36 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Yazılım Geliştirme ve Proje Yönetimi Yaşam Döngüsü Yönergesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Yönerge, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı merkez teşkilatında kullanılan yazılımların ve geliştirilecek projelerin yaşam döngülerine yönelik süreçler ve sorumluluklar ile ilgili usul ve esasları düzenlemektedir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Yönerge, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yazılım ve projelerinin yaşam döngüleri süresince güvenli ve etkin bir biçimde geliştirilmesine ve yönetimine yönelik uyulması gereken genel kuralları kapsar.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Yönerge, 10/7/2018 tarihli ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 94 üncü maddesi ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin 10 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar
(1) Bu Yönergede geçen;
a) API Yönetim Uygulaması: Bakanlık yazılımları tarafından sunulan veya tüketilen web servislerin yönetiminin yapıldığı uygulamayı,
b) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,
c) Birim: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı merkez teşkilatı hizmet birimlerini,
ç) BTGM: Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğünü,
d) CBDDO: Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisini,
e) DEVOPS: Yazılım geliştirme ve sistem ekipleri arasındaki süreçleri otomatikleştiren ve entegre eden bir dizi uygulama, araç ve kültürel felsefeyi,
f) İş Takip Uygulaması: Bilgi işlem konularına dair taleplerin alındığı ve yönetildiği uygulamayı,
g) Mevzuat birimi: Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü dışındaki Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı merkez teşkilatında yer alan hizmet birimlerini,
ğ) USOM: Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezini,
ifade eder.
Madde 5 – Uygulama sahibi
(1) Uygulama sahipliği, uygulamanın idari olarak tüm sorumluluğunu ifade eder.
(2) Bakanlık bünyesinde kullanılan tüm uygulamaların sahipliği görev ve sorumluluk alanına göre ilgili mevzuat birimine aittir.
(3) BTGM, yazılımların mevzuat birimlerinin belirlediği kurallar çerçevesinde çalışmasına yönelik teknik altyapının sağlanmasında görevli olup mevzuat birimlerince verilen iş kurallarının idari sorumluluğu iş kuralını veren mevzuat birimine aittir.
Madde 6 – Birim proje sorumlusu
(1) Birim proje sorumlusu, birimi adına yeni proje, değişiklik talebi, hata düzeltme gibi yazılım geliştirme ihtiyacını uygulamanın kritiklik seviyesine göre resmi yazıyla veya İş Takip Uygulaması ile ileten, ihtiyacı tanımlayan, ihtiyacın takibini ve yönetimini birimi adına yapmaya yetkilendirilmiş olan mevzuat birimlerinde görevli personeli ifade eder. Bu personel talebin açık bir gerekçeye dayalı ve ayrıntılarının doğru olduğundan, ayrıca gereksinimlerin uygun şekilde yansıtıldığından emin olmalıdır.
(2) Mevzuat birimleri sahip oldukları her uygulama için en az iki personeli birim proje sorumlusu olarak görevlendirmek ve görevli personel bilgilerini resmi yazı ile BTGM’ye iletmekle yükümlüdür. Birim proje sorumlusu olarak atanacak personel, uygulamaya ve uygulamayla ilgili mevzuata hâkim olmalıdır.
(3) Birim proje sorumlusunun görev ve sorumlulukları şunlardır:
a) Yeni proje ve yazılım değişikliği taleplerini talebin kritiklik değerlendirmesine göre İş Takip Uygulaması üzerinden veya resmi yazı ile BTGM’ye iletmek ve bunların takibini yapmak.
b) Sorumlusu olduğu uygulama ile ilgili diğer birim ve alt birimlerden gelen değişiklik talepleri ile hata bildirimlerini değerlendirmek ve gerekli görülenleri BTGM’ye iletmek.
c) İş kurallarını, belirlenen şablon, kural ve prosedürlere uygun olarak hazırlamak ve BTGM’ye iletmek.
ç)Yazılım proje ekibi ile koordineli olarak çalışmak ve oluşturulan iş kurallarının analiz edilmesine katkı sağlamak.
d) Sorumlusu olduğu uygulama hakkında kullanıcılara periyodik eğitim vermek veya verilmesini sağlamak.
e) Sorumlusu olduğu uygulamanın proje faaliyetlerine ilişkin toplantılara katılmak.
f) Son kullanıcı kabul testlerini takip etmek, testlere katılmak ve test sonuçlarını BTGM’ye bildirmek.
g) Sorumlusu olduğu proje ve uygulamayla ilgili gerekli görülen diğer iş ve işlemleri yapmak veya yaptırmak.
Madde 7 – Proje yöneticisi
(1) Proje yöneticisi, sorumlusu olduğu proje ve uygulamalar için mevzuat birimleri tarafından oluşturan yeni uygulama veya yazılım değişikliği talebi ve hata kayıtlarını ilgili yazılım geliştirme ekipleriyle birlikte BTGM adına yönetmek ve çözüme kavuşturmaktan sorumlu personeli ifade eder.
(2) Proje yöneticisi, sorumlusu olduğu uygulamalarda uluslararası kabul görmüş proje yönetim metodolojilerini kullanmak ve iş kurallarına uygun yazılım geliştirildiğini kontrol etmekten ve/veya kontrol edilmesini sağlamaktan sorumludur.
(3) Proje yöneticisi, yazılımların yaşam döngüsü süresince edindiği bilgi ve belgeleri herhangi bir üçüncü kişiye hangi suretle olursa olsun veremez ve/veya alenileştiremez.
(4) Proje yöneticisi sorumlu olduğu uygulamaların veri tabanı, sistem ve ağ yönetimi sebebiyle yaşanan problemlerin çözümünde koordinasyonu sağlamakla yükümlüdür.
(5) Proje yöneticisi, hata/arıza durumu, kontrol faaliyetleri veya iş birimi taleplerinin karşılanması için gereken durumlarda sorumlu olduğu uygulamanın çalıştığı sunucu ve veri tabanlarına erişim yetkisi alabilecektir.
(6) Proje yöneticisi kendisine verilen görevlerin etkin ve verimli olarak yerine getirilmesinde sıralı amirlerine karşı sorumludur.
Madde 8 – Takım lideri
(1) Takım lideri, sorumlusu olduğu proje ve uygulamalar için mevzuat birimleri tarafından oluşturan yeni uygulama veya yazılım değişikliği talebi ve hata kayıtlarını ilgili yazılım geliştirme ekipleriyle birlikte BTGM adına yönetmek ve çözüme kavuşturmaktan sorumlu personeli ifade eder.
(2) Takım lideri, sorumlusu olduğu uygulamalarda mevzuat birimince verilen iş kurallarına ve uluslararası kabul görmüş yazılım standartlarına uygun yazılım geliştirmek ve geliştirilmesini sağlamaktan sorumludur.
(3) Takım lideri, sorumlusu olduğu uygulamalarda tespit edilen veya diğer kurum ve kuruluşlardan iletilen zafiyetlere yönelik, en kısa sürede gerekli tedbirleri almak ve düzeltici işlemleri rutin olarak yapmakla ve yapılmasını sağlamakla yükümlüdür.
(4) Takım lideri, yazılımların yaşam döngüsü süresince edindiği bilgi ve belgeleri herhangi bir üçüncü kişiye hangi suretle olursa olsun veremez ve/veya alenileştiremez.(5) Takım lideri sorumlu olduğu uygulamaların veri tabanı, sistem ve ağ yönetimi sebebiyle yaşanan problemlerin çözümünde koordinasyonu sağlamakla yükümlüdür.
(6) Takım lideri, hata/arıza durumu, kontrol faaliyetleri veya iş birimi taleplerinin karşılanması için gereken durumlarda sorumlu olduğu uygulamanın çalıştığı sunucu ve veri tabanlarına erişim yetkisi alabilecektir.
(7) Takım lideri kendisine verilen görevlerin etkin ve verimli olarak yerine getirilmesinde sıralı amirlerine karşı sorumludur.
Madde 9 – Yazılım geliştiren personel
(1) Yazılım geliştiren personel, yazılım yaşam döngüsü kapsamındaki faaliyetleri, ünvanının gerektirdiği yetkiler çerçevesinde gerçekleştiren personeli ifade eder.
(2) Yazılım geliştiren personel, sorumlusu olduğu uygulamalarda mevzuat birimince verilen iş kurallarına ve uluslararası kabul görmüş yazılım standartlarına uygun yazılım geliştirmekten sorumludur.
(3) Yazılım geliştiren personel, sorumlusu olduğu uygulamalarda tespit edilen veya diğer kurum ve kuruluşlardan iletilen zafiyetlere yönelik, en kısa sürede gerekli tedbirleri almak ve düzeltici işlemleri rutin olarak yapmakla yükümlüdür.
(4) Yazılım geliştiren personel, yazılımların geliştirilmesi ve bakımı aşamasında edindiği bilgi ve belgeleri herhangi bir üçüncü kişiye hangi suretle olursa olsun veremez ve/veya alenileştiremez.
(5) Yazılım geliştiren personel, sorumlu olduğu uygulamaların veri tabanı, sistem ve ağ yönetimi sebebiyle yaşanan problemlerin çözümünde koordinasyonu sağlamakla yükümlüdür.
(6) Yazılım geliştiren personel, hata/arıza durumu, kontrol faaliyetleri veya iş birimi taleplerinin karşılanması için gereken durumlarda sorumlu olduğu uygulamanın çalıştığı sunucu ve veri tabanlarına erişim yetkisi alabilecektir.
(7) Yazılım geliştiren personel kendisine verilen görevlerin etkin ve verimli olarak yerine getirilmesinde sıralı amirlerine karşı sorumludur.
Madde 10 – Yazılım kritiklik seviyeleri
(1) BTGM tarafından idamesi sağlanan yazılımlara yönelik güvenlik önlemlerinin alınması, talep yönetimi ve geliştirme süreçlerinin sağlıklı yürütülebilmesi adına yazılım kritiklik seviyeleri belirlenmiştir.
(2) Yazılım kritiklik seviyeleri “Yazılım kişisel veya özel veriyi mevzuat biriminin mevzuatı gereği işliyor mu?” ve “Yazılım Bakanlık dışına hizmet veriyor mu?” soruları göz önünde bulundurularak oluşturulmuştur.
(3) İkinci fıkradaki sorulardan en az bir tanesinin yazılım için geçerli olduğunun tespit edilmesi halinde yazılım A grubu (kritik olan), sorulardan hiçbirinin yazılım için geçerli olmadığının tespit edilmesi halinde ise yazılım B grubu (kritik olmayan) olarak belirlenmiştir.
Madde 11 – Yazılım taleplerinin iletilmesi
(1) Bir uygulamaya ait değişiklik talepleri birim proje sorumlusu tarafından uygulamanın kritiklik durumuna göre İş Takip Uygulaması veya resmi yazı aracılığıyla yapılır. A grubu (kritik) yazılımlara ait birincil yazılım değişiklik talepleri BTGM’ye birim amir imzalı resmi yazı ile iletilir. Diğer yazılım talepleri ile hata ve arıza bildirimleri ise talep oluşturma yetkisine sahip birim personeli tarafından İş Takip Uygulaması üzerinden yapılır.
(2) Uygulama sahibi olmayan birimler, uygulamaya yönelik değişiklik taleplerini veya hata ve arıza bildirimlerini uygulama sahibi birime iletir. Uygulama sahibi birim değişikliği veya hata ve arıza bildirimini değerlendirerek uygun görmesi durumunda birim proje sorumlusu aracılığıyla BTGM’ye iletir.
(3) Talebin hangi aşamada olduğu, ne zaman başlayıp ne zaman bittiği, iş kurallarının verilip verilmediği gibi hususların etkin bir şekilde kontrol edilebilmesi amacıyla İş Takip Uygulaması veya resmi yazı dışında bir yol kullanılmayacak, ayrıca e-posta, telefon gibi araçlar ile BTGM’den yazılım değişikliği talebinde bulunulmayacaktır.
(4) Uygulama ara yüzünden temin edilemeyen, sadece veri tabanı üzerinden sorgularla sağlanabilecek veri talepleri, amacı belirtilerek ilgili mevzuat birimi tarafından resmi yazıyla BTGM’ye iletilecektir.
(5) Uygulamalar tarafından tutulan iz (log) kayıtlarının istenebilmesi için idari veya adli bir soruşturmanın bulunması, disiplin soruşturması yahut kovuşturmanın olması ya da savcılık/mahkeme müzekkeresi talimatı bulunması ve bu talebin BTGM’ye resmi olarak iletilmesi gerekmektedir.
Madde 12 – Mevzuat birimlerince talep edilen yeni proje
(1) Yeni proje/yazılım talepleri, kapsamın ana hatlarını ve işin koordinasyonundan sorumlu en az iki personeli içerecek şekilde mevzuat birimince resmi yazı ile BTGM’ye gönderilir.
(2) BTGM tarafından işin kapsamı ve mevcut personel kapasitesi göz önünde bulundurularak projenin nasıl gerçekleştirilebileceğine karar verilir. Bu aşamada BTGM’nin gerekli görmesi durumunda mevzuat birimi ile işin kapsamına yönelik toplantılar gerçekleştirilebilecektir.
(3) BTGM yapılan değerlendirme sonucunda işin; BTGM’nin iç kaynakları veya hizmet alımı ile gerçekleştirilmesine karar verir.
(4) Mevzuat birimi, kendi teknik ekibiyle yazılım geliştirmek istemesi durumunda resmi yazı ile BTGM’nin teknik onayını talep eder. Mevzuat biriminin projeyi geliştirebilecek teknik ekibi olsa dahi bu usul uygulanır.
Madde 13 – Projelerin BTGM tarafından geliştirilmesi
(1) Mevzuat birimi en az iki personeli birim proje sorumlusu olarak belirler ve bilgilerini resmi yazı ile BTGM’ye iletir.
(2) BTGM’nin talebi üzerine birim proje sorumlusu tarafından analiz toplantıları planlanır. Analiz sürecinde fonksiyonel gereksinimi karşılayacak iş kuralları mevzuat birimi tarafından BTGM’ye resmi yazıyla iletilir. Ayrıca mevzuat birimi tarafından gerçekleştirilecek diğer işlemler şunlardır:
a) Varsa formül ve hesaplamaları belirtmek.
b) İstatistik, Excel’e veya PDF’e aktarım gibi raporlama ihtiyaçlarını belirlemek, raporlama beklentisi yok ise herhangi bir raporlama ihtiyacının olmadığını belirtmek.
c) Kullanılacak verileri ve verilerin hangi sistemlerden temin edileceğini belirtmek. ç) Yazılımda yer alacak rolleri ve rollerin yetkili olacağı işlemleri tanımlamak.
(3) Mevzuat birimi girdileriyle BTGM tarafından hazırlanacak analiz ve tasarım dokümanları resmi olarak mevzuat birimi onayına sunulur.
(4) Mevzuat birimi tarafından onaylanan analiz ve tasarım dokümanları doğrultusunda BTGM tarafından yazılım geliştirme sürecine başlanır. Uygulamanın tamamlanmasının ardından uygulama mevzuat birimine kabul için test ortamında sunulur. Uygulamanın tüm işlevlerini test etme sorumluluğu uygulama sahibi birime aittir.
(5) Nihai test sonucunun başarılı olması durumunda mevzuat birimi, BTGM’ye resmi yazı ile uygulamanın canlı ortama çıkmaya uygun olduğunu bildirir. Yazılımın kabul edilmesi durumunda BTGM tarafından canlıya geçiş sağlanır ve yazılımın canlı ortama taşındığı bilgisi mevzuat birimine resmi yazı ile bildirilir.
Madde 14 – Mevzuat birimi tarafından ihale edilecek yazılım projeleri
(1) Mevzuat birimi yeni yazılım ihtiyaçlarının ilk olarak BTGM tarafından karşılanmasını resmi yazı ile talep eder. Yetersiz kaynak nedeniyle BTGM’nin ihtiyaca olumlu dönüş yapamadığı durumlarda mevzuat birimi, BTGM’den işin kendi birimleri tarafından ihale edilmesini ayrı bir resmi yazı ile talep edebilir.
(2) BTGM’nin işin mevzuat birimi tarafından ihale edilmesini teknik açıdan uygun gördüğü durumda, mevzuat birimi ihale ve proje sürecinde teknik konularda destek olacak personel talebini resmi yazı ile BTGM’ye iletir.
(3) Mevzuat birimi tarafından hazırlanacak teknik şartnameye BTGM personeli tarafından bilgi teknolojileri konularına yönelik girdiler sağlanır. Mevzuat birimi tarafından hazırlanacak teknik şartname resmi yazı ile BTGM onayına sunulur.
(4) BTGM, teknik şartnameyi bilgi teknolojileri konusunda değerlendirir. İş kurallarının mevzuat ile uyumu ve diğer idari kısımlar mevzuat biriminin sorumluluğundadır.
(5) Projede yazılım mimarisinin belirlenmesinde BTGM personeli aktif rol alır. Bu süreçte mevzuat birimi ile BTGM arasında gerekli irtibat sağlanır.
(6) Düzenli yapılacak proje ilerleme toplantılarına mevzuat birimi koordinesiyle BTGM personelinin katılımı sağlanır. Bu toplantılara katılım hususunda BTGM personeli sıralı amirlerine karşı sorumludur.
(7) Muayene ve kabul aşamalarında BTGM personeli projeyi bilgi teknolojileri konularına yönelik değerlendirir.
Madde 15 – Mevzuat birimi tarafından geliştirilecek ve idamesi sağlanacak yazılımlar
(1) Mevzuat birimi idamesini sağladığı yazılımların ve yazılımlardan sorumlu teknik personel ile birim proje sorumlusu en az iki personelin bilgilerini BTGM’ye bildirmekle sorumludur.
(2) Yeni yazılım talepleri BTGM’ye resmi yazı ile iletilir. BTGM ile mevzuat birimi talep hakkında toplantı düzenleyerek ihtiyacın genel kapsamını değerlendirir.
(3) Yazılımın mevzuat birimi tarafından geliştirilmesinin uygun görüldüğü durumlarda, BTGM konunun genel kapsamını göz önünde bulundurularak yazılım geliştirmede kullanılacak teknolojiler ve dikkat edilecek teknik hususları belirleyerek resmi yazı ile mevzuat birimine onay yazısında iletir.
(4) Mevzuat birimi, yazılımlarını BTGM’nin belirlediği teknolojilerle ve belirlediği kurallara uygun olarak geliştirmekle sorumludur.
(5) Mevzuat birimi kendi kaynakları ile geliştirdikleri veya bakımını yürüttükleri uygulamaların 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununa, CBDDO Bilgi ve İletişim Güvenliği Rehberine, BTGM tarafından belirlenen bilgi güvenliği ve yazılım geliştirmeye yönelik politika, prosedür ve yönergelere uygunluğu konusunda sorumludur.
(6) BTGM’nin bilgisi ve koordinasyonu dışında geliştirilen, teknik olarak BTGM’nin destek verdiği teknolojilerle uyumlu olmayan veya bilgi güvenliği gereksinimlerini karşılamayan uygulamalar Bakanlık sunucularında barındırılmaz ve bu uygulamalara BTGM tarafından kural olarak destek verilmez.
(7) Canlı ortama sürüm çıkma BTGM personeli veya BTGM tarafından yetkilendirilmiş mevzuat birimindeki yazılımdan sorumlu teknik personel tarafından sağlanır.
(8) Mevzuat birimi idamesini sağladığı yazılımlar için idame işlemini devam ettiremeyecek ise bu durumu en az bir yıl öncesinden resmi yazıyla BTGM’ye bildirir. Ancak mevzuat birimi tarafından gerekçesi belirtilmek ve BTGM tarafından uygun bulunmak kaydıyla bu süre kısaltılabilir. Yazılımın idamesinin bir yıldan daha kısa sürede BTGM tarafından devralınması gereken durumlarda, kaynak yetersizliği nedeniyle BTGM tarafından destek verilememesinden doğacak idari sorumluluk mevzuat birimine aittir.
(9) Mevzuat birimi idamesini sağladığı yazılımlar için BTGM tarafından tespit edilen veya diğer kurum ve kuruluşlardan iletilen zafiyetlere yönelik, en kısa sürede gerekli tedbirleri almak ve düzeltici işlemleri rutin olarak yapmakla yükümlüdür.
(10) Mevzuat birimi geliştireceği yazılımlar ile ilgili ihtiyaç duyacağı sunucu ve veri tabanları için iki yıllık gereksinim analizini, projenin canlı ortama alınmasından en az altı ay önce BTGM’ye iletmekle yükümlüdür.
Madde 16 – Yazılım değişikliği talepleri
(1) Yazılım değişikliği talepleri yönetimi, resmi onayı alınmış çalışan kod, analiz dokümanı, tasarım dokümanı gibi yapılandırma elemanları üzerinde yapılacak değişikliklerin yönetimini ifade eder.
(2) Yazılım değişikliği talepleri, birincil yazılım değişiklik talebi ve ikincil yazılım değişiklik talebi olarak iki gruba ayrılır.
a) Birincil yazılım değişiklik talebi, uygulamada iş kuralı değişikliği, veri güncelleme, yeni iş kuralı, yeni rapor, servis entegrasyonu, kullanıcı yetkilendirme ve kapsamlı değişiklik taleplerini ifade eder.
b) İkincil yazılım değişiklik talebi, uygulamada bir sayfada yer alan görselliğe yönelik değişiklik, bir tabloya alan ekleme, sayfada yer alan bileşenlerin yerlerini değiştirme gibi iş kuralını veya uygulamanın çalışma şeklini etkilemeyen değişiklik taleplerini ifade eder.
(3) A grubu yazılımlara ait birincil yazılım değişiklik talepleri EK-1’de yer alan “Yazılım Değişikliği Talep Formu” doldurularak resmi yazıyla BTGM’ye iletilir. Birincil olarak değerlendirilen talepler için aşağıdaki süreç izlenir:
a) BTGM, birim proje sorumluları ile gerçekleştireceği ön çalışma sonrası talebin uygunluğuna dair kontrolü sağlar. BTGM tarafından talep içeriği yetersiz bulunur veya talebin BTGM kaynaklarıyla gerçekleştirilemeyeceğine karar verilirse resmi yazıyla mevzuat birimine dönüş sağlanır.
b) Talebin uygun bulunduğu ancak talep içeriğinin detaylandırılmasına ihtiyaç duyulduğu durumlarda, BTGM ve birim proje sorumlularının birlikte çalışmaları sonucu hazırlanacak tutanak birim proje sorumluları tarafından imzalanır. Nihayetinde talep edilen değişikliğe yönelik BTGM tarafından geliştirme ya da güncelleme sağlanır.
c) Geliştirme ya da güncelleme tamamlandıktan sonra BTGM tarafından uygun olan değişiklikler teste sunulur. Test başarılı ise birim proje sorumlusu veya birim amiri, BTGM tarafından hazırlanan test kabul tutanağını imzalar ve ilgili proje yöneticisine/takım liderine yazılımın canlıya geçişinin uygun olduğunu belirten e-posta/resmi yazı gönderir.
ç) BTGM tarafından canlıya geçiş sağlanır ve yazılımın canlı ortama taşındığı bilgisi mevzuat birimine resmi yazı ile bildirilir.
(4) A Grubu yazılımlara yönelik ikincil yazılım değişiklik talepleri ve B grubu yazılımlara yönelik değişiklik talepleri mevzuat birimi tarafından İş Takip Uygulamasına girilir. Talepler için izlenecek süreç şunlardır:
a) İş Takip Uygulaması üzerinde oluşturulan talep içerikleri birim proje sorumlusu tarafından değerlendirilir. Birim proje sorumlusu, talebi oluşturandan talebini güncellenmesini, açıklamasını veya detaylandırmasını isteyebilir. Birim proje sorumlusunun talebi uygun görmesi durumunda ise talep BTGM’ye yönlendirilir.
b) A grubu yazılımlara ait ikincil yazılım değişiklik talepleri, BTGM tarafından yapılacak kapsam değerlendirmesi sonucu talep iptal edilebilir. Bu durumlarda mevzuat biriminin talebi birincil yazılım değişiklik talebi sürecine uygun işletmesi istenebilir.
c) BTGM tarafından yapılacak kapsam değerlendirmesi sonucu talebin mevzuat birimi tarafından güncellenmesi, açıklanması veya detaylandırılması istenebilir.
ç) Talebin uygun bulunduğu ancak talep içeriğinin detaylandırılmasına ihtiyaç duyulduğu durumlarda, BTGM ve birim proje sorumlusu birlikte analiz çalışmaları gerçekleştirir.
d) Talep edilen değişikliğe yönelik BTGM tarafından geliştirme sağlanır.
e) Geliştirme tamamlandıktan sonra yazılım birim proje sorumluları tarafından test edilir. Test başarılı ise birim proje sorumlusu veya birim amiri, ilgili proje yöneticisine/takım liderine yazılımın canlıya geçişinin uygun olduğunu belirten e-posta gönderir.
f) BTGM tarafından canlıya geçiş sağlanır ve yazılımın canlı ortama taşındığı bilgisi gerek İş Takip Uygulaması üzerinden gerekse de e-posta yoluyla mevzuat birimine iletilir.
(5) Devam eden proje sürecinde resmi onaylı dokümanlara yönelik değişiklik talepleri mevzuat birimi tarafından gerekçeleri detaylı bir şekilde belirtilerek resmi yazı ile BTGM’ye iletilir.
Madde 17 – Yazılımlara yönelik hata ve arıza bildirimleri
(1) Yüz yüze görüşme, e-posta yolu ve telefon gibi gayriresmi yöntemler ile BTGM’ye yapılacak sorun bildirimi değerlendirmeye alınmaz.
(2) Yazılımları kullanan üçüncü tarafların yüz yüze görüşme, e-posta, telefon ve benzeri yollarla mevzuat birimine yaptıkları hata ve arıza bildirimleri, mevzuat birimi tarafından değerlendirilir, akabinde hata ya da arıza gerekli bilgileri içerecek şekilde İş Takip Uygulaması üzerinden BTGM’ye iletilir.
(3) Yazılım ekranlarında yer alan bileşenlerin işlevselliklerini yerine getirmemesi, erişim problemlerinin yaşanması gibi yazılımın çalışmasına yönelik bilgi teknolojileri kaynaklı sorunlar asgari aşağıdaki bilgileri içerecek şekilde İş Takip Uygulaması üzerinden BTGM’ye bildirilmelidir.
a) Sorunla kim karşılaştı? (Kullanıcı, iş yeri, grup vs.)
b) Sorun nasıl oluştu? (Hangi aşamalardan, hangi veriler geçerken sorun oluştu?)
c) Soruna ait ekran görüntüsü
(4) Yazılımın mevzuat biriminin belirlediği iş kurallarına göre çalışmadığı tespit edilirse aşağıdaki soruların cevapları mevzuat birimi tarafından hazırlanarak İş Takip Uygulaması üzerinden BTGM’ye bildirilir.
a) Sorunla kim karşılaştı? (Kullanıcı, işyeri, grup vs.)
b) Sorun nasıl oluştu? (Hangi aşamalarda, hangi veriler ile sorun oluştu?)
c) İş kuralları doğru çalışsaydı çıktı ne olacaktı?
ç) İş kuralları doğru çalışmadığı için çıktı ne oldu?
d) Sorunun yer aldığı ekran görüntüsü
(5) BTGM tarafından hata ya da arızanın önem seviyesi düşük, orta veya yüksek olarak belirlenir. Düşük seviyeli hata veya arıza için planlı sürüm, orta ve yüksek seviyeli hata veya arıza için yama sürümü süreci işletilir.
(6) BTGM ve mevzuat birimi tarafından birlikte yapılacak çalışma ile varsa hatadan veya arızadan etkilenen kayıtlar belirlenerek alınacak aksiyon kararlaştırılır ve tutanak altına alınır. Tutanakta birim proje sorumlusu ve proje yöneticisi/takım lideri imzaları bulunur.
(7) Mevzuat biriminin belirlediği iş kuralının hatalı olduğu tespit edilirse mevzuat birimi tarafından yazılım değişikliği süreci işletilir.
Madde 18 – BTGM sürüm yönetimi
(1) Sürüm yönetimi planlı sürüm ve yama sürümü olarak iki türde gerçekleştirilir.
(2) Yama sürümü, canlı ortamda önem seviyesi “orta” ve “yüksek” olan ve acil alınması gereken hata veya arızaya müdahale, iş kuralının hatalı olduğunun fark edilmesi, güvenlik açığının fark edilmesi gibi aksiyonlara yönelik izlenecek süreci ifade eder.
(3) Yama sürümü ihtiyaç olması durumunda plansız olarak ancak birim proje sorumlusu ve BTGM Yazılım Geliştirme Daire Başkanı bilgileri dâhilinde gerçekleştirilebilir.
(4) Yama sürümü sebebe bağlı olarak BTGM kararı ile direkt canlı ortama uygulanabilir.
(5) Acil olmayan durumlar için yama sürümleri çıkılmaz.
(6) Planlı sürüm BTGM tarafından düzenli olarak belirlenen tarihlerde gerçekleştirilir.
(7) Mevzuat biriminin yazılıma yönelik talepleri BTGM tarafından uygun görülen tarihteki planlı sürüm planında yer alır.
(8) Planlı sürüm öncesi test ortamlarında mevzuat birimince testler sağlanır. Testlerin başarılı olması durumunda canlıya geçiş sağlanır.
(9) Planlı sürüm için birim proje sorumlusu BTGM tarafından bilgilendirilir.
(10) Planlı sürümde canlıya geçiş öncesi kodların kaynak kod analizi aracı üzerinde tanımlı kalite kapısından geçmesi gereklidir.
(11) Canlı ortama sürüm çıkma DEVOPS personeli veya ilgili proje yöneticisi/takım lideri tarafından sağlanır.
Madde 19 – Kullanıcı yönetimi
(1) Mevcut veya yeni yazılacak yazılımların son kullanıcı tanımlama ve yetkilendirme süreçlerinin kullanıcı yönetimine dair BTGM tarafından hazırlanan ara yüz olduğu hallerde, bu yetkilendirme süreçleri mevzuat birimi tarafından gerçekleştirilir.
(2) BTGM, sadece mevzuat biriminin resmi talebi üzerine yönetici kullanıcı oluşturma ve yetki dağıtma işlemlerini gerçekleştirir. Tanımlanacak bu kullanıcı/lar, yazılımın son kullanıcılarının tanımlanması ve yetkilendirilmesi süreçlerinden sorumludur.
(3) Mevzuat birimleri, BTGM’den son kullanıcılara veya üçüncü kişilere doğrudan yetki verilmesini talep edemez.
(4) Uygulamada var olan yetki seviyeleri ve yetki verilmiş personel veya üçüncü kişiler mevzuat birimi tarafından belirli aralıklarla kontrol edilir. Düzenli kontroller ile kullanıcıların pasif hale getirilmesi veya yetkilerinin güncellenmesi, gerekli hallerde ise kaldırılması mevzuat birimince sağlanır.
Madde 20 – Yazılımlarda kullanıcı kılavuzu ve eğitim
(1) Kullanıcı tarafından yazılımlarda herhangi bir hatalı işlem yapılmaması ve gelecek sorulara cevap verilmesi amacıyla, yeni yazılımlar veya yazılım değişiklikleri işletime açılmadan önce kullanıcı kılavuzu mevzuat birimi tarafından hazırlanır veya mevcut kılavuz güncellenir.
(2) Gerek duyulması halinde son kullanıcı eğitimi mevzuat birimi tarafından verilir. Mevzuat birimi bu eğitimlerde BTGM’den destek talep edebilir.
Madde 21 – DEVOPS süreci
(1) BTGM veya mevzuat birimleri tarafından geliştirilen veya idamesi sağlanan, kaynak kodları mevcut tüm yazılımların DEVOPS sürecine dâhil olması sağlanır. Yazılım mimarisinin veya teknolojisinin BTGM DEVOPS araçları ile çalışmaya imkan vermemesi durumunda, BTGM’nin resmi onayı ile yazılım DEVOPS süreci dışında bırakılabilir.
(2) Yazılım kaynak kodları BTGM tarafında yer alan versiyon yönetimi aracında yer alır. Yazılım ortamlarına çıkılacak sürümler sadece versiyon yönetimi aracında yer alan kaynak kodlar üzerinden sağlanır.
(3) Yazılım bileşenleri, üçüncü parti kütüphaneler ve sürüm paketlerinin repo (kod deposu) uygulamasında yer alır
(4) Yazılımların derlenme, paketlenme ve dağıtım süreçlerinin dağıtım uygulaması ile sağlanır.
(5) Yazılımların sürüm öncesi kaynak kod analizlerinin kaynak kod analizi uygulamasında yapılır.
(6) Canlı ortama sürüm çıkma BTGM’de BTGM personeli veya ilgili takım lideri tarafından, mevzuat birimince idamesi sağlanan yazılımlarda ise BTGM personeli veya BTGM’nin resmi onayı ile mevzuat birimindeki yazılımdan sorumlu teknik personel tarafından sağlanır.
Madde 22 – İz (Log) yönetimi
(1) BTGM veya mevzuat birimleri tarafından geliştirilen veya idamesi sağlanan, kaynak kodları mevcut tüm yazılımlarda yazılımın idamesini sağlayan birim tarafından kayıt altına alınması zorunlu asgari iz (log) bilgileri şunlardır:
a) Yazılımlarda meydana gelecek hatalara yönelik; hata açıklaması, hatayı alan kullanıcı bilgisi, hatayı alan kullanıcının IP adresi ve hatanın tarih ve saat olarak oluşma zamanı.
b) Yazılımlarda gerçekleştirilen görüntüleme, sorgulama, ekleme, silme, güncelleme gibi işlemlere yönelik; kullanıcı bilgisi, kullanıcının IP adresi, tarih ve saat olarak işlem zamanı, işleme ait parametreler, işlemin adı.
c) Yazılımlarda kullanıcı giriş-çıkış işlemlerine yönelik; kullanıcı bilgisi, kullanıcının IP adresi, tarih ve saat olarak işlem zamanı, işlem tipi.
ç) Web servis erişimlerine yönelik; uygulama içerisindeki web servislerini kullanan kullanıcıya ait IP adresi, kullanıcı bilgisi, tarih ve saat olarak işlem zamanı, servis adı, metot adı, kullanılan metot parametreleri.
Madde 23 – Web servislerin yönetimi
(1) BTGM veya mevzuat birimleri tarafından geliştirilen yazılımların diğer kurum ve kuruluşlarla web servis entegrasyonları BTGM tarafında yer alan API Yönetim Uygulaması üzerinden sağlanır. Ön yüz ve arka yüz tarafı ayrı olan yazılımlarda, ön yüz ve arka yüz arasında servis ile haberleşme API Yönetim Uygulaması üzerinden gerçekleştirilmez.
(2) Mevzuat birimleri, API Yönetim Uygulaması üzerinden sağlamadığı web servisleri, API Yönetim Uygulaması üzerine taşınması amacıyla BTGM’ye iletir. Servislerin API Yönetim Uygulamasına taşınması sürecinde birim teknik personeli ile BTGM personeli birlikte çalışır. Servisler API Yönetim Uygulamasına taşındıktan sonra yeni servisin kullanımına yönelik koordinasyonu sağlamaktan mevzuat birimi sorumludur.
(3) API Yönetim Uygulaması ile web servislerin genel kullanımına yönelik iz (log) kaydı tutulur. Yazılımın uç kullanıcılarının web servisler üzerinden yaptığı işlemlere yönelik iz (log) kayıtlarının tutulmasından ise yazılımın idamesinden sorumlu birim sorumludur.
(4) Yeni web servis ihtiyacının ortaya çıktığı durumlarda, mevzuat birimi diğer kurum ve kuruluşlarla veri paylaşımına yönelik protokol sürecini tamamlandıktan sonra yazılım değişikliği talebi sürecini resmi yazı ekine imzalı protokolü ekleyerek başlatır. Protokolde değişiklik ihtiyacı olduğu durumlarda mevzuat birimi değişiklik sürecini yönetir.
(5) Mevzuat birimi, yazılımının farklı bir mevzuat birimi verisine ihtiyaç duyduğu durumlarda, resmi yazıyla ilgili mevzuat biriminden veri erişim izni isteyebilir. Resmi onayın alınmasının ardından, mevzuat birimi onay yazısını ilgi tutacağı resmi yazıyla BTGM’den servis entegrasyonunun yapılmasını talep eder.
(6) Protokol kapsamında yapılan web servis entegrasyonlarında idari sorumluluk mevzuat birimine aittir.
Madde 24 – Veri tabanı ve uygulama sunucuları erişimlerinin yönetimi
(1) Her veri tabanı ve sunucu kullanıcısı (kullanıcı, yönetici, uygulama vb.) için ayrı hesaplar tanımlanır, ortak hesap kullanılamaz. En az ayrıcalık ilkesi kapsamında, kullanıcılara veri tabanı ve sunucu üzerinde gerçekleştirebilecekleri işlemler için gereken asgari yetkilerin haricinde bir ayrıcalık talep edilemez.
(2) Canlı ve test veri tabanları ile sunuculara erişim yetkileri ilgili birim amirince imzalanacak resmi yazı ile talep edilir.
(3) Mevzuat birimlerinde veri tabanına veya sunucuya erişim izni olan kullanıcıların gerçekleştirdiği işlemler ile ilgili idari sorumluluk kullanıcıya ve ilgili birim amirine aittir. Mevzuat birimlerince talep edilen erişim izinlerinde, kullanıcının bu ortamlara erişebilecek teknik yeterliliğe sahip personel arasından seçilmesinden birim amiri sorumludur. BTGM tarafından personelin teknik yeterliliğine ilişkin ayrıca bir araştırma ve tespit yapılmaz.
(4) Mevzuat biriminde erişim yetkisine sahip kullanıcıların belirli aralıklarla gözden geçirilmesi, görevi sona eren veya değişen personelin yetkilerinin kaldırılması amacıyla BTGM’ye bilgi verilmesinden mevzuat birimi sorumludur. Söz konusu bilgilendirme üzerine BTGM tarafından gerekli işlemler gerçekleştirilir.
(5) Mevzuat birimlerinin canlı veya test veri tabanında yer alan verilerin herhangi bir dış ortama veya canlı ortamdaki verinin test ortamına aktarılmasına ait talepleri, ilgili birim amirinin imzaladığı resmi yazı ile BTGM’ye iletilir.
(6) Canlı veri tabanında istenen değişiklikler BTGM’ye olası hatalara karşı geri dönüş senaryosu ile birlikte ve resmi yazıyla iletilir. Mevzuat birimi tarafından talep edilen ekleme, silme, değiştirme gibi veri tabanı değişiklikleri sonucunda ortaya çıkacak durumlardan kaynaklanan idari sorumluluk mevzuat birimine aittir.
(7) BTGM personelinin erişim talepleri ilgili daireler içerisinde yönetilir.
Madde 25 – Yürürlük
(1) Bu Yönerge Bakan Onayı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 26 – Yürütme
(1) Bu Yönerge hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.