5244588 İşletmelerin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlenmesi Prosedürü
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
T.C.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü
1. AMAÇ
Bu prosedürün amacı, 5996 sayılı Kanun kapsamında işletmelerin denetim sıklıklarını riske dayalı olarak belirlenmesi ile ilgili usul ve esasları belirlemektir.
2. KAPSAM
Bu prosedür, gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten işletmeler ile perakende işletmelerin riske dayalı denetim sıklığının belirlenmesi yöntemini kapsar. Bu prosedür birincil üretimi kapsamaz.
3. HUKUKİ DAYANAK
a) 13 Haziran 2010 tarihli 27610 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5996 sayılı “Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu"
b) 17 Aralık 2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Gıda ve Yemin Resmi Kontrolüne Dair Yönetmelik", “Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik”
4. TANIMLAR
Kanun ve yönetmeliklerdeki tanımlar geçerlidir.
5. RİSKE DAYALI DENETİM SIKLIĞI BELİRLEME YÖNTEMİ
Denetim sıklığı; işletmenin ürettiği veya tüketime sunduğu ürün riski ve işletmenin teknik ve hijyenik koşullarından kaynaklanan risk ile orantılı olmalıdır. Ayrıca, denetim sıklığının belirlenmesinde işletmenin otokontrol program uygulamaları, hijyen yönetimi ve il/ilçe müdürlüğünün geçmişte yapmış olduğu denetimlerden elde ettiği bilgiler göz önünde bulundurulur. Her bir işletme için riske dayalı denetim sıklığının belirlenmesinde, İşletmenin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlenmesi Tablosu (Ek-1) kullanılır. Bu tablo, denetim sonrası il/ilçe müdürlüğünde doldurularak işletmelerin denetim sıklığı belirlenir.
5.1. Ek-1’de Verilen Tablonun 1’inci Bölümü;
• Sektör (Ana Kriter 1),
• İşletmenin geçmiş kayıtları (Ana Kriter 2),
• İşletmenin otokontrollerinin güvenilirliği (Ana Kriter 3),
• İşletmenin hijyen yönetimi (Ana Kriter 4) olmak üzere dört ana kriterden oluşmaktadır.
Ana Kriter 1’in değerlendirilmesinde; İşletmenin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlenmesi Tablosu (Ek-1) sektör bölümünün sonuç kısmına, “İşletmelerin Sektörlerine Göre Risk Kategorisi Belirleme Tablosu (Ek-2)’de belirtilen puan verilir.
Ana Kriter 2, 3 ve 4’ün değerlendirilmesinde; “Çok İyi”, “İyi”, “Yeterli”, “Orta” ve “Yetersiz” şeklinde sınıflandırma yapılmıştır. Bu kriterlere puan verilirken, alt başlıklarda yer alan hususlar dikkate alınarak o bölümde yer alan uygun puan verilir. Ayrıca yapılan puanlamalar ile ilgili özel durumlar varsa “Açıklamalar” bölümüne ilave edilir.
Dört ana kriterin sınıflandırma kategorisine göre verilen puanlar toplanarak, toplam puan sonuç kısmına yazılır. İşletmenin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlenmesi Tablosu (Ek-1) 2 nci bölümünde verilen toplam puana karşılık gelen denetim sıklığı, 2 nci bölümde yer alan denetim sıklığı bölümüne kaydedilir.
Belirlenen denetim sıklığı sürecinin sonunda yapılan her bir rutin denetim sonrası, Ek-1’deki uygulamaya göre yeniden işletmenin denetim sıklığı belirlenir. Yapılan denetim takip denetimi gerektiriyorsa, işletmenin denetim sıklığı takip denetimi sonunda tespit edilir. Planlanmamış diğer denetim ve kontrollerde (şikâyet, ihbar vb.) söz konusu denetim sıklığının yeniden belirlenmesi zorunludur. Ancak, Yıllık Gıda Numune Alma Planı kapsamında numune almak amacıyla yapılan denetimlerde (Ek-l)’in doldurulması gerekmemektedir. İşletmenin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlenmesi Tablosu (Ek-1) GGBS üzerinden doldurulur.
İşletmelerin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlenmesinde (Ek-1) dikkat edilecek hususlar aşağıdaki gibidir.
5.1.1. İşletme risk kategorisi (Ana Kriter 1):
İşletmelerin sektörlerine göre risk kategorisinin belirlenmesi amacıyla; İşletmelerin Sektörlerine Göre Risk Kategorisi Belirleme Tablosu’ndan (Ek-2) yararlanılarak, işletmenin risk kategorisine göre risk puanı verilir. İşletme birden fazla risk kategorisinde faaliyet gösteriyorsa yüksek olan risk esas alınır.
Örnek:
Sektör : Alkollü içki üreten işletme
Risk Kategorisi : 4
Risk Puanı :20
Ek-2’den elde edilen bu bilgiler, Ek-1’de yer alan tabloda Ana Kriter 1 Sektör bölümünde Risk
Kategorisi 4 karşılığı olarak Risk Puanı 20 yazılır.
5.1.2. İşletmenin geçmiş kayıtları (Ana Kriter 2):
İşletmenin geçmiş kayıtları değerlendirilirken;
5.1.2.1. Gıda Mevzuatına uyumda; il/ilçe müdürlüğünce herhangi bir yasal işlem uygulanıp uygulanmadığı, uygulandı ise nedeni ve verilen süre içinde işletmenin eksikliklerinin giderilip giderilmediği,
5.1.2.2. İzlenebilirlikte; kayıtlar gıda zincirinin her aşamasını kapsıyor mu, parti tanımlaması doğru yapılıyor mu, etiketleme izlenebilirlik açısından yeterli mi,
5.1.2.3. Personel Eğitiminde; ürün riskine, işletme büyüklüğüne göre düzenli aralıklarla eğitim veriliyor mu, verilen eğitimler kapsamlı ve personel tarafından anlaşılmış mı, verilen eğitimlerin etkinliğine bakılıyor mu, verilen eğitimler kayıt altına alınıyor mu vb. gibi konulara bakılır.
Örnek:
İşletmeye ürün etiket bilgisinden kaynaklanan bir para cezası uygulanmış, belirtilen süre içinde ürünler piyasadan toplatılıp etiket bilgilerinin düzeltildiği tespit edilmiş ise bu durumda; Ek-1’de yer alan tabloda Ana Kriter 2 başlığı altında Gıda Mevzuatına uyum maddesi, “yeterli” görülerek sınıflandırma kategorisinde karşılık gelen 2 (iki) puan verilir.
İşletmede izlenebilirlik tam olarak sağlanabiliyor, kayıt altında ve etiketleme izlenebilirliği sağlayabilmişse Ana Kriter 2 başlığı altında izlenebilirlik maddesi “Çok İyi” olarak değerlendirilip sınıflandırma kategorisinde karşılık gelen 0 (sıfır) puanı verilir.
Personel eğitimi ile ilgili olarak, eğitim kayıtları mevcut, eğitim verildiği doküman ve katılımcı imzalarıyla kayıt altına alınmış, ancak denetim sırasında personelle konuşulduğunda verilen eğitimler konusunda bazı eksiklikleri olduğu anlaşılıyorsa; Ana Kriter 2 başlığı altında yer alan Personel Eğitimi maddesine “Yeterli” değerlendirmesi yapılarak sınıflandırma kategorisinde karşılık gelen 4 (dört) puan verilir.
5.1.3. İşletmenin Otokontrollerinin Güvenilirliği (Ana Kriter 3):
İşletmenin otokontrollerinin güvenilirliği değerlendirilirken;
5.1.3.1. HACCP Prosedürlerinde; Resmi Kontrol Prosedüründe belirtilen şekilde yapılan tetkik sonucu değerlendirilerek, sınıflandırma kategorisinde karşılık gelen puan yazılır. Bu puan bir sonraki HACCP tetkikine kadar geçerli kabul edilir
Örnek:
Ön gereklilikler ve HACCP uygulaması gereken bir işletmede; HACCP esasına dayanan prosedürler bulunduğu görülüyor, kritik kontrol noktaları ve belirlenen kritik limitler doğru, takip çizelgeleri incelendiğinde bazı tarihlerde tutulması gereken kayıtların aksatıldığı belirleniyor ise; Ek-1’de verilen tabloda “Ana Kriter 3” başlığında yer alan HACCP Prosedürleri maddesi “İyi” olarak değerlendirilip sınıflandırma kategorisinde karşılık gelen 3 (üç) puan verilir.
5.1.3.2. Ürünlerin Kontrolü Bölümünde; üretimin tüm aşamalarında kullanılan madde ve malzemelerin, nihai ürüne kadar kontrolünün yapılıp yapılmadığına, yapılan bu kontrollerin kayıt altına alınıp alınmadığına, kontrollerin düzenli, geniş çaplı ve anlaşılabilir olup olmadığına bakılır.
Örnek:
Yapılan kontrol ve denetimde alınan hammaddelerin kontrollerinin yapıldığı, analiz sonuçlarının saklandığı, hangi hammaddenin hangi son ürüne işlendiğinin kayıt altına alındığı, her parti üretimin kontrollerinin yapılarak piyasaya sunulduğu, raf ömrü sonuna kadar her partiden alınan numunenin uygun saklama koşullarında muhafaza edildiği belirlenmiş ise; Ana Kriter 3 başlığı altındaki Ürünlerin Kontrolü maddesi “Çok İyi” olarak değerlendirilip sınıflandırma kategorisinde karşılık gelen 0 (sıfır) puan verilir.
5.1.3.3. Sıcaklık Kontrolleri Bölümünde; gerekli sıcaklık kontrollerinin yapılıp yapılmadığına, soğuk zincirin sağlanması için soğutma sıcaklıklarının ürün için uygun olup olmadığına, yapılan kontrollerin kayıt altına alınıp alınmadığına bakılır.
Örnek:
İşletmede sıcaklık kontrollerinin yerine getirilmesi için gerekli önlemler alınmış olmasına rağmen, kayıtların tutulmasında bazı aksaklıklar olduğu görülmüş ise; Ana Kriter 3 başlığı altındaki sıcaklık kontrolleri maddesi “İyi” olarak değerlendirilerek sınıflandırma kategorisinde karşılık gelen 2 (iki) puan verilebilir.
5.1.4. İşletmenin hijyen yönetimi (Ana Kriter 4) :
5.1.4.1. Bina Koşulları
5.1.4.2. Temizlik ve Dezenfeksiyon
5.1.4.3. Personel Hijyeni
5.1.4.4. İşletme Hijyeni
5.1.4.5. Zararlı Mücadelesi
Bu bölüm alt başlıkları ile ilgili ayrıntıların değerlendirilmesinde Resmi Kontrol Prosedürü ekinde yer alan “Onaylı/Kayıtlı İşletmelere Ait Resmi Kontrol Formu” veya özel prosedürleri ekindeki kontrol formu sonuçlarından yararlanılır.
Örnek:
İşletmede yapılan denetimde; bina koşullarının, temizlik ve dezenfeksiyonun uygun şekilde yürütüldüğü, temizlikten sorumlu ayrı personelin olduğu, kayıtların, personel hijyeninin, işletme hijyeninin uygun olduğu, zararlı mücadelesi kayıtlarına bakıldığında zararlı mücadelesinin raporlarda belirtilen süreçlerde aksamalar olarak yürütüldüğü tespit edilmişse;
Bu durumda Ana Kriter 4 başlığında yer alan bina koşulları, temizlik ve dezenfeksiyon, personel hijyeni, işletme hijyeni maddeleri “Çok İyi” olarak değerlendirilip sınıflandırma kategorisinde karşılık gelen 0 (sıfır) puan verilir. Ancak zararlı mücadelesi konusunda aksaklıklar görüldüğü tespit edildiğinden, bu durumda “Yeterli” olarak değerlendirilip sınıflandırma kategorisinde karşılık gelen 2 (iki) puan verilebilir.
5.2. Ek-1’de Verilen Tablonun 2’nci Bölümü;
Ek 2-1’in 1 inci bölümünün “Sonuç” kısmında yer alan puanlar toplanarak toplam puan elde edilir. Elde edilen toplam puan 2 nci bölümde işletmenin denetim sıklığının belirlenmesi amacıyla kullanılır.
Tablonun 2 nci bölümünde risk sınıfına göre toplam puan 7 (yedi) gruba ayrılarak değerlendirilmiştir. Buna göre denetim sıklıkları “Ayda Birden” başlamak üzere “Yılda bir” kadar değişebilmektedir.
Örnek:
Tablonun 1 inci bölümünden elde edilen toplam puanın 81 (seksen bir) olması halinde;
Tablonun 2 nci bölümünden;
Risk Sınıfı :4
Toplam Puan Aralığı :81-100 Denetim Sıklığı :8 ayda bir olarak bulunur.
6. SORUMLULUKLAR
Resmi kontrol sonucunda, Gıda Güvenliği Bilgi Sistemine yapılacak veri girişlerinde; riske dayalı denetim sıklığının bu prosedüre uygun olarak belirlenmesinden resmi kontrolü gerçekleştiren kontrol görevlisi sorumludur.
Gıda Güvenliği Bilgi Sisteminde sektöre göre belirlenen risk kategorisinin prosedüre uygun olarak seçilmesinden resmi kontrolü gerçekleştiren kontrol görevlisi sorumludur.
Resmi kontrollerin bu prosedüre uygun olarak belirlenen sıklıkta gerçekleştirilmesinden ilgili şube müdürü/ilçe müdürü sorumludur.
Ekler