarının kategori bazında dağılımı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.

| Tablo 5: Avustralya Perakende Ticaret Harcamaları | | Perakende Ticaret Harcamaları (Milyon ABD Doları) | 2022 | 2023 | 2024 (Ocak-Eylül) Gıda | 111.644 | 112.018 | 85.661 Süpermarketler ve Marketler | 91.604 | 92.567 | 70.810 Diğerleri | 20.040 | 19.451 | 14.851 Ev Eşyası | 50.224 | 46.256 | 34.317 Diğer Perakende | 44.619 | 43.099 | 33.529 "Department Stores" | 15.224 | 15.086 | 11.296 Diğerleri | 29.395 | 28.013 | 22.233 Kafeler ve Restoranlar | 40.337 | 42.548 | 32.199 Giyim ve Ayakkabı | 24.102 | 23.705 | 13.873 Toplam | 286.156 | 282.719 | 214.981 Kaynak: Avustralya İstatistik Bürosu | | |

Buna göre, Avustralya’da perakende ticaret harcamalarında ilk sırayı yıllık 112 milyar ABD Doları ile “gıda” kategorisinin aldığı, bu kategoride yapılan harcamaların büyük kısmının ise yıllık 92 milyar ABD Doları ile “süpermarket ve market” harcamalarından oluştuğu ve bu kalemin toplam perakende harcamaların %32’sini oluşturduğu görülmektedir. “Diğer Perakende” altında sınıflandırılan “department stores” harcamalarının ise 2023 yılında 15 milyar ABD Doları ile toplam harcamalardan %5,3 düzeyinde pay aldığı gözlenmektedir. Bu çerçevede, Avustralya pazarında “süpermarket ve market” harcamaları hacim itibarıyla ülkemiz ihraç ürünleri için oldukça önemli bir potansiyel barındırmaktadır.

Tablo 6: Zincir Süpermarketlerin Piyasa Payları | Süpermarket | Pay Woolworths | %37,1 Coles | %27,9 ALDI | %9,5 IGA (Metcash) | %6,9 Costco | %2,8 Diğer Marketler | %15,8 Kaynak: IBIS World |

IBIS World sektör raporunda Avustralya’da faaliyet gösteren zincir süpermarketlerin piyasa payları yer almakta olup bu oranlar Tablo-6’da gösterilmektedir. Söz konusu rapora göre, süpermarketler ile marketlerin 2022 yılı cirosu 125 milyar Avustralya Doları (yaklaşık 86 milyar ABD Doları) olarak tahmin edilmektedir. Bunun yanında “süpermarket ve market” harcamalarının ürün grubu bazında dağılımı ise aşağıda yer almaktadır.

Tablo 7: Avustralya’da Süpermarket Harcama Kalemleri | Kategori | Pay Kuru ve Paketlenmiş Gıda | %24,8 Yaş Meyve ve Sebze | %18,6 Et Ürünleri | %18,4 Tuvalet, Banyo ve Sağlık Ürünleri | %13,6 Tütün Ürünleri | %6,7 Unlu Mamuller | %6,1 Süt ve Süt Ürünleri | %6,0 İçecekler | %5,8 Toplam | %100 Kaynak: IBIS World |

Bu kapsamda, “süpermarket ve market” harcamalarının en önemli kalemini %24,8 pay ile “kuru ve paketlenmiş gıda” oluşturmaktadır. Kuru gıda, özellikle kurutulmuş meyveler, ülkemizin halihazırda Avustralya’ya en önemli ihracat kalemlerinden birini oluşturmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Avustralya’nın ülkemizden 2023 yılında yenilen meyveler ve sert kabuklu meyveler ithalatı 73,14 milyon ABD Doları seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu itibarla, gerek pazardaki mevcut konumumuz gerekse Avustralya süpermarket ve market harcamalarında söz konusu kalemin büyüklüğü göz önüne alındığında, kuru meyvelerde Avustralya’ya mevcut ihracatımızın arttırılması için önemli bir potansiyel bulunmaktadır. Ayrıca, Avustralya piyasasında özellikle A grubu tüketicilerin son yıllarda “organik” ve “sağlığa yararlı” besinlere yönelik güçlü bir eğilimi olduğu bilinmekte olup sektörde faaliyet gösteren ihracatçı firmalarımızın bu ihtiyaçları hedefleyecek şekilde reklam, tanıtım ve pazarlama faaliyetlerine yönelmesinde fayda bulunmaktadır.

3.5. Kamu İhaleleri

Avustralya İhale Sistemi üzerinden (www.tenders.gov.au) açılan ihaleler kamuya açık ve şeffaf olarak takip edilebilmektedir. Altyapı harcamalarının önemli bir kısmı merkezi hükümet tarafından değil eyaletler tarafından gerçekleştirilmekte olup, söz konusu ihalelere ilişkin bilgilere aşağıda belirtilen resmi internet sitelerinden ulaşılabilmektedir.

Viktorya (VIC) | www.tenders.vic.gov.au Yeni Güney Galler (NSW) | www.tenders.nsw.gov.au Batı Avustralya (WA) | www.tenders.wa.gov.au Güney Avustralya (SA) | www.tenders.sa.gov.au Northern Territory (NT) | https://tendersonline.nt.gov.au/Tender/List/#!/Current Queensland (QLD) | https://qtenders.epw.qld.gov.au/qtenders/ Tazmaya (TAS) | www.tenders.tas.gov.au Kanberra (ACT) | http://www.procurement.act.gov.au/

Avustralya Federal Hükümeti tarafından ise, federal, eyalet ve yerel hükümetlerce planlanan büyük ölçekli altyapı projeleri hakkında bilgi vermek amacıyla National Infrastructure Construction Schedule (NICS) isimli bir web sitesi www.nics.gov.au oluşturulmuştur.

Ayrıca, hem Avustralya hem de Yeni Zelanda’daki büyük alt yapı projelerini ve ihale süreçlerini takip etmek açısından ANZIP web sayfası (https://infrastructurepipeline.org/) önemli bir kaynak olarak kullanılabilir.

4. AVUSTRALYA DIŞ TİCARETİ

4.1. Avustralya’nın Genel Ekonomik Görünümü

Avustralya, ihracatının yaklaşık üçte birini Çin’e yapmaktadır. Çin, Avustralya’nın, başta madencilik ürünleri olmak üzere, en büyük ihracat pazarıdır. Avustralya’nın Çin’e ihracatında kömür ihracatı önemli yer tutmaktadır. Diğer yandan, Çin ekonomisindeki büyümenin yavaşlaması ve AB ekonomisindeki zayıflama, Asya bölgesi ve Avustralya ekonomisindeki gelişimi olumsuz yönde etkilemektedir.

Avustralya Hükümeti, bu konjonktür içinde ihracat pazarlarını geliştirip çeşitlendirmeye çalışmakta; bu çerçevede özellikle Orta Doğu ülkelerine yönelik açılımlarını artırmaktadır. Bu çerçevede, Körfez İşbirliği Ülkeleri ile 2007’den bu yana STA görüşmeleri yürütmektedir. KİK ile sınırlı kalmadan, Fas’tan İran’a uzanan geniş bir coğrafyada tüm ülkelere erişebilmek adına, ülke odaklı pazara giriş stratejileri belirlemek için çalışmalar da sürmektedir.

Öte yandan, önümüzdeki beş yıl içerisinde, Avustralya’nın ticaret rejimini daha da serbestleştirmesi öngörülmektedir. Hâlihazırda, tekstil, ayakkabı ve giyim eşyası gibi hassas ürünler hariç olmak üzere ortalama %5 olan gümrük vergisi oranının daha da düşmesi öngörülmektedir.

Avustralya’nın ihracatında en önemli ürünler, taş kömürü, demir cevheri, doğalgaz, altın, ham petrol, buğday, işlenmemiş mineraller, çelik ürünleri, sığır eti ve alüminyumdur.

Ülkenin ithalatında en önemli ürünler, rafine petrol, binek otomobiller, cep telefonları, ticari taşıtlar, bilgi işlem makinaları, ham petrol, ilaçlar, vitaminler ve hormonlar, inşaat makinaları ve altındır.

Özet olarak bakıldığında, Avustralya’nın en çok ihracat yaptığı ülkeler sırasıyla, Çin (%35), Japonya (%13,9) ve Güney Kore (%7,3) olarak sıralanmaktadır. Ülkenin en çok ihracat yaptığı ürünler ise 26.01 GTP’li demir cevherleri, 27.01 GTP’li taş kömürü ve 27. 11 GTP’li doğalgazdır.

Avustralya’nın en çok ithalat yaptığı ülkeler sırasıyla Çin (%24,8), ABD (%11,8) ve Güney Kore (%6) olarak sıralanmakta olup en çok ithalat yaptığı ürünler ise gizli/açıklanmayan ürünler (demir çelikten oluşan eşya), binek otomobiller ve meyvelerdir.

Tablo 8 ve Tablo 9’da Avustralya’nın 2021, 2022, 2023 ve 2024 (Ocak-Ağustos) yıllarına ait toplam ihracat ve ithalatı ile Türkiye ile Avustralya arasındaki dış ticaret hacmine ilişkin verilere yer verilmektedir.

Tablo 8: Avustralya Ülkesinin Dış Ticaretinin Genel Görünümü | Ülkenin Toplam İhracatı | Türkiye'nin Ülkeden İthalatı | Türkiye Pay | Ülkenin Toplam İthalatı | Türkiye'nin Ülkeye İhracatı | Türkiye Pay | Türkiye-Ülke Arası Dış Ticaret Hacmi 2021 Yıllık | 344.256.869 | 876.777 | 0,25% | 247.343.308 | 987.708 | 0,40% | 1.864.485 2022 Yıllık | 412.817.644 | 1.029.686 | 0,25% | 289.182.118 | 1.054.747 | 0,36% | 2.084.433 2023 Yıllık | 370.791.224 | 863.126 | 0,23% | 274.895.098 | 1.010.343 | 0,37% | 1.873.469 2024 (I-VIII) | 228.304.037 | 523.707 | 0,23% | 188.001.481 | 803.798 | 0,43% | 1.327.506

Tablo 9: Avustralya Ülkesinin Aylık Dış Ticaretinin Görünümü | Aylar | 2023 Ülkenin Toplam İhracatı | 2024 Ülkenin Toplam İhracatı | 2023 Türkiye'nin Ülkeden İthalatı | 2024 Türkiye'nin Ülkeden İthalatı | 2023 Ülkenin Toplam İthalatı | 2024 Ülkenin Toplam İthalatı | 2023 Türkiye'nin Ülkeye İhracatı | 2024 Türkiye'nin Ülkeye İhracatı Ocak | 33.566.893 | 29.188.966 | 55.174 | 82.804 | 24.742.526 | 22.899.211 | 94.322 | 64.161 Şubat | 30.661.660 | 27.639.430 | 64.210 | 58.581 | 20.877.784 | 23.066.200 | 77.999 | 79.134 Mart | 34.689.772 | 29.349.868 | 95.415 | 106.633 | 23.194.654 | 22.888.573 | 91.303 | 131.950 Nisan | 29.857.451 | 27.044.880 | 43.832 | 65.118 | 20.534.873 | 22.689.388 | 72.915 | 118.151 Mayıs | 31.930.915 | 28.733.170 | 155.446 | 36.119 | 24.372.447 | 24.965.538 | 86.406 | 115.913 Haziran | 31.687.545 | 29.707.651 | 58.766 | 43.824 | 22.179.926 | 22.604.009 | 73.071 | 86.312 Temmuz | 28.949.056 | 27.766.832 | 81.178 | 88.095 | 22.952.447 | 25.266.999 | 77.666 | 102.568 Ağustos | 30.095.798 | 28.873.238 | 36.499 | 42.534 | 23.515.296 | 23.621.562 | 79.548 | 105.609 Eylül | | | | | | | | Ekim | | | | | | | | Kasım | | | | | | | | Aralık | | | | | | | | Toplam | 251.439.090 | 228.304.037 | 590.521 | 523.707 | 182.447.707 | 188.001.481 | 653.230 | 803.798

Para Birimi: | Bin Dolar ($) Kaynak: | Avustralya İstatistik Bürosu (http://www.abs.gov.au) Ataşelik Açıklaması: | Avustralya İstatistik Bürosu (AİB) dış ticaret istatistiklerini Avustralya Doları cinsinden açıklamakta olup, söz konusu istatistikler AİB'nin açıkladığı aylık kur ortalaması üzerinden ABD Doları'na çevrilmiştir.

Tablo 10: Avustralya Ülkesinin Dış Ticaretinin Görünümü (2023/Ürün Bazlı)-Milyon Dolar ($) | Ülkenin Dünyadan İthalatında İlk 10 Ürün STIC Rev 3 | Madde Adı | 2022 Yıllık | 2023 Yıllık | 2022/23 Değişim (%) 334 | Rafine Petrol | 36.818 | 33.684 | -8,5 781 | Binek Otomobiller | 19.193 | 24.084 | 25,5 782 | Ticari Taşıtlar | 9.668 | 11.784 | 21,9 764 | Telefon ve Aksamı | 11.630 | 11.550 | -0,7 752 | Bilgi İşlem Makinaları | 8.580 | 6.945 | -19,0 542 | Tedavide Kullanılan İlaçlar | 7.079 | 6.098 | -13,9 971 | Altın | 4.853 | 5.688 | 17,2 723 | İnşaat Makina ve Cihazları | 4.960 | 5.441 | 9,7 333 | Ham Petrol | 7.189 | 5.262 | -26,8 541 | Vitaminler, Hormonlar vb. | 6.239 | 5.224 | -16,3 Ülkenin Dünyaya İhracatında İlk 10 Ürün STIC Rev 3 | Madde Adı | 2022 Yıllık | 2023 Yıllık | 2022/23 Değişim (%) 281 | Demir Cevheri | 86.509 | 90.373 | 4,5 321 | Taş Kömürü | 98.824 | 68.311 | -30,9 343 | Doğalgaz | 62.310 | 49.470 | -20,6 971 | Altın | 16.331 | 18.804 | 15,1 278 | İşlenmemiş Mineral Maddeler-Diğer | 8.343 | 12.579 | 50,8 041 | Buğday | 10.045 | 9.347 | -6,9 333 | Ham Petrol | 10.018 | 7.610 | -24,0 011 | Sığır Eti | 7.124 | 7.602 | 6,7 988 | Gizli/Açıklanmayan Ürünler | 8.289 | 6.820 | -17,7 285 | Alüminyum Cevheri | 6.869 | 6.534 | -4,9 Uluslararası Standart Ticaret Sınıflaması, SITC Rev.3 |

Para Birimi: | Milyon Dolar ($) Kaynak: | Avustralya İstatistik Bürosu (http://www.abs.gov.au) Ataşelik Açıklaması: | Avustralya İstatistik Bürosu (AİB) dış ticaret istatistiklerini Avustralya Doları cinsinden açıklamakta olup, söz konusu istatistikler AİB'nin açıkladığı aylık kur ortalaması üzerinden ABD Doları'na çevrilmiştir.

Tablo 11: Avustralya-Türkiye Dış Ticaretinin Görünümü (2023/Ürün Bazlı)-Milyon Dolar ($) | Türkiye'nin Ülkeye İhracatında İlk 10 Ürün STIC Rev 3 | Madde Adı | 2022 Yıllık | 2023 Yıllık | 2022/23 Değişim (%) 988 | Gizli/Açıklanmayan Ürünler | 162,5 | 87,9 | -45,9 782 | Ticari Taşıtlar | 47,7 | 79,9 | 67,5 057 | Taze Meyvalar | 73,5 | 67,8 | -7,8 661 | Alçı Çimento vb.İnşaat Malzemeleri | 61,0 | 44,1 | 27,7 897 | Mücevherci Kuyumcu Eşyası | 42,7 | 42,1 | -1,4 845 | Diğer Giyim Eşyası | 32,3 | 29,6 | -8,3 679 | Dökme Demir, Demir, Çelik Borular, Bağlantı Parçaları | 3,2 | 29,4 | 818,7 842 | Kadın Giyim Eşyası | 24,3 | 25,5 | 4,9 722 | Traktörler | 20,7 | 24,7 | 19,3 056 | Kurutulmuş Sebzeler | 21,4 | 23,6 | 10,3 Türkiye'nin Ülkeden İthalatında İlk 10 Ürün STIC Rev 3 | Madde Adı | 2022 Yıllık | 2023 Yıllık | 2022/23 Değişim (%) 321 | Taş Kömürü | 705,8 | 510,2 | -27,7 263 | Pamuk | 176,0 | 96,0 | -45,4 054 | Sebzeler | 4,3 | 79,5 | 1.748,8 057 | Taze Meyvalar | 24,4 | 48,2 | 97,5 041 | Buğday | - | 23,2 | - 686 | Çinko,Alaşımları,İlk Mamulleri | 0,3 | 23,1 | 7.599,9 971 | Altın | 6,7 | 10,7 | 59,7 211 | Deri,Kösele Ve Kırpıntıları | 3,9 | 5,5 | 41,0 764 | Telefon Ve Aksamı | 2,5 | 5,2 | 108,0 727 | Hububat İşleme Makinaları,Cihazları | 1,4 | 3,9 | 178,6 Uluslararası Standart Ticaret Sınıflaması, SITC Rev.3 |

Para Birimi: | Milyon Dolar ($) Kaynak: | Avustralya İstatistik Bürosu (http://www.abs.gov.au) Ataşelik Açıklaması: | Avustralya İstatistik Bürosu (AİB) dış ticaret istatistiklerini Avustralya Doları cinsinden açıklamakta olup, söz konusu istatistikler AİB'nin açıkladığı aylık kur ortalaması üzerinden ABD Doları'na çevrilmiştir.

Tablo 12: Avustralya Ülkesinin Dış Ticaretinin Görünümü (2024/Ürün Bazlı)-Milyon Dolar ($) | Ülkenin Dünyadan İthalatında İlk 10 Ürün STIC Rev 3 | Madde Adı | 2023 (I-VIII) | 2024 (I-VIII) | 2023/24 Değişim (%) 334 | Rafine Petrol | 32.666 | 21.593 | -33,9 781 | Binek Otomobiller | 24.290 | 15.978 | -34,2 782 | Ticari Taşıtlar | 10.867 | 7.861 | -27,7 764 | Telefon Ve Aksamı | 10.610 | 6.859 | -35,4 752 | Bilgi İşlem Makinaları | 6.835 | 5.356 | -21,6 542 | Tedavide Kullanılan İlaçlar | 6.454 | 4.092 | -36,6 971 | Altın | 5.574 | 4.031 | -27,7 778 | Tarifenin Başka Yerinde Bulunmayan Elektrikli Makina, Cihaz,Alet,Eşyalar | 2.646 | 3.791 | 43,3 541 | Vitaminler, Hormonlar Vb. | 5.510 | 3.487 | -36,7 333 | Ham Petrol | 3.166 | 3.474 | 9,7 Ülkenin Dünyaya İhracatında İlk 10 Ürün STIC Rev 3 | Madde Adı | 2023 (I-VIII) | 2024 (I-VIII) | 2023/24 Değişim (%) 281 | Demir Cevheri | 58.465 | 56.936 | -2,6 321 | Taş Kömürü | 47.693 | 38.525 | -19,2 343 | Doğalgaz | 34.371 | 29.706 | -13,6 971 | Altın | 12.418 | 15.535 | 25,1 011 | Sığır Eti | 4.940 | 5.769 | 16,8 333 | Ham Petrol | 5.035 | 5.027 | -0,1 285 | Alüminyum Cevheri | 4.225 | 4.849 | 14,8 041 | Buğday | 7.774 | 4.237 | -45,4 988 | Gizli/Açıklanmayan Ürünler | 4.484 | 3.515 | -21,6 012 | Diğer Etler (Taze Dondurulmuş) | 2.682 | 3.037 | 13,2 Uluslararası Standart Ticaret Sınıflaması, SITC Rev.3 | | | |

Para Birimi: | Milyon Dolar ($) Kaynak: | Avustralya İstatistik Bürosu (http://www.abs.gov.au) Ataşelik Açıklaması: | Avustralya İstatistik Bürosu (AİB) dış ticaret istatistiklerini Avustralya Doları cinsinden açıklamakta olup, söz konusu istatistikler AİB'nin açıkladığı aylık kur ortalaması üzerinden ABD Doları'na çevrilmiştir.

Tablo 13: Avustralya-Türkiye Dış Ticaretinin Görünümü (2024/Ürün Bazlı)-Milyon Dolar ($) | Türkiye'nin Ülkeye İhracatında İlk 10 Ürün STIC Rev 3 | Madde Adı | 2023 (I-VIII) | 2024 (I-VIII) | 2023/24 Değ. (%) 782 | Ticari Taşıtlar | 53,1 | 134,4 | 153,1 988 | Gizli/Açıklanmayan Ürünler | 55,4 | 68,1 | 22,9 781 | Binek Otomobiller | 5,5 | 53,6 | 874,6 057 | Kurutulmuş Meyveler | 40,8 | 50,2 | 23 661 | Alçı Çimento Vb.İnşaat Malzemeleri | 26,3 | 29,3 | 11,4 772 | Elektrik Rezistansı,Baskılı Devreler,Elektrik Teçhizatı Aksam,Parçası | 19,4 | 22,7 | 17 679 | Dökme Demir, Demir, Çelik Borular, Bağlantı Parçaları | 14 | 20,1 | 43,6 056 | Kurutulmuş Sebzeler | 16,4 | 19,5 | 18,9 845 | Diğer Giyim Eşyası | 19,5 | 19,1 | -2,1 897 | Mücevherci Kuyumcu Eşyası | 26,6 | 18,6 | -30,1 Türkiye'nin Ülkeden İthalatında İlk 10 Ürün STIC Rev 3 | Madde Adı | 2023 (I-VIII) | 2024 (I-VIII) | 2023/24 Değ. (%) 321 | Taş Kömürü | 339,1 | 378,2 | 11,5 263 | Pamuk | 62,1 | 61,1 | -1,6 057 | Taze Meyvalar | 31,5 | 24,6 | -21,9 282 | Demir-Çelik Döküntü Ve Hurdaları | - | 19,5 | 988 | Gizli/Açıklanmayan Ürünler | 1,6 | 3,6 | 125 745 | Elektriksiz Diğer Makina Ve Aletler | 0,1 | 2,7 | 2.600 291 | Hayvansal Menşeli Ham Maddeler | 0,7 | 2,2 | 214,3 728 | Makinalar | 1,4 | 2,1 | 50 679 | Dökme Demir, Demir, Çelik Borular, Bağlantı Parçaları | 0,1 | 1,8 | 1.700 211 | Deri,Kösele Ve Kırpıntıları | 3,3 | 1,8 | -45,5 Uluslararası Standart Ticaret Sınıflaması, SITC Rev.3 | | |

Para Birimi: | Milyon Dolar ($) Kaynak: | Avustralya İstatistik Bürosu (http://www.abs.gov.au) Ataşelik Açıklaması: | Avustralya İstatistik Bürosu (AİB) dış ticaret istatistiklerini Avustralya Doları cinsinden açıklamakta olup, söz konusu istatistikler AİB'nin açıkladığı aylık kur ortalaması üzerinden ABD Doları'na çevrilmiştir.

Tablo 14: Avustralya Ülkesinin Dış Ticaretinin Görünümü (2022-2023/Ülke Bazlı)-Bin Dolar ($) | | Ülkenin Dünya İthalatında İlk 10 Ülke Sıra | Ülke Adı | 2022 YILI | 2023 YILI Değer | Pay % | Değer | Pay % 1 | Çin | 77.278.516 | 26,7 | 69.379.246 | 25,2 2 | ABD | 29.338.116 | 10,1 | 30.854.801 | 11,2 3 | Güney Kore | 18.688.685 | 6,5 | 17.470.146 | 6,3 4 | Japonya | 17.052.404 | 5,9 | 17.382.400 | 6,3 5 | Tayland | 12.040.652 | 4,2 | 12.807.615 | 4,6 6 | Malezya | 11.818.460 | 4,1 | 12.353.345 | 4,5 7 | Almanya | 11.419.567 | 3,9 | 11.987.643 | 4,4 8 | Singapur | 13.515.476 | 4,7 | 10.752.202 | 3,9 9 | Vietnam | 6.478.859 | 2,2 | 6.486.703 | 2,5 10 | İtalya | 6.408.337 | 2,2 | 6.353.663 | 2,3 Liste Toplamı | 204.039.072 | 70,5 | 195.827.764 | 71,2 32 | Türkiye | | | | Genel Toplam | | | | Ülkenin Dünya’ya İhracatında İlk 10 Ülke Sıra | Ülke Adı | 2022 YILI | 2023 YILI Değer | Pay % | Değer | Pay % 1 | Çin | 119.964.390 | 29,1 | 134.868.187 | 36,4 2 | Japonya | 79.979.569 | 19,4 | 57.171.435 | 15,4 3 | Güney Kore | 35.725.119 | 8,6 | 26.573.055 | 7,2 4 | Hindistan | 20.401.513 | 4,9 | 16.543.472 | 4,4 5 | Tayvan | 20.641.545 | 5,0 | 14.583.752 | 3,9 6 | ABD | 13.872.238 | 3,4 | 13.861.055 | 3,7 7 | Singapur | 13.123.232 | 3,2 | 11.326.998 | 3,1 8 | Yeni Zelanda | 8.905.626 | 2,1 | 8.267.288 | 2,2 9 | Vietnam | 9.556.066 | 2,3 | 7.828.384 | 2,1 10 | Endonezya | 8.694.891 | 2,1 | 7.730.693 | 2,1 Liste Toplamı | 330.861.194 | 80,1 | 298.754.320 | 80,6 31 | Türkiye | 1.029.686 | 0,3 | 863.126 | 0,2 Genel Toplam | 412.817.644 | 100,0 | 370.791.224 | 100,0

Para Birimi: | Bin Dolar ($) Kaynak: | Avustralya İstatistik Bürosu (http://www.abs.gov.au) Ataşelik Açıklaması: | Avustralya İstatistik Bürosu (AİB) dış ticaret istatistiklerini Avustralya Doları cinsinden açıklamakta olup, söz konusu istatistikler AİB'nin açıkladığı aylık kur ortalaması üzerinden ABD Doları'na çevrilmiştir.

Tablo 15: Avustralya Ülkesinin Dış Ticaretinin Görünümü (2023-2024/Ülke Bazlı)-Bin Dolar ($) | | Ülkenin Dünya İthalatında İlk 10 Ülke Sıra | Ülke Adı | 2023 YILI (VIII) | 2024 YILI (VIII) Değer | Pay % | Değer | Pay % 1 | Çin | 45.253.729 | 24,8 | 46.728.647 | 24,8 2 | ABD | 20.696.584 | 11,3 | 22.280.690 | 11,8 3 | Güney Kore | 11.163.099 | 6,1 | 11.247.920 | 6 4 | Japonya | 11.362.629 | 6,2 | 10.820.550 | 5,8 5 | Tayland | 7.895.585 | 4,3 | 8.949.026 | 4,8 6 | Almanya | 8.253.225 | 4,6 | 8.311.941 | 4,4 7 | Malezya | 8.357.216 | 4,6 | 7.182.591 | 3,8 8 | Singapur | 7.140.542 | 3,9 | 6.879.763 | 3,7 9 | Vietnam | 4.296.791 | 2,4 | 5.229.413 | 2,8 10 | Hindistan | 4.163.429 | 2,3 | 4.577.784 | 2,4 Liste Toplamı | 128.582.829 | 70,5 | 132.208.323 | 70,3 31 | Türkiye | 653.213 | 0,35 | 803.797 | 0,42 Genel Toplam | 182.447.707 | 100,0 | 188.001.481 | 100,0 Ülkenin Dünya’ya İhracatında İlk 10 Ülke Sıra | Ülke Adı | 2023 YILI (VIII) | 2024 YILI (VIII) Değer | Pay % | Değer | Pay % 1 | Çin | 89.701.832 | 35,7 | 79.907.973 | 35 2 | Japonya | 40.059.876 | 15,9 | 31.726.127 | 13,9 3 | Güney Kore | 17.682.034 | 7 | 16.543.311 | 7,3 4 | Hindistan | 10.794.122 | 4,3 | 9.876.536 | 4,3 5 | ABD | 9.537.472 | 3,8 | 9.851.363 | 4,3 6 | Singapur | 7.562.213 | 3 | 8.690.493 | 3,8 7 | Tayvan | 10.674.261 | 4,2 | 8.552.314 | 3,7 8 | Hong Kong (SAR of China) | 3.473.753 | 1,4 | 6.232.461 | 2,7 9 | Endonezya | 5.367.717 | 2,1 | 5.667.362 | 2,5 10 | Yeni Zelanda | 5.491.943 | 2,2 | 5.299.678 | 2,3 Liste Toplamı | 200.345.223 | 79,6 | 182.347.618 | 79,8 30 | Türkiye | 590.521 | 0,23 | 523.707 | 0,22 Genel Toplam | 251.439.090 | 100,0 | 228.304.037 | 100,0

Para Birimi: | Bin Dolar ($) Kaynak: | Avustralya İstatistik Bürosu (http://www.abs.gov.au) Ataşelik Açıklaması: | Avustralya İstatistik Bürosu (AİB) dış ticaret istatistiklerini Avustralya Doları cinsinden açıklamaktaolup, söz konusu istatistikler AİB'nin açıkladığı aylık kur ortalaması üzerinden ABD Doları'na çevrilmiştir.

4.2. İhracat

Avustralya İstatistik Bürosu tarafından açıklanan Avustralya’nın 2022, 2023 ve 2024 yılları ülke ve ürün bazlı dış ticaret istatistikleri incelendiğinde ülkenin ihracat ve ithalatına ilişkin genel duruma ilişkin veriler elde edilebilmektedir.

Söz konusu verilere göre Avustralya’nın 2023 yılında 251,4 milyar ABD doları ($) olan ihracatının, 2024 yılının aynı döneminde %9,2 oranında düşüşle 228,3 milyar $’a gerilediği,

Ülkenin 2024 yılı Ocak-Ağustos dönemi ihracatında; geleneksel ihraç kalemlerinden altın ihracatının %25,1 oranında artışla 12,4 milyar $’dan 15,5 milyar $’a, sığır eti ihracatının %16,8 oranında artışla 4,9 milyar $’dan 5,7 milyar $’a, alüminyum cevheri ihracatının %14,8 oranında artışla 4,2 milyar $’dan 4,8 milyar $’a yükseldiği ve taze dondurulmuş et ihracatının %13,2 oranında artışla 2,6 milyar $’dan 3,0 milyar $’a yükseldiği, buna karşın demir cevheri ihracatının %2,6 oranında düşüşle 58,4 milyar $’dan 56,9 milyar $’a, taş kömürü ihracatının %19,2 oranında düşüşle 47,6 milyar $’dan 38,5 milyar $’a, doğalgaz ihracatının ise %13,6 oranında düşüşle 34,3 milyar $’dan 29,7 milyar $’a, buğday ihracatının %45,4 oranında düşüşle 7,7 milyar $’dan 4,2 milyar $’a, ham petrol ihracatının %0,1 oranında düşüşle 5,03 milyar $’dan 5,02 milyar $’a ve demir çelikten eşya ihracatının ise %21,6 oranında düşüşle 4,4 milyar $’dan 3,5 milyar $’a gerilediği,

İhracat değerlerindeki ve geçen yıla göre sıralamalarındaki değişikliklere rağmen demir cevheri, taş kömürü, doğalgaz, altın, sığır eti, alüminyum cevheri, ham petrol ve işlenmemiş mineral maddeler gibi geleneksel ihraç ürünlerinin Avustralya’nın toplam ihracatı içindeki paylarını ve önemini koruduğu,

2023 yılında yapılan 370,7 milyar $’lık ihracatın %80,6’lık kısmının hammadde ithalatçısı konumundaki başta Çin (%36,4 pay) ve Japonya (%15,4 pay) olmak üzere, Güney Kore, Hindistan, Tayvan, Singapur, Yeni Zelanda, Vietnam ve Endonezya gibi coğrafi olarak yakın ülkeler ile ABD’ye gerçekleştirildiği ve Asya-Pasifik ülkelerinin Avustralya’nın en önemli pazarı olduğu gerçeğinin değişmediği,

Avustralya’nın 2023 yılı Ocak-Ağustos döneminde 251,4 milyar $ olan ihracatının, 2024 yılının aynı döneminde %9,2 oranında düşüşle 228,3 milyar $’a gerilediği,

Ülkenin 2024 yılı Ocak-Ağustos dönemi ihracatında; geleneksel ihraç kalemlerinden altın ihracatının %25,1 oranında artışla 12,4 milyar $’dan 15,5 milyar $’a, sığır eti ihracatının %16,8 oranında artışla 4,9 milyar $’dan 5,7 milyar $’a, alüminyum cevheri ihracatının %14,8 oranında artışla 4,2 milyar $’dan 4,8 milyar $’a yükseldiği ve taze dondurulmuş et ihracatının %13,2 oranında artışla 2,6 milyar $’dan 3,0 milyar $’a yükseldiği, buna karşın demir cevheri ihracatının %2,6 oranında düşüşle 58,4 milyar $’dan 56,9 milyar $’a, taş kömürü ihracatının %19,2 oranında düşüşle 47,6 milyar $’dan 38,5 milyar $’a, doğalgaz ihracatının ise %13,6 oranında düşüşle 34,3 milyar

$’dan 29,7 milyar $’a, buğday ihracatının %45,4 oranında düşüşle 7,7 milyar $’dan 4,2 milyar $’a, ham petrol ihracatının %0,1 oranında düşüşle 5,03 milyar $’dan 5,02 milyar $’a ve demir çelikten eşya ihracatının ise %21,6 oranında düşüşle 4,4 milyar $’dan 3,5 milyar $’a gerilediği,

Avustralya’nın 2024 yılı Ocak-Ağustos döneminde ihracatının yaklaşık %79,8’ini gerçekleştirdiği ilk 10 ülke içerinde en büyük paya sahip ülke olan Çin’e ihracatının %10,9 oranında düşüş gösterdiği, ABD hariç olmak üzere söz konusu ilk on ülke ihracat pazarının güneydoğu Asya ve Uzakdoğu ülkelerinden oluşmaya devam ettiği görülmektedir.

4.3. İthalat

Avustralya’nın genel ithalatına ilişkin söz konusu veriler incelendiğinde 2022 yılında 289,1 milyar $ olan ithalatın 2023 yılında %4,9 oranında artışla 274,8 milyar $’a yükseldiği,

2023 yılında ülke genel ithalatının yaklaşık %25’ini oluşturan iki önemli kalemden rafine petrol yüzde 8,5 oranında gerilerken, binek otomobillerin yüzde 25,5 ve ticari taşıtların yüzde 21,9 oranında artış sergilediği; ülkenin ithalat kalemini oluşturan ürünlerden telefon ve aksamı, bilgi işlem makinaları, ilaç ve eczacılık ürünleri, ham petrol ve vitaminlerin 2023 yılında bir önceki yıla göre ithalatının gerilediği, buna karşın özellikle altın ve inşaat makinalarında bir önceki yıla göre %10-17 oranları gibi artışlar yaşandığı,

İhracattan farklı olarak ithalattaki ürün grubundaki çeşitliğe paralel olarak, ülke bazında ihracatta olduğu gibi çok yüksek oranda bağımlılık olmamakla birlikte, Avustralya’nın 2023 yılında yapmış olduğu 274,8 milyar $’lık ithalatın %71,2 gibi çok büyük orandaki kısmını sırasıyla Çin, ABD, Güney Kore, Japonya, Tayland, Malezya, Almanya, Singapur, Vietnam ve İtalya’dan yaptığı,

Ülkenin 2023 yılı Ocak-Ağustos döneminde 182,4 milyar $ olan ithalatının 2024 yılının aynı döneminde %3,0 oranında artarak 188,0 milyar $’a yükseldiği,

Ülkenin 2024 yılı Ocak-Ağustos dönemi ithalat artışında, ithalatı bir önceki yılın aynı dönemine göre %43,3 oranında artarak 2,6 milyar $’dan 3,7 milyar $’a yükselen tarifenin başka yerinde bulunmayan elektrikli makina, cihaz, aletler ile %9,7 oranında artarak 3,1 milyar $’dan 3,4 milyar $’a yükselen ham petrolün etkili olduğu, buna karşın rafine petrol, binek otomobiller, ticari taşıtlar, telefon ve aksamı, bilgi işlem makinaları, tedavide kullanılan ilaçlar, altın ve vitaminler de dahil olmak üzere dünyadan ithalatında ilk on ürün grubu içerisinde yer alan ürünlerin anılan dönemde ithalatında azalış gerçekleştiği,

Avustralya’nın 2024 yılı Ocak-Ağustos ithalatında yaklaşık %70,3 paya sahip ilk on ülke arasında Çin, ABD, Güney Kore, Tayland, Almanya, Vietnam ve Hindistan’dan ithalatının arttığı, yine ilk on ülke arasında yer alan Japonya, Malezya ve Singapur’dan gerçekleştirilen ithalatta düşüş yaşandığı görülmektedir.

4.4. Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA)

Avustralya’da mevcut politik anlayış, dış ticaretin Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) vasıtasıyla ülke ekonomisinin lehine şekillendirilebileceği yönündedir. Avustralya, STA’ların sadece tarifeleri değil tarife dışı önlemleri de kaldırdığını, bu durumun ülke ekonomisinin üretkenliğine katkı sağlayarak ekonomik büyümeyi arttırabileceğini, bölgesel düzeyde gerçekleşen ticari yakınlaşmaların yatırım olarak da geri dönüşleri olacağını, ayrıca iç reformların yapılması ve ticaretin serbestleşmesinin kolaylaşmasını sağlayacağını düşünmektedir.

Avustralya, genel itibarıyla STA müzakerelerinde tarım ve hayvancılık ürünleri ihracatına açılım elde etmeyi amaçlamaktadır. Diğer taraftan, Avustralya sanayi ürünlerinde halihazırda tüm ülkelere karşı düşük seviyede (%0-5 aralığında) gümrük vergileri uygulamakta ve tarım ve hayvancılık sektörünü de gümrük vergileri yerine ağırlıklı olarak gıda güvenliği kontrolleri ile korumaktadır. Bu çerçevede, Avustralya’nın gümrük vergileri anlamında verebileceği tavizlerin sınırlı olması nedeniyle, özellikle yeni nesil STA’larda gümrük vergisi tavizleri yanında, hizmet sektörü, eğitim sektörü, Avustralya’nın kritik minerallerine erişim gibi başlıklara yer verilmektedir.

4.4.1. Yürürlükteki Serbest Ticaret Anlaşmaları

• Avustralya-Yeni Zelanda Serbest Ticaret Anlaşması (ANZCERTA veya CER) - 1 Ocak 2003

• Singapur-Avustralya Serbest Ticaret Anlaşması (SAFTA) - 28 Temmuz 2003

• Tayland-Avustralya Serbest Ticaret Anlaşması (TAFTA) - 1 Ocak 2005

• Avustralya-ABD Serbest Ticaret Anlaşması (AUSFTA) - 1 Ocak 2005

• Avustralya-Şili Serbest Ticaret Anlaşması (ACI-FTA) - 6 Mart 2099

• ASEAN-Avustralya-Yeni Zelanda Serbest Ticaret Anlaşması (AANZFTA) - 1 Ocak 2010

• Malezya-Avustralya Serbest Ticaret Anlaşması (MAFTA) - 1 Ocak 2013

• Kore-Avustralya Serbest Ticaret Anlaşması (KAFTA) - 12 Aralık 2014

• Japonya-Avustralya Serbest Ticaret Anlaşması (JAEPA) - 15 Ocak 2015

• Çin-Avustralya Serbest Ticaret Anlaşması (ChAFTA) - 20 Aralık 2015

• Trans-Pasifik Ortaklık Kapsamlı ve Kademeli Ortaklık Anlaşması (CPTPP) - 30 Aralık 2018

• Avustralya -Hong Kong Serbest Ticaret Anlaşması (A-HKFTA) - 17 Ocak 2020

• Peru-Avustralya Serbest Ticaret Anlaşması (PAFTA) - 11 Şubat 2020

• Endonezya-Avustralya Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması (IA-CEPA) - 5 Temmuz 2020

• Pasifik Yakın Ekonomik İlişkiler Anlaşması (PACER) - 13 Aralık 2020

• Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması (RCEP) - 1 Ocak 2022

• Avustralya-Hindistan Ekonomik İşbirliği ve Ticaret Anlaşması (ECTA) - 29 Aralık 2022

4.4.2. İmzalanan Ancak Henüz Yürürlüğe Girmemiş Olan Serbest Ticaret Anlaşmaları

• Avustralya-Birleşik Krallık Serbest Ticaret Anlaşması (A-UKFTA)

• Trans Pasifik Ortaklığı (TPP)

4.4.3. Avustralya-AB Serbest Ticaret Anlaşması Müzakereleri

Avustralya ile AB arasında Serbest Ticaret Anlaşması (STA) akdedilmesine yönelik sonuncusu 6-10 Şubat 2023 tarihlerinde olmak üzere 14 tur müzakere gerçekleştirilmiştir.

Söz konusu müzakereler kapsamında, mal ve hizmet ticaretinin yanı sıra doğrudan yabancı yatırımlar, kamu alımları, fikri mülkiyet hakları, coğrafi işaretler, rekabet, dijital ticaret, KOBİ’ler, yolsuzlukla mücadele, sürdürülebilir kalkınma, tarife dışı önlemler, teknik düzenlemeler ve standartlar, sağlık ve bitki sağlığı önlemleri, ticaret politikası savunma araçları ile enerji ve hammaddelere yönelik ticaret ve yatırıma ilişkin hükümler görüşülmektedir.

14 üncü müzakere turu itibarıyla gelinen aşamada, devam eden pazara girişe ilişkin görüşmeler kapsamında ihracat izin prosedürleri, menşe işaretlemesi, ulusal muamele ve gümrük ücretleri gibi konular ele alınmış; hizmetler ve yatırımlar, ticaretin önündeki teknik engeller, ticaret ve sürdürülebilir kalkınma, coğrafi işaretler dahil fikri mülkiyet hakları, sağlık ve bitki sağlığı önlemleri gibi birçok alanındaki müzakerelerde ilerleme kaydedilmiş ve mesleki hizmetler bölümü geçici olarak tamamlanmıştır. Müzakerelerde en önemli başlık olarak Avustralya, üretimini ve ihracatını yaptığı bazı alkollü içkiler ve hayvansal ürünlerde AB’nin coğrafi işaretler konusundaki tutumunda yumuşama beklemekte, AB ise Avustralya’nın otomotiv ithalatında uyguladığı Lüks Araba Vergisinde açılım talep etmektedir. Bu kapsamda, Avustralya Federal Ticaret Bakanı, Avrupa Birliği ile serbest ticaret anlaşması konusundaki çıkmazları bertaraf edebilmek amacıyla 10 Temmuz 2023 tarihinde Brüksel’e bir ziyaret gerçekleştirmiştir. Söz konusu görüşmelerde AB kanadı, Avustralyalı üreticilerin prosecco, mozzarella, feta ve parmesan gibi isimleri kullanma hakkına yönelik birtakım kısıtlamalar talep etmiş ve bu isimlerin kullanımını belirli bölgelerden gelen ürünlerle sınırlandırmak istediğini belirtmiştir. Avustralya ise Avrupalıların Avustralya’ya göç ederek kültürlerini de beraberlerinde getirdiklerini ve bu isimleri kullanmaya devam edebilmeleri gerektiğini savunan bir pozisyonda durmuştur. Söz konusu ziyarette iki taraf arasındaki müzakereler anlaşma sağlanamadan sona ermiş olup Ekim 2023’e gelindiğinde Osaka’da gerçekleştirilen G7 Bakanlar Toplantısı’nda yeniden bir araya gelinmiştir. Ne var ki 29 Ekim 2023 tarihinde gerçekleştirilen toplantı aralarında yapılan görüşmeler neticesinde Avustralya Ticaret Bakanı Don Farrell, STA konusunda AB temsilcileriyle görüşmede bir kez daha ilerleme kaydedilemediğini vurgulamıştır.

4.5. Avustralya-Çin Arasında Yaşanmakta Olan Gerginlik ve Muhtemel Yansımaları

Son yıllarda Avustralya ile Çin arasında yaşanan siyasi gerginliğin, iki ülkenin ekonomi ve ticari ilişkileri üzerinde de bu süreçte etkileri olmuştur. 2020 yılının Mayıs ayında Avustralya Başbakanı tarafından korona virüsün kökenlerine ilişkin bağımsız bir küresel soruşturma yapılması için çağrıda bulunulmasından sonra iki ülke arasında yaşanan diplomatik gerilim zaman içerisinde ticari ilişkilere de yansımıştır.

Bu kapsamda ilk olarak 2020 yılı Haziran ayından itibaren Avustralya’nın Çin’e yönelik kömür ihracatlarını taşıyan gemilerin Çin gümrük idaresince yüklerini boşaltmasına izin verilmemesi ile başlayan ticari sorunlar, Avustralya’nın Çin’e yönelik et ihracatının %30-40’lık kısmını gerçekleştiren bazı kesimhanelerin Çin tarafından yasak listesine alınması ile devam etmiş, Avustralya menşeli arpa ve şarap ithalatına karşı Çin tarafından başlatılan anti-damping ve telafi edici vergi uygulamaları ile ticari sorunların kapsamı genişleyerek devam etmiştir.

Avustralya ile Çin arasındaki siyasi gerilimin bir yansıması olarak ortaya çıktığı değerlendirilen önlemlerden olumsuz etkilenen Avustralya menşeli ürünler sınıflandırıldığında; Çin’e ihracatı büyük ölçüde durmuş olan ürünler olarak arpa, şarap ve odun kereste gibi ağaç ve orman ürünleri, ihracatı önemli ölçüde sekteye uğramış ürünler olarak kömür, kırmızı et ve ıstakoz olmuştur.

Öte yandan, Avustralya’da 2022 yılının Mayıs ayında yeni hükümetin göreve başlamasının ertesinde taraflar diplomatik ilişkilerin yumuşatılabileceği yönünde mesajlar vermeye başlamıştır. Bu çerçevede ilk olarak, iki ülke dışişleri bakanları 8 Temmuz 2022 tarihinde uzun süre sonra ilk kez biraraya gelmiştir. Takip eden süreçte, Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping Kasım ayında gerçekleştirilen G-20 zirvesinde görüşmüş olup bu, iki ülke arasında liderler seviyesinde altı yıl sonra ilk görüşme olarak kayda geçmiştir. Son olarak, Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong, Aralık ayında ticari yaptırımları görüşmek üzere Pekin’i ziyaret etmiştir.

Tüm bu gelişmelerin sonucunda, Çin Avustralya’dan kömür ithalatında 2020 yılından beri uygulamakta olduğu yasağı kaldırma kararı almıştır. Söz konusu yasağın kaldırılmasında, taraflar arasında iyileşme gösteren diplomatik ilişkilerin yanında, Rusya-Ukrayna savaşıyla birlikte ortaya çıkan kömür tedarik sorunlarının Çin çelik üreticileri üzerinde yarattığı baskı da etkili olmuştur. Ayrıca, Çin tarafından Avustralya menşeli diğer ürünlere yönelik olarak uygulanan kısıtlamaların kaldırılmasına yönelik olarak taraflar arasında müzakerelerin devam ettiği bilinmektedir.

Bununla birlikte, 11 Nisan 2023 tarihinde Avustralya Hükümeti, Çin ile Avustralya arpası üzerindeki anlaşmazlığı çözmeye yönelik yol haritası çizecek bir mutabakata vardıklarını duyurmuştur. Federal Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamada 2020 yılından bu yana Çin'in Avustralya arpasına uyguladığı %80,5 oranındaki verginin, 2018-19 döneminde yaklaşık 916 milyon dolar değerinde olan bu pazara ihracatı fiilen engellediği, Avustralya’nın bu vergiler için hiçbir gerekçe olmadığı kanaatinde olduğu ve tüm ticari engellerin kaldırılmasının her iki ülkenin de yararına olduğu yönündeki görüşlerinin net olduğu vurgulanmıştır. Böylece Avustralya-Çin arasında varılan bu uzlaşının arpa üzerindeki vergilerin kaldırılmasına yönelik bir yol açması halinde, Avustralya şarabının önündeki ticari engellerin aşılması için de benzer bir sürecin izlenmesi beklenmektedir.

Söz konusu gelişmeden yaklaşık 1 yıl sonra ise ticari ve diplomatik ilişkilerin ısındığına işaret eden bir adımla Çin, Avustralya şarabına uygulanan anti-damping ve anti-sübvansiyon tarifelerinin 29 Mart 2024 tarihinden itibaren kaldırıldığını duyurmuştur. 2015 yılında imzalanan serbest ticaret anlaşmasının ardından sıfır gümrük vergisi avantajına sahip olan Avustralya’nın şarap ürünleri, bu vergiler nedeniyle önemli rekabet dezavantajlarıyla karşı karşıya kalmıştı. Avustralya tarafının tarifelerin kaldırılmasını olumlu karşıladığı anlaşılırken zamanlamanın ülkenin şarap endüstrisi için kritik olduğunu vurgulanmıştır.

Son olarak 10 Ekim 2024 tarihinde ise Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, Avustralya'nın canlı kaya ıstakozu ihracatının yıl sonuna kadar tam olarak yeniden başlaması için Çin Halk Cumhuriyeti Başbakanı Li Qiang ile bir zaman çizelgesi üzerinde anlaşıldığını duyurmuştur. Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamada, bu netice Çin ile ikili ilişkileri istikrara kavuşturmaya yönelik bir başka adım olarak nitelendirilirken ıstakoz endüstrisi ve Ay Yeni Yılı için zamanında yüksek kaliteli Avustralya kaya ıstakozlarına erişebilecek olan Çinli tüketiciler için olumlu bir haber olarak ifade edilmektedir.

Bununla birlikte, Çin ile yaşanan diplomatik ve ticari gerilim Avustralya’da genel olarak birçok sektörde geçerli olan ağırlıklı olarak Çin’den tedarik yapısının ekonomi üzerinde bir kırılganlık unsuru olduğuna yönelik bir farkındalık oluşmasını sağlamıştır. Bunun yanında, Covid- 19 süreciyle ortaya çıkan ve Rusya-Ukrayna savaşıyla şiddetini arttıran küresel tedarik zinciri sorunları da söz konusu farkındalığın güçlenmesine katkı sağlamıştır. Buna bağlı olarak, Avustralya’da birçok farklı sektörde yurt dışından tedarikle faaliyet gösteren firmaların yakın geçmişte tedarikte başka kaynaklara yönelme eğilimi gösterebildiği gözlenmiştir.

Bu çerçevede, Avustralya ile Çin arasındaki ticari ilişkiler her ne kadar son dönemde yumuşama eğilimi gösterse de Avustralyalı firmaların alternatif tedarik kaynaklarını araştırma motivasyonunun yakın gelecekte de sürmesi ve bu durumun, ülkemizin güçlü ihracatçı sektörleri ile Avustralya’nın ithalat yapısı birlikte değerlendirildiğinde, ülkemiz ihracatı için bir fırsat olmaya devam etmesi beklenmektedir.

5. DIŞ TİCARET POLİTİKASI VE UYGULAMALARI

5.1. Dış Ticaret Mevzuatı (İhracat-İthalat Rejimi)

Avustralya’ya kişi veya şirketlerce gerçekleştirilecek ithalat için genel olarak ithalat lisansı uygulaması bulunmamakla birlikte, bazı malların ithalinde eşyanın özelliğine göre çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarından izin alınması gerekmektedir.

Avustralya, özellikle kamu güvenliğine zarar verebilecek, çevre kirliliğine neden olabilecek eşya ile insan, bitki ve hayvan sağlığını tehdit edebilecek bazı tarım ürünlerinin ithalatına yasaklama veya karantina uygulaması getirebilmektedir.

İlaçlar, ateşli silahlar, antika eşya, iletişim malzemeleri, taşıtlar, gıda ürünleri, canlı bitki ve canlı hayvan ve hayvansal ürünler ile uluslararası kısıtlamaya tabi ülkelerden gerçekleştirilen ithalat için ilgili kuruluştan izin alınması gerekmekte veya bu ürünler ithalatta kontrole tabi tutulmaktadır.

Avustralya, taze meyve ve sebze ile kırmızı ve tavuk eti ithalatına sıkı gıda kontrol tedbirleri uygulamaktadır (İthal Gıda Kontrol Kanunu - Imported Food Control Act 1992). İhracatçıların, gıda ürünlerine ilişkin sağlık gerekliliklerine, etiketlemeye ilişkin kurallara ve standartlara hakim olmadan Avustralya’ya yönelik imalat ve sevkiyat yapmamaları önem arz etmektedir. İthalatta uygulanan sağlık kurallarına ve uygulanan ürünlere ilişkin liste ve detaylar sürekli değişiklik gösterdiğinden sevkiyat yapılmadan önce, Avustralya Tarım Bakanlığı Avustralya Biyogüvenlik İdaresi’nin (Biosecurity Australia) https://www.awe.gov.au/biosecurity-trade/policy adresli internet sitesinden ithalat için gerekli bilgi, belge ve şartlar kontrol edilmelidir. Anılan sitede https://bicon.agriculture.gov.au/BiconWeb4.0 adresinde yer alan BICON (Biosecurity Import Conditions Database) isimli veri tabanı üzerinden madde ismi veya gümrük tarife pozisyonu girilmesi suretiyle arama yapılabilmekte ve eşya bazında ithalatta aranan şartlara ulaşılabilmektedir.

Ürünlerini gümrükten çekmek isteyen Avustralya’daki ithalatçıların, gümrük işlemleri ve şartları konusunda bilgi almak için en yakın gümrük bilgi merkezlerine başvurmaları gerekmektedir. Bununla birlikte, gümrük idarelerinin, gümrük giriş beyannamelerini ithalatçı adına doldurma yetki ve görevi bulunmamaktadır.

Gümrük beyanname işlemleri firmanın beyanı esas alınarak yapılmakta olup, firmanın bu husustaki sorumluluğunun bilincinde olmasının ve aksi halde yanlış veya yanıltıcı bilgi vermenin ağır cezai yaptırımlara sebep olacağının farkında olması gerekmektedir. Bu nedenle, hukuki bir zorunluluk olmamakla beraber, ithalatçıların, gümrük işlemlerini gümrük komisyoncuları/müşavirleri aracılığıyla yapmaları tavsiye edilmektedir.

Gümrük Komisyoncuları, ithal malların gümrükten çekilmeleri konusunda uzmanlaşmış kişilerdir ve kendilerine Gümrük İdaresi tarafından lisans verilmiştir. Bu kişilerin adreslerine, telefon rehberi olan “Yellow Pages”deki “Customs Brokers” başlığından veya Avustralya Gümrük Komisyoncuları Birliği’nin mahalli temsilciliklerinden ulaşılabilir. Ayrıca, gümrük müşavirliği yetkisini haiz şirketler Avustralya Sınır Gücü’nün (Australian Border Force) web sayfasında (https://www.abf.gov.au/licensing/brokers/brokerages) yer almaktadır.

Bütün gümrük işlemlerinin %98’inin yapıldığı elektronik gümrük sistemi, resmi tatil günleri dışında, günün en az 15 saati kesintisiz hizmet vermekte ve küçük bir oran dışında bütün gümrük komisyoncuları bu sisteme elektronik olarak bağlı bulunmaktadır. Bireysel ithalatçılar da internet ortamında bu sisteme giriş yapabilmektedirler.

Kendi gümrük işlemlerini yapma yolunu seçen ithalatçılar, malı ithal ettikleri eyaletin gümrük işlem bölümlerinden, elle girilen gümrük beyannamesi doldurarak da gümrük işlemlerini yapabilmektedir. Standart çalışma saatleri, hafta içi 8:30 ile 17:00 arasındadır.

Daha geniş bilgi almak isteyenler, 1300 363 263 veya +61 2 6196 0196 numaralı telefonlara başvurabilirler. Gümrükle ilgili diğer bilgiler ise Avustralya Gümrük İdaresinin http://www.abf.gov.au adresli web sayfasından temin edilebilmektedir.

5.2. İthalat için Gerekli Belgeler

Gümrük Giriş Beyannamesi veya Gayri Resmi Giriş Beyannamesi ile birlikte Gümrük İdaresine verilmesi gereken belgeler asgari şunlardan oluşmaktadır:

 Konşimento (Bill of Lading veya Air Waybill)

 Fatura

 Paketleme listeleri ve sigorta belgeleri gibi diğer belgeler

Avustralya Gümrük İdaresi, özel bir formda fatura talep etmemektedir. Normal ticari faturalar ve konşimentolar gümrük beyanı esnasında kabul edilmektedir. Bu belgeler şu bilgileri içermelidir:

 Fatura şartları (FOB, CIF gibi)

 Faturadaki para birimi (AUD gibi)

 Ürünü satan firmanın (Consignor) adı ve adresi

 Ürünü satın alan firmanın (Consignee) adı ve adresi

 Ürünün tam tanımı

 Ürünü Avustralya’ya getiren gemi veya uçak şirketinin ismi

 Ürünün menşei ülke (tercihli gümrük vergisi söz konusu olması halinde, buna ilişkin üretici beyanını içermelidir)

 Ürün paketlerinin sayısı ve her pakette yer alan ürün sayısı

 Ürünün miktarı

 Ürünün alıcıya satış fiyatı

 Ürünün dış ambalajı için katlanılan işgücü maliyeti

 Dış ambalajın değeri

 Varsa telif ücretleri

 Nakliye ve sigorta ücretleri

1901 sayılı Gümrük Kanunu’na göre, ithalatçıların bir ithalat işlemiyle ilgili ticari belgeleri, talep edildiğinde Gümrük İdaresine sunulmak üzere, gümrük giriş tarihinden itibaren beş yıl süre ile saklamaları zorunludur. Bu belgelerin istenildiğinde sunulamaması halinde 2.000 AUD ceza uygulanmaktadır.

5.3. Gümrük Giriş Beyannamesi, Gümrük Değeri ve Gümrük Vergileri

Avustralya’ya ithal edilecek bütün ürünler, gümrükten geçmek durumundadır. İthalatçılar, 1.000 AUD’nin üzerinde değere sahip tüm işlemler için resmi Gümrük Giriş Beyannamesi ibraz etmek zorundadırlar. Bu değerlerin altındaki mallar, basitleştirilmiş prosedürle gümrükten çekilebilmektedir.

Gümrük Giriş Beyannamesinin ücreti, elektronik giriş veya elle giriş yapılmasına bağlı olarak değişmektedir.

Avustralya Gümrüğü, ithal edilen ürünlerin gümrük vergisine esas kıymetinin tespitinde, Dünya Ticaret Örgütü’nün Kıymet Anlaşması’nın kriterlerini esas almaktadır. İthal edilen ürünün kıymetinin tespitinde, başka bir ifade ile malın gümrük değerinin tespitinde, birden fazla yöntem olmakla birlikte, en çok kullanılan yol “alım değeri” (transaction value) metodudur. Bu değer, mal için ödenen gerçek değerdir. Bu metodun ana şartı, alıcı ile satıcı arasında malın fiyatını etkileyebilecek bir ilişki bulunmamasıdır. Matrah tespiti teknik ve detaylı bir konu olduğu için, bu hususta sorunla karşılaşan ithalatçıların Gümrük İdaresi yetkilileri veya gümrük müşavir/komisyoncuları ile görüşmelerinde fayda görülmektedir.

Avustralya’ya ithal edilen malın gümrük değerinin tespitinde, ithalatçı tarafından beyan edilen fiyat esas alınmakta ve gümrük idaresi, genellikle bu fiyatın doğruluğunun tespiti amacıyla ithalatçıdan ticari belgeleri talep etmemektedir. Ancak, gümrük idaresi beyanın doğruluğu konusunda şüphe duyarsa ilave bilgi ve belge talep etmekte, ithalatçının yanlış bilgi verdiği tespit edilirse cezai müeyyide uygulanmaktadır.

Bu bağlamda, beyana dayalı sistemin gereği ithalatçının bu sorumluluğunun farkında olmasında ve çıkabilecek sorunları dikkate alarak ithal eşyaya ilişkin bilgi ve belgeleri beş yıl süreyle saklamalarında yarar görülmektedir.

Avustralya’nın harmonize sistemi esas alan gümrük tarife cetvelinde ithalatta uygulanacak gümrük vergileri gösterilmekte olup, söz konusu cetvelde yer alan gümrük vergilerinin çok büyük bir kısmı ithal fiyatı üzerinden verginin belirlendiği “ad valorem” nitelikli vergilerdir. Bu kapsamda, peynir ve lor hariç olmak üzere tarife cetvelinde yer alan ürünlerin tamamında %0 ila %5 seviyesinde değişen oranlarda gümrük vergisi uygulanmaktadır. (Peynir ve lorda ton başına uygulanan 1.220 AUD gümrük vergisi yaklaşık %20’ye denk gelmektedir).

Dünya Ticaret Örgütü 2020 yılı Ticaret Politikaları Gözden Geçirme Raporuna göre, basit bir gümrük vergisi yapısına sahip Avustralya’nın Gümrük Tarife Cetvelinde sekiz haneli olarak yer alan 6.474 adet tarife pozisyonunun yaklaşık %50’sinde gümrük vergisi tüm ülkelere karşı “muaf” olarak uygulanmaktadır. Tarım ürünlerindeki basit ortalama koruma oranı %1,2, sanayi ürünlerdeki ortalama koruma oranı %2,6 seviyesinde iken, tüm ithalat rejimi için ortalama koruma oranı %2,4 seviyesinde oluşmaktadır.

Diğer taraftan, bazı durumlarda, anti-damping ve karşılıklı alınan önlemler çerçevesinde ürün veya ülke bazlı olmak üzere ek vergiler de uygulanabilmektedir. Avustralya gümrük tarife cetvelinin online versiyonuna https://www.abf.gov.au/importing-exporting-and- manufacturing/tariff-classification/current-tariff/schedule-3 adresinden ulaşmak mümkün bulunmaktadır.

Gümrük vergileri, ürünün çeşidi ve menşe ülkeye göre değişiklik gösterebilmektedir. Örneğin, Avustralya, GSP (Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi) kapsamında, DC olarak sınıflandırılan az gelişmiş ülkeler ile DCS olarak isimlendirilen gelişme yolundaki ülkelerden yapılan bazı ürünlerin ithalatında normal tarifeye göre daha düşük gümrük vergisi uygulamaktadır. Türkiye de DCS grubuna giren ülkelerden biri olup, DC grubuna tanınan miktar kadar olmasa da bazı malların ithalatında normal tarifeden daha düşük gümrük vergisi alınmaktadır. Bu itibarla, ihracatçılarımızın, Avustralya’ya ihraç etmek istedikleri ürünlerin bu kapsama girip girmediğini tespit etmelerinde yarar bulunmaktadır.

Tarife Taviz Programı, bazı belirli şartlar altında, bazı ürünlerin gümrük vergisinden muaf olarak veya indirimli vergi uygulanarak ithal edilmesine imkân vermektedir. İthalatçılar, iç piyasada üretilen aynı veya benzer ürün bulunmaması durumunda, ithal ettikleri ürünler için gümrük vergisinin kaldırılması talebinde bulunabilmektedirler. Konuya ilişkin detaylı bilgi https://www.abf.gov.au/importing-exporting-and-manufacturing/importing/cost-of-importing- goods/concession-schemes adresinden temin edilebilir.

The Project By-Law Programı da (PBS), Avustralya’da üretilen benzer ürünlerin bulunmaması halinde, tarım ve altyapı gibi önemli projelerde kullanılmak üzere ithal edilen sermaye mallarının gümrüksüz ithaline izin vermektedir. Bu durumda ithal edilecek ekipmanların toplam değerinin 10 milyon AUD’den fazla olması gerekmektedir.

5.4. İç Vergiler ve Oranları

Avustralya’ya ithal edilecek ürünler, gümrük vergisinin yanısıra katma değer vergisi (GST) ile diğer vergi veya ücretlere tabi olabilmektedir. İthal edilen ürüne, bir veya birden fazla vergi uygulanabilmektedir. Bu vergiler, mal ve hizmet vergisi, lüks araba vergisi ve şarap muadele vergisinden oluşmaktadır.

Mal ve Hizmet Vergisi-Goods and Services Tax (GST): GST vergisi ithal edilen ürünlerin büyük çoğunluğuna uygulanmaktadır. İthal edilen bazı ürünler GST’den muaf tutulmuştur. Bunlar:

 Temel gıda maddeleri,

 Bazı tıbbi yardımlar ve cihazlar,

 Engelliler tarafından kullanılacak arabalar,

 Kıymetli metaller,

 Gümrük vergisi ayrıcalığı tanınan ürünler1dir.

GST, mevcut durum itibarıyla, %10 nispetinde uygulanmaktadır. İthalat söz konusu olduğunda, GST vergisinin uygulanacağı matrah ‘vergiye tabi ithalat değeri’ olarak isimlendirilmekte ve şu şekilde hesaplanmaktadır.

GST vergi matrahı = Malın Gümrük Değeri+Alınan Gümrük Vergisi2

+Nakliye+Sigorta+Şarap muadele vergisi3

GST ile ilgili daha ayrıntılı bilgi Avustralya Vergi Ofisi’nin www.ato.gov.au adresinden alınabilir.

Şarap Muadele Vergisi-Wine Equalisation Tax (WET): WET aşağıdaki alkollü içeceklere uygulanmaktadır.

 Köpüklü şarap ve alkolü artırılmış şaraplar dahil olmak üzere, üzüm şarapları,

 Marsala, vermut şarap kokteyli gibi üzüm şarabı ürünleri,

 Diğer meyve ve sebze şarapları,

 Cider ve Perry,

 Bal likörü ve hatır (sake)

WET = %29*(Malın Gümrük Değeri+Alınan Gümrük Vergisi4 +Nakliye+Sigorta)

Lüks Araba Vergisi-Luxury Car Tax (LCT): LCT, dokuz kişiden ve iki tondan daha az yük taşımak için imal edilen ve tespit edilen miktarın üzerinde değeri olan motorlu araçlara uygulanmaktadır. LCT oranı %33’tür.

Yolcu taşıma kapasitesi ne olursa olsun, limuzin arabalara LCT uygulanmaktadır. 2022/2023 mali yılı için, lüks kategorisinde değerlendirilen arabalar için LCT eşik değeri, GST eklenmiş haliyle ithal veya satış fiyatıyla yakıt tasarruflu araçlar için 84.916 AUD, diğer araçlar için 71.849 AUD’dir.

5.5. Ürün Standartları ile İlgili Uygulamalar

Avustralya'da işletmelerin başarılı olmasına yardımcı olacak bilgi, hizmet ve destek için temel ve pratik bilgiler Avustralya devleti tarafından “Australia Business” isimli resmi web sitesinde yayınlanmaktadır. Buna göre https://business.gov.au/legal/fair-trading/product-safety- rules-and-standards adresinde yer aldığı üzere Avustralyalı tüketicilere gerek mağaza gerekse çevrimiçi platformlarda ürün tedariğinde bulunan tüm işletmeleri ilgilendiren, uymaları gereken ürün güvenliğine yönelik kural ve zorunlu standartlar mevcuttur.

Diğer yandan yasaklatılan ürünler ve geri çağırmalar gibi ürün güvenliğine yönelik diğer zorunluluklara da uyulması esastır. Burada tedarikçilerden kasıt perakendeciler, toptancılar, distribütörler, ithalatçılar veya üreticilerdir.

1 Denizaşırı yolcular tarafından getirilen ürünler; Avustralya’dan götürülüp herhangi bir değişikliğe uğramadan tekrar getirilen ürünler; garanti kapsamında tamir veya değiştirilme amacıyla getirilen ürünler; ürün güvenliği kapsamında satıcı tarafından talep edilen ürünler; tamir, yenileme veya bir işlemden geçirilerek ihraç edilmek üzere ithal edilen ürünler, miras kalmış ürünlerin ithali, ödüller

2 Gümrük vergisine tabi ise

3 Ürün bu gruba giriyorsa

4 Gümrük vergisine tabi ise

Buna göre iki tür zorunlu ürün standardı vardır: ürünün performans, kompozisyon, içindekiler, üretim veya işleme yöntemleri tasarım, yapım, kaplama veya ambalajına dair güvenlik standartları ve belirli ürünleri satın aldıklarında tüketicilere verilmesi gereken bilgilerle ilgili bilgi standartlarıdır. Kozmetikler için içerik etiketleri, tütün ürünleri için sağlık uyarı etiketleri ve giyim ve tekstıl ürünleri için bakım etıketlemesı bu örnekler arasında sayılabilir.

Avustralya'da genel tüketim malları için ürün güvenliği düzenlemesi, Avustralya Rekabet ve Tüketici Komisyonu (ACCC) ile eyalet ve bölgesel ürün güvenliği otoriteleri arasında bir sorumluluk paylaşımı esasına göre yürür.

Farklı birtakım ürün çeşitlerine göre ürün güvenliğinden sorumlu otoriteler farklılaşabilmektedir. Bu kamu kurumları ACCC’nin web sitesinde detaylı olarak paylaşılmaktadır.

Genel tüketim mallarına yönelik;

• Avustralya Başkent Bölgesi Adil Ticaret - Adil Ticaret ve Uyum, Başbakan, Hazine ve Ekonomik Kalkınma Direktörlüğü

• Avustralya Rekabet ve Tüketici Komisyonu

• Victoria Tüketici İşleri - Adalet ve Toplum Güvenliği Bakanlığı

• Yeni Güney Galler Adil Ticaret - NSW Müşteri Hizmetleri Departmanı

• Queensland Adil Ticaret - Adalet Bakanlığı ve Başsavcılık

• Güney Avustralya Tüketici ve İşletme Hizmetleri - Başsavcılık Departmanı

• Tüketici, İnşaat ve Mesleki Hizmetler - Adalet Bakanlığı

• Batı Avustralya Tüketicinin Korunması - Maden, Sanayi Düzenleme ve Güvenlik Bakanlığı ürün güvenliğinden sorumludur.

Yanı sıra, Avustralya’da belirli ürünlerin güvenliği ve piyasa gözetimine ilişkin olarak bazı kamu kurumları sorumlu kılınmıştır. Bu kurum ve kuruluşlar şu şekildedir:

 Tarım alanında Avustralya Pestisitler ve Veteriner İlaçları Kurumu - veterinerlik ürünleri hakkında güvenlik bilgileri,

 Kimyasallar alanında, Terapötik Ürünler İdaresi - terapötik ürünlerde kullanılan kimyasallara ilişkin güvenlik bilgileri ve Avustralya Endüstriyel Kimyasallar Tanıtım Programı (AICIS) - endüstriyel kimyasallar hakkında güvenlik bilgileri,

 İlaç ve tıbbi cihazlar alanında Terapötik Ürünler İdaresi - terapötik ürünler hakkında güvenlik bilgileri,

 Elektrikli cihazlar alanında Elektrik Düzenleme Otoriteleri Konseyi - eyaletinizdeki veya bölgenizdeki elektrikli ekipmanlar hakkında güvenlik bilgileri,

 Gıda ürünlerinde Avustralya Yeni Zelanda Gıda Standartları - gıda ve market ürünleri hakkında güvenlik bilgileri,

 Gazlı cihazlarda Gaz Teknik Düzenleyiciler Komitesi - eyaletinizdeki veya bölgenizdeki gaz cihazları hakkında güvenlik bilgileri ve

 Taşımacılık alanında ise Altyapı, Ulaştırma, Bölgesel Kalkınma ve İletişim Bakanlığı - karayolu taşıtları hakkında güvenlik bilgileri açısından ürün güvenliği ve piyasa gözetiminden sorumludur.

5.6. Test Etme, Muayene ve Belgelendirme

Ürün testi, tedarikçilerin Avustralya pazarına sundukları ürünlerin zorunlu güvenlik standartlarını karşıladığından ve haklarında yapılan iddiaları karşılayabildiğinden emin olmalarına yardımcı olan bir mekanizmadır. ACCC ürünlere ilişkin test, muayene ve belgelendirmeye yönelik bilgileri https://www.productsafety.gov.au/product-safety-laws/compliance/product-testing üzerinden tedarikçi ve üreticiler başta olmak üzere kamuoyu ile paylaşmaktadır.

Ürünler neden test edilir?

Ürün testi, güvenli olmayan ürünlerin Avustralya pazarına girmesini önlemenin ve tedarikçi sorumluluklarının yerine getirilmesini sağlamanın bir yoludur.

Tedarik ettikleri ürünlere ilişkin aşağıda yer alan hususlardan emin olmak tedarikçinin sorumluluğundadır:

• yasaklı olmama

• kusurlardan arındırılmış olma

• zorunlu güvenlik standartlarını karşılama

• haklarında yapılan iddiaları karşılama.

Test seçenekleri

Ürünlerin güvenliğe ilişkin yasal mevzuata uygunluk açısından firmaların;

• Uygun kurum içi uzmanlık ve tesisleri kullanarak kendi testlerini gerçekleştirmeleri,

• Ürünleri değerlendirmek ve güvenlik standartlarına uygunluğunu yazılı olarak belgelendirmek için bir belgelendirme kuruluşunu görevlendirmeleri, bu sayede ilgili ürünlerde sertifika etiketinin kullanılmasını sağlama,

• Ürünleri test etmek ve size test raporları düzenlemek üzere güvenilir, bağımsız ve tercihen akredite laboratuvarlar görevlendirilmesi,

• Tedarikçilerden, tercihen akredite test kuruluşları veya laboratuvarlardan alınan test raporlarının kopyaları da dahil olmak üzere, üçüncü taraf ürün sertifikasyonu veya ürün testi yoluyla güvenlik uyumluluğuna ilişkin yazılı kanıt talep edilmesi ve

• Herhangi bir standarttaki teknik performans spesifikasyonlarını karşılamak için bağımsız, uzman test kuruluşları veya laboratuvarlar tarafından test yaptırma gibi seçenekleri bulunmaktadır.

Test laboratuvarları ve akreditasyon

Ürün testi yaptırırken akredite bir laboratuvar kullanmak tercih edilebilecektir. Akredite laboratuvarlar bağımsız bir kurum tarafından düzenli ve güçlü bir değerlendirmeye tabi tutulur ve bir dava durumunda bu laboratuvarlardan alınan raporlar daha fazla güvenilirlik taşıyabilir.

Avustralya’da Ulusal Test Otoriteleri Birliği ve uluslararası karşılıkları, belirli güvenlik standartlarına göre test etme yeterliliği için katı bağımsız değerlendirmeler ve akreditasyon sağlar.

Bununla birlikte, test laboratuvarlarının akreditasyona sahip olması zorunlu değildir. Laboratuvar akreditasyonunun kontrol edilmesi

Bir laboratuvarın bir standart veya standardın bir kısmı için test yapmak üzere akredite olması, tüm standart veya farklı bir standart için test yapmak üzere akredite olduğu anlamına gelmemektedir.

Bunun yanında, bir standardın ilgili tüm bölümleri de dahil olmak üzere gereken belirli testler için akreditasyonun kontrol edilmesi hayati önem taşımaktadır.

Bir test laboratuvarının akreditasyonunu kontrol ederken aşağıdaki hususların sorgulanması önemlidir:

 akreditasyonun neleri kapsadığı

 laboratuvarın hangi belirli standartları veya standartların hangi bölümlerini test etmek için akredite olduğu

 akreditasyonun doğrudan gerekli testlerle ilgili olup olmadığı

 akreditasyon referans numarası

 akreditasyonun güncel olup olmadığı

 akreditasyonun sınırlı olup olmadığı ve sınırlıysa nasıl olduğu ve

 uygulanacak diğer ilgili ayrıntıların neler olduğu.

5.7. İthalat Lisansları ve İthalatı Kontrole Tabi Ürünler

Avustralya Gümrük İdaresi, kişi veya şirketlerden mal ithalatında lisans talep etmemektedir.

Bununla birlikte, ürünün yapısına bağlı olarak, bazı izinlerin alınması gerekmektedir.

Avustralya’da bazı ürünlerin ithalatı kontrole tabi tutulmaktadır. İthalat kontrolüne tabi ürünleri ithal edecek ithalatçıların, ithalat izni almak için, ilgili kuruluşlara başvurmaları gerekmektedir. İthalat izninin, ürün Avustralya’ya gelmeden önce alınması gerekmektedir.

İthalat aşamasında kontrole tabi ürün grupları ile kontrolden sorumlu kuruluşların isimleri ve iletişim bilgileri aşağıda yer almaktadır.

Tablo 16: İthalat Kontrolüne Tabi Ürünler ve Sorumlu Kuruluşlar | Ürün Grubu | Sorumlu Kuruluş Bazı ilaçlar ve bu ilaçları içeren ürünler | Therapeutic Goods AdministrationGPO Box 100 Woden ACT 2606Telephone: 1800 020 653 Internet: http://www.health.gov.au Hayvan ve hayvansal ürünler | Biosecurity AustraliaGPO Box 858 Canberra City ACT 2601 Telephone: 02 6272 3933Facsimile: 02 6272 5161 https://www.agriculture.gov.au/biosecurity Gıda ve bitki | Imported Food Inspection Service GPO Box 858 Canberra City ACT 2601 Telephone: 02 6272 5027Facsimile: 02 6272 3682 https://www.agriculture.gov.au/import/arrival/clearance-inspection Ateşli silahlar ve diğer silahlar | Firearms Team, Department of Home Affairs PO Box 25 Belconnen ACT 2616Telephone: 02 6152 2661Email: [email protected] Koruma altındaki yabani hayvanlar ve ilgili ürünler | Environment AustraliaJohn Gorton Building, King Edward Terrace Parkes ACT 2600GPO Box787 Canberra City ACT 2601 Telephone: 02 6274 1111Facsimile: 02 6274 1123email: [email protected] http://www.environment.gov.au/ Koruma altındaki kültürel miraslar | Dept of Communication and the ArtsSecretariatNational Cultural Heritage Committee GPO Box 2154Canberra City ACT 2601 Telephone: 02 6271 1610Facsimile: 02 6271 1599Internet: https://www.arts.gov.au/what-we-do/cultural- heritage/movable-cultural-heritage/national-cultural- heritage-committeeEmail: [email protected] Motorlu araçlar | Vehicle Safety Standards BranchGPO Box 594, Canberra City ACT 2601 Attention: Administrator, Motor Vehicle Standards Vehicle Safety Standards BranchDepartment of Transport and Regional Services Telephone: 1800 815 272Facsimile: 02 6274 6013 Email: [email protected]:http://www.dotrs.gov.au/land/Imports_Certif/imp- cert.htm Bazı ülkelere uygulanan kısıtlamalı ticaret konusu ürünler | Dept of Foreign Affairs & TradeRG Casey Building, John McEwen Crescent BARTON ACT 2601Telephone: 02 6261 1111Facsimile: 02 6261 3111 Web Site: www.dfat.gov.au Ürünlerin etiketlenmesi | Federal Bureau of Consumer Affairs 40 Allara Street, GPO Box 9839 Canberra City ACT 2601Telephone: 02 6213 6000Facsimile: 02 6213 6159

Bunlar dışında, ithalatı yasak olan veya kısıtlamaya tabi bulunan değişik ve fazla sayıda ürün bulunmakta olup, güncel liste https://www.abf.gov.au/importing-exporting-and- manufacturing/prohibited-goods/list-of-items adresinde yayınlanmaktadır. Bunlar şu şekilde özetlenebilir:

 Bazı hayvan, deniz ürünleri ve bitkiler ile bunların ürünleri

 Resmi amblem ve işaretler taşıyan ürünler

 Kimyasallar, radyoaktif maddeler gibi sağlık açısından tehlike oluşturacak maddeler

 Yanlış veya insanları yanıltacak işaret ve ambalajlı ürünler

 Ticari marka veya telif haklarını ihlal eden ürünler

 Kültürel mirasla ilgili bazı ürünler

 Karantina kontrolüne tabi ürünler

 Ozon tabakasını inceltici maddeler

 Silahlar

 Narkotik ve fizyoterapik ürünler

 Sansür kontrolüne tabi ürünler

Bu ürünleri veya bunlara benzer ürünleri ithal etmek isteyen ithalatçıların, en yakın gümrük bilgi merkezleri ile temasa geçmelerinde büyük yarar bulunmaktadır. Ülkede yürürlükte olan Customs (Prohibited Import) Regulation 1956 isimli mevzuata ise http://www8.austlii.edu.au/cgi- bin/viewdb/au/legis/cth/consol_reg/cir1956432/ adresinden erişmek mümkündür.

5.8. Sağlık/Bitki Sağlığı

Avustralya, özellikle kamu güvenliği için tehlikeli olduğu düşünülen ürünlerle haşere ve hastalık taşıma potansiyeli bulunan tarımsal ürünlere sıkı yasaklama ve karantina uygulamaktadır. Kısıtlamaya tabi ürünler, ilaçlar, steroidler, silahlar, kültürel-tarihi ürünler, gıdalar, bitkiler ve hayvanlar ve koruma altındaki yaban hayatından oluşmaktadır. Önemli olan bir husus da bazı ürünlerin ithal edilmesine karşın, bazı eyaletlerde kullanımı yasaklanabilmektedir.

Avustralya’nın sıkı bir şekilde uyguladığı sağlık/bitki sağlığı kısıtlamaları, taze meyve- sebze ile et ve kümes hayvancılığı ürünlerinin ithalatını etkilemektedir. Avustralya karantina ve kontrol mevzuatına göre, ithal tarımsal ürünler ithal risk analiz (IRA) raporu taşımak zorundadır.

Avustralya’nın söz konusu ürünlerde koruma seviyesinin oldukça yüksek olduğu söylenebilir. Zira bu uygulama ürünlerin Avustralya pazarına girişini çoğu zaman zorlaştırmakta, maliyeti artırmakta, zaman harcanmasına yol açmakta ve bazı durumlarda ticareti imkânsız hale getirmektedir.

Avustralya’da bitkiler için ithalat aşamasında Avustralya ithalat izni ve menşe ülke bitki sağlığı sertifikası aranabilmektedir. İthalat izni, Tarım, Su ve Çevre Bakanlığı’ndan veya ilgili Eyaletin Tarım Kuruluşlarından alınabilmektedir. Alınan izin, spesifik ilave belgeleri belirtebilmektedir. Bu konuda ayrıntılı bilgi https://www.agriculture.gov.au/import/goods/plant- products adresli internet sitesinde bulunabilir.

5.9. Ambalaj, Paketleme ve Etiketleme

İhracatçıların, bazı özel ürünlerin paketlenmesi, etiketlenmesi, bileşimleri, pazarlanması ve satışı ile ilgili kurallar ile genel ağırlık ve ölçü birimleri ile ilgili hususları düzenleyen mevzuata dikkat etmeleri gerekmektedir.

Genel olarak, ithal edildiği şekildeki ambalajı ile tüketicilere satılan veya satışa sunulan paketlenmiş ithal ürünlerin, doğru bir şekilde tanımlanması ve imal edildiği ülkenin belirtilmesi gerekmektedir. Ticari tanımlama, görülebilir ve okunabilir bir şekilde ambalaj üzerine yazılmalıdır. Ambalaj üzerine konulan diğer ilave bilgiler ve/veya etiketlemeler doğru olmalı ve ticari tanımlamanın bir parçası olarak konulması zorunlu olan bilgilerle ters düşmemelidir.

Bir paket içerisinde satılan bir ürünün miktarı, metrik sistem birimleri ile olmak üzere, ambalajın ana teşhir paneli üzerinde tam olarak belirtilmelidir. Miktarı belirtirken “net” kelimesi mutlaka yazılmalıdır.

İthalatçı, Avustralya’ya ithal edeceği ürünün doğru işaretlenmesinden sorumludur. Yanlış işaretleme; ürünün ağırlığı, menşei, üreticisi, hazırlanması, içeriği ve telif hakkı gibi hususlarda kişileri yanıltabilecek herhangi bir ekleme, silme veya diğer işlemler anlamındadır.

Yazı ve işaretlemeler şu özellikte olmalıdır:

 İngilizce olmalı,

 Okunaklı olmalı,

 Ürüne iliştirilmiş etiket veya marka üzerinde ve kullanışlı olmalı ve

 Bazı durumlarda menşe ülkeyi içerecek şekilde olmalıdır.

İhracatçılar sipariş aldıkları safhada iş yaptıkları firmadan ürünlerinin Avustralya federal ve eyalet hükümetleri, paketleme, etiketleme ve ölçüler mevzuatına uygun olup olmadığını mutlaka öğrenmelidirler.

İthalatçılar; Ticari Tanımlamalar Kanunu (Commerce -Trade Descriptions-Act 1905) ve Ticaret -İthalat- Mevzuatına (Commercial -Imports- Regulations), Ticari Uygulamalar Kanunu’na (Trade Practices Act), Ticari Ölçü Kanunu’na (Trade Measurements Act 1989)-Miktar beyanı: malın ağırlık, yoğunluk, uzunluk, alan veya sayısı ve paketleyenin unvan ve adresi-, Gıda Standartları Kodu ve Gıda Kanunu’na (Food Act 1989)- paketlenen malın etiketinde gıdanın adı; üreten, paketleyen, satan veya ithal edenin unvanı- menşe ülke, sevkiyat no, gıdanın yapımında kullanılan malzeme, yapım ve son kullanım tarihi- göre Avustralya’ya giren malların doğru bir şekilde etiketlenmesini sağlamakla yükümlüdürler. Etiketleme menşe ülke ile malların terkibini göstermelidir. İthal edilen malların sahte ticari tanımlamalar taşıması kanuna aykırıdır. Sahte ticari tanımlama; ağırlık, menşe, üretici, malın terkibi vs. hakkında herhangi bir tanımda ekleme, çıkarma, silinti yaparak veya başka yollarla yanlış bilgi vermektir.

5.9.1. Gıda Etiketlemesi

Avustralya gıda kodunda, pek çok durumda gıda ürünlerinin kodda belirtilen bilgileri içeren etiketi taşıması zorunlu tutulmaktadır. Etiketin, genel olarak şu bilgileri taşıması gerekmektedir.

a) Ürünün ismi veya isim yoksa ürünün yapısını tam olarak gösterecek isim veya tanımlama, (Name or description of the food)

b) Gıda üretim parti numarası (Lot Identification)

c) Gıdayı Avustralya ve Yeni Zelanda piyasasına arz eden firmanın adı ve iş adresi,

d) Standart 1.2.3. de belirtilen zorunlu uyarı yazısı ve tavsiye niteliğindeki ibareler ile yeni kodda belirtilen diğer ibareler,

e) Ürün bileşenlerinin listesi,

f) Tarih İşareti (Date Marking)

g) Kalori bilgileri,

h) Katkı maddeleri ile ürün bileşimlerinin yüzdeleri,

i) Kullanım ve saklama bilgileri,

j) Yeni Zelanda dışındaki ülkelerden ithal edilen ürünlerin hangi ülkeden geldiği (Menşe Ülke)

a) Ürünün ismi veya tanımı: (Name or description of the food): Ürünün ambalajı üzerindeki etiket, ürünün ismini veya tanımını içermelidir. Etiket, ürünün ismi varsa bu ismi, ismi yoksa, ürünün yapısını, niteliğini açıklamaya yetecek kadar bir tanımı içermelidir. Ürünün ismi veya tanımı, ürünü diğer ürünlerden ayırt etmeye yetecek kadar spesifik olmalıdır. Gıda için standartta belirtilen isim, o gıda için tespit edilen gıda ismidir ve etikette gözükmesi gereken budur. Eğer gıda için bir gıda ismi tespit edilmemişse veya bir standart yoksa, etiket uygun bir isim taşımalıdır. Uygun bir isim; gıdanın ne olduğunu belirten ve tüketiciyi yanıltmayan, şaşırtmayan ve kandırmayan bir isimdir. Bu uygun isim gıdanın içinde yer alan tek bir malzemeyi temsil etmemeli ayrıca, gıdanın karakteri veya yapıldığı yer veya menşei ile ilgili yanıltıcı veya yanlış yönlendirici bir isim olmamalıdır.

b) Gıda üretim parti tanımlaması (Lot Identification): Parti tanımlaması, paketlenmiş gıdalar için gerekmekte olup, bir ürünün toplatılması gerektiğinde kolaylık sağlamak için istenilmektedir. Parti ; Belli bir hazırlama veya paketleme grubu tarafından, aynı dönem içinde (normal olarak 24 saatten az bir süre), aynı şartlar altında hazırlanmış gıda miktarıdır. Üretim partisi tanımlaması, üretici tarafından kullanılan işaret veya kodlardır. Bunun nasıl olacağı konusunda bir şart yoktur. Bir tarih ve tedarikçinin adresine ilişkin bir detay, bir lot işaretinin gerekleri için yeterli olabilir.

Lot tanımlamasının bazı spesifik istisnaları bulunmaktadır. Örneğin, gıdanın içinde bulunduğu büyük paketlerin veya büyük kapların parti numarası taşıması durumunda, küçük paketler halindeki gıdaların parti tanımlamasına gerek yoktur.

c) Tedarikçinin unvan ve iş adresi (Name and business address of supplier): Gıdanın tedarikçisinin adının ve Avustralya veya Yeni Zelanda’daki adresinin, gerektiğinde gıdanın toplanmasına imkan verebilmek için etiketin üzerinde yer alması zorunludur. Bu, tedarikçinin tespitinin ve bildirim prosedürünün kolay olması için zorunlu tutulmuştur.

Tedarikçi, gıdayı Yeni Zelanda veya Avustralya’da piyasaya süren, üretici, ithalatçı, paketleyen veya satıcı anlamındadır. İş adresi, işin yapıldığı binaların bulunduğu yerdir ve cadde numarası, cadde ismi, mahalle, kasaba veya şehir adı, Eyalet, Bölge veya ülke adını gösterir. Posta kutusu adresi yeterli değildir.

d) Uyarı yazısı ve tavsiye niteliğindeki ibareler: Tüketicinin bilgilendirilmesini teminen, bazı bilgilerin ürünün ambalajındaki etikette bulunması gerekir. Bu bilgiler, tüketicinin sağlık ve güvenliğine yönelik riskin büyüklüğüne bağlı olarak tanımlanmış (prescribed) ifadeler, tavsiye niteliğinde ifadeler veya spesifik tanım şeklinde olabilir.

Tanımlanmış ifadeler, kodda belirtilen formata uygun olarak ve yine kodda belirtilen ifadelerle etiket üzerinde yer alması zorunlu olan spesifik etiketleme ifadeleridir. Bir uyarı ifadesi, tanımlanmış ifadelerin tipik bir örneğidir.

Uyarı ifadelerinin aşağıdaki ürünlerde bulunması gerekir:

 Yoğunlaştırılmış, seyreltilmiş ve değişikliğe uğramış sütler;

 Kava,

 Infant formüle ürünler

 Bebek yiyecekleri,

 Sporculara yönelik olarak hazırlanan gıdalar,

 Bir gıda olarak ve gıdanın içeriği olarak sunulan jöleler.

Genetik olarak değiştirilmiş gıdaların etiketlerinde, ürün veya ürün bileşeninin genetik olarak değiştirildiğini gösteren ibarenin bulunması zorunludur.

Tavsiye niteliğindeki ifadelerin, Kodda belirtilen ifadelerle aynı olmasına gerek yoktur. Kodda yer alan ifadenin vermek istediği mesajı vermesi şartıyla, herhangi bir ifade kullanılabilir.

Nihai ürünün yapımında kullanılan bir bileşenin, katkı maddelerinin yapıları etikette belirtilmelidir.

e) Ürün bileşenlerinin listesi (Ingredient listing): Açıkça belirtilmedikçe, etiket, ürün yapımında kullanılan bütün bileşenlerin ve birleştirilmiş bileşenlerin listesini içermelidir. Bileşen, gıda katkı maddesi dahil olmak üzere, ürünün üretiminde, hazırlanmasında veya elde edilmesinde kullanılan herhangi bir maddedir.

Birleştirilmiş bileşen, iki veya daha fazla bileşenden yapılmış olan ve gıdanın yapımında kullanılan bir bileşendir. Örneğin spagetti; un, yumurta ve sudan oluşan bir bileşendir.

Bileşenler ve birleştirilmiş bileşenler, kullanılan miktar itibariyle büyükten küçüğe doğru sıralanmalıdır. Bileşenlerin isimleri, bileşeni tam olarak tanımlayabilecek yeterlikte olmalı ve tüketiciyi aldatıcı ve yanıltıcı bilgi içermemelidir.

f) Tarih işaretlemesi (Date marking): Paketlenmiş gıdanın dayanma ömrünün etiket üzerinde gösterilmesi genellikle gerekmektedir. İki yıl veya daha fazla raf ömrü olan gıdalar, tarih işaretlemesinden muaf tutulmuştur. Küçük paketler için tanınan muafiyetler dahil olmak üzere diğer muafiyetler Standard 1.2.5.’de belirtilmiştir.

Bir gıdanın, belli bir süre içerisinde kullanılması gerekmiyorsa, tarih işaretlemesi ‘best- before’ formatında olacaktır. ‘Best-before’ tarih işareti, depolama şartlarına uyulması şartıyla, bir gıdanın kalitesini korumasının beklendiği son tarihtir. Bir ürün ‘best-before’ tarihi geçmiş olsa da güvenli olarak kullanılabilir ancak kalitesinde azalma söz konusu olur. Best-before formatı ile işaretlenmiş bir gıda, zarar görmemiş veya bozulmamış ise bu tarihten sonra da satılabilir.

Bir gıdanın belli bir sure içerisinde kullanılması gerekiyorsa, diğer bir ifade ile, gıdanın sağlık ve güvenlik gerekleri nedeniyle belli bir tarihten sonra kullanılmaması gerekiyorsa, ‘use-by’ tarih işareti ile işaretlenmesi gerekir. ‘Use-by’ tarih işareti, depolama şartlarına uyulması şartıyla, bir gıdanın güvenli şekilde tüketilebileceği son tarihtir. Bu tarihten sonra, gıdanın tüketilmemesi gerekir. ‘Use-by’ işareti ile işaretlenmiş bir gıda, bu tarihten itibaren satılamaz. ‘Use-by’ ile işaretleme, bir sağlık, güvenlik sorunu oluşturabilecek ürünler ile sınırlandırılmıştır.

Diğer taraftan ‘packed on’ tarih işareti tek başına kullanılamaz. ‘Packed on’ sadece, ‘best- before’ veya ‘use-by’ tarih işaretlemelerine ilave olarak kullanılabilir.

g) Kalori bilgileri (Nutrition labeling): Bazı istisnalara tabi olmakla beraber, gıdanın taşıdığı enerji, protein, yağ, doymuş yağ, karbonhidrat, şeker ve sodyum miktarlarının, gıda etiketi üzerinde gösterilmesi gerekir.

Bir kalori bilgi tablosu, tanımlanmış bir formatta olmalı ve paketteki gıdanın ve bu gıdanın bir biriminin taşıdığı kalori miktarını içermelidir.

h) Katkı maddeleri ile ürün bileşenlerinin oranları (Percentage labelling - characterising ingredient/s and component/s): Bazı istisnalara bağlı olarak, ürün bileşenlerinin etiket üzerinde oran olarak gösterilmesi zorunludur. Oran beyanı, gerçek değer olabilir veya tam olması şartıyla minimum değer olabilir.

j) Kullanım ve saklama bilgileri (Directions for use and storage): Ürünün kullanımı ve saklanmasına ilişkin bilgilerin ürün etiketi üzerinde yer alması, tüketicilerin kullanım ve saklamaya ilişkin bilgilere gereksinim duydukları durumlarda zorunludur.

k) Menşe ülke (Country of origin labeling): Bir gıdanın ambalajındaki etiketin, gıdanın imal edildiği ülke ismini taşıması gerekir. Bu hüküm, Avustralya’da üretilen veya Yeni Zelanda’dan ithal edilen gıdalara uygulanmaz.

l) Özel etiketleme gerektiren ürünler (Commodity specific labelling requirements): Bazı ürünlerin etiketlenmesi, bu genel kurallara ilave olarak başka kurallara da tabidir. İmalatçı/ithalatçı veya perakendecilerin, ürünlerin bu gruba girip girmediklerin tespit etmek için ürün standartlarına bakmaları gerekir.

Aşağıdaki tabloda, bazı ürünler için istenilen etiketleme standartları yer almakta olup, tam liste https://www.foodstandards.gov.au/code/Pages/default.aspx adresinde yayınlanmaktadır.

Tablo 17: Etiketleme Standardları | Standard | Requirement Standard 2.2.1 - Meat and Meat Products | Declaration of offal; fat declarations in relation to minced meat; labelling offormed/joined meat; prescribed names and the labelling of fermented comminuted meat products. Standard 2.2.3 - Fish and Fish Products | Labelling of formed/joined fish. Standard 2.4.1 - Edible Oils | A declaration of any process used to alter the fatty acid composition of any specifically named edible oil. Standard 2.6.1 - Fruit Juice and Vegetable Juice | Labelling of juice blends. Standard 2.6.2 - Non- Alcoholic Beverages and Brewed Soft Drinks | Labelling of electrolyte drinks and electrolyte drink bases; prohibition on labelling/presenting non-alcoholic beverages as alcoholic beverages. Standard 2.6.3 - Kava | Warning statement. Standard 2.7.1 - Labelling of Alcoholic Beverages and Food Containing Alcohol | Alcohol by volume statements; standard drinks labelling; representations of ‘low alcohol’, ‘non-intoxicating’ and ‘non- alcoholic’. Standard 2.7.4 - Wine and Wine Product | Wine and wine products produced in Australia must comply with the requirement in Standards P4 and P6. Standard 2.7.5 - Spirits | Geographical indication requirements apply to labelling of spirits. Standard 2.8.2 - Honey | Prescribed name. Standard 2.9.1 - Infant Formula Products (Standard 2.9.1 is temporarily reserved. In the interim, the provisions of Standard R7 of the old Code apply) | Specific labelling requirements and prohibitions on representations, claims, directions for use and storage; and warning statement. Standard 2.9.2 - Foods for Infants | Claims, directions for use and storage; and warning statement. Standard 2.9.3 - Formulated Meal Replacements and Formulated Supplementary Foods | Labelling of and limits on claims about vitamins and minerals; advisory statements in relation to use and prescribed names. Standard 2.9.4 - Formulated Supplementary Sports Foods | Advisory statements in relation to use; warning statement and prescribed name. Standard 2.10.2 - Salt and Salt Products | Labelling of reduced sodium salt mixtures and salt substitutes.

m) Etiketleme muafiyetleri (Exemptions from labelling requirements):

Aşağıda yer alan gıdalar etiketlemeden muaftır:

 Paketlenmemiş gıdalar,

 Beyan edilmesi gereken maddeleri içeren paketler hariç olmak üzere, dışında başka bir ambalaj olmaksızın satılması planlanmayan iç paket içerisinde yer alan gıdalar,

 Satıldığı binalarda yapılan ve paketlenen gıdalar,

 Gıdayı satın alacak müşteri yanında paketlenen gıdalar,

 Meyve veya sebzenin yapısını veya kalitesini bozmayacak ambalajlarda bulunan bütün veya kesilmiş haldeki meyve ve sebzeler,

Gıda standartları ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için aşağıdaki adrese başvurulabilir.

• Standards Information Unit

• 1300 652 166 (Australia), 0800 441 571 (New Zealand) veya

• Email: [email protected], www.foodstandards.gov.au

Avustralya ve Yeni Zelanda Sağlık Bakanlıkları tarafından Kasım 2000 tarihinde yeni bir Gıda Standartları Kodu kabul edilmiştir. Bu koda göre, paketlenmiş bütün gıdaların etiketinde gıdaların ne kadar yağ, protein, enerji, karbonhidrat ve tuz içerdiğine ilişkin besin değerleri yer alması gerekmektedir. Etiketlerde ayrıca gıdanın temel bileşenlerinin yüzdesi ve alerjiye sebep olabilecek temel gıdalar belirtilmelidir.

Besin değerlerinin etikette gösterilmesine ilişkin bir örnek tablo aşağıda yer almaktadır. Bu bilgiler ve daha ayrıntılı bilgiler Standard 1.2.8. (Nutrition Information Requirements) isimli standartta yer almaktadır.

Tablo 18: Örnek | | | NUTRITION INFORMATION Servings per package: (insert number of servings) Serving size: g (or mL or other units as appropriate) | Quantity per Serving | % Daily Intake* (per Serving) | Quantity per 100g (or 100mL) Energy | kJ (Cal) | % | kJ (Cal) Protein | G | % | g Fat, total - saturated | g g | % % | g g Carbohydrate - sugars | g g | % % | g g Sodium | mg (mmol) | % | mg (mmol) (insert any other nutrient or biologically active substance to be declared) | g, mg, mg (or other units as appropriate) | % | g, mg, mg (or other units as appropriate) * Percentage Daily Intakes are based on an average adult diet of 8700kJ. Your daily intakes may be higher or lower depending on your energy needs.

Sektörün yeni sisteme uyumu ve maliyetlerin asgariye indirilmesini teminen iki yıllık bir geçiş süresi verilmiştir. Bu geçiş süresinde, hem eski Avustralya Gıda Standartları Kodu hem de yeni Avustralya-Yeni Zelanda Gıda Standartları Kodu kullanılabilmiştir. 20 Aralık 2002 tarihi itibariyle “The Joint Code”un uygulanmasına başlanmış olup eski mevzuat ve standartlar yürürlükten kaldırılmıştır. Yeni Gıda Standartlarına ve etiketleme örneğine Avustralya-Yeni Zelanda Gıda Standartları İdaresinin www.foodstandards.gov.au isimli sayfasından da ulaşılabilmektedir.

Avustralya-Yeni Zelanda Gıda İdaresi, 7 Aralık 2000 tarihinde, Gıda Standartları Kodunda, gen teknolojisi kullanılarak üretilen gıdalarda zorunlu etiketleme gerektiren bir değişiklik yapmıştır. Bu etiketleme gerekleri 7 Aralık 2001 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Buna göre bazı istisnalarla birlikte, bir gıda eğer detectable DNA veya protein içeriyorsa veya genetik olarak değiştirilmiş bir karaktere sahipse bu durum etikette belirtilmelidir. Konuya ilişkin olarak Standard 1.5.2 Foods Produced Using Gene Technology isimli standart yürürlüktedir.

5.10. Geçici İthalat

Avustralya Gümrük Kanunu’na göre, 12 aya kadar bir süre için gümrük vergisi veya diğer vergiler ödenmeden ürün ithalatı yapılabilmektedir. Buna geçici ithalat ismi verilmektedir. Ayrıca, ürünlerin uluslararası pasaportu olan karne kapsamında da geçici ithalat yapılabilmektedir. Bütün geçici ithalatlar belirtilen tarih içerisinde tekrar ülke dışına çıkarılmalıdır. Bu çerçevede, Avustralya geçici ithalatta iki karne kabul etmektedir. Bunlardan biri ATA karnesi, diğeri FIA/AIT karnesi ismiyle de bilinen CPD karnesidir.

ATA karnesi sadece, Avustralya Gümrük İdaresi tarafından onaylanmış ticari fuarlarda- sergilerde teşhir edilmek amacıyla geçici bir süre için ithal edilen ürünlerin gümrük vergisinden muaf olarak ithal edilebilmesine imkân tanımaktadır. Avustralya bu konuda ATA Karnesini uygulayan 46 ülkeden biridir.

CPD karnesi ise, Özel Karayolu Taşıtlarının Geçici İthaline İlişkin Gümrük Sözleşmesine istinaden yayımlanan ve özel motorlu araç ve aksesuarlarının geçici ithaline izin veren bir dokümandır.

Fuar vb amaçlarla geçici ithalat için karne almak için, yerel ticaret ve sanayi odasına veya Victorian Chamber of Commerce and Industry (https://www.victorianchamber.com.au), özel motorlu araçların geçici ithalatı için Avustralya Otomobil Birliği’ne (www.aaa.asn.au) başvurulması gerekmektedir.

Karneli ürün Avustralya’ya geldiğinde, karneyi elinde bulunduran kişinin, gümrük işlemleri için karneyi ve ürünü Gümrük İdaresine ibraz etmesi gerekir. Aynı ibrazın, ürünün tekrar ihracı için de yapılması gerekir. Bu ibraz yapılmazsa, gümrük vergisi ve diğer vergilerin tahsili yoluna gidilecektir.

Geçici ithalat kapsamında ithal edilmek istenen ürünler için resmi bir gümrük girişine gerek bulunmamaktadır. Sadece, malın limana gelmesinden sonra, ürünlerin detaylı bir listesinin Gümrük Güvenlik bölümüne verilmesi yeterlidir.

Karne olmayan ürünlerin geçici ithalat kapsamında ithalatı için, fatura, paketleme listeleri, konşimento, karantina belgeleri ve diğer nakliye belgeleri gibi normal ticari evrakların kopyaları ile birlikte Form 46AA (gümrük vergilerinin ödenmesini garanti altına alan ve ürünün gümrükten çekilmesi için izin başvuru formu) düzenlenerek Gümrüğe verilir.

5.11. Menşe Ülke

Bazı ülkelerden ithal edilen bazı ürünlere, normal tarifeden daha düşük gümrük vergisi uygulanmaktadır. Tavizli gümrük vergisi oranından yararlanmak isteyen ithalatçı, ithal edilen ürünün “rules of origin” (ROO) gereklerini karşıladığını belirten ve ürünün imalatçısı tarafından düzenlenen belgeye sahip olmalıdır.

Bu kapsamda, Avustralya, GSP (Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi) kapsamında, DC olarak sınıflandırılan az gelişmiş ülkelere uygulanan kadar düşük olmasa da, Türkiye’nin de içerisinde yer aldığı ve DCS olarak isimlendirilen gelişme yolundaki ülkelerden yapılan bazı ürünlerin ithalatında normal tarifeye göre daha düşük gümrük vergisi uygulamaktadır. Bu itibarla ihracatçılarımız ürünün bu kapsama girip girmediğini, APEC ülkelerine ilişkin bilgilerin yer aldığı https://www.apec.org/ başlıklı web adresinden tespit edebilirler.

5.12. Devlet Alımları

ADASA Avustralya, DTÖ Devlet Alımları Anlaşmasına taraf değildir. Bunun anlamı da ihalelerde iç piyasada üretilen ürünlerin spesifikasyonlarını yasaklayan şartlara uymak zorunda olmadığıdır.

Bu itibarla, Avustralya federal, eyalet ve bölge hükümetleri tarafından yapılacak alımlarda, alıma ilişkin yayınlanan dokümanların dikkatle incelenmesi gerekmektedir. İhaleye girmek isteyen Türk firmalarının ihale dokümanlarında yer alan şartları ve varsa kısıtlamaları dikkate alması önem arz etmektedir. Söz konusu şart ve kısıtlamalar, firmalarımızın özellikle ihaleye tek başına mı yoksa Avustralyalı bir ortakla mı girmesi konusunda etkili olabilmektedir.

Avustralya artık offset sistemine sahip değildir. Bununla birlikte, yabancı firmaların büyük devlet ihalelerini alabilmeleri için, yerel satın alımlar konusunda bazı yükümlülükleri yerine getirmeleri gerekmektedir. Yabancı firmanın katılımını önerdiği yerel sanayinin ihaledeki payı ile ihaleye konu işin tamamlanması sonucunda Avustralya’da yapılacak araştırma ve geliştirme ile yatırım faaliyetlerinin büyüklüğüne göre ihale sonucu belirlenebilmektedir.

Avustralya federal, eyalet ve bölge hükümetleri, satın alma politikaları ve ihale evraklarında yer alan bazı hükümler yoluyla, yerli firmaların devlet alımlarına katılmalarını teşvik edebilmektedir.

Avustralya federal, eyalet ve bölge hükümetlerinin ihalelerini ilan etmekte oldukları internet adresleri aşağıda yer almaktadır.

5.13. İhracat Yardımları

Avustralya, ihracatçıların yurt dışı piyasalarda gelişmesini desteklemek için, ihracat pazar geliştirme teşvikleri sağlamaktadır. Bu teşvikler, Avustralyalı ihracatçıların pazarlama maliyetlerinin bir kısmının ödenmesini karşılamaktadır. Bu konudaki daha geniş bilgiye, Avustralya Ticaret Komisyonu AUSTRADE’in www.austrade.gov.au adresinden ulaşılabilmektedir. Anılan sayfada yer alan For Australian Exporters isimli linkin altında yer alan Export Grants isimli linke girildiğinde, İhraç Pazarı Geliştirme Yardımı ve bu yardıma nasıl başvurulacağına ilişkin özet bilgiye ulaşılabilmektedir.

Öte yandan Avustralya Gümrük Ofisi’nin de firmalara bazı destekleri söz konusudur. Bunlar kısaca şöyledir:

Vergi iadesi programı, ihracat amaçlı ürünlere ilişkin bileşenler üzerindeki gümrük vergisi veya dolaylı vergilerin iade edilmesi suretiyle ihracatçıyı desteklemek için oluşturulmuştur. İade, ürünler ihraç edildikten sonra talep edilebilmektedir. Bu kapsamda katma değer vergisi GST’nin iadesi mümkün değildir. Bununla birlikte, ihracatçı ithalat üzerinden bir girdi vergi kredisi talep edebilmektedir. Vergi iade programı ile ilgili daha ayrıntılı bilgi Gümrük Bilgi Merkezlerinin 1300 363 263 nolu telefonundan temin edilebilmektedir. Ayrıca, https://www.business.gov.au/Grants- and-Programs/Duty-Drawback-Scheme adresinde de konuya ilişkin bilgi yer almaktadır.

Gümrük Antreposunda İmalat-Manufacturing in Bond (MiB), gümrük vergisi ödenmemiş ithal bileşenlerin kullanılması suretiyle Gümrük İdaresi tarafından lisans verilmiş depolarda imalat yapmaya izin veren bir uygulamadır. Bu uygulamadan yararlanmak isteyen girişimciler önce, ihracat yapacaklarını açıkça delillendirerek Sanayi, Bilim ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı’nın Gümrük Politikaları Birimi’nden bir onay almak mecburiyetindedirler.

Tarife İndirim Sistemi, Avustralya’da benzeri bulunmayan ürünlerin ithalatında indirimli gümrük vergisi uygulamak için oluşturulmuştur.

5.14. Teknik Engeller

Avustralya GATT Standartlar Kodunu imzalamış olmasına ve DTÖ Ticarette Teknik Engeller Anlaşmasına taraf olmasına rağmen, ürünlerin serbest dolaşımına etki edebilecek bazı kısıtlayıcı standart uygulamaları ve kuralları devam ettirmektedir.

Ülkede ISO 9000 serisi gibi kalite standartlarının kullanımı artmaktadır. Milli standart kurumu olan Standards Australia, bir Kalite Değerlendirme bölümüne sahiptir.

Avustralya hala ürün girişini zorlaştırabilen bazı standartlara sahiptir. Özellikle telekomünikasyon, otomotiv, beyaz eşya alanında bu standartlara rastlamak mümkündür. Ayrıca bazı tıbbi cihazların, kullanımdan önce onaylanması gerekmektedir.

Avustralya elektrik voltajı 220-240 Volt ve 50 devirdir. Buna göre, buna uymayan makina ve elektrikli cihazların buna uygun hale getirilmesi gerekmektedir. Elektrikli cihazlar için transformatörler satılmaktadır ancak çok yaygın değildir.

Çoğunu gıda maddelerinin oluşturduğu ithal tüketim ürünlerinin eyaletlerin ambalajlama mevzuatına uyması gerekmektedir. Bununla birlikte, eyaletler diğer bir eyaletin mevzuatına uyan ürünlerin kendi eyaletlerinde de satılmasına müsaade etmektedir. Eyalet tarım karantina servisleri, bazı ürünlerin eyaletler arası ticaretini yasaklayabilmektedir.

5.15. Diğer Hususlar

5.15.1. “Kahverengi Kokarca Böceği - Brown Marmorated Stink Bug (BMSB)” ile Mücadele Tedbirleri

Avustralya Federal Hükümeti Tarım Bakanlığı tarafından 5 Haziran 2019 tarihinde, özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika genelinde gözlendiği belirtilen yayılmaya atıf yapılarak 2020-2021 döneminde “kahverengi kokarca böceği - brown marmorated stink bug (BMSB)” ile mücadele etmek amacıyla kararlaştırılmış olan bir dizi tedbir açıklanmıştır.

Alınan tedbirler ile detaylarına http://www.agriculture.gov.au/import/before/brown- marmorated-stink-bugs#are-there-any-exemptions-to-the--measures adresinden ulaşılabilir.

Belgenin devamı okuyucuda yükleniyor.