504 Yüksek Seçim Kurulunun 09/10/2020 Tarihli ve 504 Sayılı Kararı
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
K A R A R
……... İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı tarafından Kurulumuz Başkanlığına gönderilen 09/10/2020 tarih ve E.263482 sayılı yazıda özetle; ………… Odaları Birliği tarafından 46. Olağan Genel Kurullarını çoğunluklu 16-17 Ekim 2020, çoğunluksuz 23-24 Ekim 2020 tarihinde yapmak üzere müracaatta bulunulduğu, 6235 sayılı Kanun ile seçim erteleme yetkisinin ……… Yönetim Kuruluna bir defa verildiği ve bu hakkın Nisan ayında kullanıldığı ve sürecin devam edip edemeyeceği yönünde ………. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığınca karar verilmesinin talep edildiği belirtilerek, ………. Odaları Birliği 46. Olağan Genel Kurul Seçimlerinin ertelenip ertelenmeyeceği hususunda görüş bildirilmesi istenilmiş olmakla, konu incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Seçimlerin genel yönetimi ve denetimi" başlıklı 79 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; "Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma, seçim süresince ve seçimden sonra seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzlukları, şikayet ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçim tutanaklarını ve Cumhurbaşkanlığı seçim tutanaklarını kabul etme görevi Yüksek Seçim Kurulunundur. Yüksek Seçim Kurulunun kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamaz."
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun ilçe seçim kurullarının görev ve yetkilerini düzenleyen 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde;
"İlçe çevresinde seçimin düzenle yürütülmesini sağlamak için gereken bütün tedbirleri almak ve seçim işlerini denetlemek," hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre seçim kurullarının seçimin düzen içinde yapılabilmesi için her türlü tedbiri alma görev ve yetkisi bulunmaktadır. Esas itibariyle genel kurul ve seçimlerin her türlü tedbir alınarak belirlenen zamanda yapılması gerekmekte ise de; alınacak her türlü tedbire rağmen genel kurul ya da seçimlerin düzen içinde yapılmasını imkansız kılan “açık ve yakın tehlike” arzeden somut sebeplerin varlığı durumunda; sakıncalı halin ortadan kalkmasına kadar “tedbir alma” görev ve yetkisi kapsamında erteleme kararı verilmesi de mümkündür. Ancak bu tedbire başvurulabilmesi için ertelemenin kaçınılmaz olduğuna ilişkin sebeplerin somut olması ve erteleme süresinin amaçla uyumlu ve ölçülü olması gerekmektedir.
İçişleri Bakanlığının “Koronavirüs Ek Tedbirler” konulu 02/10/2020 tarih ve 16230 sayılı Genelgesinde;
- “Koranavirüs salgınının toplum sağlığı ve kamu düzeni açısından oluşturduğu riski yönetme, sosyal izolasyonu temin, fiziki mesafeyi koruma ve hastalığın yayılım hızını kontrol altında tutma amacıyla Sağlık Bakanlığı ve Koronavirüs Bilim Kurulunun önerileri, Sayın Cumhurbaşkanımızın talimatları doğrultusunda birçok tedbir kararı alınarak uygulamaya geçirildiği,
- Dünyada halen Covid-19 salgını ve vaka artışlarının devam etmekte olduğu ve özellikle Avrupa kıtasında salgının seyrinde bir yükselme yaşandığının görüldüğü, birçok Avrupa ülkesinde kişilerin toplu olarak bir araya gelmelerine yönelik yeni kısıtlamalara gidildiği,
- Ülkemizde de içerisinde bulunduğumuz kontrollü sosyal hayat döneminin temel prensipleri olan temizlik, maske ve mesafe kurallarının yanı sıra salgının seyri ve olası riskler göz önünde bulundurularak hayatın her alanına yönelik uyulması gereken kurallar ve önlemlerin belirlendiği,
- Bu doğrultuda, Sağlık Bakanlığının Bakanlıklarına gönderilen (01/10/2020 tarihli ve 1604 sayılı ) yazısında:
“Dünyayı tehdit etmeye devam eden COVID-19 pandemisine yönelik olarak; COVID-19 Bilimsel Danışma Kurulu ve Sağlık Bakanlığı’nca ülkemizdeki ve Dünya’daki en güncel bilimsel gelişmeler ve deneyimler takip edilmekte, bu kapsamda Pandeminin ülkemizdeki kontrolüne yönelik çalışmalar yürütülmekte teknik rehberler ve protokoller yayınlamakta ve güncellenmektedir.
Dünyada halen COVID-19 vaka artışları devam etmektedir. Ülkemizde de Covid-19 vakalarının devam etmekte olması, her ne kadar vaka sayıları belirli bir düzeyde kontrol altına alınmış olsa da önümüzdeki sonbahar ve kış aylarında tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de özellikle damlacık yolu ile bulaşan solunum yolu hastalıklarının görülme sıklığının artış gösterebilmesi beklenmektedir. Bu kapsamda Bakanlığımız bünyesinde oluşturulan COVID-19 Bilimsel Danışma Kurulu, fiziksel mesafenin korunmasının zor olacağı sivil toplum kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, birlikler veya kooperatiflerin geniş katılımlı toplantılarının yapılmamasını ve ileri tarihe ertelenmesini önermiştir.” denildiği,
- Sağlık Bakanlığının anılan yazısı ve Koronavirüs Bilim Kurulunun tavsiye kararı doğrultusunda, mevsimsel etkiler de göz önünde bulundurularak, 02.10.2020 tarihinden itibaren 01.12.2020 tarihine kadar sivil toplum kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları, birlikler ve kooperatifler tarafından düzenlenecek olan etkinliklerin ertelenmesi gerektiğinin değerlendirildiği,
- Vali ve kaymakamlarca yukarıda belirtilen esaslar doğrultusunda Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 27 nci ve 72 nci maddeleri uyarınca il/ilçe umumi hıfzıssıhha kurulları kararlarının ivedilikle alınmasının gerektiği”,
belirtilmiştir.
Dosya muhteviyatının incelenmesinden;
…… İl Umumi Hıfzıssıhha Kurulunun 02/10/2020 tarih ve 2020/76 sayılı kararı ile; 02/10/2020 tarihinden itibaren 01/12/2020 tarihine kadar sivil toplum kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları, birlikler ve kooperatifler tarafından düzenlenecek olan etkinlikler ve genel kurulların ertelenmesine karar verildiği,
……….İlçe Seçim Kurulu Başkanlığının 06/10/2020 tarih ve 2020/296 sayılı kararı ile; 6235 sayılı Odaları Birliği Kanunu Ek-2 maddesinde Birliklerin erteleme yönünde İlçe Seçim Kurulu Başkanına herhangi bir yetki vermediği, bu yöndeki yetkinin Odaları Birliği Yönetim Kuruluna ait olduğu anlaşıldığından talebin reddine karar verildiği, anlaşılmaktadır.
Kurulumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; ……… İl Umumi Hıfzıssıhha Kurulunun 02/10/2020 tarihli 76 sayılı kararı uyarınca ……… Odaları Birliğinin 46. Genel Kurulunun yapılamayacağına, karar verilmesi gerekmiştir.
S O N U Ç
Açıklanan gerekçelerle;
1- ……… İl Umumi Hıfzıssıhha Kurulunun 02/10/2020 tarihli 76 sayılı kararı uyarınca … Odaları Birliğinin 46. Genel Kurulunun YAPILAMAYACAĞINA,
2- Karar örneğinin, ........ İlçe Seçim Kurulu Başkanlığına gönderilmesine,
09/10/2020 tarihinde oy çokluğu ile karar verildi.
Başkan
Muharrem AKKAYA
Başkanvekili
Erhan ÇİFTÇİ (M)
Üye
Yunus AYKIN
Üye
Kürşat HAMURCU (M)
Üye
Ahmet YENER
Üye
Ali ÜRKER
Üye
Mahmut AKGÜN
Üye
Cengiz TOPAKTAŞ
Üye
Ekrem ÖZÜBEK
Üye
Orhan USTA
Üye
Battal ÖĞÜT
- K A R Ş I O Y -
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
6’ncı maddesinde, hiçbir kimse ve organın kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisini kullanamayacağı,
Temel Haklar ve Ödevler başlıklı İkinci Kısım’ın 67’inci maddesinde, vatandaşların seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma temel hakkına sahip olduğu,
13’ncü maddesinde, temel hak ve hürriyetlerin özlerine dokunulmaksızın Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlandırılabileceği,
düzenlemiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 79'uncu, 7062 sayılı Yüksek Seçim Kurulunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 6'ncı ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 14'üncü maddesi, seçimlerin yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılacağını kurala bağlamış ve seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetim ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma görevini Yüksek Seçim Kuruluna vermiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 135'inci maddesinde, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının, kanunla kurulan organlarına ilişkin seçimlerinin, kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında,
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 21'inci maddesinde, siyasi partilerin genel merkez, il ve ilçe organları seçimleri ile il kongresi ve büyük kongre delegelerinin seçimlerinin yargı gözetimi altında,
5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 81'inci maddesinde, oda, borsa ve birlik organları ile şubelerinin seçimlerinin yargı gözetiminde,
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunun 14’üncü maddesinde, genel kurulda yönetim kurulu, denetleme kurulu ve disiplin kuruluna üye seçimi ile delege seçiminin yargı gözetimi altında,
1136 sayılı Avukatlık Kanununun Ek 3’üncü maddesinde, barolar ile Türkiye Barolar Birliğinin bu Kanuna göre gizli oyla yapılacak organ seçimlerine ilişkin işlemlerin yargı gözetimi altında gerçekleştirileceği, Geçici 23’üncü maddesinde ise görev sürelerine bakılmaksızın tüm barolarda baro başkanlığı, yönetim, disiplin ve denetleme kurulu üyelikleri ile Türkiye Barolar Birliği delege seçimlerinin 2020 yılı Ekim ayının ilk haftasında; Birlik Başkanlığı, yönetim, disiplin ve denetleme kurulu üyelikleri seçimlerinin ise 2020 yılı Aralık ayı içinde yapılacağına,
ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.
Öte yandan Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve yukarıda belirtilen ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Yüksek Seçim Kuruluna, il ve ilçe seçim kurullarına, seçimlerin ertelenmesi konusunda herhangi bir görev ve yetki verilmemiştir.
Nitekim Yüksek Seçim Kurulunun 06/12/2008 tarihli ve 317 sayılı kararında; ticaret odaları, sanayi odaları ile ticaret borsaları organ seçimlerinin ertelenmesine ilişkin talep, Yüksek Seçim Kuruluna seçimlerin ertelenmesine ilişkin mevzuaten verilmiş bir yetki bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.
Yine Yüksek Seçim Kurulunun 13/03/2020 tarihli ve 195 sayılı kararı da bu yöndedir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, yasa ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde, yargı gözetimi altında gerçekleştirilen seçimlerin ertelenmesi konusunda, yasal bir düzenleme yapılmadığı takdirde Yüksek Seçim Kuruluna, il ve ilçe seçim kurullarına verilmiş herhangi bir görev ve yetki bulunmamaktadır. Ayrıca 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 23 üncü maddesince oluşturulan Hıfzıssıhha Kurullarına ya da İçişleri Bakanlığına, yargı gözetimi altında gerçekleştirilen seçimlerin ertelenmesi konusunda da herhangi bir görev ve yetki verilmediğinden aksi yöndeki sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.
Başkanvekili
Erhan ÇİFTÇİ
Üye
Kürşat HAMURCU