KolayuyumGiriş yap

2012/10 Islah ve Taşkın Koruma Tesislerinin Projelendirme Esasları Hakkında Genelge

Tür
Resmi Gazete
İlgili mevzuat
Güncel metin
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır.

Sayı : B.23.1.DSİ.0.11.04.00-010.06-438821

Konu Islah ve Taşkın Koruma Tesislerinin Projelendirme Esasları.

GENEL MÜDÜRLÜK MAKAMINA

GENELGE

(2012/10)

Genel Müdürlüğümüzün Merkez ve Taşra Teşkilatlarında yürütülmekte olan Islah ve Taşkın Koruma İşlerinin, emniyet, ekolojik, estetik ve ekonomik kriterlere göre tasarlanabilmesi için, aşağıda belirtilen hususlara azami ölçüde riayet edilmesi gerekli görülmektedir.

Havzadan havzaya değişen hidrolojik, topoğrafik, jeolojik, ekolojik özellikler ile havza kullanım şartları göz önünde bulundurularak, akarsu havzalarında ıslah ve taşkın koruma işleri bütüncül bir yaklaşımla ele alınacaktır.

Islah ve Taşkın Koruma işlerinde can ve mal kayıplarıyla ilgili riskler başta olmak üzere etkin bir risk değerlendirmesi yapılarak, insan sağlığı, çevre, kültürel miras, tarım, yerleşim ve ekonomik tüm faaliyetler ilgili kurum ve kuruluşlarla gerekli koordinasyonlar sağlanmak suretiyle dikkate alınacak, havza paydaşlarına ait faydaların optimum seviyede olması hedeflenerek proje maksadı ile kapsamı sağlıklı bir şekilde belirlenecek, bu doğrultuda planlama ve proje faaliyetleri uyum içinde yürütülecektir.

Genel olarak akarsuyun sel rejimi akımlarının etkisinde olan memba kısmı aşınma bölgesi, nehir rejimi akımlarının etkisinde olan mansap kısmı birikme bölgesi olduğundan, mansap tedbirlerinin daha etkili, ekonomik, fonksiyonel ve uzun ömürlü olabilmesi için, taşkın pikinin azaltılması ile yüzey ve mecra erozyonundan kaynaklanan rüsubat hareketlerinin ve zararlarının önlenmesine yönelik olarak bütüncül yaklaşımla planlanan baraj, sel kapanı, taşkın rezervuarı, tersip bendi, seki ve benzer yapılar öncelikle ele alınarak, inşaat faaliyetlerine membadan başlanılacaktır. Ayrıca eş zamanlı olarak, yamaç ve yüzey erozyonunun önlenmesine yönelik ağaçlandırma faaliyetleri gibi üst havza tedbirlerinin alınması için ilgili kurum ve kuruluşlar ile koordinasyon sağlanacaktır.

Mansap tedbirleri kapsamında yapılan akarsu yatak düzenlemeleri ile lokal ölçekteki kıyı koruma tedbirleri de bahse konu bütüncül yaklaşımla projelendirilecek ve bu kapsamındaki yatak düzenlemelerinde mansap şartı sağlanması esas olduğundan inşaat faaliyetleri genel uygulama olan mansaptan membaya doğru yapılacaktır.

Mansap ıslahına yönelik tüm ıslah ve taşkın koruma işlerinde; akarsu havzasında mevcut ve planlanan tüm tesisler ile akarsu üzerindeki tasarrufların proje ile etkileşimleri değerlendirilecek, akarsu jeomorfolojisi, jeolojisi, sediment yükü ve taşımını hakkındaki bilgiler toplanacak, proje amacı doğrultusunda kesintisiz akış temin edilecek şekilde yeterli kapasiteyi ve yatak stabilitesini sağlayacak olan profil düzenlemesi yapılarak, kesit tipi belirlenecektir. Eğer yatakta denge şartları mevcut halde bozulmuş veya çeşitli amaçlara yönelik olarak planlanan tesisler sebebiyle bozulacaksa, mevcut veya muhtemel stabilite problemleri, eğim kontrol yapıları ve/veya tahkimatlı kesit uygulamaları ile teknik ve ekonomik mukayeselere dayalı olarak çözümlenecektir.

Akarsu yapısına bağlı olarak yatakta sediment yükü ve taşımını ile ilgili problemler varsa, söz konusu sediment hareketlerini dikkate alan stabilite hesap yöntemleri kullanılarak tasarımlar yapılacaktır.

Akarsu yatak ıslahı ve taşkın koruma uygulama kesitleri belirlenirken, teknik ve ekonomik prensipler dahilinde akarsu doğal yapısıyla ve uygulama bölgeleri ile uyumlu olacak şekilde; doğal ve trapez kesitli düzenlemeler tercih edilecektir. Düşük ve yüksek seviyeli akımlar için uygun olan yerlerde kılavuz kanal (dolu kesit) teşkil ederek, kademeli kesit uygulamalarının yapılmasına çalışılacaktır. Kılavuz kanallar tasarlanırken, drenaj ve ekolojik fonksiyonların artırılması, artan hızlar vasıtasıyla rüsubat yığılmaları önlenerek kesitin kendi kendini idame ettirebilmesi, işletme ve bakım masraflarının azalması, düşük akımlarda yeterli su seviyesi sağlayarak doğal yaşam şartlarının korunması veya iyileştirilmesi gibi faydalar göz önünde bulundurulacaktır.

Seçilen ıslah kesitlerinde stabilitenin sağlanabilmesi için gerekli görülen tahkimat uygulamalarında (vejatatif kaplamalar, taş kaplamalar ve benzeri özellikleri ihtiva eden pere kaplamalar, gabyon şilte veya geosentetik alternatifler ile bu uygulamaların kombinasyonu) esnek kaplamalara öncelik verilecektir.

Akarsu yataklarını doğal taşkın yataklarından daha dar alanlara sıkıştıran doğal yapı ile uyumsuz kutu kesit veya duvarlı kanal şeklinde genellikle beton/betonarme olan rijit yapılardan kaçınılacak, mücbir sebeplerle uygulanma zorunluluğu olan yerlerde ise, bu kesitlerin uygulama aralığı mücbir sebeplerin bulunduğu kısımlarla sınırlı kalacak şekilde Bölge Müdürlüğü Olur’una tabi olacaktır.

Akarsular üzerinde yapılması planlanan sanat yapıları, özellikle sel ve taşkın riski göz önünde bulundurularak kesintisiz akış şartlarını sağlayabilecek şekilde ve çevre ile uyumlu olarak tasarlanacaktır.

Taşkına maruz akarsu yataklarında tesis edilecek yol geçiş yapıları, yukarı havzadan taşınacak rüsubat da dikkate alınarak tasarlanacaktır. En az orta ayak gerektiren ve maksimum deşarj kapasitesi olan yol geçiş yapıları tercih edilecektir. Bu hususta menfez yapıları ile düz tabiiydi ve yüksek kirişli köprü yapıları tasarımından kaçınılacaktır.

Yüksek hava payı sağlayan ve feyezanla gelebilecek her türlü malzemeyi ( eşya, ağaç, kaya vb.) mansaba geçirebilen geniş açıklıklı kemer köprü tipleri projelendirilecek ve inşa edilecektir. Bu yapılar, bulundukları yörenin şartlarına uygun ekolojik ve estetik özelliklere haiz olarak tasarlanacaktır.

Akarsuların üzeri her ne amaçla olursa olsun kapatılmayacaktır. Bu konudaki uygulama 2006/27 sayılı Başbakanlık Genelgesi doğrultusunda yapılacaktır.

İnşa edilecek taşkın tesislerinin yerleşim birimlerinden geçen kısımlarında can ve mal güvenliğinin sağlanması maksadıyla koruyucu tedbirler alınacaktır. Ayrıca, “DSİ Tesislerinde Kullanılacak Tanıtma ve Uyarı Levhaları” kitabında belirtilen teknik kriterler çerçevesinde “uygun yerlere görünecek ve okunacak şekilde yasak ve uyarı levhaları yerleştirilecektir” ibaresi uygulama projesi paftalarına not olarak düşülecektir.

Özellikle meskun mahal geçişlerinde geliştirilecek projelerde, ilgili yerel yönetim ile fikir alışverişi yapılması ve projelerin uygulanabilmesi için ihtiyaç duyulan alanların DSİ'ye teslimini öngören bir protokolün imzalanması sağlanacaktır.

Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.