Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Telsiz Kullanım ve İşletme Yönergesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Yönergenin amacı, afet ve acil durum faaliyetlerinde kullanılan Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına tahsisli frekanslarda ve Başkanlığın yönetimindeki ortak afet frekanslarında yapılacak telsiz haberleşmelerinde sistemin çalışmasına, kullanılmasına ve haberleşme güvenliğine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Yönerge, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına tahsisli “Başkanlık Frekansları” ile kurma kullanma sorumluluğu Başkanlıkta bulunan HF/VHF/UHF bantlarındaki ortak afet frekanslarım veya Başkanlıkça kurulacak diğer sistemleri kullanan ve/veya herhangi bir afet veya acil durumda kullanacak olan tüm kamu kurum ve kuruluşlarını, özel kuruluşları, STK'ları ve gerçek kişileri kapsar.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Yönerge, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) ve (ı) bentleri, 19/2/2011 tarihli ve 27851 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezleri Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin altıncı fıkrası, 24/2/2022 tarihli ve 31760 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliğinin 23 üncü maddesi ile 15/9/2022 tarihli ve 6053 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren Türkiye Afet Müdahale Planına dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar
(1) Bu Yönergede yer alan;
a) Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi: Afet ve acil durumlarda müdahalenin koordine edildiği, 7 gün 24 saat esasına göre çalışan, kesintisiz, güvenli ve sürdürülebilir bilgi işlem ve haberleşme sistemleri ile donatılan merkezi,
b) Amatör Telsizci/Radyo Amatörü: Amatör telsizcilik belgesine sahip olan gerçek kişiyi,
c) Araç telsizi: Kara, deniz ve hava taşıtlarına monte edilen ve aracın güç kaynağı ile araca monte edilmiş anten ile çalıştırılan telsiz cihazını,
ç) Bakan: İçişleri Bakanını,
d) Bakanlık afet ve acil durum yönetim merkezi: TAMP’a göre sorumluluğu bulunan bakanlıklar ile ana çözüm ortağı kurum ve kuruluşlar bünyesinde, ihtiyaç halinde destek çözüm ortaklarının da katılımıyla oluşan bilişim ve haberleşme sistemleri ile kesintisiz enerji sistemlerine sahip olan merkezi,
e) Başkan: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanını,
f) Başkanlık: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığını,
g) Başkanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığında bulunan Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezini,
ğ) Başkanlık frekansları: Başkanlığa tahsisli ve EK-l’de belirtilen frekansları,
h) Başkanlık HF telsiz ağı: Başkanlığa tahsisli HF frekanslar üzerinden haberleşme sağlanan ağı,
ı) Birlik müdürlüğü: Afet ve acil durum arama ve kurtarma birlik müdürlüğünü,
i) Çağrı işareti veya çağrı kodu: Telsiz haberleşmelerinde kişi ve istasyonlar için önceden yapılan ve diğer kullanıcılara duyurulan isim olarak kullanılacak kimliklendirmeyi,
j) El telsizi: Elde taşınabilen telsiz cihazını,
k) Fonetik alfabe: Haberleşme sırasında bir mesajın veya çağrı işaretinin anlaşılması zor veya önemli bölümlerinin harf harf kodlanması için önceden belirlenmiş harfleri belirten kelimelerinin oluşturduğu EK-3’te yer alan alfabeyi,
l) HF yüksek frekans: 3-30 MHz arası frekans aralığını,
m) İl müdürlüğü: İl afet ve acil durum müdürlüğünü,
n) Kısa kodlu görüşme: Açıkça söylenmesi uygun görülmeyen durumlarda kullanılan EK-4’te belirtilen kısa kodlarla yapılan görüşmeyi,
o) Operasyon merkezi: Afet ve acil durum yönetim merkezleri ve birlik müdürlüklerinde yerleşik, kurulmuş veya oluşturulmuş 7 gün 24 saat esasına göre çalışan, telsiz sistemleri dahil çeşitli iletişim sistemleri veya cihazları ile donatılmış ve bu sistemleri kullanma yeterliliğine sahip personelin görevlendirildiği merkezi,
ö) Ortak afet frekansları: Afet ve acil durumlarda kurumlar arası buluşma kanalı olarak ilgili tüm kurum ve kuruluşların, afet ve acil durumlar ile ilgili görevi bulunan idareci ve amirlerinin, sadece koordinasyon maksatlı kullanımına sunulan, koordinesi Başkanlıkta olan ve EK-l’de belirtilen çeşitli bantlardaki frekansları,
p) Röle: Arazi durumu ve/veya uzaklık nedeniyle telsiz haberleşmesinin yapılamaması durumunda, telsiz cihazları arasında haberleşmeyi sağlamak için aldığı sinyalleri güçlendirerek yayınlayan ve haberleşme alanının genişletilmesini sağlayan aktarıcı cihazı,
r) Sabit telsiz: Taşınabilir olmayan, sabit bir enerji kaynağı ve antene bağlı olarak çalışan telsiz cihazını,
s) Simpleks haberleşme: Arada röle olmadan, doğrudan bir telsizden diğer telsizle yapılan haberleşmeyi,
ş) STK: Sivil toplum kuruluşunu,
t) TAMP: Türkiye Afet Müdahale Planını,
u) Telsiz: Aralarında herhangi bir fiziki bağlantı olmaksızın elektromanyetik dalgalar yolu ile açık, kodlu veya kriptolu, ses, data ve resimleri vermeye, almaya ya da yalnızca vermeye veya yalnızca almaya yarayan sistemleri.
ü) UHF Ultra yüksek frekans: 300-3000 MHz arası frekans aralığını,
v) VHF Çok yüksek frekans: 30-300 MHz arası frekans aralığını,
ifade eder.
Madde 5 – Haberleşme güvenliği
(1) Tüm telsiz görüşmelerinde EK-2'de belirtilen çağrı kodları kullanılır. Bu kodlar Başkanlıkça Önceden belirlenerek kullanıcılara tebliğ edilir. Kullanıcılara bu kodlardan başka kod verilmez.
(2) Çağrı işaretlerini açıklayıcı tabir ve terimlerden, isim, ünvan ve rütbe söylemekten kesinlikle kaçınılır. Hazırlanan çağrı işaretlerinin kullanılması, sistem güvenliği yönünden gereklidir.
(3) Merkezde Başkanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi, illerde ise il afet ve acil durum yönetim merkezi haberleşmede en üst yetkili birimlerdir. Afet ve acil durum yönetim merkezlerinde verilecek talimat ya da komutlar, tüm birimler tarafından, haberleşme disiplini ve kuralları açısından eksiksiz biçimde yerine getirilir.
(4) Belirli bir görev için geçici olarak telsiz kullanma mecburiyetinde olanlar, Başkanlık ve/veya il müdürlükleri tarafından verilen geçici çağrı işaretlerini kullanırlar.
(5) Gizlilik dereceli konular, önemli ve uzun haberler telsiz aracılığı ile konuşulmaz.
(6) Telaffuzda güçlük çekilen ve önemli kelimelerin telaffuzunda EK-3’teki Milli Fonetik Alfabeden istifade edilir. Yabancılarla konuşurken Uluslararası Fonetik Alfabe kullanılır.
(7) El ve araç telsizleri ile mümkün olduğunca diğer insanların ve toplulukların duyamayacağı bir noktadan konuşma yapılır.
(8) El telsizi tahsis edilen personel, konuşmayı sadece kendisi yapar ve telsizini başkalarına veremez.
(9) Telsizlerin ses ayarı, bekleme anında iken; bulunduğu mekân veya sahanın ses düzeyine göre karşıdan gelebilecek anonsları kullanıcının duyabileceği, ancak telsize uzak mesafedeki kişilerin duyamayacağı derecede düşük tutulur.
Madde 6 – Kurallar ve sorumluluklar
(1) Telsiz haberleşmesi aşağıda belirtilen kurallara uygun olarak EK-5'te belirtildiği şekilde yapılır.
a) Konuşmaya başlamadan önce çevrimde başka bir haberleşme olup olmadığını anlamak amacıyla kısa süre dinleme yapılır.
b) Kanal meşgul değilse görüşme yapmak için mandala basıldıktan 1-2 saniye sonra çağrı yapılır ve mandal konuşma süresince basılı olarak tutulur. Kanal meşgul ise önemli bir durum olmadıkça araya girilmez.
c) Çağrı yapan istasyon önce kendi çağrı kodunu, daha sonra karşı tarafın çağrı kodunu söyler.
ç) Telsiz haberleşmesinde ifadeler mümkün olduğu kadar kısa, öz ve anlaşılır şekilde olmalıdır.
d) Telsiz haberleşmesinde gizli, hakaret edici ve aşağılayıcı kelimeler kullanılamaz.
e) Telsiz haberleşmesinde normal konuşma tonunda ve mikrofona 5-10 cm mesafeden konuşulur.
i) El telsizi ile haberleşirken anten daima yukarıya doğru ve mümkün olduğunca dik tutulur.
g) Görüşmede ses kalitesinde sorun varsa, öncelikle cihazın bulunduğu yer, yön ve çıkış gücünde sorun olup olmadığı kontrol edilir. Sorun yoksa karşı operatörden benzer bir kontrol istenilir.
ğ) Konuşma bittiğinde, “TAMAM” ifadesi kullanılır ve mandal bırakılarak karşı istasyon dinlenir.
h) Çağrı alan istasyon kendi çağrı kodunu da belirterek “DİNLİYORUM” veya “DİNLEMEDE” demek suretiyle çağrının alındığını karşı tarafa bildirir.
ı) Çağrıda iletilen mesaj anlaşılmış ise “ALINDI” veya “ANLAŞILDI”; mesaj anlaşılmamış ise “ANLAŞILMADI TEKRAR EDİN” şeklinde net ifadeler kullanılır.
i) Çağrıda belirtilen mesaj aktarılırken yanlış ifade kullanılmışsa “DÜZELTİYORUM” ifadesi kullanılır.
(2) Telsiz cihazları, görev esnasında daima açık bulundurulur. Zorunlu olarak cihazın kapatılacağı durumlarda bağlı bulunulan operasyon merkezine bilgi verilir.
(3) Acil durumlarda araç telsizi ile araç çalıştırılmadan, kısa süreli olmak kaydıyla haberleşme yapılabilir. Ancak uzun konuşmalarda araç aküsünün zarar görmemesi için motor çalıştırılır.
(4) Deprem, yangın, su baskını, kazalar ve erken uyarı gibi afet ve acil durum haberlerinin iletilmesi için yapılan görüşmelere hiçbir surette müdahale edilmez.
(5) Görev esnasında afet ve acil durum yönetim merkezi ile görevdeki ekipler arasındaki irtibatı sağlamak için araç telsizinin başında mutlaka personel bulundurulur. Bulundurulamayacaksa bağlı bulunulan operasyon merkezine bilgi verilir.
(6) Sabit istasyonlardan ve araç telsizlerinden yapılacak konuşmalardan telsizi kullanan personel sorumludur.
(7) El telsizi tahsis edilen personel, telsizinin çalışır durumda olmasından, bakım ve şarjından sorumludur,
(8) Müdahaleler diğer haberleşme araçlarının kapsama alanları dışında ve uzun süreli olacaksa telsizler için yedek bataryalar ve mümkün olduğunda kullanılabilecek şarj cihazları bulundurulur.
(9) Röleler bölgedeki tüm telsiz operatörlerinin ve kullanıcılarının ortak kullanımı içindir. Röle üzerinden görüşmeler uzun tutulmaz. Gerekiyorsa simpleks frekansa geçilip görüşmeye oradan devam edilir.
(10) Telsiz üzerindeki çıkarılabilen parçalar zorlanmaz.
(11) Telsiz sıvı, toz ve çamurdan uzak tutulur.
(12) Telsiz antensiz çalıştırılmaz.
(13) Telsiz anteninden tutarak taşınmaz.
(14) Telsizde meydana gelebilecek arıza durumunda İlgili amire bilgi verilir.
(15) Savaş ve seferberlik durumunda veya kriz halinde ikaz ve alarm haberlerinin önceliği olacağından telsiz haberleşmesinin sürekliliği ve güvenliği için tedbirler alınır.
Madde 7 – Diğer hususlar
(1) Telsiz kullanıcıları uygun zamanlarda deneme çağrıları yapar. Bu çağrılar sırasında tespit edilen ölü noktalar daha sonra operasyon merkezine rapor edilir.
(2) Görüşmeler sırasında not alınması gerekiyorsa önceden “yazmaya hazır olun veya not alın” uyarısı yapılır. Bu durumda personel yanında kalem ve not defteri bulundurur.
(3) Uzun süreli konuşma gerektirecek durumlarda belirli periyotlarda mandalı bırakıp 2-3 saniye kadar bekledikten sonra yeniden mandala basarak konuşmaya devam edilir.
(4) El ve araç telsizleri ile yapılan çağrılara karşı taraf cevap vermiyorsa operasyon merkezi uyarılır. Diğer haberleşme araçları ve yöntemleri ile iletişim sağlanır.
(5) El ve araç telsizleri birbirleriyle iletişim sağlayamıyorsa, bağlı bulunulan operasyon merkezi aracılığı ile iletişim sağlanır.
(6) Olası elektronik savaş, haberleşmeye dışardan müdahale edilerek İletişimi olumsuz etkilenen sinyal gönderilmesi veya karıştırma sonucu telsiz haberleşmesinin kesintiye uğraması ihtimaline karşı, alternatif haberleşme yöntemleri Önceden planlanır.
Madde 8 – Başkanlık HF/VHF/UHF frekansları kullanım esasları
(1) Başkanlığa tahsisli olup Başkanlık ve il müdürlüklerince kullanılacak olan Başkanlık HF/VHF/UHF frekanslarındaki haberleşme;
a) Merkezde Başkan, başkan yardımcısı, genel müdür, daire başkanı ve diğer amirleri bilgilendirmek, emir ve talimatlarını almak,
b) İllerde vali, vali yardımcısı, il müdürü, il müdür yardımcısı ve diğer amirleri bilgilendirmek, emir ve talimatlarını almak,
c) Müşterek çalışma yapılan ya da daha önceden telsiz veya frekans kullanım izni verilmiş resmi, özel ve gönüllü ekipler ile haberleşmek.
ç) İller arası ve uzak mesafe haberleşmenin sağlanabilmesi,
d) Afet ve acil durum ilk haberlerinin verilmesi,
e) Başkanlıkça, il afet ve acil durum yönetim merkezine talimat verilmesi
f) Diğer haberleşme sistemleri devre dışı olduğunda, acil haberleşmenin sağlanması, gerektiğinde erken uyarı/ikaz ve alarm haberlerinin iletilmesi,
g) Siren sisteminin komuta merkezleri ile siren birimleri arasındaki haberleşme amacıyla kullanılır.
(2) VHF/UHF frekanslarındaki haberleşmesinin koordinesi ve komutası, merkezde Başkanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi, illerde ise il afet ve acil durum yönetim merkezine aittir.
(3) Bir müdahale operasyonu sırasında, müdahale ekipleri sahada merkez istasyon ile sürekli irtibat halinde olur, en az bir cihazı röle frekansında bırakmak sureti ile kendi aralarındaki haberleşmeyi simpleks kanaldan yapar.
(4) Aynı bina veya bölgede bulunan birimler arası telsiz haberleşmesi ihtiyacı olduğunda öncelikle simpleks kanallar kullanılır. Gereksiz yere röle kanalı meşgul edilmez.
(5) İl müdürlüklerince, Başkanlık frekanslarında haberleşme izni ve yetkisi bulunan birimler için EK-2/c, EK-2/d, EK-2/e, EK.-2/f. EK-2/g, EK-2/i, EK-2/h ve EK- 2/j’ye uygun olarak çağrı işaretleri belirlenir. Çağrı işaretleri listesi, Başkanlık ile 81 il valiliğine ve ilgili kurumlara gönderilir.
(6) Başkanlık HF telsiz ağı, Başkanlık ve il müdürlüklerine ait HF telsizlerinden oluşur. Gerektiğinde Başkanlıkça yapılacak protokoller ile diğer kurum ve kuruluşların bazı istasyonları ağa dahil edilebilir.
(7) Başkanlık HF telsiz ağındaki haberleşmelerde merkez istasyon Başkanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezidir. Telsiz haberleşmesinin koordinesi ve komutası bu istasyona aittir.
(8) Başkanlık HF telsiz ağına dahil sabit istasyonların Başkanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi ile mobil istasyonların ise bağlı bulunduğu sabit istasyonlarla haberleşmesi esastır. Başkanlık HF telsiz ağında yapılacak çevrimlerin usul ve esasları Başkanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi tarafından belirlenerek tüm istasyonlara duyurulur.
(9) Başkanlık HF telsiz ağına bağlı tüm sabit istasyonlar, her gün Başkanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezinin yönetiminde ve belirleyeceği günün değişik saatlerinde çevrim yapar. Çevrim sonuçları kaydedilir. Başkanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi gerektiğinde çevrimlerin yönetimini diğer istasyonlarına devredebilir.
(10) Başkanlık HF telsiz ağma dahil bütün telsizler, tarama konumunda 7 gün 24 saat açık bulundurulur.
(11) Başkanlık HF telsiz ağında yapılan haberleşmede EK-2/e’de belirlenen çağrı işaretleri kullanılır.
Madde 9 – Başkanlık ortak afet frekanslarında haberleşme
(1) Merkezde ve illerde, afet ve acil durumlarda görev yapacak tüm kamu kurum ve kuruluşları, izin verilen STK’lar ve amatör telsizciler tarafından kurumların birbirleriyle iletişim kurması ve özellikle ilk afet ve acil durum haberinin verilmesi amacına yönelik olarak kullanılır.
(2) VHF/UHF/HF bantlarındaki haberleşmede merkez istasyon, merkezde Başkanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezidir. VHF/UHF bantlarındaki haberleşmede merkez istasyon ise illerde İl afet ve acil durum yönetim merkezi, merkezde Başkanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezidir. Telsiz haberleşmesinin koordinesi ve komutası bu istasyonlara aittir.
(3) Ortak afet frekansları, afet ve acil durumlarda sadece kurumlar arası koordinasyon amaçlı olarak kullanılır ve frekanslar fazla meşgul edilmez. Uzun görüşmeler, başka haberleşme araçları kullanılarak yapılır. Kurumlar kendi iç haberleşmelerini, normal zamanda yürüttükleri kendi mevcut haberleşme imkanları ile gerçekleştirirler.
(4) Ortak afet frekanslarındaki haberleşmeye dahil olacak kurum ve kuruluşlar ile STK'ların belirlenmesi ve kullanım izni verilmesine merkezde Başkanlık, illerde il müdürlüğü yetkilidir.
(5) VHF/UHF bandı ortak afet frekansları; izin verilmiş kurum, kuruluş ve STK'ların sadece operasyon merkezlerindeki sabit telsizleri ile ilgili kurumların amirlerinin araç ve el telsizlerine işlenir.
(6) HF bandı ortak afet frekanslarındaki haberleşmede. Başkanlık istasyonları EK-2/e'de belirlenen çağrı işaretlerini; diğer kurum ve kuruluşlar, STK'lar ve amatör telsizciler ise kurum adı ile birlikte kendi çağrı işaretlerini kullanırlar.
(7) Başkanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi ile il afet ve acil durum yönetim merkezi HF ortak afet frekansında yapılan protokol ile haberleşme iznine sahip STK ve amatör telsiz istasyonlarının çağrı işaretlerini liste halinde yayınlar.
(8) İllerde ortak afet frekanslarındaki haberleşmeye dahil olan kurum ve kuruluşlar ile il afet ve acil durum yönetim merkezi arasında haftada en az bir kez olmak üzere düzenli olarak telsiz çevrimi yapılır. Çevrimde karşılaşılan durum rapor haline getirilerek, bir sorun ile karşılaşılması durumunda ilgili birimlerden sorunun ivedi olarak giderilmesi talep edilir.
Madde 10 – Başkanlık-Türkiye Kızılay Derneği haberleşme
(1) Başkanlığa tahsisli Başkanlık-Türkiye Kızılay Derneği ortak frekansı, sadece Başkanlık ve Türkiye Kızılay Derneği ortak çalışmalarında her iki kurum arasında koordinasyon sağlanması amacıyla kullanılır.
(2) Başkanlık-Türkiye Kızılay Derneği ortak frekansı simpleks bir kanal olup sadece yakın mesafede kullanılmaya uygundur.
(3) Bu frekanslardaki haberleşmede merkez istasyon il afet ve acil durum yönetim merkezidir. Telsiz haberleşmesinin koordinesi ve komutası bu istasyona aittir.
(4) Ortak çalışma olmadığı zamanlarda, her iki kurumdan birinin talebi üzerine bu frekans geçici olarak bir ekibin olay yeri simpleks kanalı olarak kullanılabilir. Geçici kullanım izinleri il afet ve acil durum yönetim merkezi tarafından verilir.
(5) Türkiye Kızılay Demeği, Başkanlığa ait röleleri kendi iç haberleşmesinde ve Başkanlık ile iletişimde kullanabilecek şekilde sisteme dahil edilebilir.
(6) Türkiye Kızılay Derneğine ait telsiz kodlan Başkanlık ile Türkiye Kızılay Derneği arasında yapılacak protokolde belirlenir.
Madde 11 – İl telsiz kullanım ve işletme talimatı hazırlanması
(1) İl müdürlüklerince, il kapsamında bu Yönergeye uygun İl Telsiz Kullanım ve İşletme Talimatı hazırlanır. İl bazında çözümü gereken haberleşme planlaması, EK-2'ye uygun olarak belirlenen çağrı kodları gibi hususlar bu talimatta belirtilir.
Madde 12 – Yetkiler
(1) Bu Yönerge gereğince illerde çağrı işaretlerini belirlemeye, bunları ilan etmeye ve bu Yönerge doğrultusunda afet ve acil durum haberleşmesi kapsamında İl Telsiz Kullanım ve İşletme Talimatı hazırlamaya il valisi yetkilidir.
(2) Haberleşme tekniği ile ilgili konularda karar almaya ve izin vermeye merkezde Başkanlık Bilgi Sistemleri ve Haberleşme Dairesi Başkanlığı, illerde il afet ve acil durum yönetim merkezi yetkilidir.
Madde 13 – Yürürlükten kaldırılan mevzuat
(1) 17/12/2020 tarihli ve 1748407 sayılı Bakanlık Oluru ile yürürlüğe koyulan Telsiz Kullanım ve İşletme Yönergesi yürürlükten kaldırılmıştır.
Madde 14 – Yürürlük
(1) Bu Yönerge hükümleri onay tarihi itibariyle yürürlüğe girer.
Madde 15 – Yürütme
(1) Bu Yönerge hükümlerini İçişleri Bakanı yürütür.