30-452 Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürüğü İç Denetim Birimi Başkanlığı Yönergesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü İç Denetim Birimi Yönergesi (mülga)
Madde 1 – Amaç ve kapsam
(1) Bu Yönergenin amacı, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü İç Denetim Birimi Başkanlığının işleyişi ve yönetimi ile İç denetçilerin ve Üst Yöneticinin iç denetime ilişkin görev, yetki ve sorumluluklarına yönelik esas ve usulleri düzenlemektir.
(2) Bu Yönerge, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) Genel Müdürlüğünde yürütülen iç denetim faaliyetlerini, Üst Yöneticiyi, İç Denetim Birimi Başkanlığı çalışanlarını, denetlenen/danışmanlık hizmeti verilen birimleri ve ilgili diğer birimleri kapsar.
Madde 2 – Hukuki dayanak
(1) Bu Yönerge, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname, 08/11/2013 tarihli ve 28815 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının 2014 yılına ait Genel Yatırım ve Finansman Programına ilişkin 2013/5503 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, TEİAŞ Ana Statüsü ve Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü (IIA) tarafından yayımlanan Uluslararası Meslekî Uygulama Çerçevesine (UMUÇ) dayanarak hazırlanmıştır.
Madde 3 – Tanımlar
(1) Bu Yönergede geçen;
a) Aksiyon: Eylem planında yer alan düzeltici tedbirler ve tavsiyeleri,
b) Birim: Teşekkül bünyesinde yer alan Teftiş Kurulu Başkanlığı, Hukuk Müşavirliği, Daire Başkanlıkları, Bölge Müdürlükleri, İşletme Müdürlükleri ve Müstakil Müdürlükleri,
c) Bulgu: İç denetçinin denetim sırasında tespit ettiği ve öneri gerektiren hususları,
ç) Bulgu formu: Denetim görevi kapsamında ulaşılan bulgular, bulguların önem düzeyi, aksiyon önerileri ve gerekli görülen diğer hususları içeren denetim sonuçlarının denetlenen birimle paylaşılmasında kullanılan formu,
d) Çalışma dosyası: Çalışma kâğıtları, doğruluk testleri, yazışma ve talimatlar ile yönetim karar suretleri gibi iç denetçinin denetlenen birimden ibrazını istediği belgelerin muhafaza edilmesi amacıyla kullanılan denetim/danışmanlık dosyasını,
e) Çalışma kâğıdı: Denetime hazırlık, risk ve kontrol değerlendirmeleri, yapılan testler, bunların sonucunda elde edilen bilgi ve kanıtlar, raporlama ve izleme gibi denetim faaliyetleri ile danışmanlık faaliyetleri süresince tüm çalışmaların kayıtlı hale getirildiği belgeleri,
1) Danışmanlık hizmetleri: Herhangi bir idari sorumluluk üstlenmeden, Teşekkülün faaliyetlerini geliştirmek ve onlara değer katmak amacını güden istişarî faaliyetler ve bununla bağlantılı diğer hizmetlerini (Usul ve yol göstermek, tavsiyede bulunmak, işleri kolaylaştırmak ve eğitim vermek, bu kapsamdaki faaliyet örnekleridir),
g) Denetim ekibi: Yapılacak işin niteliği, kapsamı ve süresinin birden fazla iç denetçinin çalışmasını gerektirdiği hallerde oluşturulacak ekibi,
ğ) Denetim evreni: Denetlenebilecek alanların, süreçlerin, faaliyetlerin ve işlemlerin tamamını,
h) Denetim gözetim sorumlusu: İç denetim faaliyetinin standartlara ve etik kurallara uygun olarak planlanması, yürütülmesi ve raporlanmasını gözetmek amacıyla İç Denetim Birimi Başkanı tarafından görevlendirilen iç denetçiyi,
ı) Görev iş programı: Görev planını gerçekleştirmeye yönelik hazırlanan ve görev sırasında uygulanacak bilgi toplama, analiz, değerlendirme ve kayıtlı hale getirme prosedürlerini içeren programı,
i) Görev planı: İç denetçiler tarafından her görev için hazırlanan; görevin amacı, kapsamı, zamanlama ve kaynak dağılımı hususlarını içeren planı,
j) İç denetçi: Yönerge ve ilgili mevzuat çerçevesinde iç denetim faaliyetlerini gerçekleştirmekle yetkili, görevli ve sorumlu yöneticiyi ve iç denetçileri,
k) İç denetim: Teşekkülün faaliyet ve çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek amacıyla yapılan bağımsız ve objektif denetim ve danışmanlık hizmetini,
l) İç Denetim Birimi Başkanlığı: İç Denetim Birimi Başkanı ve iç denetçiler ile ihtiyaca göre görevlendirilen diğer personelden oluşan organizasyonu,
m) İç denetim rehberi: İç denetim faaliyetini yönlendirmek amacıyla hazırlanan politika ve prosedürleri,
n) İç kontrol: Teşekkülün hedeflerine ulaşması, mali ve operasyonel bilgilerin güvenilirliği ve doğruluğu, faaliyetlerin ve programların etkinliği ve verimliliği, varlıkların korunması, kanun, düzenleme, politika, prosedür ve sözleşmelere uyumu hususlarının gerçekleştirilmesi amacıyla Yönetim Kurulu, Üst Yönetici ve Teşekkül birimleri tarafından uygulanan tedbirleri,
o) Kalite güvence ve geliştirme programı: İç denetim faaliyetinin tüm yönleri ile değerlendirilmesi, standartlara ve etik kurallara uygunluğunun izlenmesi ve geliştirilmesi amacıyla tasarlanan programı,
ö) Kontrol öz değerlendirme: Teşekkülün iç kontrol ve risk yönetim süreçlerinin yeterliliğinin çalışanlar tarafından değerlendirildiği bir metodolojiyi.
p) Ön çalışma: İç denetim faaliyetlerinin hazırlık aşamasını,
r) Risk; Teşekkülün kuruluş amaçları ile stratejik hedeflerine ulaşmasına ve görevlerin ifasına engel olabilecek veya beklenmeyen zararlara yol açabilecek etki ve olasılık yönünden değerlendirilen durum ya da olayları,
s) Risk değerlendirmesi: Teşekkül bünyesindeki risklerin belirlenmesi, ölçülmesi ve önceliklendirilmesini,
ş) Risk iştahı: Yönetim Kurulu/Üst Yöneticinin kabul etmeye istekli olduğu risk seviyesini,
t) Risk kontrol matrisi: İç denetçinin/Denetim ekibinin denetim sürecinde potansiyel sorunlu alanların risk düzeylerine göre derecelendirilmesi amacıyla; potansiyel sorunlu alanları, bu alanlara ilişkin yapısal riskleri, bu risklere karşı mevcut kontrolleri, bu kontroller sonrası bakiye riskleri ve bu çerçevede her bir riske ilişkin nihai değerlendirmelerin yapıldığı açıklamaları ve bölümlerini de içeren dokümanı,
u) Risk yönetimi: Kurumsal amaçların, Teşekkülün misyonunu desteklemesi, önemli risklerin belirlenmiş olması ve değerlendirilmesi, Teşekkülün risk iştahına uygun risk cevaplarının seçilmesi, personelin, Üst Yönetimin ve Yönetim Kurulunun sorumluluklarını yerine getirmesine yardımcı olan ilgili risk bilgisinin elde edilip zamanında Teşekkül genelinde yayımlanması hususlarının gerçekleştirilmesi amacıyla Yönetim Kurulu, Üst Yönetici ve Teşekkül tarafından uygulanan yapı ve süreçlerin birleşimini,
ü) Suiistimal: Hile, sahtekârlık, görevi kötüye kullanma vb. olarak nitelendirilebilecek hukuk dışı fiilleri,
v) Süreç: Olguların ya da olayların belli bir sonuca varacak biçimde düzenlenmesi ve art arda sıralanmasını, bir şeyin yapılış, üretiliş biçimini oluşturan sürekli işlemler, eylemler dizisini,
y) Test: Denetim kapsamına alınmasına karar verilen hususlarla ilgili olarak risk yönetimi, yönetişim ve iç kontrol süreçlerinin gerektiği gibi çalışıp çalışmadığının süreçler, kayıtlar ve belgeler üzerinden incelenmesini,
z) Teşekkül: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatını,
aa) UMUÇ: Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü (IIA) tarafından yayımlanan Uluslararası Meslekî Uygulama Çerçevesini,
bb) Üst Yönetici: TEİAŞ Genel Müdürünü,
cc) Üst Yönetim: Üst Yönetici ve yardımcılarını,
çç) Yönerge: TEİAŞ İç Denetim Birimi Başkanlığı Yönergesini,
dd) Yönetim Kurulu: TEİAŞ Yönetim Kurulunu,
ee) Yönetişim (Kurumsal yönetim), Stratejik ve operasyonel kararlar alınması, risk yönetiminin ve iç kontrolün gözetimi, Teşekkül içinde gerekli etik ve diğer değerlerin geliştirilmesi, etkili bir kurumsal performans yönetiminin ve hesap verilebilirliğin temini, risk ve kontrol bilgilerinin Teşekkülün gerekli alanlarına iletilmesi, Yönetim Kurulunun, iç ve dış denetçilerin ve Üst Yönetimin faaliyetleri arasında eş güdümün ve bunlar arasında gerekli bilgilerin iletiminin sağlanması amacıyla Üst Yönetim ve Yönetim Kurulu tarafından uygulanan yapı ve süreçlerin birleşimini,
ifade eder.
Madde 4 – İç denetimin amacı
(1) Risk yönetimi, yönetişim ve iç kontrol süreçlerinin etkinliği ve yeterliliğinin değerlendirilmesi ve geliştirilmesine yönelik öneriler getirmek suretiyle Teşekkülün amaçlarının gerçekleştirilmesine yardımcı olmaktır.
Madde 5 – İç denetimin kapsamı
(1) Teşekkülün tüm işlemleri, faaliyetleri ve süreçleri iç denetim kapsamındadır.
Madde 6 – Standartlar ve etik kurallar
(1) İç denetim; faaliyet, süreç veya birimlerin risk düzeyleri esas alınarak sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaşımla, UMUÇ’ta yer alan iç denetim standartlarına ve etik kurallarına uygun olarak yapılır.
Madde 7 – İç Denetim Birimi Başkanlığının yapısı
(1) İç Denetim Birimi Başkanlığı; İç Denetim Birimi Başkanı ve iç denetçiler ile ihtiyaca göre görevlendirilen diğer personelden oluşur.
(2) İç Denetim Birimi Başkanı, doğrudan Üst Yöneticiye bağlı olarak faaliyetlerini yürütür ve görevlerini Üst Yöneticiye karşı sorumlu olarak yerine getirir. İç Denetim Birimi Başkanlığı, Üst Yönetici dışındaki makam ve mercilerle ilişkilendirilemez.
Madde 8 – İç Denetim Birimi Başkanının atanması
(1) İç Denetim Birimi Başkanı, İç Denetim Birimi Başkanlığı bünyesindeki iç denetçiler arasından, Üst Yöneticinin onayı ile ilgili mevzuata göre görevlendirilir.
Madde 9 – İç Denetim Birimi Başkanlığının görevleri
(1) İç Denetim Birimi Başkanlığı aşağıdaki görevleri yerine getirir:
a) Teşekkülün risk yönetimi, iç kontrol ve yönetişim süreçlerinin etkinlik ve yeterliliğini denetlemek, değerlendirmek ve bu süreçlerin iyileştirilmesine katkıda bulunmak,
b) Yönerge kapsamında danışmanlık hizmeti vermek,
c) Risk esaslı İç Denetim Plan ve Programını hazırlamak,
ç) Onaylanan İç Denetim Plan ve Programını uygulamak,
d) Plan ve program dışı denetim ve danışmanlık faaliyetlerini gerçekleştirmek,
e) İç denetim faaliyetleri sırasında tespit edilen veya İç Denetim Birimi Başkanlığına intikal eden inceleme veya soruşturma yapılmasına gerek duyulan hususları Üst Yöneticinin bilgisine sunmak,
f) Denetim raporlarında yer alan aksiyonları izlemek,
g) Uluslararası İç Denetim Standartları çerçevesinde kalite güvence ve geliştirme programını oluşturmak, uygulamak ve geliştirmek,
ğ) Yıllık İç Denetim Faaliyet Raporunu hazırlamak,
h) İç Denetim Birimi Başkanlığının görevlerini etkin bir şekilde yerine getirebilecek bilgi, yetenek, tecrübe ve mesleki yeterliliğe sahip iç denetçi kadrosunu, Teşekkül insan kaynakları politikaları ile uyumlu olarak oluşturmak ve bunun için gerekli prosedürleri gerçekleştirmek,
ı) Yönergeyi hazırlamak ve geliştirmek,
i) Üst Yöneticiye iç denetim faaliyetleri, iç denetim alanındaki gelişmeler ve en iyi uygulamalar konusunda bilgi sunmak,
j) Raporların bir örneğini muhafaza etmek,
k) İç denetim faaliyeti ile ilgili diğer işlemleri yürütmek.
Madde 10 – Üst Yöneticinin görev ve yetkileri
(1) Üst Yönetici iç denetime ilişkin aşağıdaki görev ve yetkilere sahiptir:
a) İç Denetim Birimi Başkanlığı tarafından hazırlanan İç Denetim Rehberini, İç Denetim Plan ve Programını onaylamak, İç Denetim Birimi Başkanlığının görev ve yetki alanına giren plan ve program dışı konulara ilişkin görev vermek,
b) İç Denetim Plan ve Programının hazırlanması sürecinde plan ve programa dahil edilmesini gerekli gördüğü hususları İç Denetim Birimi Başkanlığına bildirmek,
c) Yönerge ile Yönerge değişikliklerini onaylanmak üzere Yönetim Kuruluna sunmak,
ç) İç Denetim Birimi Başkanlığı ile denetlenen birim yönetimi arasındaki uyuşmazlıkları çözümlemek ve nihai kararı vermek,
d) Denetlenen birimlerin yönetici ve personelinden iç denetim faaliyetinin yürütülmesini engelleyici fiil ve tavır sergileyenler hakkında gerekli tedbirleri almak ve müeyyideleri uygulamak,
e) İç Denetim Birimi Başkanlığı tarafından hazırlanan denetim raporlarını ve Yıllık İç Denetim Faaliyet Raporunu onaylamak,
f) İç Denetim Birimi Başkanını görevlendirmek veya atanmak üzere Yönetim Kuruluna teklif etmek,
g) İç denetim faaliyetiyle ilgili olarak mevzuatta belirtilen diğer görevleri yapmak.
Madde 11 – Üst Yöneticinin sorumluluğu
(1) Üst Yöneticinin iç denetim faaliyetlerinin yerine getirilmesindeki sorumlulukları aşağıda belirtildiği şekildedir:
a) İç denetçilerin görevlerini bağımsız bir şekilde yerine getirmeleri için gereken tüm önlemleri almak,
b) İç denetim faaliyeti kapsamına giren konularda, iç denetçilere gerekli bilgi ve belgelerin sağlanması amacıyla, birimler arasında etkili iletişim kurulmasını sağlamak,
c) İç denetim raporlarında düzeltilmesi ve iyileştirilmesi önerilen konuları değerlendirmek ve gerekli önlemleri almak,
ç) İç kontrolün değerlendirilmesine yönelik olarak gerçekleştirilen iç denetim faaliyetleri sonrası elde edilen bilgiler ve tavsiyeler doğrultusunda, tespit edilen aksaklıkların giderilmesine ve kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasına yönelik tedbirleri almak.
d) İç denetçilerin mesleki yeterliliğinin geliştirilmesi için gerekli tedbirleri almak,
e) İç denetim faaliyetlerinden beklenen faydanın en yüksek düzeyde elde edilmesi için gerekli her türlü katkıyı sağlamak,
f) Teşekkülün faaliyetlerini ilgilendiren her türlü önemli gelişme, proje ve alman kararlarla ilgili olarak İç Denetim Birimi Başkanlığının zamanında ve yeterli şekilde bilgilendirilmesini sağlamak.
Madde 12 – İç Denetim Birimi Başkanının görev, yetki ve sorumlulukları
(1) İç Denetim Birimi Başkanı aşağıdaki görev, yetki ve sorumluluklara sahiptir:
a) İç Denetim Birimi Başkanlığını mevzuata. UMUÇ’a, Yönergeye ve kalite güvence ve geliştirme programına uygun ve etkin bir şekilde yönetmek,
b) İç denetçilerin katılımıyla Yönergeyi, İç Denetim Rehberini, İç Denetim Plan ve Programını hazırlamak ve Üst Yöneticinin onayına sunmak,
c) İç denetçilerin, İç Denetim Plan ve Programına uygun olarak faaliyet yürütmelerini sağlamak ve bu yönde gerekli tedbirleri almak,
ç) İç denetçilerin/Denetim ekibinin/Denetim gözetim sorumlusunun İç Denetim Plan ve Programı kapsamında veya plan-program dışı görevlendirmelerini yapmak,
d) İç denetim raporlarının UMUÇ’ta belirlenen raporlama standartlarına ve İç Denetim Rehberine uygunluğunu kontrol etmek,
e) İç denetim faaliyetinin Teşekküle değer katma fonksiyonunun daha etkili bir şekilde yerine getirilebilmesi ve UMUÇ’a uyum düzeyinin arttırılması amacıyla gerekli gördüğü konularda politika ve prosedür belirlemek ve iç denetçilere duyurmak,
f) İç denetim faaliyetlerinin sonuçlarının izlenmesi amacıyla bir takip sistemi oluşturmak,
g) İç denetim raporlarında yer alan öneriler ve eylem planları çerçevesinde denetlenen birimin yaptığı işlemler konusunda iç denetçileri bilgilendirmek,
ğ) İç denetim faaliyetinin yürütülmesi sırasında karşılaşılan engelleyici tutum, davranış ve hareketlerle ilgili olarak, öncelikle konunun doğrudan muhatabı olan yönetici ile görüşmek, çözümlenememesi halinde konuyu Üst Yöneticiye bildirmek,
h) Yıllık İç Denetim Faaliyet Raporunu hazırlamak ve Üst Yöneticinin onayına sunmak,
ı) İç denetçilerin görevlendirilmesinde tarafsızlıklarını etkileyebilecek durumları göz önünde bulundurmak,
i) Denetim faaliyetleri sırasında iç denetçi/denetim ekibi ile denetim gözetim sorumlusu arasında oluşabilecek ihtilafları çözüme kavuşturmak,
j) İç denetçilerin görevlerim yaparken bağımsızlık veya tarafsızlıklarının tehlikeye girdiği veya ihlal edildiği durumlarda gerekli tedbirleri almak ve Üst Yöneticiyi bilgilendirmek,
k) İç denetim faaliyetinin kalitesini gözetmek ve bu amaçla kalite güvence ve geliştirme programı hazırlamak, sonuçlarını Üst Yöneticiye bildirmek ve Üst Yönetici tarafından gözlenmesini teşvik etmek,
l) Kalite güvence ve geliştirme programı kapsamında gerçekleştirilecek olan dış değerlendirmenin şeklini ve sıklığını Üst Yönetici ile belirlemek ve dış değerlendirmenin sonuçlarına ilişkin düzeltici ve iyileştirici önlemleri almak,
m) İç denetim kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli şekilde kullanılmasını sağlamak,
n) İç denetçilerin görevlerini ifa ederken ihtiyaç duyacakları özel ihtisas alanlarına ilişkin gerekli bilgi, belge, beceri ve deneyim sahibi uzmanlardan görüş ve yardım alınmasını sağlamak,
o) İdari ve/veya cezai yönden suç teşkil eden, soruşturma veya ön inceleme yapılmasını gerektiren durumlara ilişkin iç denetçilerin tespitlerini Üst Yöneticiye bildirmek,
ö) Sayıştay ile İç Denetim Birimi Başkanlığı arasındaki iletişim ve koordinasyonu sağlamak,
p) Teftiş, soruşturma ve benzeri faaliyetleri yürüten teftiş ve denetim birimleri ile gereken işbirliğini sağlamak,
r) İç denetçilerin mesleki gelişimlerini sağlamak amacıyla yurt içi ve yurt dışı eğitim, seminer, konferans, çalıştay vb. programlara katılımlarını sağlamak,
s) İç Denetim Birimi Başkanlığının bütçesine ilişkin işlemlerin yerine getirilmesi ve İç Denetim Birimi Başkanlığı personelinin ihtiyacı olan mesleki araç, gereç, malzeme ve hizmetin temin edilmesine ilişkin tedbirleri almak,
ş) Yönergeyi, iç denetçiler ile birlikte her yıl gözden geçirmek.
t) İç Denetim Birimi Başkanlığı faaliyetleri hakkında Üst Yöneticiyi düzenli olarak bilgilendirmek,
u) Gerektiğinde iç denetçi sıfat ve yetkisini kullanarak iç denetim yapmak,
ü) İç denetçiler ile diğer personele izin vermek, idari ve özlük haklarını kontrol etmek, idari personelin görevlerini belirlemek ve görevin ifasını kontrol etmek,
v) Birden fazla iç denetçi tarafından yürütülecek görevlerde ekip koordinatörünü belirlemek,
y) İç denetim faaliyetleri ile ilgili olarak Üst Yönetici tarafından verilen diğer görevleri yapmak,
Madde 13 – İdari işler şefliği ve personeli
(1) İç Denetini Birimi Başkanlığında , görevinin gerektirdiği etik kurallara haiz nitelik ve sayıda idari personel görevlendirilir. Büro işlerinde gizlilik esastır. İdari personel rapor, yazışma ve dosyaları İç Denetim Birimi Başkanının izni olmadan kimseye gösteremez, veremez ve görevleri dolayısıyla edindikleri bilgileri açıklayamaz.
(2) İdari görevlerin mahiyeti ve kapsamı ile personelin görev, yetki ve sorumlulukları “TEİAŞ Genel Müdürlüğü Merkez ve Taşra Teşkilatı Görev, Yetki ve Sorumluluk Yönergesi” nde belirtilmiştir.
Madde 14 – İç denetçilerin görevleri
(1) İç denetçiler aşağıdaki görevleri yürütür:
a) Risk değerlendirmesine dayanarak Teşekkülün risk yönetimi, iç kontrol ve yönetişim yapılarını denetlemek ve değerlendirmek,
b) Denetim sonuçları çerçevesinde iyileştirmelere yönelik önerilerde bulunmak,
c) İdari ve/veya cezai yönden suç teşkil eden, soruşturma veya ön inceleme yapılmasını gerektiren durumlara ilişkin tespitleri İç Denetim Birimi Başkanı kanalıyla Üst Yöneticiye bildirmek,
ç) Yönerge kapsamında danışmanlık hizmeti vermek,
d) Görev planını ve görev iş programını hazırlamak ve İç Denetim Birimi Başkanının onayına sunmak,
e) Görev sonuçlarını raporlamak,
f) Görev verilmesi halinde, kontrol öz değerlendirme çalışmalarında kolaylaştırıcı görevini üstlenmek.
Madde 15 – İç denetçilerin yetkileri
(1) İç denetçiler aşağıdaki yetkilere sahiptir:
a) İç denetim faaliyetleriyle ilgili olan her türlü bilgi, belge, doküman, kıymetli evrak, nakit, kayıt ve fiziki varlıklara erişmek,
b) Denetlenen birim çalışanlarından veya yürütülen görevin ilgili olduğu birim personelinden, iç denetim faaliyetlerinin gerektirdiği her türlü yardımı almak, yazılı ve sözlü bilgi istemek,
c) İç denetim faaliyetlerinin yürütülmesi sırasında, başka bir iç denetçiden ve/veya konunun uzmanından görüş veya yardım alınmasını İç Denetim Birimi Başkanından talep etmek,
ç) İç denetim faaliyetlerinin gerektirdiği araç, gereç ve diğer imkânlardan yararlanmak,
d) Görevin yürütülmesini engelleyici tutum, davranış ve hareketlerde bulunanları İç Denetim Birimi Başkanı kanalıyla Üst Yöneticiye bildirmek,
e) Görevin belirlenen süre içinde bitirilemeyeceğinin anlaşılması halinde, durumu gerekçeleriyle birlikte İç Denetim Birimi Başkanına bildirerek ek süre talep etmek.
Madde 16 – İç denetçilerin sorumlulukları
(1) İç denetçiler, aşağıdaki sorumluluklara sahiptir:
a) Uluslararası iç denetim standartlarında yer alan ilkelere ve davranış kurallarına uygun olarak hareket etmek,
b) Mevcut mesleki bilgi, beceri ve diğer vasıflarını geliştirmek,
c) Yetki ve ehliyetini aşan durumları İç Denetim Birimi Başkanına bildirmek,
ç) Tarafsız ve önyargısız bir şekilde davranmak ve her türlü menfaat çatışmasından kaçınmak,
d) Görevin tarafsız ve bağımsız olarak yapılmasına engel olan durumların bulunması halinde, durumu Üst Yöneticiye iletmek üzere İç Denetim Birimi Başkanına bildirmek,
e) Görevini azami mesleki özen ve dikkat ile yerine getirmek,
f) Denetim esnasında elde ettiği bilgilerin gizliliğini korumak,
g) Görevin hedeflerine ulaşmak için yeterli bilgileri toplamak, analiz etmek, değerlendirmek ve kayıtlı hale getirmek.
Madde 17 – İç denetimin bağımsızlığı
(1) İç denetim faaliyetleri Teşekkülün olağan ve yürütmekle yükümlü bulunduğu işleyişinden bağımsızdır.
(2) İç denetçiler, görevlerini ilgili mevzuat kapsamında tam bir bağımsızlık içinde gerçekleştirir.
(3) İç denetim faaliyetinin kapsamı ile denetim uygulamalarına müdahale edilemez.
(4) İç denetimin bağımsızlığı, kalite güvence ve geliştirme programı kapsamında düzenli olarak değerlendirilir.
Madde 18 – İç denetçinin tarafsızlığı
(1) İç denetçiler görevlerini yerine getirirken tarafsız hareket ederler.
(2) İç denetçiler; denetimin belirlenen amaçlarına ulaşılması için vardıkları kanaatleri ve görev sonuçlarını uygun analiz ve değerlendirmelere dayandırırlar.
(3) İç denetçiler, ihtiyaç duyacağı tüm bilgi ve belgeleri toplar, bu bilgi ve belgeleri değerlendirir, denetim kalitesinden ödün vermeden ve başkalarının düşünce ve telkinlerinden etkilenmeden görüşlerini oluştururlar.
(4) İç denetçiliğe ilk defa atananlar ile idari görevlerde iken iç denetçiliğe dönenler daha önce sorumlu oldukları işlerle ilgili olarak bir yıl geçmeden denetim yapamazlar.
(5) İç denetçinin son bir yıl içinde danışmanlık hizmetinde bulunduğu faaliyet, proje veya süreçle ilgili denetim yapabilmesi, iç denetçinin tarafsızlığını etkileyecek bir hususun bulunmadığının İç Denetim Birimi Başkanı tarafından değerlendirilmesine bağlıdır.
(6) ) İç denetçiler, iç denetim faaliyeti dışında denetim görevlerini aksatmamak kaydıyla, danışmanlık hizmeti kapsamında Teşekkülün olağan ve yürütmekte öldüğü işlerle ilgili kurullara, komisyonlara ve çalışma gruplarına katılabilirler.
Madde 19 – İç denetçilerin mesleki güvencesi
(1) İç denetçilere Yönergede belirtilen görevler dışında hiçbir görev verilemez ve yaptırılamaz.
(2) İç denetçiler istekleri dışında vekâlet, tedvir veya görevlendirme suretiyle İç Denetim Birimi Başkanlığı bünyesindeki görevler dışında başka görevlere atanamaz ve görevlendirilemezler.
(3) İç denetim, diğer idari görevlerden ayrı bir kariyer mesleği olarak özel kurallar ve uluslararası standartlar çerçevesinde yapıldığından, iç denetçiler kendi istekleri dışında, iç denetim hizmetlerinin kurallarıyla bağdaşmayan bir durum veya sıhhi yetersizlikleri tespit edilmedikçe ve bu durumlar resmi belgelerle tevsik edilmedikçe görevden alınamazlar.
Madde 20 – İç denetim rehberi
(1) İç Denetim Rehberi; İç denetim faaliyetlerinin planlanması, programlanması, gerçekleştirilmesi, yönetilmesi, ön çalışma, gözetim faaliyetleri ile çalışma kağıtlarının biçim ve içeriğini de kapsayacak şekilde, iç denetçilerin denetim yeteneklerini ve uygulamalarını geliştirmek üzere, iç denetçilerin görüşü alınarak İç Denetim Birimi Başkanı tarafından hazırlanır.
Madde 21 – Denetimde risk odaklılık
(1) Denetim evreninde yer alan her bir faaliyet, süreç ve proje risk değerlendirme kriterleri doğrultusunda değerlendirmeye tabi tutularak denetim öncelikleri belirlenir.
(2) İç denetim risk esaslı hazırlanan İç Denetim Plan ve Programı çerçevesinde yapılır.
(3) İç Denetim Birimi Başkam, Teşekkülün farklı faaliyetleri veya bölümleri için Üst Yönetici/Yönetim Kurulu tarafından belirlenen risk iştahı seviyelerinin kullanılması da dâhil Teşekkülün risk yönetim çerçevesini dikkate alır. Eğer bir çerçeve mevcut değilse, İç Denetim Birimi Başkanı, Üst Yönetici/Yönetim Kurulunun sağlayacağı girdileri de dikkate alarak kendi risk değerlendirmesini kullanır.
(4) İç Denetim Birimi Başkanı, Teşekkülün faaliyetlerinde, risklerinde, operasyonlarında, programlarında, sistemlerinde ve kontrollerinde meydana gelen değişiklikleri değerlendirerek gerektiğinde İç Denetim Plan ve Programını gözden geçirmek ve değişiklikleri uyarlamak zorundadır.
(5) Yeni birim ve faaliyetler, yeniden yapılandırma projeleri, teşkilat yapısı ve insan kaynaklarındaki önemli değişiklikler gibi hususlar yüksek risk içerebileceğinden, İç Denetim Plan ve Programında öncelikle ele alınır.
(6) İç Denetim Planı ve Programının hazırlanmasında; Üst Yöneticinin riskli gördüğü ve öncelik verilmesini istediği hususlar da dikkate alınır.
(7) Sayıştay raporları, İç Denetim Birimi Başkanlığına intikal eden teftiş, dış denetim, soruşturma ve benzeri faaliyetleri yürüten diğer birimlerden gelen raporlar ile ihbarlar risk değerlendirmesinde dikkate alınır.
Madde 22 – İç Denetim Plan ve Programı
(1) İç Denetim Plan ve Programı; Teşekkülün hedeflerine uygun olarak iç denetim faaliyetinin önceliklerini belirler. İç Denetim Birimi Başkanlığının bir yıllık dönemde (1 Ocak - 31 Aralık) gerçekleştirmeyi planladığı denetimlerin kapsamını, denetlenecek alan ve konuları, yaklaşık tarihleri öngörülebilen danışmanlık, eğitim, izleme faaliyetlerini ihtiyaç duyulan işgücü, ve diğer kaynaklar ile gerekli görülen diğer hususları içerecek şekilde bir yıllık dönem için hazırlanır.
(2) İç Denetim Plan ve Programı öncesinde bir denetim evreni oluşturulur. Denetim evreni kapsamına birimlerin İşlem, faaliyet, proje ve süreçleri dâhil edilir. Denetim evreninin hazırlanmasında süreç bazlı yaklaşım esas alınır.
(3) Oluşturulan Denetim evreni İç Denetim Rehberi doğrultusunda makro risk değerlendirmesine tabi tutulur. Denetim alanları almış oldukları risk puanları doğrultusunda; “yüksek”, “orta” ve “düşük” olarak derecelendirilir/ önceliklendirilir. İlgili dönemde İç Denetim Plan ve Programında yer alacak denetimler bu doğrultuda İç Denetim Birimi Başkanının teklifi ve Üst Yöneticinin onayı ile belirlenir.
(4) Plan-program dönemi, (2). ve (3). fıkrada belirtilen çalışmaların tamamlanmasından sonraki ilk yılın Ocak ayının birinci günü ile Aralık ayının son günü arasındaki zaman dilimini ifade eder.
(5) İç Denetim Plan ve Programı, plan-program döneminden önceki yılın en geç Aralık ayı başında Üst Yöneticiye sunulur ve Aralık ayı sonuna kadar Üst Yönetici tarafından onaylanır.
(6) Üst Yöneticinin İç Denetim Birimi Başkanlığına verebileceği plan-program dışı görevler için (denetim ve danışmanlık) plan-programda yeterli kaynak ayrılır.
Madde 23 – Görevlendirme
(1) İç Denetim Birimi Başkanı İç Denetim Plan ve Programı kapsamında veya plan-program dışı görevlendireceği iç denetçiyi/denetim ekibini; İç denetim görevinin niteliği, kapsamı ve iş yükünü de dikkate alarak belirler.
(2) İç Denetim Plan ve Programı kapsamında veya plan-program dışı yapılacak görevlendirmeler, İç Denetim Birimi Başkanı tarafından iç denetçilere yazılı olarak bildirilir.
Madde 24 – Denetim gözetim sorumlusu
(1) İç Denetim Birimi Başkanı, Kalite güvence ve geliştirme programı kapsamında her bir denetim görevinin UMUÇ’la belirlenen raporlama standartlarına ve İç Denetim Rehberine uygun olarak yürütülmesini sağlamak üzere bir iç denetçiyi “Denetim gözetim sorumlusu” olarak görevlendirir.
(2) Denetim gözetim sorumlusu, gözetim yapmakla sorumlu olduğu denetim faaliyetine fiili olarak katılmaz. Denetim gözetim sorumlusu olarak görevlendirilenler, başka bir iç denetim faaliyetinde iç denetçi olarak görevlendirilebilir.
(3) İç Denetim Birimi Başkanlığında yeterli sayıda iç denetçinin bulunmaması halinde denetimin gözetimi faaliyeti İç Denetim Birimi Başkanı tarafından yürütülür.
Madde 25 – Denetim gözetim faaliyetinin kapsamı
(1) Denetim gözetim sorumluluğu;
a) İç denetçi tarafından hazırlanan görev planının yeterli risk analizine dayandırılıp dayandırılmadığı,
b) Görev iş programında belirlenen testlerin denetim amaçlarının gerçekleştirilmesi için yeterli olup olmadığı,
c) Görev iş programında yer alan testlerin uygulanıp uygulanmadığı,
ç) Denetim sonuçlarına dayanak teşkil eden bilgilerin kayıtlı hale getirilip getirilmediği,
d) Denetim sonucunda, uygulanabilir önerilere ve eylem planlarına yer verilip verilmediği, hususlarında değerlendirme yapılmasını kapsar.
(2) İç denetçi/Denetim ekibi ile denetim gözetim sorumlusu arasında (1). fıkrada belirtilen hususlarda görüş ayrılığı bulunması halinde, gerekli açıklamalar çalışma kâğıtları aracılığıyla kayıt altına alınır ve İç Denetim Birimi Başkanının bildireceği yazılı karar doğrultusunda işlem yapılır.
Madde 26 – Denetim görevinin bildirilmesi
(1) İç Denetim Birimi Başkanı, denetim görevinin yürütüleceği birimlere denetimin amacını, kapsamını, tarihini, öngörülen süresini, görevlendirilen iç denetçi/denetim ekibini ve denetim gözetim sorumlusunu, birimden beklenenleri ve gerek görülen diğer hususları içeren yazılı bildirim yapar.
(2) Nakit ve diğer kıymetli evrakın sayımını gerektiren veya gizlilik arz eden denetimlerde bu bildirimin yapılması zorunlu değildir.
Madde 27 – Ön çalışma
(1) Ön çalışmanın amacı, iç denetçinin yapacağı denetim faaliyeti için gerekli bilgiyi elde etmesine yardımcı olmaktır.
(2) İç denetçiler, denetim konusuna göre belirleyecekleri toplantı, mülakat, anket, yerinde gözlem gibi yöntemler ile denetlenecek birim veya süreç hakkında bilgi toplayarak mevcut risk ve kontrolleri tespit eder ve bunların değerlendirmesini yapar.
(3) Açılış toplantısı:
a) İç denetçi/Denetim ekibi ön çalışma aşamasında, planlanan denetim faaliyetinin yürütüleceği birim yöneticisi ve ihtiyaç duyulan personelin de iştirak edeceği bir açılış toplantısı yapar.
b) Açılış toplantısında; denetimin amacı, kapsamı, denetimde kullanılacak yöntemler, tahmini denetim süresi, denetime yardımcı olacak personel, denetim sırasında çalışanlardan istenenler, birimin denetimden beklentileri, iç denetçiler/denetim ekibi ve birim arasındaki iletişimin nasıl gerçekleştirileceği, denetim sonuçlarının raporlanması gibi hususlar görüşülür.
c) Danışmanlık faaliyetlerinde açılış toplantısı yapılması zorunlu olmayıp, danışmanlık hizmeti verilen birimle yapılan görüşmeler bu kapsamda değerlendirilir.
(4) Elde edilen bilgiler ışığında denetim amaçlan kesinleştirilir, potansiyel sorunlu alanlar ile denetim kapsamı belirlenir ve önceki denetime ilişkin sonuçlar da dikkate alınarak görev planı hazırlanır.
(5) Görev planı:
a) İlgili birimin yöneticisi ve diğer personelle görüşmelerin sonuçlarına göre hazırlanan görev planında; denetimin amaç ve hedefleri, denetimin kapsamı, kaynak dağılımı, tahmini denetim süresi, denetimin icrasında bilgilerin elde edilmesi, analizi ve değerlendirilmesine ilişkin yöntemler yer alır.
b) Görev planının ekinde görev iş programı ve risk kontrol matrisi bulunur.
c) Görev planı hazırlandıktan sonra denetim gözetim sorumlusunun uygun görüşü alınarak İç Denetim Birimi Başkanının onayına sunulur.
ç) Görev planı, İç Denetim Birimi Başkanı tarafından en geç 3 (üç) iş günü içerisinde onaylanır. İç Denetim Birimi Başkanı onaylanmasını uygun bulmadığı görev planım düzeltilmesi için gerekçesi ile birlikte ilgili iç denetçi/denetim ekibine İade eder. Görev planı onaylanmadan testlere başlanamaz.
(6) Ön çalışma süresince yapılan tüm çalışmalar çalışma kağıtları ile belgelendirilir.
(7) Tüm denetim adımlarını ve izlenecek yöntemleri gösteren görev planının onaylanmasıyla ön çalışma tamamlanır.
Madde 28 – Denetimin yürütülmesi
(1) İç denetçi/Denetim ekibi, denetim faaliyetini onaylı görev planına göre yürütür. Denetimin yürütülmesi sırasında görev planında yapılması gerekli görülen değişiklikler İç Denetim Birimi Başkanının onayına sunulur.
(2) Denetimin yürütülmesi süresince yapılan tüm çalışmalar çalışma kağıtları ile belgelendirilir.
(3) İç denetçi/Denetim ekibi yeterli, güvenilir, ilgili ve yararlı olan bilgileri tespit ve analiz eder, değerlendirir ve kayıtlı hale getirir.
(4) Testlerden elde edilen bilgi ve kanıtları değerlendirmek suretiyle, iç denetçi/denetim ekibi olumlu veya olumsuz kanaate ulaşır.
(5) Olumsuz sonuçlanan testler gözden geçirilerek bulgu formları oluşturulur. Bulgu formları, bulguların önem düzeyi ve alınacak aksiyonlar yönünden denetim gözetim sorumlusu ve İç Denetim Birimi Başkanı tarafından gözden geçirilir.
(6) Denetim görevi kapsamında ulaşılan bulgulara ilişkin hususlar denetlenen birim ile bulgu formu aracılığıyla paylaşılır. Söz konusu form ilgili birim tarafından kapanış toplantısı öncesinde eksiksiz olarak doldurularak iç denetçi/denetim ekibi’ne iletilir.
Madde 29 – Kapanış toplantısı
(1) Yapılan denetim sonunda, denetlenen birim yöneticisi ve ihtiyaç duyulan personelin katılımı ile bir kapanış toplantısı gerçekleştirilir.
(2) Kapanış toplantısı, bulgular ve öneriler paylaşıldıktan sonra denetlenen birim ile bulgularda yer alan hususlarla ilgili olarak her iki tarafın birbirini tam olarak anladığından emin olmak amacıyla yapılır.
(3) Kapanış toplantısında; yapılan denetime ilişkin tespitler, öneriler, bulguların önem düzeyi ile gerçekleştirilecek eylemler ve uygulama takvimi denetlenen birim ile değerlendirilerek kapanış toplantısı tutanağı düzenlenir,
(4) Denetlenen birim/süreç sahipleri ile iç denetçi/denetim ekibi'nin bulgular, bulguların önem düzeyi, aksiyonlar ve aksiyonların ne kadar sürede gerçekleştirileceği hususlarında aynı görüşte olmaları durumunda, denetlenen birimce hazırlanan eylem planı da kapanış toplantısı tutanağına eklenir. Bu eylem planında, her bir bulgu için gerçekleştirilmesi planlanan aksiyonlara, bu aksiyonların tamamlanacağı tarihlere, aksiyon sorumlusu/sorumlularının unvanına da yer verilir.
(5) Denetlenen birim ile iç denetçi/denetim ekibi’nin aynı görüşte olmadığı hususlara kapanış toplantı tutanağında yer verilir ve bu hususlar İç Denetim Birimi Başkanı ve iç denetçi/denetim ekibi tarafından Üst Yöneticiye sunulur. Üst Yönetici tarafından alınan karar doğrultusunda işlem yapılır.
(6) Danışmanlık faaliyetlerinde kapanış toplantısı yapılması zorunlu olmayıp, danışmanlık hizmeti verilen birimle yapılan görüşmeler bu kapsamda değerlendirilir.
Madde 30 – Denetim raporunda yer alacak bulguların önem düzeyi
(1) Bulgunun önem düzeyi; Kritik, Yüksek, Orta ve Düşük olarak dört şekilde ele alınır;
a) Kritik Bulgu: İç Denetim Rehberi çerçevesinde yapılan değerlendirmeye göre kritik düzeyde olduğu sonucuna ulaşılan bulgulardır.
b) Yüksek Bulgu: İç Denetim Rehberi çerçevesinde yapılan değerlendirmeye göre yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılan bulgulardır.
c) Orta Bulgu: İç Denetim Rehberi çerçevesinde yapılan değerlendirmeye göre orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılan bulgulardır.
ç) Düşük Bulgu: İç Denetim Rehberi çerçevesinde yapılan değerlendirmeye göre düşük düzeyde olduğu sonucuna ulaşılan bulgulardır.
Madde 31 – Denetim görüşünün oluşturulmasına ilişkin usul ve esaslar
(1) İç denetçi/Denetim ekibi, denetim görevi sırasında toplanan bilgi ve kanıtlar doğrultusunda görevin amaç ve kapsamına uygun bir şekilde denetim konusu hususlarla ilgili genel bir kanaate ulaşır. Yeterli, güvenilir, ilgili ve yararlı bilgilere dayanan denetim görüşü, Üst Yönetici ve denetlenen birim yöneticisine denetim alanının genel durumu hakkında bilgi sunmalıdır.
(2) Denetim görüşünün oluşturulmasında dikkate alınan ölçütler bulguların sayısı ve önem düzeyidir.
(3) Denetlenen süreç veya faaliyetler için verilecek denetim görüşü; Başlangıç, Sınırlı/Sistematik Olmayan, Gelişime Açık, Yeterli ve Gelişmiş olarak beş kategoriden oluşur ve yürütülen denetim sonucunda ulaşılan kanaati belirtir.
a) Başlangıç: Denetim sonucunda "Başlangıç" değerlendirmesi yapılabilmesi için, iki veya daha fazla kritik önem düzeyine sahip bulgunun olması gerekir.
b) Sınırlı/Sistematik Olmayan: Denetim sonucunda “Sınırlı/Sistematik Olmayan" değerlendirmesi yapılabilmesi için, bir kritik veya iki ve daha fazla yüksek önem düzeyine sahip bulgunun olması gerekir.
c) Gelişime Açık: Denetim sonucunda “Gelişime açık” değerlendirmesinin yapılabilmesi için, kritik önem düzeyine sahip bulgu bulunmaması, en fazla bir yüksek veya en az üç orta önem düzeyine sahip bulgunun olması gerekir.
ç) Yeterli: Denetim sonucunda “Yeterli” değerlendirmesinin yapılabilmesi için kritik ve yüksek düzeyde bulgunun bulunmaması ve orta düzeyde en fazla iki bulgunun bulunması gerekir.
d) Gelişmiş: Denetim sonucunda “Gelişmiş” değerlendirmesinin yapılabilmesi için, sadece düşük düzeydeki bulguların bulunması veya herhangi bir bulgunun bulunmaması gerekir.
Madde 32 – Sonuçların raporlanması
(1) Denetim faaliyetinin sonuçları, düzenlenecek raporla kayıt altına alınır. İç denetçi/Denetim ekibi, ulaştığı görüşü veya bir görüşe ulaşamamışsa bunun nedenlerini raporunda açıkça belirtir.
Madde 33 – Denetim sonuçlarının izlenmesi
(1) Aksiyonlar denetim raporunda yer alan eylem planına uygun olarak yerine getirilir.
(2) İç Denetim Birimi Başkanlığında, denetim raporlarının uygulanmasını izlemek üzere bir takip sistemi oluşturulur.
(3) Aksiyonlar ile ilgili önemli gerçekleşme bilgileri ve belgeler aksiyon sorumlusu birim tarafından İç Denetim Birimi Başkanlığına yazılı olarak bildirilir.
(4) Aksiyonlar ile ilgili belirlenen sürenin bitimine müteakip en geç 10 gün içerisinde nihai durum veya gelinen aşamaya ilişkin gerçekleşme bilgileri ve belgeler aksiyon sorumlusu birim tarafından, İç Denetim Birimi Başkanlığına yazılı olarak bildirilir.
(5) Gerçekleşmelere ilişkin gönderilen belgelerden eylem planında belirtilen hususların yerine getirilip getirilmediği değerlendirilir. Test yapılmasının gerekli görülmesi halinde faaliyetin niteliğine göre uygun test yöntemi belirlenerek eyleme ilişkin gerçekleşme seviyesi ölçülür.
(6) Denetim raporunda yer alan aksiyonların gerçekleştirilmemesi ve gerekli önlemlerin alınmaması halinde, İç Denetim Birimi Başkanı yapılması gerekenler ve sorumlular hakkında Üst Yöneticiyi bilgilendirir.
(7) İzleme süreci, denetim raporunun ilgili birimlere gönderilmesiyle başlar ve gerekli aksiyonların alındığının teyit edilmesiyle sona erer.
Madde 34 – Danışmanlık faaliyetlerinin niteliği
(1) Danışmanlık faaliyetlerinin, Teşekkülün risk yönetimi, iç kontrol ve yönetişim süreçlerine yönelik yürütülmesi esastır.
(2) Danışmanlık faaliyetleri; bir süreç-sonuç içeren ve yazılı olan resmi nitelikli faaliyetlerdir.
Madde 35 – Danışmanlık faaliyetlerinin yürütülme esasları
(1) Danışmanlık faaliyetleri, İç Denetim Plan ve Programına uygun olarak veya plan-program dışı yürütülen faaliyetlerdir.
(2) Danışmanlık faaliyetlerinin birimlerden gelen talepler üzerine gerçekleştirilmesi esastır. Bununla birlikte, İç Denetim Plan ve Programının hazırlanması sürecinde İç Denetim Birimi Başkanlığınca gerek kurumsal düzeyde gerekse birim/süreç düzeyinde danışmanlık faaliyetlerinin katma değer yaratabileceği değerlendirilen alanlar, birim yöneticilerinin görüş ve önerileri de dikkate alınarak Üst Yöneticiye sunulur ve Üst Yöneticinin kararı doğrultusunda İç Denetim Plan ve Programına dahil edilir.
(3) İç Denetim Plan ve Programının hazırlanması sürecinde birimlerin danışmanlık hizmetlerine ilişkin talepleri İç Denetim Birimi Başkanlığınca toplanır ve değerlendirilir. İç Denetim Birimi Başkanı tarafından danışmanlık hizmeti verilmesi uygun görülen talepler, Üst Yöneticiye sunulur ve Üst Yöneticinin kararı doğrultusunda İç Denetim Plan ve Programına dahil edilir.
(4) Birimlerin plan-program dışı danışmanlık hizmeti talepleri, İç Denetim Birimi Başkanlığına iletilir. İç Denetim Birimi Başkanı tarafından, plan-program dışı faaliyetler için ayrılan ihtiyat süreleri de dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda danışmanlık hizmeti verilmesi uygun görülen talepler Üst Yöneticinin onayına sunulur.
(5) İç Denelim Birimi Başkanlığınca danışmanlık hizmeti talepleri değerlendirilirken; söz konusu talebin, Teşekkülün risk yönetimi, iç kontrol ve yönetişim süreçlerinin iyileştirilmesine olası katkısı, ilgili süreç/süreçlerde yakın zaman içerisinde yaşanan değişikliklerin boyutu, iç denetçilerin danışmanlığa konu olan hususlar ile ilgili bilgi, tecrübe ve diğer vasıfları göz önünde bulundurulur.
(6) Danışmanlık faaliyetinin süresi, mevcut ve gelecekteki denetim görevlerinin aksamasına neden olmayacak şekilde İç Denetim Birimi Başkam tarafından belirlenir.
(7) İç denetçiler, daha önce sorumlusu oldukları faaliyetlere ilişkin danışmanlık hizmeti verebilir.
(8) İç denetçiler, önerilen danışmanlık hizmetleriyle ilgili bağımsızlıklarına ve objektifliklerine zarar verecek hususlar söz konusu ise, görevi kabul etmeden önce İç Denetim Birimi Başkanına durum açıklaması yapmak zorundadır.
(9) Danışmanlık faaliyetleri, ilgili birim ile birlikte hazırlanacak olan mutabakat metni esas alınarak yürütülür. Mutabakat metninde asgari olarak danışmanlık faaliyetinin; amaçları, kapsamı, süresi, İç Denetim Birimi Başkanlığı ve ilgili birimin karşılıklı rol ve sorumlulukları belirlenir.
(10) İç denetçilerin danışmanlık görevleri sırasında, Teşekkülün yönetişim, risk yönetimi ve iç kontrol süreçlerine ilişkin tespit ettikleri ve önemli olduğunu değerlendirdikleri sorunlar, iç denetçi tarafından İç Denetim Birimi Başkanına bildirilmek zorundadır.
(11) İç denetçilerin danışmanlık faaliyetleriyle ilgili olarak herhangi bir sorumluluğu yoktur. Danışmanlık faaliyetleri sonucunda yapılacak uygulamaların sorumluluğu ilgili birimlerin yöneticilerine/süreç sahiplerine aittir.
(12) Danışmanlık faaliyetlerinin sonuçları Üst Yöneticiye sunulur ve bu sonuçlar Üst Yöneticinin talep etmesi halinde İç Denetim Birimi Başkanlığı tarafından izlenir.
Madde 36 – Suiistimale ilişkin incelemeler
(1) İç denetçi, suiistimallere ilişkin delilleri tespit edebilecek bilgi, beceri ve donanımla denetim faaliyetini sürdürür.
(2) İç denetçi; denetim görevi sırasında bir suiistimal bulgusuna ulaştığında, tespitlerini ve elde ettiği delilleri ivedilikle İç Denetim Birimi Başkanı aracılığı ile Üst Yöneticiye bildirir.
(3) Üst Yöneticinin suiistimalin incelenmesi için İç Denetim Birimi Başkanlığına görev vermesi halinde, yapılan incelemeye ait sonuçlar bir rapor halinde Üst Yöneticiye sunulur.
(4) Üst Yöneticinin suiistimalin incelenmesi için Teftiş Kurulu Başkanlığına görev vermesi halinde, hazırlanan raporun Üst Yönetici tarafından onaylanmış bir örneği, iç kontrol, risk yönetimi ve yönetişim açısından değerlendirilmesi için İç Denetim Birimi Başkanlığıyla paylaşılır.
(5) Kimliği belli kimseler tarafından imzalı olarak iç denetçilere/İç Denetim Birimi Başkanlığına gelen ihbarlar İç Denetim Birimi Başkanı tarafından değerlendirilerek gerekli görüldüğünde Üst Yöneticiye veya uygun yönetim kademesine bildirilir.
(6) İç denetçiler, suiistimalin belirlenmesi için yaptıkları çalışmalar sonucunda, mevcut iç kontrol sisteminin suiistimalleri önleme kabiliyetini de değerlendirir.
Madde 37 – Raporlama
(1) Raporlar, İç Denetim Rehberi çerçevesinde düzenlenir.
(2) Raporlar, doğru, objektif, açık, özlü, yapıcı, tam olarak hazırlanır, zamanında sunulur ve gizlilik içinde muhafaza edilir.
(3) Raporlar, İç Denetim Birimi Başkanının izni olmaksızın ilgili birimlerden başka birim ve mercilere verilemez.
(4) Raporların önemli bir hata veya eksiklik içerdiği sonradan anlaşılırsa, İç Denetim Birimi Başkanı ilgili iç denetçi/denetim ekibinin hazırladığı düzeltme notunu rapor dağıtımı yapılan taraflara bildirir.
Madde 38 – Raporlama türleri
(1) İç Denetim Birimi Başkanlığının faaliyetleri sonucunda aşağıdaki raporlar düzenlenir:
a) Denetim faaliyetleri kapsamında yapılan çalışmalar neticesinde “Denetim Raporu”,
b) Danışmanlık faaliyetleri kapsamında yapılan çalışmalar neticesinde “Danışmanlık Raporu”,
c) Suiistimallere ilişkin olarak yapılan incelemeler neticesinde “İnceleme Raporu”,
ç) İç Denetim Birimi Başkanlığının yıllık faaliyet sonuçlarını gösteren “Yıllık İç Denetim Faaliyet Raporu”.
Madde 39 – Denetim raporları
(1) Denetim raporunda bulunması gereken temel unsurlar şunlardır:
a) Denetimin amacı,
b) Denetimin kapsamı,
c) Denetimde kullanılan yöntem/yöntemler,
ç) Tespitler (mevcut durum),
d) Denetimde tespit edilen riskler ve risklerin olası etkileri,
e) Uygulanabilir öneriler,
f) Denetlenen birimin görüşleri,
g) Eylem planı,
ğ) Bulgular ve bulguların önem düzeyi,
h) Denetim sonuçlarına ilişkin genel değerlendirme
ı) Uzlaşılamayan hususlar,
i) İyi uygulamalar ve başarılı performans.
(2) Denetim raporu, denetim gözetim sorumlusu ve İç Denetim Birimi Başkanı tarafından gözden geçirilir.
(3) İç denetçi/Denetim ekibi, denetim gözetim sorumlusu ve İç Denetim Birimi Başkanı tarafından imzalanan denetim raporu, yönetici özeti eklenerek Üst Yöneticinin onayına sunulur.
(4) Raporda yer alan yüksek riskli bulgular ve kritik konular yönetici özetinde yer alır ve raporun hangi birimlere gönderilmesi gerektiği belirtilir.
(5) Denetim raporu, Üst Yöneticinin onayını müteakip, İç Denetim Birimi Başkanlığı tarafından hazırlanan bir yazı ekinde gereği ve/veya bilgi için ilgili birimlere gönderilir.
Madde 40 – Danışmanlık raporları
(1) Danışmanlık raporunda bulunması gereken temel unsurlar şunlardır:
a) Görevin amacı, kapsamı, danışmanlık hizmetim talep edenlerin beklentileri ve görev süresi,
b) Görevin İç Denetim Plan ve Programı kapsamında mı, yoksa plan-program dışı bir talep üzerine mi yapıldığı,
c) Yapılan çalışma ve analizler, kullanılan yöntemler, alman uzman tavsiye ve yardımları,
ç) Görev sonucunda yapılan tespit ve değerlendirmeler ile kanaat ve tavsiyeler,
d) Görev kapsamı dışında kalmakla birlikte İç kontrol, risk yönetimi ve yönetişim süreçlerine ilişkin tespit edilen ve Üst Yöneticiye bildirilmesi gerekli görülen hususları,
e) Görev sırasında elde edilen ve daha sonraki denetimlerde değerlendirilebilecek risk ve kontrol bilgileri,
f) Genel değerlendirme ve sonuç.
(2) Danışmanlık faaliyeti sonucunda düzenlenen raporlar, iç denetçi/denetim ekibi ve İç Denetim Birimi Başkanı tarafından imzalanır, kritik konulan ve raporun gönderilmesi gereken birimleri de içeren yönetici özeti eklenerek Üst Yöneticiye sunulur.
(3) Danışmanlık raporu, İç Denetim Birimi Başkanlığı tarafından hazırlanan bir yazı ekinde gereği ve/veya bilgi için ilgili birimlere gönderilir.
Madde 41 – İnceleme raporları
(1) İnceleme raporunda bulunması gereken temel unsurlar şunlardır:
a) Suiistimale ilişkin bulgular, deliller ve diğer bilgiler,
b) Suiistimalin niteliği ve boyutu,
c) Tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde varılan sonuçlar, tavsiyeler, alınması gereken önlemler ve yapılması gereken diğer işlemler,
ç) İnceleme konusuyla bağlantılı olarak tespit edilen ve İç Denetim Plan ve Programının hazırlanmasında değerlendirilebilecek risk ve kontrol bilgileri ile bunlara ilişkin iç denetçi/denetim ekibinin görüşü.
(2) İnceleme raporları, iç denetçi/denetim ekibi ve İç Denetim Birimi Başkanı tarafından imzalanır ve yönetici özeti eklenerek Üst Yöneticiye sunulur.
Madde 42 – Yıllık İç denetim Faaliyet Raporu
(1) Yıllık İç Denetim Faaliyet Raporunda bulunması gereken temel unsurlar şunlardır:
a) Raporun kapsadığı dönem içerisinde gerçekleştirilen denetim ve danışmanlık faaliyetleri hakkında bilgiler,
b) İç Denetim Plan ve Programına göre İç Denetim Birimi Başkanlığının performansı,
c) Varsa programdan sapmanın nedenleri,
ç) Dönem içerisinde yürütülmüş olan denetim ve danışmanlık faaliyetleri sonucunda tespit edilen kritik bulgu ve öneriler,
d) Üzerinde mutabık kalındığı halde birim yöneticileri tarafından süresi içinde gereği yerine getirilmeyen aksiyonlar,
e) Gereği yerine getirilmeyen aksiyonlara ilişkin risklerin birim yöneticisi tarafından üstlenildiği bilgisi,
f) Birim yöneticileri tarafından üstlenilen risklerin Üst Yönetici tarafından kabul edilmemesi gerektiği düşünülenlere ilişkin değerlendirme,
g) Tespit edilen suiistimal riskleri,
ğ) Yönetişim, risk yönetimi ve iç kontrol sorunlarına ilişkin genel değerlendirme,
h) İç Denetim Birimi Başkanlığının etik kurallara ve iç denetim standartlarına uyumu ve uyumla ilgili önemli konular için alınacak aksiyonların planlar,
ı) Kalite güvence ve geliştirme programları çerçevesinde yapılan iç değerlendirme sonuçları ve yapılmışsa dış değerlendirme sonuçları.
(2) İç Denetim Birimi Başkanlığı tarafından düzenlenen Yıllık İç Denetim Faaliyet Raporu her yıl Şubat ayı sonuna kadar Üst Yöneticiye sunulur. Üst Yönetici tarafından onaylanan Yıllık İç Denetim Faaliyet Raporu gerekli görülmesi halinde belirlenen formatta yayınlanır.
Madde 43 – İç denetim kaynaklarının yönetimi
(1) İç denetim için gerekli kaynakların yönetiminden İç Denetim Birimi Başkanı sorumludur. İç Denetim Birimi Başkanı , İç Denetim Birimi Başkanlığının bütçesini yönetir ve İç Denetim Birimi Başkanlığının ihtiyacı olan uygun niteliklere sahip personel de dahil tüm kaynakların temini için gerekli tedbirleri alır.
(2) İç Denetim Birimi Başkanı, İç Denetim Plan ve Programında yer alan denetim alanları için gerekli kaynak ihtiyacını belirler. Mevcut iç denetçi sayısının ve yetkinliklerinin yeterli olmaması halinde ihtiyaç duyulan kaynak ve eğitimler ile kaynak sınırlamalarının olası etkileri Üst Yöneticiye sunulacak İç Denetim Plan ve Programında özel olarak gösterilir.
Madde 44 – Meslek içi eğitim, araştırma ve akademik çalışma
(1) İç denetçilere, meslek içi eğitim imkânı sağlanır.
(2) Meslek içi eğitim ile ilgili konular, ihtiyaca göre İç Denetim Birimi Başkanlığınca planlanır.
(3) İç denetçiler, mesleki ve bilimsel gelişmeleri takip etmek, iç denetim konularında araştırmalar yapmak ve kendilerini geliştirmek amacıyla, yurtiçi ve yurtdışında; staj, inceleme ve araştırma yapabilir, panel, konferans, kurs, seminer, eğitim ve toplantılara katılabilir, pilot uygulamalar yapabilirler.
(4) Meslek içi eğitim konusuna İç Denetim Plan ve Programında ve Teşekkülün yıllık eğitim planında yer verilir.
(5) İç denetçi olarak ilk defa atananlara, kapsamı ve süresi İç Denetim Birimi Başkanı tarafından belirlenmek üzere intibak eğitimi verilir.
Madde 45 – Mesleki yeterliliğin geliştirilmesi
(1) Üst Yönetici ve İç Denetim Birimi Başkanı, iç denetçilerin mesleki niteliklerini geliştirmeleri için uygun ortamı hazırlar. Bu amaçla, iç denetimle ilgili her türlü eğitim, konferans, seminer gibi faaliyetlere katılma konusunda iç denetçilere gerekli olanak sağlanır.
(2) İç Denetim Birimi Başkanı, iç denetçilerin uluslararası iç denetçi sertifikalarına sahip olmaları için gerekli imkân ve kurumsal altyapıyı oluşturur.
(3) İç Denetim Birimi Başkanı, iç denetçilerin ihtiyaç duydukları literatürü takip etmek, güncel gelişim ve değişimleri izlemek amacı ile kitap, dergi, doküman vb. yayınların temin edilmesini sağlar.
Madde 46 – Kalite güvence ve geliştirme programı
(1) Kalite güvence ve geliştirme programı çerçevesinde;
a) İç denetim faaliyetlerinin, standartlara ve etik kurallara uygunluğu,
b) İç denetim faaliyetlerinin kurumsal gelişim ve iyileşmeleri destekleme düzeyi,
c) İç denetçilerin en iyi iç denetim uygulamalarından istifade edip etmedikleri,
ç) Faaliyetlerin yürütülmesinde gösterilen mesleki özen ve dikkat ile iç denetçilerin mesleki gelişim düzeyleri, gözden geçirilir ve değerlendirilir.
(2) Kalite güvence ve geliştirme faaliyetleri;
a) Teşekkül izleme faaliyetleri çerçevesinde gerçekleştirilen sürekli iç değerlendirmeleri,
b) Yıllık İç Denetim Faaliyet Raporuna eklenen yıllık iç değerlendirmeleri,
c) Üst Yönetici tarafından yapılması sağlanan dış değerlendirmeleri, kapsar.
(3) Kalite güvence ve geliştirme programı çerçevesinde yapılan değerlendirme sonuçları Üst Yöneticiye sunulur.
(4) İç denetimin etkinliğinin artırılması amacıyla denetim faaliyetleri, denetlenen birimlerde yapılacak anketlerle değerlendirilebilir.
Madde 47 – Denetlenen birimlerin/süreç sahiplerinin sorumluluğu
(1) Faaliyet ve işlemlere ilişkin her türlü kayıt, bilgi ve belgeler, birimler tarafından düzenli olarak muhafaza edilir ve iç denetim faaliyetlerinin yürütülmesi sırasında, iç denetçiler/denetim ekibi tarafından talep edilmesi halinde gecikmeksizin ibraz edilir.
(2) Denetlenen birim yetkilileri/süreç sahipleri; görevin sağlıklı yapılmasını sağlayacak önlemleri almak ve her türlü yardım ve kolaylığı göstermek zorundadırlar. Bu kapsamda; iç denetçiler için uygun fiziki ortamı, donanımı ve her türlü imkânı temin ederler.
(3) Denetlenen birimlerin personeline verilmiş izinlerin kullanılması, hastalık ve benzeri mücbir sebepler dışında iç denetçi/denetim ekibinin isteği üzerine iç denetim faaliyeti sonuna kadar ertelenebilir. İznini kullanmaya başlamış olan görevli, iç denetçi/denetim ekibinin isteği üzerine geri çağrılabilir.
(4) Denetim sonuçlarına göre mevcut riskler, denetlenen birim ve süreç sahipleri tarafından yeniden gözden geçirilir.
(5) İç denetim faaliyetleri, denetlenen birim yönetimlerinin kendi görev alanlarındaki risk yönetimi, iç kontrol ve yönetişim süreçlerinin kurulması, uygulanması ve geliştirilmesi konularındaki sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
Madde 48 – Dış denetim ve diğer denetim birimleri ile ilişkiler
(1) Denetimin planlanması ve koordinasyonu, mükerrer denetimin önlenmesi, denetimde verimliliğin arttırılması, ortak eğitim imkânları gibi hususlar ile karşılıklı olarak denetim faaliyetine ilişkin bilgi ve belgelere ulaşılması konularında, İç Denetim Birimi Başkanı tarafından Üst Yöneticinin belirlediği politikalar çerçevesinde dış denetimle gerekli işbirliği sağlanır.
(2) İç Denetim Birimi Başkanı, teftiş, soruşturma ve benzeri faaliyetleri yürüten diğer denetim birimleri ile gereken işbirliğini sağlar.
Madde 49 – Haberleşme, yazışmalar ve dosya düzeni
(1) Çalışma dosyaları her bir denetim ve danışmanlık faaliyeti için ayrı ayrı tutulur.
(2) İç Denetim Birimi Başkanlığınca hazırlanan raporlar ve ıslak imzalı belgeler İç Denetim Birimi Başkanlığı arşivinde ilgili mevzuat çerçevesinde saklanır.
(3) İç Denetim Birimi Başkanlığı tarafından yapılan yazışmalar elektronik belge yönetim sistemi üzerinden yürütülür. Ancak görevin gereği elektronik belge yönetim sistemine girilmesi uygun olmayan yazılar için ayrıca gelen giden evrak kayıt defteri İç Denetim Birimi Başkanlığı bünyesinde tutulur.
(4) İç denetçiler, görevleriyle ilgili konularda doğrudan yazışma yaparlar.
Madde 50 – İşlerin devri
(1) İç denetçilerin başka göreve atanma, istifa, emekliye ayrılma, askerlik, ücretsiz izin vb. zorunlu sebeplerle işi devretme gerekliliği doğması halinde, iç denetçi elindeki işi İç Denetim Birimi Başkanının onayıyla bir başka iç denetçiye devreder.
(2) Devredilecek işle ilgili bir devir notu işi devredecek olan iç denetçi tarafından hazırlanır ve o ana kadar toplanan her türlü bilgi ve belge dizi pusulası ekinde işi devralacak iç denetçiye teslim edilir.
Madde 51 – Yönergenin gözden geçirilmesi
(1) Bu Yönerge, İç Denetim Birimi Başkanlığı tarafından her yıl gözden geçirilir. İhtiyaçlar doğrultusunda gereken değişiklikler yapılır.
Madde 52 – Hüküm bulunmayan haller
(1) Bu Yönergede hüküm bulunmayan hallerde, ilgili Kanun, Kararname ve UMUÇ’ta yer alan düzenlemelere uyulur.
Madde 53 – Yürürlükten kaldırma
Bu Yönergenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 06.02.2019 tarih ve 4-68 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi İç Denetim Birimi Yönergesi yürürlükten kalkar.
Madde 54 – Yürürlük
(1) Bu Yönerge, Yönetim Kurulunca onaylandığı tarih itibariyle yürürlüğe girer.
Madde 55 – Yürütme
(1) Bu Yönerge hükümleri Üst Yönetici tarafından yürütülür.