3410824 Su Ürünleri İşletmelerine İhracat İzni Verilmesi, Denetimi ve Bu İşletmelerin Ürünleri ile Bazı Su Ürünlerine Sağlık Sertifikası Düzenlenmesi Talimatı
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
BÖLÜM I
GİRİŞ
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında hazırlanan bu Talimat ile ülkemizden balıkçılık ürünleri (insani tüketim amaçlı balık yağı ve takviye edici gıda statüsünde balık yağı üreten gıda işletmeleri dahil), canlı çift kabuklu yumuşakçalar, kurbağa bacağı, işlenmiş kara salyangozu, canlı kurbağa ve kara salyangozu işletmeleri ihracat izni verilmesi ve bu işletmelerin ürünleri ile yetiştiricilik amaçlı canlı balıklar, süs balıkları vb. ürünlerin ihracatına yönelik sağlık sertifikası düzenleme kuralları belirlenmektedir.
BÖLÜM II
İŞLETMELERE İHRACAT İZNİ VERİLMESİ
1- GENEL HÜKÜMLER
“Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik” gereğince İşletme Onay Belgesi ve İşletme Onay Numara’sına sahip gıda işyerlerinde üretilen ürünlerin insan tüketimine yönelik piyasaya arzı sadece yurt içinde yapılabilmektedir.
Ulusal mevzuat doğrultusunda yurtiçinde üretim yapmak üzere gerekli izinlere sahip ve bu talimatın Bölüm I inde belirtilen konularda faaliyet gösteren balıkçılık ürünleri işletmeleri(takviye edici gıda statüsünde balık yağı üreten gıda işletmeleri dahil), canlı çift kabuklu yumuşakça arındırma ve sevkiyat merkezleri, canlı kurbağa ve kara salyangozu işletmeleri, kurbağa bacağı işletmeleri, işlenmiş kara salyangozu işletmeleri ihracat yapmak üzere bu Talimat kapsamında Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü’nden (bundan sonra “Genel Müdürlük” olarak anılacaktır) su ürünleri ihracat izni almak zorundadır.
2- İHRACAT İZNİ ALAN İŞLETMELERİN LİSTELENMESİ
Ülkemizden gerçekleştirilecek su ürünleri ihracatı özel listeleme ve mevzuat şartı bulunan ülkelere göre sınıflandırılmıştır. Halihazırda uygulamada olan listeler aşağıda verilmiştir.
- Avrupa Birliği(AB)’ne Balıkçılık Ürünleri İhracatına Yönelik İşletme Listesi https://webgate.ec.europa.eu/sanco/traces/output/TR/FFP_TR_en.pdf
- AB’ye Canlı Çift Kabuklu Yumuşakça İhracatına Yönelik İşletme Listesi https://webgate.ec.europa.eu/sanco/traces/output/TR/LBM_TR_en.pdf
- AB’ye Dondurulmuş Kurbağa Bacağı ve İşlenmiş Kara Salyangozu İhracatına Yönelik İşletme Listesi https://webgate.ec.europa.eu/sanco/traces/output/TR/FLS_TR_tr.pdf
- AB’ye Canlı Kurbağa ve Kara Salyangozu İhracatına Yönelik İşletme Listesi
- Avrasya Ekonomik Birliği (AEB)’ne Balıkçılık Ürünleri İhracatına Yönelik İşletme Listesi http://www.fsvps.ru/fsvps/importExport/turkey/enterprises.html?productType=7&_language=en
- Çin Halk Cumhuriyeti(ÇHC)’ne Balıkçılık Ürünleri İhracatına Yönelik İşletme Listesi
- Suudi Arabistan Krallığı’na Balıkçılık Ürünleri İhracatına Yönelik İşletme Listesi
- Vietnam’a Balıkçılık Ürünleri İhracatına Yönelik İşletme Listesi
- Listeleme Zorunluluğu Bulunmayan Üçüncü Dünya Ülkelerine Balıkçılık Ürünleri İhracatına Yönelik İhracat İzinli İşletme Listesi
AB’ye yapılan canlı kurbağa ve kara salyangozu ihracatı için oluşturulan işletme listesinin AB web sitesinde yayını söz konusu olmayıp, ticari bağlantımız olan ve AB’ye gümrük girişinin yapıldığı ülkelerin yetkili makamlarına iletilmektedir.
Yukarıda belirtilen alıcı ülke listelerine ilişkin olarak ihracat işlemi ilgili ülke resmi internet sitesinde yapılan yayını takiben başlatılmakta olup, listede unvanı bulunmayan işletmelerin ihracatına izin verilmemektedir.
3- İHRACAT İZİN NUMARASI VE KAPSAMI
İhracat izin numarası olarak Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik kapsamında verilen İşletme Onay Numarası kullanılacaktır.
Ancak, ihracat iznine sahip bir işletmenin hangi ürün gruplarını ihraç edebileceğinin belirlenmesi amacıyla aşağıda verilen detay numaralandırma sistemi kullanılacaktır.
(10) Canlı Su Ürünleri (Üretim amaçlı ve yavru dışında, gıda olarak tüketilecek su ürünleri)
11 Balıklar
12 Karides
13 Kerevit
14 Kurbağa
15 Kara Salyangozu
16 Diğerleri (Belirtiniz)
(Yengeç, mavi yengeç, pavurya, istakoz, vb.)
(20) Avcılık yoluyla elde edilen taze, soğutulmuş, dondurulmuş, derin dondurulmuş, temizlenmiş, fileto edilmiş vb. şekillerde hazırlanmış ürünler (Balık, kerevit, karides vb.)
21 Taze soğutulmuş ürünler (Bütün(B) ve/veya Hazırlanmış(H) olarak belirtilecektir)
21.1 Balıklar
21.2 Ahtapot, Sübye, Kalamar vb. omurgasızlar
21.3 Kurbağa Bacağı
21.4 Karides, Istakoz, Kerevit gibi Kabuklular
21.5 Diğerleri (Belirtiniz)
22 Dondurulmuş ürünler (Bütün(B) ve/veya Hazırlanmış(H) olarak belirtilecektir)
22.1 Balıklar
22.2 Ahtapot, Sübye, Kalamar vb. omurgasızlar
22.3 Kurbağa Bacağı
22.4 Karides, Istakoz, Kerevit gibi Kabuklular
22.5 Diğerleri (Belirtiniz)
(30) İşlenmiş (Isıl işlem, tütsüleme, kürleme, olgunlaştırma, kurutma, marinasyon, ekstraksiyon, ekstrüzyon ya da bunların bir veya bir kaçının birlikte uygulanmasını da kapsayan ve başlangıçtaki ürünü temel olarak değiştiren herhangi bir işlem görmüş ürünler) balıkçılık ve diğer su ürünleri (İşlenmiş çift kabuklu yumuşakçalar ve balık yağı da dahil) (Avcılık(A) ve/veya Yetiştiricilik (Y) olarak belirtilecektir)
31 Balıklar
31.1 Marinat
31.2 Salamura
31.3 Füme (Tütsülenmiş-Dumanlanmış)
31.4 Konserve
31.5 Hazır yemek
31.6 Balık yağı
31.7 Diğerleri (Belirtiniz)
32 Ahtapot, Sübye, Kalamar vb. omurgasızlar 33 Karides, Istakoz, Kerevit gibi kabuklular 34 Kara salyangozu
35 Deniz Salyangozu.
36 Deniz ürünleri salatası 37 Çift kabuklu yumuşakça 38 Balık Yumurtaları
39 Diğerleri (Belirtiniz)
(40) Yetiştiricilik yoluyla elde edilen taze, soğutulmuş, dondurulmuş, derin dondurulmuş, temizlenmiş, fileto edilmiş vb. şekillerde hazırlanmış balıkçılık ürünleri (Balık, kerevit, karides vb.)
41 Taze soğutulmuş ürünler (Bütün(B) ve/veya Hazırlanmış(H) olarak belirtilecektir )
41.1 Balıklar
41.2 Ahtapot, Sübye, Kalamar vb. omurgasızlar
41.3 Kurbağa Bacağı
41.4 Karides, İstakoz gibi Kabuklular
41.5 Diğerleri (Belirtiniz)
42 Dondurulmuş ürünler (Bütün(B) ve/veya Hazırlanmış(H) olarak belirtilecektir)
42.1 Balıklar
42.2 Ahtapot, Sübye, Kalamar vb. omurgasızlar
42.3 Kurbağa Bacağı
42.4 Karides, İstakoz gibi Kabuklular
42.5 Diğerleri (Belirtiniz)
(50) Canlı çift kabuklu yumuşakçalar (midye, kara midye, kıllı midye, beyaz kum midyesi, kidonya, akivades, istiridye vb.)
51 Midye (Kara Midye, Kıllı Midye vb)
52 Beyaz Kum Midyesi
53 İstiridye
54 Kidonya
55 Akivades
56 Diğerleri (Belirtiniz)
4- DENETİM VE SERTİFİKA DÜZENLEME YETKİSİ
İhracat izin talebinde bulunan işletmeler ile ihracat iznine sahip işletmelerde gerçekleştirilecek denetim, numune alma gibi işlemler ile çift kabuklu yumuşakçalara yönelik Nakil Belgesi düzenleme vb. işlemlerde görevlendirilecek personel bilgilerinin bu talimat kapsamında yayınlanan “Denetim Personeli Listesi”nde yer alması gerekmektedir.
Denetim personeli listesinde yer alacak kişilerin 5996 sayılı Kanunun Ek-2’sinde yer alan meslek gruplarından birinde bulunması gerekmektedir. (veteriner hekim, su ürünleri mühendisi, su ürünleri ve balıkçılık teknolojileri mühendisi, gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda veya su ürünleri bölümü))
Denetim personeli listesine eklenme talebi bulunan kişilerin, İl Müdürlüğü tarafından verilecek bir hizmet içi eğitimi takiben eğitim aldığını gösteren tutanak, ad-soyad, unvan ve sicil numarasını içeren listeyle Genel Müdürlüğe teklif edilecektir.
Bu Talimat kapsamındaki Ön Sağlık ve Veteriner Sağlık Sertifikası bu listelerde yer alan veteriner hekimlerce düzenlenecektir. Denetim Personeli Listesinde tayin, yer değişikliği, emeklilik ve ihtiyaca bağlı olarak il müdürlükleri tarafından Genel Müdürlüğe yapılan bildirimlere göre gerekli güncellemeler yapılacaktır. Güncel denetim personeli listesi il müdürlüklerine resmi olarak bildirilecek, ayrıca Genel Müdürlüğe ait elektronik veri tabanında ya da internet sitesinde yayınlanacaktır. İş ve işlemlerde güncel listede yer alan personel görevlendirilecektir.
5- İHRACAT İZİN TALEBİ
a) Başvuru
Gıda işletmecisi ihracat amacıyla bu Bölümün “1-Genel Hükümler” başlığı altında yer alan listelerden biri veya daha fazlasına eklenmek için, işletmesinin bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne İşletme Onay Belgesinin bir fotokopisi, kullanma suyuna ilişkin başlangıç analizi raporu (şebeke suyu kullanılması durumunda ilgili resmi kurum tarafından son bir yılda yapılmış analiz raporu) ve HACCP dosyasının bir örneğinin eklendiği dilekçe ile başvuruda bulunulacaktır.
Su ürünleri ihracat izni talebinde bulunan işletmenin gemi olması durumunda dilekçe ekinde İşletme Onay Belgesinin yanı sıra Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Deniz ve İçsular Düzenleme Genel Müdürlüğü tarafından verilen Tonilato Belgesi ve Denize Elverişlilik Belgesi ve HACCP dosyasının bir örneği bulunacaktır.
Kayıt kapsamında yer alan işletmeler için ise kullanma suyuna ilişkin başlangıç analizi raporu (şebeke suyu kullanılması durumunda ilgili resmi kurum tarafından son bir yılda yapılan analiz raporu) ve güncel HACCP planının bir örneğinin yer aldığı dilekçe ile başvuruda bulunulacaktır.
İhracat yapmak üzere izin talebinde bulunan işletmeler, hammaddelerini sadece yetiştiricilik tesislerinden, avcı gemilerinden ve İşletme Onay Belgesi bulunan toptan satış merkezlerinden (balık halleri dahil) ya da ithalat yoluyla temin etmek zorundadır.
Ayrıca, ileri bir işleme tabi tutulmak kaydıyla, ihracat izni bulunan bir işletme hammaddesini ihracat izni bulunan diğer balıkçılık ürünleri işletmelerinden temin edebilecektir.
İthal olarak gelen ürünlerin ihraç edilebilmesi için ileri bir işleme tabii tutulması gerekmektedir. İthal edilen ürünün hiçbir işlem yapılmadan tekrar ihracatına izin verilmeyecektir.
b) İl Müdürlüğünce gerçekleştirilecek denetim
Bakanlık il/ilçe müdürlüğünde görevli ve Denetim Personeli Listesinde yer alan personelce, başvuru tarihinden itibaren 10 (on) iş günü içerisinde işletmede, ihracat yapmak üzere talepte bulunulan ülkenin alt yapı ve hijyen gereklilikleri açısından mevzuatı bulunması durumunda bu mevzuatta yer alan gereklilikler ile ulusal mevzuat gereklilikleri doğrultusunda hazırlanan Denetim Formu (Ek-1) ve HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Forma (Ek-2) göre yerinde kontrol gerçekleştirecektir.
Uygun görülen işletmeler için il müdürlüğünün “UYGUN” görüşünün yer aldığı resmi yazı ekinde;
- Hangi ürün gruplarına yönelik ihracat talebinde bulunulduğuna ilişkin detay numaraları listesi,
- Bu talimatın Ek-1 ve Ek-2 sinde yer alan denetim formları,
- Alıcı ülke mevzuatının ulusal mevzuatımız gerekliliklerinden farklı olması ve Bakanlığımıza bildirimi yapılmış olması halinde, bu mevzuat kapsamında gerçekleştirilen denetime ilişkin rapor,
- Bir örneği CD ortamına kopyalanmış HACCP dosyası,
- İşletme kullanma suyuna ilişkin başlangıç analizi raporu (şebeke suyu kullanılması durumunda Sağlık Bakanlığı tarafından son bir yılda yapılmış analiz raporu)
yer alacak şekilde Genel Müdürlüğe gönderilecektir.
c) Genel Müdürlük personelinin yerinde incelemesi
Genel Müdürlük tarafından, işletmenin ihracat talebine yönelik dosya incelenerek uygun bulunması durumunda, Genel Müdürlük personeli tarafından yerinde inceleme gerçekleştirilecektir.
İşletmede yapılan incelemede eksiklik ve aksaklıklara ilişkin olarak üç nüsha tutanak düzenlenecek bir nüshası işletmeye, bir nüshası il/ilçe müdürlüğü denetim elemanlarına teslim edilecektir.
Yapılan incelemeye ilişkin “İnceleme Raporu” inceleme tarihinden itibaren 15 (on beş) iş günü içerisinde Genel Müdürlükçe il müdürlüğüne iletilecek olup, il müdürlüğü aracılığı ile ilgili işletmeye gönderilecektir. İl müdürlüğünce, İnceleme Raporu’nda belirtilen eksiklik ve aksaklıkların verilen süre içerisinde giderilip giderilmediği kontrol edilecek ve Genel Müdürlüğe resmi yazı ile bilgi verilecektir. Bu süre içerisinde eksiklik ve aksaklıklarını gidermeyen işletmelerin ihracat izin talebi reddedilecektir.
Ancak, Genel Müdürlükçe verilen süre içerisinde alt yapı ile ilgili gerekliliklerin sağlanamaması ve ilave süre talebinde bulunulması halinde İl Müdürlüğüne sunulan dilekçe doğrultusunda Genel Müdürlüğe ilave süre talebinin iletilmesi gerekmekte olup Genel Müdürlükçe uygun bulunması halinde süre uzatımı yapılabilecektir.
İşletmenin ihracat iznini tekrar talep etmesi halinde bu kısımdaki uygulamalar aynı aşamalarla tekrarlanacaktır. Eksiklik ve aksaklıklarını gideren işletmeler için Genel Müdürlük tarafından ihraç izni verilmesine yönelik Makam Olur’u alınacak, ilgili yerlere ve il müdürlüğüne, ihracat izni ve bundan sonraki süreç hakkında işletmeye bilgi verilmesi amacıyla resmi yazı gönderilecektir.
AB, ÇHC ve AEB’ye ihracat için, bu ülkelerin resmi web sitelerinde yer alan listeye ilgili işletme unvanının eklenmesi ve yürürlüğe girmesinin ardından ihracat gerçekleştirilecektir. Listeleme Zorunluluğu Bulunmayan Üçüncü Dünya Ülkelerine ihracat için Genel Müdürlük duyurusu yeterlidir.
İhracat izni bulunan bir işletmenin bulunduğu listeler dikkate alınarak 2 (iki) yıl süresince ihracat yapmaması halinde ihracat izni iptal edilecektir. Bu kapsamda; il müdürlüğünce resmi yazı ile işletmenin ihracat izninin hangi ülke ve hangi ürün gruplarında iptal edileceği bilgisi Genel Müdürlüğe iletilecektir.
d) İlave ürün grubu ya da farklı bir ülkeye yönelik ihracat izin talebi
Bu talimat kapsamında yer alan ürünlerin ihracatına yönelik oluşturulan listelerin herhangi birisinde yer alan bir işletmenin, listeleme zorunluluğu bulunan diğer ülkelere yönelik oluşturulan listelere eklenme talebi olması halinde ise il müdürlüğü uygun görüşünü içeren yazı ekinde;
- Mevcut ihracat izni detay açılımına ilave olarak talep edilen yeni detay numaralarının listesi,
- Varsa alıcı ülke mevzuatı kapsamında gerçekleştirilen denetime ilişkin denetim raporu,
- Ulusal mevzuat kapsamında gerçekleştirilen denetime ilişkin bu Talimat Ek-1 ve Ek-2 sinde yer alan denetim formları,
- Alıcı ülke kriterleri kapsamında güncellenen HACCP dosyası Genel Müdürlüğe gönderilecektir.
Genel Müdürlükçe başvurunun uygun bulunması ve yerinde inceleme gerekliliği bulunmaması halinde ihracat izni verilerek ilgili ülke yetkili otoritesine bildirim yapılacaktır.
Ancak, başvuruya yönelik Genel Müdürlük denetim personeli tarafından yerinde inceleme gerekliliği bulunması halinde bu Bölümün (c) kısmına göre işlemler yürütülecektir.
İhracat amacıyla oluşturulan listelerin herhangi birinde yer alan işletmelerin, mevcut ihracat iznine yönelik verilen detay açılımında yer almayan ürün grupları için izin talebi bulunması halinde ise; il müdürlüğü denetim personeli tarafından işletmede ilave ürün grubu talebine yönelik yerinde denetim gerçekleştirilerek uygun bulunması halinde HACCP dosyası ve denetim raporu Genel Müdürlüğe iletilecektir. Genel Müdürlük tarafından gerekli görülmesi halinde işletmede yapılan ilave alt yapı çalışmalarının incelenmesi ve HACCP tetkiki yapılması amacıyla yerinde inceleme gerçekleştirilecektir.
Ayrıca, alıcı ülke tarafından listeleme zorunluluğu bulunan ülke listelerinden herhangi birinde yer alan işletmeler mevcut ihracat izni kapsamında yer alan ürünleri listeleme zorunluluğu bulunmayan üçüncü dünya ülkelerine de ihraç edebilecektir.
e) Takviye edici gıda statüsünde balık yağı ihracat izni talebi
Alıcı ülke tarafından Veteriner Sağlık Sertifikası talebi bulunması halinde Bakanlığımızca takviye edici gıda statüsünde balık yağına yönelik üretim izni verilen işletmelere bu talimat kapsamında ihracat izni verilecektir.
Bu kapsamda talepte bulunan işletme yetkilileri; işletmelerinin bulunduğu ildeki il/ilçe müdürlüğüne dilekçe ile başvuruda bulunacak olup, işletme tarafından yapılan üretim prosesini gösteren HACCP dosyası, balık yağının temin edileceği ihracat iznine sahip işletme veya ithal edileceği ülke/işletme bilgileri, işletme vaziyet planı ve işletme kullanma suyu analiz sonuçlarını (İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik ekinde yer alan mikrobiyolojik parametreler) dilekçe ekinde ibraz edecektir.
İşletme tarafından ibraz edilen belgelerin uygun bulunması halinde il/ilçe müdürlüğü denetim personeli tarafından bu kısmın “b) İl Müdürlüğünce Gerçekleştirilecek Denetim” başlıklı bölümü doğrultusunda denetim gerçekleştirilecektir.
İl müdürlüğünce gerçekleştirilen denetim sonucu uygun bulunan işletme talepleri ilgili tüm belgeler ve denetim formları ile Genel Müdürlüğe iletilecektir.
Genel Müdürlüğümüzce yapılan inceleme doğrultusunda gerek görülmesi halinde yerinde inceleme ziyareti gerçekleştirilecektir. Başvuru dosyası ve ekli belgelerinin uygun bulunması ve yerinde incelemeye gerek duyulmaması halinde ise, Genel Müdürlük tarafından ihraç izni verilmesine yönelik Makam Olur’u alınacak ve ilgili yerlere bildirimde bulunulacaktır.
AB, ÇHC ve AEB’ye ihracat için, bu ülkelerin resmi web sitelerinde yer alan listeye ilgili işletme unvanının eklenmesi ve yürürlüğe girmesinin ardından ihracat gerçekleştirilecektir. Listeleme Zorunluluğu Bulunmayan Üçüncü Dünya Ülkelerine ihracat için Genel Müdürlük duyurusu yeterlidir.
BÖLÜM III
İHRACAT İZİNLİ İŞLETMELERİN DENETİMİ
1- RUTİN DENETİM
İhracat izni alan tüm işletmelerin, Denetim Formu ve HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form kullanılarak faaliyet gösterdiği her ay denetlenmesi ve değerlendirmenin sağlıklı yapılabilmesi için denetimin işletmenin faaliyette olduğu sırada gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, işletmenin ihracat izni bulunan ülkelerin ulusal mevzuatı açısından da denetim gerçekleştirilecek olup alıcı ülke mevzuatına atıf yapılarak denetim raporu düzenlenecektir.
Denetim sonucunda yetersiz görülen işletmeler için Denetim Formu Değerlendirme kısmındaki işlemler uygulanacaktır.
Denetim Formuna göre denetlenen işletmelerin “Denetim Sonuç Formu” her ayın beşine kadar Ek-3’teki tabloya işlenerek Genel Müdürlük [email protected] e-posta adresine gönderilecek olup, ayrıca resmi yazı ile Genel Müdürlüğümüze gönderilmeyecektir.
2- ÖZEL HÜKÜMLER
a) Belirli Bir Dönem Kapalı Kalacak İşletmeler
5996 sayılı Kanun’un altıncı kısım, birinci bölümü’nün 30 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında “Gıda ve yem işletmecisinin faaliyetlerinin tamamını veya bir kısmını durdurması durumunda, bu durumun üç ay içerisinde Bakanlığa bildirilmesi zorunludur. Bu süre içerisinde Bakanlığa bildirimde bulunulmadığının tespit edilmesi halinde, faaliyetle ilgili onay veya kayıt Bakanlıkça iptal edilir.” hükmü yer almaktadır.
Bu kapsamda, il/ilçe müdürlüğünce, rutin denetim için gidilen işletmenin üst üste üç ayı kapsayan denetimlerde kapalı olduğunun tespit edilmesi durumunda, tutanak düzenlenerek Genel Müdürlüğe resmi yazıyla bilgi verilecektir.
5996 sayılı Kanun’un altıncı kısım, birinci bölümünün 30 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan hüküm saklı kalmak kaydıyla, avlanma yasağı, tadilat, yeterli ve uygun hammadde temin edilememesi veya başka bir sebeple üç ayı geçen bir süre faaliyetini durdurması halinde işletme yetkilileri dilekçe ile il/ilçe müdürlüğüne başvuracak ve faaliyette olmayacağı dönem için bilgi verecektir. İl/ilçe müdürlüğü tarafından 1 (bir) yıla kadar olan süre için izin verilecek olup, bu süreyi aşan taleplerde Genel Müdürlük görüşü alınarak işlem yapılacaktır.
Böyle bir talebin olması durumunda il/ilçe müdürlüğü denetim elemanlarınca işletmede yapılacak denetimle, varsa depolarındaki ürünler ayrıntılı şekilde tutanakla tespit edilecektir. İşletme, deposundaki ürünleri pazara sunmak (ihraç etmek, iç piyasaya vermek vb.) isterse, üretim kayıtları incelendikten sonra tutanakla tespit edilen miktarlar üzerinden pazara sunulmasına izin verilecektir.
Bu kapsamda dilekçe veren işletmelerde denetimlerin çalıştıkları açık sezonda gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Ancak, işletme tarafından üretime tekrar başlanacağına ilişkin beyan edilen süreden 15 (on beş) gün öncesinde il/ilçe müdürlüğü denetim personeli tarafından gerçekleştirilecek denetimde işletmenin faaliyete geçmesinin uygun olması kaydıyla izin verilecektir. Gerçekleştirilen denetim esnasında ulusal mevzuata uygunluğun sağlanamadığının tespiti halinde ise, işletmeye süre verilerek gerekli uygunluğun temini sağlanmadan üretime izin verilmeyecektir.
İşletmenin çalışmayacağını belirttiği süre içerisinde üretim yaptığının tespit edilmesi durumunda, işletmenin ihracat izninin askıya alınması için Genel Müdürlüğe bildirimde bulunulacaktır. Ayrıca, masrafları işletmeci tarafından karşılanmak üzere ürettiği bütün ürünlerden parti/seri numaraları itibarıyla numune alınarak Türk Gıda Kodeksi (TGK)’ne uygunluğunun tespiti amacıyla analize gönderilecektir. Analiz sonucunun uygun çıkmaması durumunda 5996 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinin beşinci fıkrasına aykırılıktan dolayı, aynı Kanun’un 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi gereğince işlem yapılacaktır.
b) El/Unvan Değişikliği
El değişikliğine bağlı olarak işletme unvanının değiştirilmesi veya el değiştirmeden sadece unvan değişikliği yapılması durumunda yapılacak işlemler aşağıda verilmiştir.
Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik’in 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası doğrultusunda unvan değişikliği yapılacak işletmeler için İşletme Onay Belgesi’nin yeniden düzenlenmiş olması gerekmektedir. Bu kapsamda, yeni İşletme Onay Belgesi almak üzere 3 (üç) ay içerisinde başvuru yapmayan işletmelerin İşletme Onay Belgesi geçerliliğini kaybedeceğinden, mevcut ihracat izninin iptali amacıyla Genel Müdürlüğe resmi yazı gönderilecektir.
El/unvan değişikliğine bağlı olarak yeni İşletme Onay Belgesi almış olan işletmenin mevcut ihracat izninin devam ettirilmesine yönelik talebi olması durumunda, işletme yetkilileri tarafından il/ilçe müdürlüğüne dilekçe ile başvuru yapılacaktır. Başvuru üzerine il/ilçe müdürlüğü denetim elemanlarınca işletmede alt yapı, hijyen ve üretim kayıtları kapsamında denetim yapılacak olup uygun bulunması durumunda, başvuru dilekçesine yeniden düzenlenmiş olan işletme onay belgesi eklenerek yeni unvanına ilişkin Ticaret Sicil Gazetesi ile birlikte Genel Müdürlüğe gönderilecektir.
İhracat izin talebi olmaması durumunda ise, işletmenin yer aldığı ihracat izin listesinden çıkartılması için Genel Müdürlüğe resmi yazı gönderilecektir.
c) Parazit Kontrolü
Taze balıkçılık ürünlerine yönelik faaliyet gösteren işletmelerde “Balıkçılık Ürünlerine Ait Duyusal Özellikler ve Toplam Uçucu Bazik Azot Limitleri Tebliği”ne uygun olarak hammadde kabul aşamasında otokontrol amaçlı “Parazit Kontrol Programı” oluşturulacak ve uygulanmaya başlanacaktır. Rutin denetim sırasında, otokontrol amaçlı parazit kontrolü yapılıp yapılmadığı, HACCP Planlarına konulup konulmadığı kontrol edilecektir.
Parazitli ürünlere ilişkin olarak Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği’nin 47’nci maddesinin dördüncü fıkrası ve 49’uncu maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda işlem yapılacaktır.
Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği’nin 49 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında insan tüketimi için amaçlanan balık yağı üretiminde doğrudan kullanılan bütün haldeki balıklarda parazit bulaşıklığının aranmayacağı ifade edilmektedir. Bu nedenle, insan tüketimine yönelik balık yağı üreten işletmelerde parazit bulaşıklığına yönelik otokontrol analizi istenmeyecektir.
ç) Histamin Kontrolü
Histamin açısından riskli olan Scombridae, Clupeidae, Engraulidae, Coryfenidae, Pomatomidae ve Scombresosidae familyalarına ait türlerin çalışıldığı işletmelerde otokontrol amacıyla yaptırılan analiz sonuçları kontrol edilecektir. Sezona bağlı faaliyet gösteren işletmelerde faaliyette olduğu her ay için analiz yaptırılacak olup, bu durum işletmeler tarafından HACCP planlarında belirtilecektir.
Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği’nin 49 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında insan tüketimi için amaçlanan balık yağı üretiminde doğrudan kullanılan bütün haldeki balıklarda histamin limitinin aranmayacağı ifade edilmektedir. Bu nedenle, insan tüketimine yönelik balık yağı üreten işletmelerde histamin analizi istenmeyecektir.
Taze soğutulmuş su ürünlerinin organoleptik kontrollerinde şüpheli görülen ürünlerden ve işletmelerde yapılan rutin denetim sırasında üründen şüphelenilmesi durumunda mutlaka resmi denetim numunesi alınıp histamin analizi yaptırılacaktır.
Analiz sonucu uygun çıkmayan ürünlerin pazara sunulduğunun tespiti durumunda, 5996 sayılı Kanun’un 21 inci maddesi beşinci fıkrasına aykırılık teşkil ettiği için aynı Kanun’un 40 ıncı maddesi birinci fıkrasının (d) bendi doğrultusunda işlem yapılacaktır.
d) Tazelik Kriterleri ve Toplam Uçucu Bazik Azot (TVB-N) Kontrolü
İşletme tarafından, kabul edilecek hammaddeler için tazelik kriterlerinin de yer aldığı Hammadde Kabul Kriterlerinin belirlenmesi ve buna yönelik kayıtların tutulması gerekmektedir. Bu kayıtlar, “Balıkçılık Ürünlerine Ait Duyusal Özellikler ve Toplam Uçucu Bazik Azot Limitleri Tebliği (Tebliğ No: 2012/73)” dikkate alınarak oluşturulmalıdır. Ayrıca denetim elemanları tarafından, taze ürün çalışan işletmelerde otokontrol amaçlı numune alınarak TVB-N analizi yaptırılıp yaptırılmadığı (ayda bir numune alımı) kontrol edilecektir. Taze soğutulmuş su ürünlerinin organoleptik kontrollerinde şüpheli görülen ürünlerden mutlaka numune alınıp TVB-N analizi yaptırılacak olup limitlerin aşıldığı tespit edilen işlenmemiş balıkçılık ürünlerin piyasaya arzına izin verilmeyecektir.
e) Koruyucu Madde Kullanımı
Sodyum metabisülfit gibi koruyucu, renklendirici ve katkı maddelerinin kullanılması durumunda TGK Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği doğrultusunda izinli, uygun limitli maddelerin kullanılması gerekmektedir. Bu ürünlerin kullanılması durumunda, TGK Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği doğrultusunda etiket üzerinde gerekli bilgilerin varlığı kontrol edilecektir. Etikette kullanılan koruyucu maddeye ilişkin bilginin yer almaması durumunda 5996 sayılı Kanun’un 24 üncü maddenin ikinci fıkrasına aykırılıktan, aynı Kanun’un 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi gereğince işlem yapılacaktır.
Koruyucu madde kullanımının kontrolüne yönelik numune alındığında, analiz sonucunun uygun çıkmaması ve bu ürünlerin pazara sunulduğunun tespiti durumunda, Kanun’un 21 inci maddesi beşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle, aynı Kanun’un 40 ıncı maddesi birinci fıkrasının (d) bendi gereğince işlem yapılacaktır.
f) Ağır Metal Kontrolü
Denizlerden ve iç sulardan avcılık yoluyla elde edilen su ürünlerinin işletmeye kabulü aşamasında ayda 1(bir) defa otokontrol numunesi alınacaktır. Ayrıca ilgili il müdürlüğü tarafından işletme deposunda bulunan dondurulmuş balıkçılık ürünlerinden resmi denetim numunesi alınacaktır. Analiz sonucu uygun bulunmayan ürünün avlanma alanı ile ilgili İl Müdürlüğü ve Genel Müdürlük bilgilendirilecektir.
g) Kullanma Suyu
Onaylı işletmelerde faaliyet alanına göre kullanılmasına izin verilen içilebilir su, temiz su, temiz deniz suyunun resmi ve otokontrol izlemeleri Ek-4’deki prosedüre göre gerçekleştirilecektir.
ğ) Kalıntı İzleme
Yetiştiricilik yoluyla elde edilen su ürünlerinde yasaklı madde ve kalıntı izleme kontrolü yapılması amacıyla “Canlı Hayvanlar ve Hayvansal Ürünlerde Belirli Maddeler ile Bunların Kalıntılarının İzlenmesi İçin Alınacak Önlemlere Dair Yönetmelik”te belirlenen parametreler açısından işletmeler tarafından yılda iki kez otokontrol analizi yaptırılacaktır.
h) Oto Kontrol Analizleri
Gıda işletmecisi tarafından otokontrol amacıyla alınan numuneler, ilgili mevzuatta yer alan parametreler açısından analizi yaptırılmak üzere analiz bazında akredite resmi laboratuvar müdürlüklerine veya analiz bazında akredite özel laboratuvarlara gönderilecektir. Laboratuvarların akreditasyonuna ilişkin güncel bilgiler http://www.turkak.org.tr/online/search/akredite.asp internet adresinden takip edilecektir.
Otokontrol analiz sonucunda herhangi bir olumsuzluk çıkması ve bu ürünlerin insan tüketimine sunulduğunun tespit edilmesi durumunda il/ilçe müdürlüğü tarafından 5996 sayılı Kanun’un 22 nci maddesinin altıncı fıkrasına aykırılıktan, aynı Kanun’un 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi doğrultusunda işlem yapılacaktır.
İşletme bünyesinde bulunan ve Genel Müdürlüğümüzce çalışma izni verilen laboratuvar olması halinde otokontrol analizleri bu laboratuvarlarda da yapılabilecektir. Genel Müdürlüğümüzce çalışma izni verilmeyen laboratuvarlarda yapılan analiz çalışmaları HACCP planlarındaki otokontrol analizleri olarak dikkate alınmayacaktır.
Ulusal gıda mevzuatımız ve ihracat yapılan ülke mevzuatı doğrultusunda gıda işletmecisi tarafından üretilen ürün miktarı dikkate alınarak belirlenen otokontrol sıklığı ürün güvenliğini temsil edecek şekilde yeterli sayıda olmalıdır.
BÖLÜM IV
İHRACAT İZİNLİ İŞLETMELERDEN NUMUNE ALINMASI
1- GENEL HÜKÜMLER
Su ürünleri ihracat izni alan işletmelerde üretilen tüm ürünlerin ulusal gıda mevzuatına uygun olması gerekmektedir. 5996 sayılı Kanun’un 34 üncü maddesinin altıncı bendi doğrultusunda, alıcı ülkenin farklı kriterler talep etmesi ve işletme tarafından üretim öncesinde il müdürlüğüne böyle bir talepte bulunulması durumunda, bu kriterlere göre analizler talep edilecek ve değerlendirilecektir.
İhracat izni bulunan işletmelerde gerçekleştirilecek aylık denetimler esnasında işletme deposunda bir önceki denetimden farklı parti numaralarına sahip ürün bulunması durumunda bu ürünlerden TGK ilgili mevzuatı ve/veya alıcı ülke mevzuatı doğrultusunda numune alınarak analize gönderilecektir.
Bir işletme için ilk altı numune tamamlanıncaya kadar numune gönderim ve analiz ücretleri, Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmeliği’nin Beşinci Bölüm 23 üncü maddesi ikinci fıkrası gereğince, işletme tarafından karşılanacaktır. Bu prosedürün tamamlanmasının ardından gerçekleştirilecek rutin denetimlerin her birinde, resmi denetim numunesi alınacaktır.
“Gıda ve Yemin Resmi Kontrolleri Dair Yönetmelik”in 41 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince; bir uygunsuzluğun tespit edilmesi durumunda, Bakanlığın normal kontrol faaliyetlerini aşan resmi kontroller gerekiyorsa, ek kontrollerden doğan masraflar, ürünlerin sahibi olan veya ek kontroller yürütülürken ürünleri elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişiler tarafından karşılanacaktır. Bu kapsamda, rutin denetimlerin dışında kontrol gerektiren (hızlı alarm gibi) durumlarda alınacak numunelerin masrafları işletmeci tarafından karşılanacaktır.
Alıcı ülke tarafından ulusal mevzuatımızda yer alan parametrelerden farklı limitler veya farklı parametrelerin talep edilmesi durumunda, ihracat amacıyla özel istek numunesi alınacaktır. Bu numunenin masrafları işletme tarafından karşılanacaktır. Bu şekilde gerçekleşecek sevkiyat için Ön Sağlık veya Sağlık Sertifikası düzenlenirken işletmeci/ihracatçıdan “alıcı ülkede üründen kaynaklı yaşanacak herhangi bir olumsuzluğa karşı bütün sorumluluğu kabul ettiğine dair bir taahhütname” de alınacaktır. Bu amaçla üretilen ürüne yönelik tespit yapılarak il müdürlüğünce kayıt altına alınacak, ürünün herhangi bir sebeple gönderilememesi veya geri gelmesi durumunda iç piyasaya verilebilmesi ya da başka bir ülkeye
ihraç edilebilmesi için ulusal mevzuata ya da başka bir ülkeye ihraç edilecekse alıcı ülke kriterlerine uygunluk aranacaktır. Analiz sonucu uygun olmayan ürünlerin ihraç edilmesine veya iç piyasaya verilmesine izin verilmeyecek olup, iç piyasaya verildiğinin tespit edilmesi durumunda 5996 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri doğrultusunda yasal işlem yapılacaktır. Sağlık için tehlike oluşturanlar hariç, mevzuata uygun olmayan ürünler, alıcı ülkenin mevzuatına uygun olması ya da alıcı ülkeye ürünle ilgili açıklamalar yapılması ve alıcı ülkenin kabul etmesi durumunda ihraç edilebilir. Başka bir ülkeye ihracat yapılmaması durumunda mümkünse ileri bir işleme tabi tutma, kullanım amacı dışında başka bir amaçla kullanımına veya masrafları işletmeciye ait olmak üzere imha işlemine tabi tutulur.
2- NUMUNE ALINMASI VE LABORATUVARA GÖNDERME
TGK Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliği’nde parti “aynı koşullar altında belirli bir işlemden sağlanan ve tanımlı bir üretim periyodu içerisinde belirli bir yerde üretilen, ürünlerin bir grubunu veya setini” şeklinde tanımlanmaktadır.
Bu kapsamda, işletmelerden Ek-5 de yer alan tablo dikkate alınarak sevkiyata hazır ürünlerden parti numarası doğrultusunda (en az 1 (bir) parti olmak üzere) numune alınarak, analiz bazında akreditasyonu bulunan ve en kısa sürede numune tesliminin yapılacağı Bakanlığımız resmi kontrol laboratuvarına gönderilecektir.
Talep edilen analiz parametrelerinin tümü için akreditasyonu bulunmayan laboratuvarlara numune gönderimi olması halinde ise farklı parametreler için ayrı ayrı numune alınarak analiz bazında akreditasyonu olan laboratuvar müdürlüklerine gönderilecektir. Numune alınırken aynı üretim partisinden, parti büyüklüğü ve “n” sayısı dikkate alınarak mikrobiyolojik ve kimyasal amaçlı ayrı ayrı numune alınacaktır. Katkı maddeleri, TVB-N veya farklı parametreler için numune alınması durumunda ilgili mevzuat doğrultusunda numune alımı gerçekleştirilecektir.
Numune alma aşamasında işletme deposunda sevkiyata hazır halde bulunan partilerin en az birisinden numune alınarak analize gönderilecektir. Alınan numune ait olduğu partiyi temsil edecek olup, analiz sonucu çıkıncaya kadar ilgili partinin sevkiyatına izin verilmeyecektir.
Ancak, taze soğutulmuş balıkçılık ürünü raf ömrünün kısa süreli olması nedeniyle numune alımını takiben üründe yapılan organoleptik kontrollerde uygunluğun sağlanması ve şüphe olmaması şartıyla sevkine izin verilecektir. Söz konusu ürünler için analiz sonucunun uygunsuz çıkması halinde ürünün geri çağırma prosedürünün işletileceğine dair işletmeden taahhütname alınacaktır. Analiz sonucunun uygun çıkmaması halinde ivedilikle ürünün geri çağırma prosedürünün başlatılması amacıyla ilgili işletmeye ve bilgilendirme amacıyla Genel Müdürlüğe resmi yazı iletilecektir. Ayrıca, ulusal mevzuat kapsamında yer alan parametrelere aykırılıktan 5996 sayılı Kanun doğrultusunda işlem yapılacaktır.
İşletmenin çalışma alanında taze, dondurulmuş, işlenmiş gibi farklı ürün formları ve balık, çift kabuklu yumuşakça, kara salyangozu gibi farklı ürün grupları olması durumunda alınacak numunelerin, mümkün olduğunca bu kapsamda dağılımı sağlanmalıdır. Resmi denetim numune sayısı işletmeye yönelik hızlı alarm, şikayet, denetim sonucundaki olumsuzluk vb. durumlarda arttırılacaktır.
Canlı ürünler için, üretim alanlarının izleme ve sınıflandırmasına yönelik analizler yapıldığından işletmelerden ayrıca numune alınıp analiz istenmeyecektir. Ancak taze, dondurulmuş ve işlenmiş ürünler için numune alınarak ilgili laboratuvar müdürlüğüne gönderilecektir.
Kalan raf ömrü yedi günden az olan gıdalar, mikrobiyolojik incelemeler ve ürün miktarının şahit numunenin analizinin yapılabilmesi için yetersiz olduğu durumlarda bir takım numune alınacaktır. 5996 sayılı Kanun gereği, bu durumlarda analiz sonucuna itiraz edilemez.
Numune ve parametrenin uygun olması halinde alınan şahit numune il/ilçe müdürlüğünde muhafaza edilecektir.
İşletmeye yönelik hızlı alarm, şikayet, denetim sonucundaki olumsuzluk vb. durumlarda canlı ürünler dahil tüm ürün formlarından ilave numune alınabilecektir. Numunelerde ilgili mevzuatta belirlenen parametreler dikkate alınacaktır.
İhracat izinli işletme deposundan bu talimat kapsamında numune alınmasına eşlik eden işletme sahibi/yetkilisi/sorumlu müdür ile birlikte Ek-6’da verilen “Numune Alma Tutanağı” düzenlenecektir. Numune Alma Tutanağı’nın bir nüshası il/ilçe müdürlüğünde saklanacak, diğeri numunenin alındığı işletmeye bırakılacaktır.
Numuneler, tekniğine uygun olarak üzerinde cetvel işareti bulunan plastik poşetlere konulacak, çıkmayacak ve oynamayacak şekilde Plastik Güvenlik Mührü ile mühürlenecektir. Bu mührün kullanılması zorunlu olup plastik poşetin üst kısmı delindikten sonra mührün uzantısı bu deliklerden geçirilmek suretiyle azami güvenlik sağlanacaktır. Numune miktarının cetvel işaretli plastik poşetlere sığmaması durumunda ise gerekli numune güvenliği tedbirleri alınarak (alttan ve üstten çift taraflı mühürleme, etiket yapıştırma vb.) uygun bir numune ambalajına konulacaktır. Plastik mühürlerin üzerinde bulunan güvenlik numaraları Numune Alma Tutanağı ve Numune Alma Etiketi(Ek-7)’ne yazılacaktır. Numune Alma Etiketi’nin bir nüshası il/ilçe müdürlüğünde saklanırken, diğeri gönderilen numune torbasına (ürüne bulaşmayı engellemek amacıyla başka bir poşet içerisinde) konulacaktır. Alınan numuneye ilişkin bilgiler il/ilçe müdürlüğünde oluşturulan Numune Kayıt Defteri(Ek-8)’ne işlenecektir.
Numunelerde, özel durumlar haricinde (Bakanlığın belirlediği parametre, alıcı ülkenin talep ettiği farklı parametre vb.) mevzuatta olmayan parametreler için analizler istenmeyecektir. Laboratuvara gönderilen yazı örneğinde (Ek-9), hangi analizlerin istendiği açıkça belirtilecektir. Numunenin laboratuvarda yapılan muayene ve analizi sonucunda üç (3) nüsha muayene ve analiz raporu düzenlenecektir. Muayene ve analiz raporlarının bir nüshası laboratuvarda dosyalanacak, diğer iki suret numuneyi gönderen il/ilçe müdürlüğüne gönderilecektir. İhracatta olumsuzluk yaşanmaması amacıyla analiz sonuçları numuneyi gönderen İl Müdürlüğüne öncelikle elektronik posta ile gönderilecektir.
Numune alma, muhafaza ve gönderme işlemleri gerekli eğitimi almış personel tarafından yürütülecek olup, gerekli tüm alet ve ekipman ihtiyacı il müdürlüklerince karşılanacaktır.
Mikrobiyolojik incelemelerde numune alma ve laboratuvara gönderme aşamalarında alınan numunenin muhafaza koşulları göz önünde bulundurularak sıcaklık takibine özen gösterilmesi ve numunenin bu koşullara uymaması durumunda laboratuvar tarafından analize kabul edilmeyerek numuneyi gönderen il/ilçe müdürlüğünü acilen bilgilendirmesi gerekmektedir. Bu durumda il/ilçe müdürlüğünce numune alım ve gönderim işlemi yenilenmelidir.
3- İŞLETMECİYE TEBLİGAT
Laboratuvardan gelen uygun sonuçlu analiz raporlarının bir sureti tutanakla veya resmi yazıyla işletmeye teslim edilecektir.
Mikrobiyolojik parametrelerin analiz sonucunun uygunsuz çıkması durumunda söz konusu parti ürünlerin ihracatına ve piyasaya sunumuna izin verilmeyecek olup, en hızlı şekilde ilgili işletmeye bilgi verilecektir (telefon, fax, elektronik posta, resmi yazı). İnsan sağlığı açısından risk oluşturan ürünler için 5996 sayılı Kanun gereğince yasal işlem uygulanacaktır.
Kimyasal parametrelerin analizi için laboratuvara gönderilen numunenin analiz sonucunun uygunsuz çıkması halinde analiz raporu, örneği Ek-10’da verilen yazıyla işletmeciye tebliğ edilecektir.
Analiz parametresi doğrultusunda şahit numune alımı ve işletmeci tarafından itiraz halinde yapılacak iş ve işlemlerde “Gıda Ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik” hükümleri dikkate alınacaktır.
Analiz sonucu uygun çıkmayan ürünler için, 5996 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci ve beşinci fıkralarına aykırılık teşkil ettiği için aynı Kanun’un 40 ıncı maddesi (1) inci fıkrası (d) bendi gereğince yasal işlem uygulanacaktır. Ayrıca, işletmenin deposunda bulunan veya üretimini yapacağı ilk beş parti üründen denetim numunesi alınarak, analiz sonucu uygun çıkan ürünlerin ihracatına ve piyasaya sunumuna izin verilecektir.
BÖLÜM V
İHRACAT İŞLEMLERİ
1- ÖN SAĞLIK VEYA VETERİNER SAĞLIK SERTİFİKASI DÜZENLEMEYE YETKİLİ KİŞİLER
Ön Sağlık veya Veteriner Sağlık Sertifikası düzenlemeye yetkili kişiler, işletmenin bulunduğu il/ilçedeki işletmeyi denetleyen ekibin içinde ve Denetim Personeli Listesi’nde yer alan Bakanlık il/ilçe müdürlüğü veteriner hekimleridir.
Yetkili veteriner hekim, müracaat üzerine, belirtilen tarih ve saatte ürünün yükleneceği işletmeye gidecektir. İhracatçı firmaya yönelik sağlık sertifikası düzenleyecek veteriner hekimin işletme hakkında bilgisi olması gerektiğinden rutin denetimlerde görev alacaktır.
2- İHRACAT BAŞVURUSU
İhracatçı firma veya ihracat izni bulunan gıda işletmecisi, ön sağlık/veteriner sağlık sertifikası almak için, işletmenin bulunduğu ildeki, il/ilçe müdürlüğüne bir örneği Ek-11’de verilen dilekçe ve aşağıda sıralanan belgeler ile başvuruda bulunacaktır.
İşletmenin bulunduğu il ile gümrüklemenin yapılacağı ilin farklı olması durumunda ise; ön sağlık sertifikasının alıcı ülkeye yönelik belirlenen veteriner sağlık sertifikası modeline çevrilebilmesi amacıyla sevkiyatta sorumlu işletme/ihracatçı gümrüklemenin yapılacağı ildeki il/ilçe müdürlüğüne tekrar dilekçe ile başvuruda bulunacak olup, dilekçe ekinde ön sağlık sertifikası ve aşağıda yer alan ilgili diğer belgeleri ibraz edecektir. Söz konusu belgeler uygun alt yapının bulunması halinde ilgili elektronik kayıt sistemlerinden sağlanabilir.
Dilekçe ekinde;
a) Ürünün orijini göstermek amacıyla;
İhraç edilecek ürünün cinsi ve formuna bağlı olarak aşağıda belirtilen belgelerden gerekli olanların (düzenlendikleri tarihteki yasaklama ve kısıtlamalar, izleme sonuçları, kota bilgileri, zorunlu olan uluslararası belgeler, dahilde işleme izin belgesi gibi belgelerdeki miktarlar kontrol edilerek) bir nüshası il/ilçe müdürlüğünde kalacak sertifikaya, bir nüshası da işletmede kalacak sertifikaya eklenecektir.
- Yetiştiricilik ürünlerinde Nakil Beyannamesi veya Veteriner Sağlık Raporu,
- Denizlerden veya iç sulardan avcılık yoluyla elde edilen balıkçılık ürünlerinde 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve buna bağlı Yönetmelik ve Tebliğlerde belirlenmiş Nakil/Menşei Belgesi vb. belgelerin asılları,
- A sınıfı üretim alanlarından gelen canlı çift kabuklu yumuşakçalarda Nakil Belgesi,
- Arındırma Merkezi veya Yatırma Alanından gelen Canlı Çift Kabuklu Yumuşakça için Nakil Belgesi (B ve C sınıfındaki ürünler için)
- Kurbağa ve Kara Salyangozunda Nakil Beyannamesi veya Veteriner Sağlık Raporu,
- Ülkemizin taraf olduğu Atlantik Ton Balıklarının Korunmasına ilişkin Uluslararası Sözleşme bağlamında getirilen kural ve düzenlemeler neticesinde, Kılıç balığının (Xiphias gladius) her türlü ürün formu için, İrigöz/Patlakgöz Orkinos balığının (Bigeye tuna = Thunnus obesus) dondurulmuş ürün formu için ihracat işlemlerinde ICCAT İstatistik Belgeleri,
- İstatistik Belgelerinin düzenlenmesi zorunlu ürünlerin ülkemize ithal edilmiş ve işlendikten sonra tekrar ihracata konu edilmeleri (reeksport) durumunda ise, ICCAT Reeksport Belgeleri,
- Menşei Hint, Pasifik ve Atlantik okyanusları ile bağlı denizleri olan ithal, dondurulmuş ürün formundaki irigöz orkinos ihracatında İstatistik Belgesi,
- Menşei Atlantik Okyanusu ve bağlı denizleri olan ithal, her türlü ürün formundaki kılıç balıklarının yeniden ihracatında İstatistik Belgesi,
- Avcılık yöntemi olarak olta/sırık - misina (pole and line - bait) veya gırgır ağları (pürse seiners) ile yakalanmış, konserve fabrikalarına hammadde olarak getirilen ithal irigöz/patlakgöz orkinosların (bigeye tuna = Thunnus obesus) yeniden ihracatında ICCAT İstatistik/Reeksport Belgesi,
(Ancak, et haricindeki kılıç balığı veya irigöz/patlakgöz orkinos parçalarının (kafa, göz, balık yumurtası, bağırsak/iç organlar ve kuyruk) ihracat veya ithalatında ICCAT İstatistik Belgesi veya ICCAT Reeksport Belgesi zorunlu değildir)
- CITES’a tabi türler için Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü veya yetkili il müdürlüğü tarafından düzenlenen CITES Belgesi,
- İthal edildikten sonra işlenerek veya hazırlanarak ihraç edilecek ürünlerde ülkeye girişte düzenlenmiş olan Veteriner Giriş Belgesi (VGB)’nin ve fiili ithalat aşamasında sunulan veteriner sağlık sertifikasının bir fotokopisi aranacaktır.
- Alıcı ülke tarafından talep edilmesi halinde ilgili ürün grubuna yönelik Av Belgesi,
- ABD’ye ihracatı amaçlanan ve aşağıdaki tabloda belirtilen türlerin ihracatında Av Belgesi,
Mavi yengeç | Deniz patlıcanı | Karides Orfoz / Lagos / Hani balığı | Orkinos (Albakor - Tülina) | Kılıç Balığı
b) Analiz sonuçları
- Canlı Çift Kabuklu Yumuşakçalar için üretim ve yatırma alanlarına ilişkin analiz sonuçları,
- Kurbağa ve Kara Salyangozu alanlarına ait izleme analiz sonucu,
- İhracata gidecek üründen numune alınmış ise analiz raporu,
c) İhraç edilecek ürüne ait proforma fatura/fatura,
d) Döner sermaye ücretinin ödendiğine dair makbuz veya banka dekontu
e) Gümrük Beyannamesi(Veteriner Sağlık Sertifikası talebinde sunulacak) aranacaktır.
Gümrük Beyannamesi, gümrük çıkış kapısında aranacağından dolayı, Ön Sağlık Sertifikası düzenleme aşamasında istenmeyecek olup, bir sonraki sevkiyat öncesinde ilgili Gümrük Beyannamesinin sureti veya fotokopisi il/ilçe müdürlüğüne teslim edilecektir.
Sevkiyatın gerçekleştirilmemesi durumunda işletme sahibi tarafından bir dilekçe ile sevkiyatın neden gerçekleştirilmediğine ilişkin açıklama yapılacak, sağlık sertifikası ve ilgili belgeler il müdürlüğüne iade edilecektir. Gümrük Beyannamesinin teslim edilmemesi durumunda bir sonraki ihracata izin verilmeyecektir.
Yukarıda bahsedilen ilgili belgeler il/ilçe müdürlüğünde kalan sertifika nüshasına da eklenecektir.
Aslı talep edilen belgelerde belirtilen ürün miktarının tümünün ihracata konu ürün içerisinde yer almaması durumunda, il/ilçe müdürlüğünce asıl belge üzerinde tarih ve kalan ürün miktarı belirtilecek şekilde ürün miktarının düşümü yapılarak onaylı bir fotokopisi alınacaktır.
3- ÖN SAĞLIK SERTİFİKASI VE DÜZENLEME PROSEDÜRÜ
İşletmenin bulunduğu il ile gümrüklemenin yapılacağı ilin farklı olması durumunda işletmenin bulunduğu il/ilçe müdürlüğü tarafından gümrük işlemlerinin yapılacağı il/ilçe müdürlüğüne kadar geçerli olan Su Ürünleri Ön Sağlık Sertifikası (Ek-12) düzenlenecektir.
Ön sağlık sertifikası biri asıl, diğer ikisi kopya olmak üzere 3 suret şeklinde düzenlenecek, birinci asıl olan suretin sağ üst köşesine “ASIL“ diğerlerine ise “KOPYA“ ifadesi silinmeyecek şekilde kırmızı renkli yazılacaktır.
ASIL suret ürünle birlikte gümrüklemenin yapılacağı ve çıkışın gerçekleşeceği il/ilçe müdürlüğüne gidecek, KOPYA suretin biri işletmede kalırken, diğeri düzenleyen il/ilçe müdürlüğünde kalacaktır. Sertifika, düzenleyen veteriner hekim tarafından imzalanacak ve mühürlenecektir. Veteriner hekimin adı soyadı, görevi ve sicil numarası açık, okunaklı olacaktır. Sertifikada bir düzeltme yapılması gerektiğinde yenisi hazırlanamayacaksa düzeltme yapılacak bölümün üzeri düz bir çizgi ile çizilecek, doğru ifade uygun bölüme yazılacak ve düzeltmenin yapıldığı yer imzalanarak mühürlenecektir.
Ön sağlık sertifikası düzenlenen ürünlerin yüklendiği aracın kapısı plastik mühürle mühürlenecek ve mühür numarası ön sağlık sertifikasına yazılacaktır. Ön sağlık sertifikasının geçerlilik süresi 2 (iki) gündür.
Düzenlenen ön sağlık sertifikalarının ürünle gidecek asıl ve il/ilçe müdürlüğünde kalacak nüshasının mühür ve imzanın olduğu sayfasına A serisi hologram yapıştırılacak, kullanılan hologram etiket numaraları kayıt altına alınacaktır.
Ön Sağlık Sertifikasının eklerine, başvuru esnasında sunulan belgelerin bir örneği eklenerek, gümrükleme yapılacak ildeki il müdürlüğüne iletilecektir.
4- VETERİNER SAĞLIK SERTİFİKASI DÜZENLEME PROSEDÜRÜ
Alıcı ülke tarafından bildirimi yapılan veteriner sağlık sertifikası modelleri Bakanlığımız elektronik veri tabanında yayınlanmaktadır. Söz konusu veri tabanında alıcı ülkeye yönelik oluşturulan veteriner sağlık sertifikası modeli bulunması halinde ihracat aşamasında mutlak süratle bu model kullanılacaktır.
Takviye edici gıda statüsünde üretilen balık yağlarının ihracatında da alıcı ülke dilinde hazırlanan balıkçılık ürünleri veteriner sağlık sertifikası modeli kullanılacaktır.
Söz konusu veri tabanında yer almayan, ancak, alıcı ülke tarafından farklı modelde bir veteriner sağlık sertifikası talep edilmesi durumunda, Genel Müdürlükçe yapılacak inceleme sonucunda uygun bulunması halinde bu veteriner sağlık sertifikası modeli Bakanlığımız veri tabanına aktarılacak ve il müdürlüklerine duyurusu yapıldıktan sonra kullanılabilecektir.
Gümrüklemenin yapılacağı il gümrüklü sahasına gelen sevkiyat için yapılan ihracat başvurusuna istinaden; il/ilçe müdürlüğünde görevli ve Denetim Personeli Listesinde adı bulunan veteriner hekimlerce ön sağlık sertifikasında yer alan bilgiler, ilgili belgeler ve sevkiyata konu ürün ve araç bilgileri kontrol edilerek sevkiyata yönelik Veteriner Sağlık Sertifikası düzenlenecektir.
Eğer nakliye aracına takılan mühür açılmış ise, durum bir tutanakla tespit edilecek, sevkiyat yedd-i emin’e alınacak ve sağlık sertifikasına çevrilmeyerek hızlı bir şekilde ön sağlık sertifikasını düzenleyen il/ilçe müdürlüğüne resmi yazıyla bilgi verilecektir. Ön sağlık sertifikasını düzenleyen il/ilçe müdürlüğü ile kurulan bağlantı sonucu sevkiyatın doğrulanamaması durumunda 5996 sayılı Kanun doğrultusunda işlem yapılacaktır. Sevkiyatın doğrulanması durumunda ise ön sağlık sertifikası, veteriner sağlık sertifikasına dönüştürülecektir.
Veteriner sağlık sertifikası en az 2 nüsha halinde düzenlenecek, bir nüshası ürüne eşlik edecek, diğer nüshası ise il müdürlüğünde kalacaktır. İki nüsha sertifikaya da A serisi hologram etiket yapıştırılacak, ürüne eşlik eden sertifika “ORIGINAL”, il müdürlüğünde kalacak nüshanın üzerine ise “KOPYA” kaşesi basılacaktır.
Sağlık sertifikasının son sayfasında bulunan onay bölümünde belgeyi imzalayan veteriner hekimin görevi belirtilip (veteriner hekim), adı-soyadı büyük harflerle yazılacak ve imzalanacaktır. Sertifika onayında mavi renkli mühür kullanılacaktır.
AB üye ülkelerine yapılacak ihracat aşamasında ürünün gideceği ülke ve AB’ye giriş yapacağı ülke lisanında ki model sağlık sertifikaları düzenlenecektir. Ürünün AB’ye giriş yapacağı AB Sınır Kontrol Noktasının bulunduğu ülke için, o ülke dilinde hazırlanan sertifika modeli kullanılacak ve hologram etiket yapıştırılacaktır. Alıcı ülke içinse, alıcı ülke dilinde hazırlanan model sertifika düzenlenecek ve bu sertifikaya hologram etiket yapıştırılmayacaktır. Bütün sertifikaların metin kısmı İngilizce olarak düzenlenecektir. Bilgisayardan alınan alıcı ülke sertifikasının bir nüshası il/ilçe müdürlüğünde kalacak, bir nüshası işletmede kalan asıl sertifikaya eklenecek ve diğer nüshası ürün ile birlikte gönderilecektir. Alıcı ülke için ilave olarak düzenlenen sağlık sertifikasına, asıl sağlık sertifikasının referans numarası ve il/ilçe müdürlüğünce verilen sıra numarası yazılacak ve üzerine “Bu sağlık sertifikası onaylanmış ve kayıt numarası almış Türkiye Cumhuriyeti Devleti Tarım ve Orman Bakanlığı Yetkililerince düzenlenmiş Sağlık Sertifikası ile geçerlidir” ve “This Health certificate is only valid with the certificate that has been prepared, approved and assigned a registration number by the Ministry of Agriculture and Forestry Republic of Turkey.” ifadesi yazılacaktır.
AB dışında bir ülkeye yapılacak ihracatta, sevkiyatın AB sınırları içerisinden geçmesi durumunda alıcı ülke için düzenlenen sertifikaya ilave olarak AB’den transit geçecek veya belirli bir süre depolanacak ürünlere yönelik belirlenen sertifika modeli düzenlenecektir. Transit amacıyla düzenlenen veteriner sağlık sertifikasına sevkiyatın alıcısı olan ülke için düzenlenen veteriner sağlık sertifikasındaki referans ve kayıt numarası yazılacak olup, her iki veteriner sağlık sertifikasına da hologram etiket yapıştırılacaktır.
Sağlık sertifikalarının iptal edilmesi durumunda tüm nüshalar bir araya getirilecek ve sertifika nüshalarının üzerine büyük harflerle ve kırmızı renkte “İPTAL” ifadesi yazılacaktır. Ayrıca sağlık sertifikasının iptal edildiği “Ön Sağlık/Sağlık Sertifikası Kayıt Defteri”nde de belirtilecektir. İptal edilen sağlık sertifikalarının seri numaraları ve bu sertifikalarda kullanılan hologram etiket numaralarının kayıtları tutulacaktır.
AB’nin 1251/2008/EC sayılı Komisyon Yönetmeliğinde, yetiştiricilik su ürünlerinin, çiftliklere, yatırma alanlarına, sportif amaçlı stoklama yapılan yerlere, açık süs balığı işletmelerine ve yeniden stoklamaya yönelik ihracatında ülkemiz sadece balıkçılık ile ilgili yetiştiricilik ürünleri ve kapalı süs balığı işletmelerine yapılan süs balıkları ihracatı için yetkili olup, çiftliklere, yatırma alanlarına, sportif amaçlı stoklama yapılan yerlere, açık süs balığı işletmelerine ve yeniden stoklamaya yönelik AB’ye ihracatında yumuşakça ve kabuklular için yetkili değildir.
AB’nin 1251/2008/EC sayılı direktifi doğrultusunda yapılan ihracatlara sağlık sertifikalarının sağlık beyanı kısmında sertifikada yer alan hastalıklara yönelik ari ülke, saha, bölge ya da bölümden geldiği yönünde ifadeler bulunmaktadır. Bu nedenle, sağlık sertifikasında ülkemizde hayvan sağlığı yönünden onaylı çiftlik veya alan bulunmadığının belirtilmesi ve ihracatçı firmadan, ihracattan doğabilecek her türlü sorumluluğun kendilerine ait olduğunu belirten taahhütname alınması şartı ile söz konusu ürünlerin ihracatına izin verilecektir.
1251/2008/EC sayılı Komisyon Yönetmeliği kapsamındaki canlı su ürünleri yetiştiricilik ürünlerinin ihracatında düzenlenen sağlık sertifikasının onaylanma tarihinden itibaren geçerlilik süresi 10 (on) gün olup, gemi ile taşınan ürünlerde ise sertifikanın geçerlilik süresi yolculuk süresince uzatılır.
Bu talimat kapsamında yer alan sağlık sertifikalarının düzenlenmesini takiben 2 (iki) gün içerisinde gümrük işlemleri başlatılacaktır. Bu süre içerisinde gümrük işlemini başlatmayan işletmeler tarafından gümrük işlemlerinin başlatıldığı ildeki il müdürlüğüne bir dilekçe ile başvuruda bulunulur ve sevkiyatın gecikme sebebi açıklanacaktır. İl Müdürlüğü tarafından gecikmeye ilişkin işletmenin dilekçesinde yer alan açıklamaların uygun görülmesi durumunda ürün üzerinde belge, kimlik ve fiziksel kontrol yapılarak uygun görülen ürünlerin işletme deposuna nakline veya yeniden ihracatına izin verilebilecektir. Ürünün işletme deposuna alınması durumunda düzenlenen sağlık sertifikasının tüm nüshaları bir araya getirilerek iptal işlemi yapılacaktır.
5- ÖN SAĞLIK/SAĞLIK SERTİFİKASI DÜZENLEME AŞAMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
a) İşletmeye ve Ürüne Yönelik Bilgiler
İşletmede yapılan denetimler (HACCP, otokontrol analizleri, kullanma suyu analizleri, hammadde, üretim kayıtları vb.) dikkate alınarak uygun olması halinde ön sağlık/veteriner sağlık sertifikası düzenlenecektir.
İhracat aşamasında düzenlenecek olan ön sağlık/veteriner sağlık sertifikaları işletmenin bulunduğu il/ilçe müdürlüklerinde görevli ve Denetim Personeli Listesinde adı bulunan veteriner hekimler tarafından gerekli belge, kimlik ve fiziki kontroller yapıldıktan sonra düzenlenecek ve onaylanacaktır.
Söz konusu işletmede üretilmeyen, paketlenmeyen ürünler için hiçbir şekilde ön sağlık/veteriner sağlık sertifikası düzenlenmeyecektir.
Bütün sorumluk ihracat iznine sahip işletmede olmak üzere, bu işletmede üretilen ürünleri, başka gerçek ve tüzel kişiler kendi adlarına ihraç edebileceklerdir. Bu durumda üretici olarak ihracat izinli işletmenin adı ve ihracat izin numarası, gönderici olarak ise ihracatı gerçekleştiren gerçek ve tüzel kişinin adı sağlık sertifikasına yazılacaktır.
İşletmeci/ihracatçı tarafından sertifika talebi sırasında verilen dilekçe ekindeki faturada yer alan alıcı adı, net ve brüt miktar ile ürün adı gibi bilgilerin ön sağlık/veteriner sağlık sertifikasına aynen aktarılmasına ve çelişkili olmamasına dikkat edilecektir.
Taze balıkçılık ürünleri ihracatında, sertifikayı düzenleyecek veteriner hekim tarafından ürünler kontrol edilecek ve Ek- 13’te yer alan Taze Balıkçılık Ürünleri Organoleptik ve Parazit Kontrol Formu düzenlenerek İl/İlçe Müdürlüğünde kalacak sertifika nüshasına eklenecektir.
Av yasağı dönemlerinde ihraç edilecek ürünlere yönelik olarak 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Su Ürünleri Yönetmeliği kapsamında yayınlanan ve yürürlükte olan “Ticari Amaçlı Su Ürünleri Avcılığını Düzenleyen Tebliğ” kapsamında belirlenen süreler içerisinde stok tespiti yapılacaktır. Stok tespiti yapılan ürünler için veteriner sağlık sertifikası düzenlenecektir.
b) Veteriner sağlık sertifikasında kullanılacak referans numarası
Düzenlenecek ön sağlık/ veteriner sağlık sertifikalarında yer alacak referans numarası bölümüne aşağıda örneği yer alan kayıt numarasının uygun şekliyle yazılacak ve düzenlenen sertifikalara ilişkin bilgiler kayıt defterine işlenecektir.
İl Plaka Kodu+İlçe Kodu(*)+00000(**)+Kayıt Defterinde Yer Alan Sıra Numarası
(Örn1; 0601000001-
Örn2; 0601000101 sertifika kayıt numarası 10 haneden az ya da çok olmayacaktır.)
(*) İlçe Kodu: İl müdürlükleri tarafından sertifika düzenlemek üzere yetki verilen ilçe müdürlüklerini temsil eden iki haneli kod olarak belirlenecektir.
(**) : Sertifika numarası yazımı esnasında il ve ilçe kodları takip edecek şekilde kayıt defterinde yer alan sıra numarası önüne sertifika numarasını 10 haneye tamamlayacak kadar “0” eklenecektir.
c) İthalat yoluyla temin edilen hammaddenin ileri işleme tabii tutularak ihracatı
İthal edildikten sonra işlemeye veya hazırlamaya tabi tutularak AB, AEB ve ÇHC’ye ihraç edilecek ürünler için; hammaddenin alıcı ülke tarafından izin verilen ülke ve işletmeden temin edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, ihracat aşamasında ithalatın yapıldığı ülke ve işletme bilgilerinin AB, AEB ve ÇHC için yetkili otoritelerine ait resmi internet sayfalarından kontrol edilmesi ve izinli işletmelere yönelik veteriner sağlık sertifikası düzenlenmesi gerekmektedir.
İthalat yoluyla temin edilen ürünlerin işlenerek yeniden ihraç edilmesi aşamasında sertifikanın ön yüzünde bulunan üretici işletme bölümüne ithalata konu ürünü üreten işletme bilgileri ile ihracat iznine sahip işletme bilgileri bir arada yazılacaktır.
Ürüne yönelik menşe değişikliği olmaması halinde sertifika ön yüzünde belirtilen menşe ülke beyanına ithalat yapılan ülke kodları ve bilgileri yazılacaktır.
d) Diğer Hükümler
Bütün dış ambalajlarda veya dış ambalaja yapıştırılan etikette Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği gereğince tanımlama işareti uygulanacaktır.
Düzenlenecek ön sağlık/veteriner sağlık sertifikaları için, veteriner sağlık sertifikasına yönelik döner sermaye ücretinin yatırılmasını takiben ihracatçıya verilen dekontun fotokopisi il/ilçe müdürlüğünde kalan sertifikaya eklenecektir.
İhracat izinli işletmeler tarafından ihracatı amaçlanan deniz patlıcanı ürünü için ihracatçı işletmeye, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü tarafından kota tahsis edilmiş olması gerekmektedir. İhracat aşamasında işletmenin kota miktarı kontrol edilecek ve takip eden ihracat sevklerinde kota miktarından düşüm yapılarak veteriner sağlık sertifikası düzenlenecektir. Mevcut kotası dolan işletmeler için veteriner sağlık sertifikası düzenlenmeyecektir.
6- AVRASYA EKONOMİK BİRLİĞİ’NE İHRACAT
İhracat iznine sahip bir işletme tarafından, RF, Belarus ve Kazakistan tarafından oluşan AEB ülkelerine ihracat yapmak üzere talep edilmesi durumunda; işletmenin bulunduğu il/ilçe müdürlüğü tarafından ulusal mevzuatta yer alan gerekliliklere ilave olarak AEB mevzuatı doğrultusunda bir denetim gerçekleştirilecektir.
Denetim sonucunun uygun görülmesi durumunda denetim tutanağı, Ek-14’te yer alan form il/ilçe müdürlüğü tarafından düzenlenecek ve Ek-15 te yer alan işletme bilgi formunun Türkçe ve Rusça dillerinde düzenlenmiş imzalı nüshaları ile İl Müdürlüğü görüşlerini de içeren bir üst yazı ile Genel Müdürlüğe gönderilecektir.
Söz konusu talep, AEB’nin http://www.fsvps.ru/ resmi internet sitesinde yer alan listeye eklenmek üzere Bakanlık tarafından yazılı olarak AEB yetkili otoritesine iletilecektir.
AEB gümrük giriş kapılarında gerçekleştirilen ithalat kontrolleri ve piyasa kontrolleri aşamasında olumsuzluk yaşanmaması amacıyla işletmenin bulunduğu ildeki il/ilçe müdürlüğü ve ihracatçı işletme tarafından AEB mevzuatına uygunluğun kontrolü amacıyla Ek-16’da verilen analiz programı doğrultusunda numune alınarak analiz yaptırılacaktır. Ayrıca Ek-16 da yer alan parametrelere ilave olarak AEB tarafından yayınlanan Avrasya Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Teknik Yönetmeliği “Balık ve Balık Ürünlerinin Güvenliği” (TR EAES 040/2016) mevzuatında belirtilen parametreler için de numune alınacaktır.
7- ÇHC’YE İHRACAT
Ülkemizden ÇHC’ye gökkuşağı alabalığı, nehir alabalığı, orkinos ve mavi yüzgeçli orkinos ihracatı, 9 Eylül 2019 tarihinde imzalanan "Türkiye’den Çin Halk Cumhuriyetine İhraç Edilecek Su Ürünlerinin Denetim, Karantina ve Veterinerlik Hijyen Şartları Hakkında Protokol"ü ile başlatılmıştır.
ÇHC tarafından ithalat uygulamalarında izinli ülke, ürün grubu ve işletme listelemesi yapılmaktadır.
Bu kapsamda, halihazırda ülkemizden ÇHC’ye sadece aşağıda belirtilen türlere ait balıkçılık ürünlerinin ihracatı yapılabilmektedir. Ancak, birincil üretim kapsamında canlı su ürünlerine yönelik ÇHC tarafından bir listeleme zorunluluğu bulunmamaktadır.
Pandalus borealis - Pembe karides Thunnus thynnus - Mavi yüzgeçli orkinos Thunnus alalunga - Uzunkanat orkinosu Apostichopus spp. - Deniz patlıcanı Phyllonotus spp. - Deniz Salyangozu Oncorhynchus mykiss - Gökkuşağı Alabalığı Rapana Thomasiana - Deniz Salyangozu Thunnus orientalis - Pasifik Mavi Yüzgeçli Orkinosu Salmo trutta - Kahverengi Alabalık
ÇHC’ye ihracat talebinde bulunan işletmelerin başvurularını takiben il/İlçe müdürlüğü denetim personeli tarafından yerinde yapılacak denetimde bu talimatın Ek-1 ve Ek-2 sinde yer alan denetim formlarına ilave olarak Ek-17 de yer alan denetim formu düzenlenerek Genel Müdürlüğe iletilecektir.
Söz konusu denetim formu Türkçe ve İngilizce dillerinde düzenlenecek ve işletme tarafından beyan eden bilgilere yönelik ilgili belgeler form ekinde ibraz edilecektir. Ekli belgelerin numarası ve içeriği “Doldurma Koşulları ve Destekleyici Materyaller” sütunundaki madde numarası ve içeriğe karşılık gelecek ve destekleyici materyallerin eklerine ilişkin katalog da gönderilecektir.
8- VİETNAM SOSYALİST CUMHURİYETİ’NE İHRACAT
İhracat iznine sahip bir işletme tarafından Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti’ne su ürünleri ihracat talebinde bulunulması halinde bu talimat kapsamında Genel Müdürlüğe iletilecek başvuru dosyası ve il/ilçe müdürlüğünce yapılacak denetim raporlarına ilave olarak Ek-18 de yer alan işletme kayıt formu düzenlenerek İl Müdürlüğü ve işletme yetkililerince imzalanacak olup, ıslak imzalı belge Genel Müdürlüğümüze iletilecektir.
9- DEZENFEKSİYON
İhracatın gerçekleştirileceği nakil aracının yükleme öncesinde, 17 Aralık 2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkındaki Yönetmeliğin 29’un maddesi hükmü doğrultusunda dezenfeksiyonu gerçekleştirilecektir. Dezenfeksiyon Belgesinin aslı işletmede kalan ön sağlık/ sağlık sertifikasına, bir fotokopisi ise il/ilçe müdürlüğünde kalan ön sağlık/ sağlık sertifikasına eklenecektir.
10- ÇIKIŞ GÜMRÜK KAPILARI
İhracat izni bulunan su ürünleri işletmelerine ait sevkiyatlara yönelik çıkış işlemleri Ek- 19’da yer alan listede ve iliniz sınırları içerisinde bulunan gümrük ve ticaret bölge müdürlüklerinden yapılacaktır.
BÖLÜM VI
GIDA OLARAK TÜKETİLMEYEN ANCAK BU TALİMAT KAPSAMINA ALINAN BAZI ÜRÜNLERİN İHRACATI
1. GENEL HÜKÜMLER
Gıda olarak tüketilmeyen ancak bu talimat kapsamında düzenlenmesi ihtiyacı görülen tıbbi amaçlı canlı sülük, canlı süs balığı, yetiştiricilik amaçlı yavru balık veya balık yumurtası, kara salyangozu kabuğu, deniz salyangozu kabuğu, deniz salyangozu kabuğu kapağı, çift kabuklu yumuşakça kabuğu gibi ürünlerin ihracatında yapılacak uygulama bu Bölümde belirlenmektedir.
2. UYGULAMA
Canlı süs balığı ihraç etmek isteyen gerçek veya tüzel kişilerin “Ev ve Süs Hayvanlarının Üretim, Satış, Barınma ve Eğitim Yerleri Hakkında Yönetmelik” kapsamında ruhsatlı bir işletmeleri olması zorunludur. İl/ilçe müdürlüğüne ihracat yapmak üzere dilekçe ile başvuruda bulunan ihracatçı firmanın dilekçe ekinde; Nakil Beyannamesi veya Veteriner Sağlık Raporu, fatura ve CITES kapsamında yer alıyorsa CITES belgesi bulunması gerekmektedir.
Bu ürünlerin sevkiyatında AB’nin 1251/2008/EC sayılı direktifinde yer alan sertifika modellerinden ilgili olan sertifika modeli kullanılacaktır. AB dışı ülkelere ihracatta ise ikili anlaşma çerçevesinde belirlenmiş bir sağlık sertifikası modeli bulunmaması ve alıcı ülkenin uygun görmesi durumunda bu sağlık sertifikası modelleri kullanılacaktır.
Canlı tıbbi amaçlı sülük ihracatında ise, ihracatçı işletmeye, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü tarafından kota tahsis edilmiş olması gerekmektedir. İl/ilçe müdürlüğüne ihracat yapmak üzere dilekçe ile başvuruda bulunan ihracatçı firmanın dilekçe ekinde menşei belgesi, CITES belgesi ve faturanın bulunması gerekmektedir.
Kara salyangozu kabuğu, deniz salyangozu kabuğu, deniz salyangozu kabuğu kapağı ihracatında, dilekçe ekinde sadece fatura olması yeterlidir. Bu ürünlerin ihracatı, kara ve/veya deniz salyangozu açısından ihracat izni bulunan işletmeler tarafından gerçekleştirilebilir.
Canlı sülük, kara salyangozu kabuğu, deniz salyangozu kabuğu, deniz salyangozu kabuğu kapağı ihracatında, listeleme zorunluluğu bulunmayan ülkelere ihracatta kullanılan “Türkiye Cumhuriyeti’nden Ihracatı Amaçlanan İnsan Tüketimine Yönelik Yetiştiricilik ve Balıkçılık Ürünleri İçin Sağlık Sertifikası” kullanılacaktır. Bu sertifikanın her sayfasının üst kısmına kırmızı renkli “NOT INTENDED FOR HUMAN CONSUMPTION” (İnsan tüketimi için uygun değildir) kaşesi basılacaktır.
BÖLÜM VII
HIZLI ALARM, GERİ DÖNEN ÜRÜNLER, TİCARİ MAHİYETTE OLMAYAN İHRACAT
1. HIZLI ALARM
a) Yürütülecek Çalışmalar
Ülkemizden ihraç edilen ürünlere yönelik, alıcı ülke tarafından yapılan kontrollerde bir olumsuzluğun tespit edilmesi veya AB Komisyonu Sağlık ve Tüketiciyi Koruma Genel Müdürlüğünce (Health and Consumer Protection Directorate-General) hızlı alarm (rapid alert) bildirimi yapılması durumunda aşağıda yer alan açıklamalara uygun şekilde işlemler tamamlanacaktır.
Ülkemize yapılan hızlı alarm bildirimini takiben Genel Müdürlükçe işletmenin bulunduğu il müdürlüğüne konuya ilişkin resmi yazı gönderilecektir.
İl müdürlüğü tarafından işletmede ön araştırmaya başlanılacak olup, Bakanlık tarafından üretim ve ihracatın askı işleminin uygulanmadığı durumlarda bu süre içerisinde işletmenin ihracatı engellenmeyecektir. Ön araştırma, olumsuzluğun tespit edildiği ihraç partisine ait ürünlerin hammadde kabul tarihinden ihraç tarihine kadar aşağıda detayı verilen kontrollerini içerecektir.
- Üretim ve iyi hijyen uygulamalarına yönelik kayıtlar,
- İşletmenin otokontrol ve resmi analiz sonuçları,
- Söz konusu ihracata ilişkin belge ve dokümanlar,
- Olumsuzluğun neden kaynaklandığına dair işletme savunması.
Hızlı alarma/bildirime konu olan ve aşağıda yer alan ürün gruplarına göre işlemler yürütülecektir.
1- Canlı ürünler için;
- İşletmede bulunan hızlı alarma/bildirime konu canlı ürünlerin tespiti yapılıp, yedd-i emin olarak işletme yetkilisine teslim edilecektir.
- Yedd-i emine bırakılan ürünlerin her parti/serisinden alarma konu parametreye yönelik numune alınarak Bakanlığımız yetkili laboratuvarına/laboratuvarlarına analize gönderilecektir. Analiz sonucunun uygun çıkması ve uygulanması durumunda üretim ve ihracat yasağının kaldırılmasını takiben bu ürünlerin ihracatına izin verilecektir. Uygunsuz çıkan ürünler için 5996 sayılı Kanun doğrultusunda işlem yapılacaktır.
2- Taze soğutulmuş ürünler için;
- İşletmede bulunan hızlı alarma/bildirime konu taze soğutulmuş ürünlerin tespiti yapılıp, yedd-i emin olarak işletme yetkilisine teslim edilecektir.
- Yedd-i emine bırakılan ürünlerin her parti/serisinden alarma konu parametre açısından numune alınarak Bakanlığımız yetkili laboratuvarına/laboratuvarlarına analize gönderilecektir. Analiz sonucunun uygun çıkması ve uygulanması durumunda üretim ve ihracat yasağının kaldırılmasını takiben bu ürünlerin ihracatına izin verilecektir. Uygunsuz çıkan ürünler için 5996 sayılı Kanun doğrultusunda işlem yapılacaktır.
3- Dondurulmuş ürünler için;
- İşletmede bulunan hızlı alarma/bildirime konu dondurulmuş ürünlerin tespiti yapılıp, yedd-i emin olarak işletme yetkilisine teslim edilecektir.
- Yedd-i emine bırakılan ürünlerin her parti/serisinden alarma konu parametre açısından numune alınarak Bakanlığımız yetkili laboratuvarına/laboratuvarlarına analize gönderilecektir. Analiz sonucunun uygun çıkması ve uygulanması durumunda üretim ve ihracat yasağının kaldırılmasını takiben bu ürünlerin ihracatına izin verilecektir. Uygunsuz çıkan ürünler için 5996 sayılı Kanun doğrultusunda işlem yapılacaktır.
4- İşlenmiş ürünler için;
- İşletmede bulunan hızlı alarma/bildirime konu işlenmiş ürünlerin tespiti yapılıp, yedd-i emin olarak işletme yetkilisine teslim edilecektir.
- Yedd-i emine bırakılan ürünlerin her parti/serisinden alarma konu parametre açısından numune alınarak Bakanlığımız yetkili laboratuvarına/laboratuvarlarına analize gönderilecektir. Analiz sonucunun uygun çıkması ve uygulanması durumunda üretim ve ihracat yasağının kaldırılmasını takiben bu ürünlerin ihracatına izin verilecektir. Uygunsuz çıkan ürünler için 5996 sayılı Kanun doğrultusunda işlem yapılacaktır.
5- Ürün grubu fark etmeksizin kullanılan gıda katkı maddelerine yönelik izleme;
Üretim faaliyetinde kullanılan katkı maddelerinden kaynaklı hızlı alarm/bildirime konu parametre açısından mevzuat doğrultusunda analiz yaptırılacaktır. Analiz sonucu uygun çıkan ürünlerin ihracatına izin verilecektir. Uygunsuz çıkan ürünler için 5996 sayılı Kanun doğrultusunda yasal işlem yapılacaktır. Ayrıca, hızlı alarm/bildirime konu parametre gıda katkı maddesi kaynaklı olması ihtimali dikkate alınarak işletme deposunda bulunan gıda katkı maddelerinden de mevzuat doğrultusunda numune alınarak analiz yaptırılacaktır. Uygunsuz çıkan ürünler için 5996 sayılı Kanun doğrultusunda işlem yapılacaktır.
Ayrıca, hızlı alarma konu parametre açısından üretim hattı, kullanılan alet ve ekipmanlardan İl Müdürlüğü gözetiminde swap testi yaptırılacaktır.
İl müdürlüğü değerlendirmesi sonucunda olumsuzluğun işletmeden kaynaklı olduğu kanaatine varılmış ise 5996 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince işlem yapılacaktır.
Hızlı alarma konu olumsuzluğun işletme kaynaklı olup olmadığına ilişkin İl müdürlüğü değerlendirme raporu ve ilgili dokümanların yer aldığı dosya, hızlı alarm bildirimi yapan ülkeye iletilmek üzere resmi yazı ekinde Genel Müdürlüğe gönderilecektir. Genel Müdürlükçe yapılan inceleme üzerine ilgili dokumanlar hızlı alarm bildirimi yapan ilgili makama gönderilecektir.
Belirtilen çalışmalar sonucunda olumsuzluğun işletme kaynaklı olduğu sonucuna varılırsa işletmenin ihracat izni Genel Müdürlükçe tarafından belirlenecek süreyle askıya alınacak veya iptal edilecektir. İhracat izninin askıya alınması durumunda, askı süresinin bitiminde ilgili İl Müdürlüğünce yapılacak denetimde işletmenin uygun bulunması durumunda üretim ve ihracata izin verilecektir.
İşletme tarafından hızlı alarm bildirimi alınan ülkeye yapılacak sevkiyatlar için, üretimini yapacağı ilk beş parti ilgili ürün grubundan resmi numune alınarak hızlı alarm bildirime konu parametre açısından analiz yaptırılacaktır. Olumsuzluk çıkmadığı durumda ürünlerin ihracatına izin verilecektir. Analiz sonucunda bir olumsuzluk tespit edilmesi durumunda, ulusal mevzuatımızda yer alan parametre ve limitlere ilişkin 5996 sayılı Kanun hükümleri uygulanacaktır. Alıcı ülke mevzuatında belirtilen parametrelere yönelik bir olumsuzluk tespit edilmesi durumunda ise, bu ürünlerin ihracatına izin verilmeyecek olup, ürünlerin ulusal mevzuata uygunluğu aranacaktır. Uygun olmayan ürünler için 5996 sayılı Kanun kapsamında işlem yapılacaktır.
b) Ücretler
Bu kapsamda alınacak numunelerde yaptırılan bütün analizlerin (su, ürün vb.) ücretleri işletmeler tarafından ödenecektir. Gerek görülmesi halinde, Genel Müdürlük denetim elemanları tarafından işletmede incelemeler yapılabilir. Hakkında bildirim verilen işletme ile ilgili olarak, ithalatçı ülke tarafından kendi prosedürlerine bağlı özel bir yaptırım yada karar alınmış ise, istenilen gerekler yerine getirilecektir.
2. GERİ DÖNEN ÜRÜNLER
İhraç edildikten sonra geri dönen ürünler için, 5996 sayılı Kanun’un 34 üncü maddesinin sekizinci fıkrası, Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmeliğin 29 uncu maddesi ve Ürünlerin Ülkeye Girişinde Veteriner Kontrollerinin Düzenlenmesine Dair Yönetmeliğin 17 nci maddesi doğrultusunda işlemlerin yürütülmesi gerekmektedir.
3. TİCARİ MAHİYETTE OLMAYAN İHRACAT
Yurtdışına fuar, sergi, ticari numune veya tanıtım amacıyla gönderilen ürünler ile tanıtım numunesi gönderiminde ihracat iznine sahip işletmenin talebi üzerine Veteriner Sağlık Sertifikası düzenlenecektir. Bu şekilde yapılacak ihracatı oluşturan partiden analiz için numune alımı yapılmayacaktır. Ancak bu kapsamda veteriner sağlık sertifikası düzenlenebilmesi amacıyla ihracatçı firma tarafından fuar/sergi gibi organizasyonların davet mektubu, katılım belgesi vb. belgelerin ibraz edilmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda gönderilecek ürün miktarı alıcı ülke tarafından belirlenen miktarı aşmayacak olup, düzenlenen veteriner sağlık sertifikalarının üzerine hangi amaçla (fuar, sergi, ticari numune, tanıtım vb.) ürünün gönderildiği belirtilecektir.
Ekler