9/216 Sermaye Piyasası Kurulunun 05.03.2004 Tarih ve 9/216 Sayılı Kararı
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
1. Kurulumuzun 05.03.2004 tarih ve 9/216 sayılı kararı:
Fon ve ortaklıklara;
A. Hazine ihalelerinden yapılan alımlar ve saat 14:00’ten sonraki 1 gün valörlü işlemler haricinde, ileri valörlü alım yapılarak pozisyon açılmasının mümkün olmadığının,
B. Portföydeki bir kıymetin ileri valörlü satılmasının mümkün olduğunun, ancak bu tür bir işlem gerçekleştirilirken fonun likidite ihtiyacının dikkate alınması gerektiğinin,
C. Daha önce portföydeki bir kıymetin ileri valörlü satılmış olması durumunda aynı kıymetin, aynı valörle ve en fazla aynı tutarda alınmasının mümkün olduğunun,
D. Portföyde olmayan bir kıymetin ileri valörlü satılmasının mümkün olmadığının,
E. Daha önce ileri valörlü satılan bir kıymetin, tekrar aynı gün valörlü veya ileri valörlü satılmasının mümkün olmadığının,
F. Gerçekleştirilen ileri valörlü işlemlerin aşağıda belirtilen esaslar çerçevesinde değerlenmesi gerektiğinin duyurulmasına
karar verilmiştir.
“MENKUL KIYMET YATIRIM FONLARI, EMEKLİLİK YATIRIM FONLARI VE YATIRIM ORTAKLIKLARINCA İMKB TAHVİL BONO PİYASASI KESİN ALIM SATIM PAZARI’NDA İLERİ VALÖRLÜ OLARAK İŞLEM GERÇEKLEŞTİRİLMESİNE İLİŞKİN GENEL KURALLAR VE DEĞERLEME ESASLARI
Değerleme Esasları
İleri valörlü alınan DİBS’ler valör tarihine kadar diğer DİBS’lerin arasına dahil edilmez. İleri valörlü satılan DİBS’ler ise valör tarihine kadar portföy tablosunda kalmaya ve değerlenmeye devam eder. İleri valörlü DİBS alım ve satım işlemleri ayrı bir vadeli işlem sözleşmesi olarak değerlenir. İşlem tutarları ise valör tarihine kadar takastan alacak veya takasa borç olarak takip edilir.
İleri valörlü sözleşmenin değeri alış ve satış işlemlerinde aynı yöntemle hesaplanırken işlem alış ise (+) pozitif, satış ise (-) bir değer olarak portföy tablosuna yansır. Aynı valörde ve aynı nominal değerde hem alış hem de satış yapılmış ise portföy tablosunda her iki işlem aynı değerde fakat alış işlemi (+) satış işlemi ise negatif (-) olarak gözükecektir. Bu şekilde açtığı pozisyonu ters işlemle kapatmış olan fonlarda bu işlemler portföy değeri üzerinde bir etki yaratmayacaktır.
İleri valörlü işlemlerin değerlemesi ise aşağıdaki formüle göre yapılacaktır:
İşlemin Değeri = Vadesonu Değeri /(1+Bileşik Faiz/100) (vkg/365) Vade Sonu Değer : Alım satım yapılan DİBS’in nominal değeri
Bileşik Faiz : Varsa değerleme gününde İMKB’de valör tarihi işlemin valör tarihi ile aynı olan işlemlerin ağırlıklı ortalama faiz oranı, yoksa değerleme gününde İMKB’de aynı gün valörlü gerçekleşen işlemlerin ağırlıklı ortalama faiz oranı, yoksa en son aynı gün valörlü olarak işlem gördüğü gündeki aynı gün valörlü işlemlerin ağırlıklı ortalama faiz oranı, bu da yoksa ihraç tarihindeki bileşik faiz oranıdır.
Örneğin:
İşlemin valörü 11.03.2004 ve değerleme tarihi 27.02.2004 ise değerleme işleminde kullanılacak faiz oranı aşağıdaki öncelik sırasına göre seçilir.
1. 27.02.2004 tarihinde gerçekleşen 11.03.2004 valörlü işlemlerin ağırlıklı ortalama faiz oranı
2. 27.02.2004 tarihinde gerçekleşen 27.02.2004 valörlü işlemlerin ağırlıklı ortalama faiz oranı
3. 26.02.2004 tarihinde gerçekleşen 26.02.2004 valörlü işlemlerin ağırlıklı ortalama faiz oranı
4. 25.02.2004 tarihinde gerçekleşen 25.02.2004 valörlü işlemlerin ağırlıklı ortalama faiz oranı 5. …
6. İhraç tarihindeki ağırlıklı ortalama faiz oranı
VKG : Valör tarihi değerleme tarihi olarak kabul edilmeli ve “valör tarihinde yapılacak değerlemenin uygulanacağı tarihi”teki vadeye kalan gün sayısı kullanılmalıdır. (Örneğin itfaya kalan gün sayısı 90 ve işlem 30 gün valörlü olduğunda, valör tarihi itibariyle vadeye kalan gün sayısı 60 olacaktır. Bu durumda örneğin valör tarihi Pazartesi, Salı, Çarşamba ya da Perşembe ise “valör tarihinde yapılacak değerlemenin uygulanacağı tarih” bir gün sonrası olacak ve VKG=59 kullanılacaktır. Valör tarihi Cuma’ya denk geliyorsa VKG=57 kullanılacaktır. Valör tarihi bir tatil dönemi öncesine denk geliyorsa VKG yine uygulama tarihine göre hesaplanacaktır.
Örnek 1 - İşlem Yapıldığı Gün Yapılan Değerleme
Menkul Kıymet Tanımı : TRT270405T18
İtfa Tarihi : 27.04.2005
Satış İşlemi Tarihi : 26.02.2004
Değerleme Tarihi : 26.02.2004
İşlemin Valör Tarihi : 19.03.2004 Cuma
Valör Tarinin Uygulama Tarihi : 22.03.2004 Pazartesi
VKG (Vadeye Kalan Gün) = 401 (27.04.2005 - 22.03.2004)
İlgili Kıymetin 19.03.2004 valörlü işlemlerinin ağırlıklı ortalama bileşik faiz oranı: 24,12 %
İşlemin Değeri = Vadesonu Değeri /(1+Bileşik Faiz/100) (vkg/365) = 100.000 / (1+ 24,12 / 100) (401/365) = 78.868,32
İşlem alış ise Portföy Değeri = 78.868,32 TL
İşlem satış ise Portföy Değeri = - 78.868,32 TL’dir.
Portföy Tablosunda Gösterim: | | Hisse Senetleri | | 60.000 ABC Hisse Senedi | 1 lot | 22.000 DEF Hisse Senedi | 1 lot | 38.000 Tahvil Bono | | 160.000 TRT260105T12 | 1 lot | 82.199 TRT270405T18 | 1 lot | 77.801 İleri Valörlü İşlemler | | -78.868 TRT270405T18 Satış | 1 lot | -78.868 Portföy Değeri | | 141.132 Nakit | | 10.000 Takastan Alacaklar | | 78.868 Takasa Borçlar (-) | | 0 Fon Toplam Değeri | | 230.000
Ağırlıklı ortalama faiz oranından satış işlemi gerçekleştirildiği varsayılmıştır. Bunun sonucunda işlem tutarı (ve dolayısıyla takastan alacaklar tutarı) değerleme tutarına eşit olmaktadır. Valör tarihine kadar Takastan Alacaklar tutarı sabit bir şekilde izlenmeye devam edecektir.
Örnek 2 - Ertesi Gün Değerleme | | Menkul Kıymet Tanımı | : TRT270405T18 | İtfa Tarihi | : 27.04.2005 | Değerleme Tarihi | : 27.02.2004 | İşlemin Valör Tarihi | : 19.03.2004 Cuma Valör Tarinin Uygulama Tarihi | : 22.03.2004 Pazartesi
VKG = 401 * (27.04.2005 - 22.03.2004)
İlgili Kıymetin 19.03.2004 valörlü işlemlerinin ağırlıklı ortalama bileşik faiz oranı: - **
İlgili Kıymetin aynı gün valörlü işlemlerinin ağırlıklı ortalama bileşik faiz oranı: 23,96 %
İşlemin Değeri = Vadesonu Değeri /(1+Bileşik Faiz/100) (vkg/365) = 100.000 / (1+ 23,96 / 100) (401/365) = 78.980,17
İşlem alış ise Portföy Değeri = 78.980,17 TL
İşlem satış ise Portföy Değeri = - 78.980,17 TL’dir
* VKG hesabında değerleme tarihi yerine valör tarihi dikkate alındığından VKG sayısı değişmemektedir.
** TRT270405T18 tanımlı kıymet 27.02.2004 tarihinde 19.03.2004 valörlü işlem görmemiştir. Bu nedenle değerlemede söz konusu kıymetin 27.02.2004 tarihindeki aynı gün valörlü işlemlerinin ağırlıklı ortalama bileşik faiz oranı olan 23,96 % kullanılacaktır.
Portföy Tablosunda Gösterim: | | Hisse Senetleri | | 62.000 ABC Hisse Senedi | 1 lot | 23.000 DEF Hisse Senedi | 1 lot | 39.000 Tahvil Bono | | 162.000 TRT260105T12 | 1 lot | 82.990 TRT270405T18 | 1 lot | 79.010 İleri Valörlü İşlemler | | -78.980 TRT270405T18 Satış | 1 lot | -78.980 Portföy Değeri | | 145.020 Nakit | | 10.000 Takastan Alacaklar | | 78.868 Takasa Borçlar (-) | | 0 Fon Toplam Değeri | | 233.888
Örnek 3 - Alış İşlemi İle Pozisyon Kapatma | Menkul Kıymet Tanımı | TRT270405T18 İtfa Tarihi | 27.04.2005 Alış İşlemi Tarihi | 01.03.2004 Değerleme Tarihi | 01.03.2004 İşlemin Valör Tarihi | 19.03.2004 Cuma Valör Tarinin Uygulama Tarihi | 22.03.2004 Pazartesi
VKG = 401 * (27.04.2005 - 22.03.2004)
İlgili Kıymetin 19.03.2004 valörlü işlemlerinin ağırlıklı ortalama bileşik faiz oranı: 23,92 %
İşlemin Değeri = Vadesonu Değeri /(1+Bileşik Faiz/100) (vkg/365) = 100.000 / (1+ 23,92 / 100) (401/365) = 79.008,18
İşlem alış ise Portföy Değeri = 79.008,18 TL
İşlem satış ise Portföy Değeri = - 79.008,18 TL’dir
Portföy Tablosunda Gösterim: | | Hisse Senetleri | | 62.000 ABC Hisse Senedi | 1 lot | 24.000 DEF Hisse Senedi | 1 lot | 38.000 Tahvil Bono | | 161.135 TRT260105T12 | 1 lot | 83.050 TRT270405T18 | 1 lot | 78.085 İleri Valörlü İşlemler | | 0 TRT270405T18 Alış | 1 lot | 79.008 TRT270405T18 Satış | | -79.008 Portföy Değeri | | 223.135 Nakit | | 10.000 Takastan Alacaklar | | 78.868 Takasa Borçlar (-) | | 79.008 Fon Toplam Değeri | | 232.995
Ağırlıklı ortalama faiz oranından alış işlemi gerçekleştirildiği varsayılmıştır. Bunun sonucunda işlem tutarı (ve dolayısıyla takasa borçlar tutarı) değerleme tutarına eşit olmaktadır. Satış işlemi aynı valörde alış işlemi ile kapatılmış olup, ileri valörlü işlemler toplamı 0 olmuştur. Diğer yandan alış işlemi daha önce gerçekleştirilmiş olan satış işlemine göre düşük bir faiz oranından (daha yüksek bir fiyattan) gerçekleştirildiğinden işlemler sonucunda bir zarar oluşmuştur. Zarar tutarı ise takasa borçlar ile takastan alacaklar arasındaki fark kadardır. Bu tutar birim fiyata yansımıştır.
Valör Günü Değerleme
Sadece ileri valörlü satış yapılmış ise valör günü itibariyle ilgili kıymet ve satış işlemi portföy tablosundan çıkartılacaktır. Takas gerçekleşmiş olduğundan Takastan Alacaklar hesabı da kapanacaktır.
Satış işleminden sonra alış işlemi ile pozisyon kapatılmışsa, valör gününde her iki işlem de portföy tablosundan çıkartılacak, ilgili kıymetse portföyde izlenmeye devam edecektir. Ayrıca takas hesapları da kapatılacaktır.
2. Sabah Yayıncılık A.Ş. ortaklarına Kurulumuzca getirilen çağrı yükümlülüğünü yerine getirmeyen Turgay CİNER’e Kurul Karar Organı’nın 04.07.2003 tarih ve 35/815 sayılı kararı(*) ile verilen 38.000.000.000 TL. idari para cezası uygulanması işlemine karşı, ilgili tarafın Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin E.2003/sayılı dosya üzerinden açtığı yürütmenin durdurulması ve iptal istemli davada, mahkemenin 19.01.2004 tarihinde yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verdiği 23.02.2004 tarihinde Kurulumuza tebliğ edilmiş olup, dava devam etmektedir.
(*) Anılan Kurul kararı 30.06.2003-04.07.2003 tarih ve 2003/32 sayılı Haftalık Bülten ile kamuya duyurulmuştur.