2006/1 Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 20/01/2006 Tarihli ve 2006/1 (1617) Sayılı Genelgesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
2005/13 Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 26/07/2005 Tarihli ve 2005/13 (1607) Sayılı Genelgesi (mülga)
2005/7 Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 14/04/2005 Tarihli ve 2005/7 (1601) Sayılı Genelgesi (mülga)
T.C. BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı
Sayı: B.09.1.TKG.0.16.00.0.1/350-353/46
Konu: Tapu Kanunun iptal edilen 35.maddesinin yeniden düzenlenmesi
GENELGE 1617
2006/1
TAPU VE KADASTRO ... BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
İlgi: a) 23.08.1989 tarihli ve 982-8/3090 sayılı genelge.
b) 13.08.2003 tarihli ve B091TKG0160001/1361-1363-867-1567/2003/10 sayılı genelge.
c) 19.08.2003 tarihli ve B091TKG0160001-1361-0/879 sayılı genelge.
d) 15.10.2003 tarih ve B091TKG0160001-1361-1363/1113-2003-12/1569 sayılı genelge
e) 15.12.2004 tarihli ve B091TKG0160001-1361-1363-1125-2004/21-1592 sayılı genelge.
f) 15.12.2004 tarihli ve B091TKG0160001-1365-0/1126-2004/22/1593 sayılı genelge.
g) 14.04.2005 tarihli ve B091TKG0160001/1361-0/447-2005/7 sayılı genelge.
h) 18.04.2005 tarihli ve B091TKG0160001-1369-9/459-1602-2005/8 sayılı genelge.
i) 26.07.2005 tarihli ve B091TKG0160001-1361-1363-876-1607/2005/13 sayılı genelge.
j) 29.07.2005 tarihli ve B091TKG0160001-1361-1363-903 sayılı genelge.
Yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde bu ülkelerin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketlerinin, ülkemizde taşınmaz tasarruflarına ilişkin talepleri ilgili genelgelerimizde belirtilen esaslar çerçevesinde değerlendirilerek sonuçlandırılmakta, işlemlerin sonucunda ise yabancı uyruklu alıcı veya satıcı adına bilgi formları düzenlenerek merkeze gönderilmekteydi.
Ancak; Anayasa Mahkemesi 14.03.2005 tarihli ve 2003/70 E. 2005/14 K. sayılı kararı ile yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde bu ülkelerin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketlerinin, Türkiye’de taşınmaz edinimlerini düzenleyen 4916 sayılı Yasanın 19. maddesi ile değişik 2644 sayılı Tapu Kanununun 35. maddesini oybirliği ile iptal etmiş ve iptal kararı Resmi Gazete’de yayımlandığı 26.04.2005 tarihinden itibaren 3 ay sonra yürürlüğe girmesini kararlaştırmıştır.
Bu nedenle;
22.12.1934 tarihli ve 2644 sayılı Tapu Kanununun Anayasa Mahkemesince iptal edilen 35 inci maddesi 29.12.2005 tarihli ve 5444 sayılı kanunla aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiş ve geçici madde 2 eklenerek 07.01.2006 tarihli ve 26046 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 26.07.2005 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir.
“Madde 35- Yabancı uyruklu gerçek kişiler, karşılıklı olmak ve kanuni sınırlamalara uyulmak kaydıyla, Türkiye’de işyeri veya mesken olarak kullanmak üzere, uygulama imar planı veya mevzii imar planı içinde bu amaçlarla ayrılıp tescil edilen taşınmazları edinebilirler. Sınırlı ayni hak tesis edilmesinde de aynı koşullar aranır. Yabancı uyruklu bir gerçek kişinin ülke genelinde edinebileceği taşınmazlar ile bağımsız ve sürekli nitelikte sınırlı ayni hakların toplam yüzölçümü iki buçuk hektarı geçemez. Bu fıkrada belirtilen koşullarla, yüzölçümü miktarını otuz hektara kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Yabancı ülkelerde kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri, ancak özel kanun hükümleri çerçevesinde taşınmaz mülkiyeti ve taşınmazlar üzerinde sınırlı ayni hak edinebilirler.
Yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri lehine Türkiye’de taşınmaz rehni tesisinde birinci ve ikinci fıkralarda yer alan kayıt ve sınırlamalar aranmaz.
Yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri dışındakiler Türkiye’de taşınmaz edinemez ve lehlerine sınırlı ayni hak tesis edilemez.
Türkiye Cumhuriyeti ile arasında karşılıklılık olan devlet vatandaşlarının kanuni miras yoluyla intikal eden taşınmazları için birinci fıkrada belirtilen kayıt ve sınırlamalar uygulanmaz. Ölüme bağlı tasarruflarda yukarıdaki fıkralarda belirtilen kayıt ve sınırlamalar uygulanır. Türkiye Cumhuriyeti ile arasında karşılıklılık olmayan devlet vatandaşlarının kanuni miras yoluyla edindikleri taşınmaz ve sınırlı ayni hakların intikal işlemleri yapılarak tasfiye edilir.
Karşılıklılığın tespitinde hukuki ve fiili durum esas alınır. Bu ilkenin kişilere toprak mülkiyeti hakkının tanınmadığı, ülke uyruklarına uygulanmasında, yabancı devletin taşınmaz ediniminde kendi vatandaşlarına tanıdığı hakların, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına da tanınması esastır.
Yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketlerinin; sulama, enerji, tarım, maden, sit, inanç ve kültürel özellikleri nedeniyle korunması gereken alanlar, özel koruma alanları ile flora ve fauna özelliği nedeniyle korunması gereken hassas alanlarda ve stratejik yerlerde kamu yararı ve ülke güvenliği bakımından taşınmaz ve sınırlı ayni hak edinemeyecekleri alanları, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının tescile esas koordinatlı harita ve planları içeren teklifi üzerine belirlemeye ve yabancı uyruklu gerçek kişilerin il bazında edinebilecekleri taşınmazların, illere ve il yüzölçümüne göre binde beşi geçmemek üzere oranını tespite Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlık bünyesinde ilgili idare temsilcilerinden oluşan komisyon tarafından, bu madde uyarınca Bakanlar Kuruluna verilen yetkiler dahilinde çalışmalar yapılmak suretiyle kamu kurum ve kuruluşlarının bu kapsamdaki teklifleri incelenip değerlendirilerek Bakanlar Kuruluna sunulur.
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra belirlenecek askeri yasak bölgeler, askeri ve özel güvenlik bölgeleri ile stratejik bölgelere ve değişiklik kararlarına ait harita ve koordinat değerleri Milli Savunma Bakanlığınca geciktirilmeksizin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlığa verilir.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen bölgeler içerisinde kalması nedeniyle kamulaştırılması gereken ya da tapu sicilinde şerh verilmesine gerek duyulan parsellere ilişkin bildirimler ilgili idarelerince tapu sicil müdürlüklerine yapılır.
Bu madde hükümlerine aykırı edinilen veya kanuni zorunluluk dışında edinim amacına aykırı kullanıldığı tespit edilen taşınmazlar ile sınırlı ayni haklar, Maliye Bakanlığınca verilecek süre içerisinde maliki tarafından tasfiye edilmediği takdirde tasfiye edilerek bedele çevrilir ve bedeli hak sahibine ödenir.” hükmü getirilmiş olup ayrıca bu kanunla,
“Geçici Madde 2: Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olan askeri yasak bölgeler, askeri ve özel güvenlik bölgeleri ile stratejik bölgelere ilişkin kararlara ait harita ve koordinat değerlerinin tamamı, Milli Savunma Bakanlığı tarafından en geç 3 ay içerisinde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlığa gönderilir.
Yukarıda belirtilen bölgelere ilişkin kararlara ait harita ve koordinat değerlerinin, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne gönderilmesi ve sayısal ortama aktarılarak taşra birimlerine intikal ettirilmesine kadar geçecek sürede yetkili askeri makamlardan sorulmak suretiyle, belirtilen işlemler tamamlandıktan sonra gönderilen belge ve bilgilere göre tapu işlemleri yürütülür.” hükmü yer almıştır.
Bu itibarla;
1- Taşınmaz edinimi konusunda ülkemiz ile arasında tam karşılıklılık bulunan ülkelerin vatandaşı olan yabancı gerçek kişilerin ülkemizde taşınmaz mülkiyeti ile bağımsız ve sürekli nitelikteki sınırlı ayni hak edinme talepleri;
İlgili belediye veya valilikten alınacak yazı ile uygulama imar planı veya mevzi imar planında konut veya işyeri olarak ayrılmış olduğunun belgelendirilmesi kaydıyla, mesken veya işyeri olarak kullanılmak amacıyla tapuya tescil edilmiş taşınmazları edinme taleplerinin doğrudan tapu sicil müdürlüklerince,
Taşınmaz edinimi konusunda ülkemiz ile arasında karşılıklılık bulunmayan ülke vatandaşlarının taşınmaz edinim taleplerinin tapu sicil müdürlüklerince herhangi bir yazışma yapılmadan doğrudan reddedilmesi, tam karşılıklılık koşulu bulunan ve tam karşılıklılık koşulu bulunmayan ülkelerin dışındaki diğer ülke vatandaşlarının taşınmaz edinim taleplerinin gerekli belgeleriyle birlikte Genel Müdürlüğe intikal ettirilerek alınacak talimata göre, yabancı ülkelerde bu ülkelerin kanunlarına göre kumlan tüzel kişiliğe sahip yabancı ticaret şirketleri Türkiye’de ancak özel kanun hükümleri (2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu ve 6326 sayılı Petrol Kanunu) çerçevesinde taşınmaz edinebildiklerinden bu şirketlerin taşınmaz edinimine ilişkin taleplerinin de özel kanun hükümlerine göre ilgili kurumlarından temin edecekleri belgelerin uygunluğu kapsamında doğrudan ilgili tapu sicil müdürlüklerince,
Yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri lehine Türkiye’de taşınmaz rehini tesisinde 35. maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan kayıt ve sınırlamalar (karşılıklılık koşulu ve diğer kanuni sınırlamalar) aranılmadan doğrudan ilgili tapu sicil müdürlüklerince,
İlgi (c) genelgede belirtilen ülkeler vatandaşları taleplerinin merkezden sorulmak suretiyle, ilgi (c) genelge kapsamı dışındaki yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri adına kayıtlı taşınmazların Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler veya ülkemiz ile karşılıklılık bulunan ülkelerin uyruğunda bulunan gerçek kişilere satış talepleri doğrudan ilgili tapu sicil müdürlüklerince,
Sonuçlandırılacaktır.
Yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri dışındaki tüm tüzel kişiliklerin (tüzel kişiliği olan veya olmayan vakıf, dernek, kooperatif, cemiyet, topluluk, cemaat vb.) Türkiye’de taşınmaz edinmesi ve lehlerine sınırlı ayni hak tesis edilmesi mümkün olmadığından, konuya ilişkin taleplerin ilgili tapu sicil müdürlüklerince reddedilmesi gerekir.
2- Türkiye Cumhuriyeti ile arasında taşınmaz edinimi konusunda karşılıklılık bulunan devlet vatandaşlarının kanuni miras yoluyla intikal eden taşınmazları için maddenin birinci fıkrasında belirtilen kayıt ve sınırlamalar uygulanmadan, ölüme bağlı tasarruflarında ise maddenin birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen kayıt ve sınırlamalar uygulanarak karşılanması, karşılıklılık bulunmayan devlet vatandaşlarının ise kanuni miras yoluyla edindikleri taşınmazların ve sınırlı ayni hakların intikal işlemleri yapıldıktan sonra, ilgililere taşınmazların ve sınırlı ayni hakların tasfiyeye tabi olduğu bildirilerek tasfiyesi için ilgili defterdarlık veya mal müdürlüklerine bildirimde bulunulacak ve taşınmazın beyanlar hanesine bu yönde belirtme yapılacaktır.
İşleme konu taşınmazın askeri yasak bölge ve güvenlik bölgelerinde kaldığının tespiti halinde ise, tasfiyesi için ilgili askeri makamlara bildirimde bulunulacaktır.
3- Yabancı uyruklu gerçek kişilerin ülkemizde taşınmaz ve sınırlı ayni hak edinimleri 2,5 hektarla sınırlandırıldığından ve bu miktarları 30 hektara kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkili kılındığından bu miktarları geçen talepler ilgili tapu sicil müdürlüklerince reddedilecektir.
Öte yandan, ülke çapındaki iki buçuk hektara ilişkin sınırlama merkeze intikal edecek işlemler üzerinden kontrol edilmekle birlikte, tapu sicil müdürlüklerince yürütülen işlemler esnasında, taşınmaz edinimi ile bağımsız ve sürekli nitelikte sınırlı ayni hak tesisi talebinde bulunan yabancı uyruklu gerçek kişilerin akitli işlemlerde resmi senede, kanuni miras dışındaki tasarruflar için düzenlenen akitsiz işlemlerde tescil istem belgesinde; "Bu taşınmaz dahil, Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilinde şahsım tarafından edinilen bağımsız ve sürekli nitelikte sınırlı ayni haklar ile taşınmazların miktarı iki buçuk hektarı geçmemektedir. Aksi durumun tespiti halinde fazla miktarın tasfiye edilerek bedele çevrilmesini kayıtsız şartsız kabul ve taahhüt ederim." şeklinde taahhütlerinin alınması gerekmektedir.
Bu madde hükümlerine aykırı edinilen veya kanuni zorunluluk dışında edinim amacına aykırı kullanıldığı tespit edilen taşınmazlar ile sınırlı ayni haklar, Maliye Bakanlığınca verilecek süre içerisinde maliki tarafından tasfiye edilmediği takdirde tasfiye edilerek bedelinin hak sahibine ödenmesi için Maliye Bakanlığı'nın ilgili mahalli birimlerine bildirimde bulunulması gerekmektedir
4- 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu'na göre kumlan veya mülga 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu hükümlerine göre ülkemizde kurulmuş yabancı sermayeli şirketlerin taşınmaz alım, satım ve diğer işlemleri doğrudan tapu sicil müdürlüklerince sonuçlandırılacaktır.
Ayrıca;
5203 sayılı Kanunla Tanınan Hakların Kullanılmasına İlişkin Belgesi olanlar ile 4112 sayılı Kanunla Saklı Tutulan Hakların Kullanılmasına İlişkin Belgesi olanların taşınmaza ilişkin her türlü talepleri ilgi (f) genelgede belirtilen esaslar çerçevesinde değerlendirilerek sonuçlandırılacak, Bakanlar Kurulundan çıkma izni alarak yabancı bir devlet uyruğuna geçmiş olan ve yukarıda belirtilen belgeleri bulunmayanların talepleri ise halen uyruğunda bulundukları devlet uyruğu esas alınarak işlemleri sonuçlandırılacaktır.
Yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketlerinin; ülkemizdeki her türlü taşınmaza ilişkin işlemleri sonunda bir örneği ekte gönderilen bilgi formunun düzenlenerek gönderilmesi, bu taleplerin karşılanması sırasında edinilecek taşınmazın askeri yasak bölge ve güvenlik bölgeleri içinde kalıp kalmadığı hususunun da bu bölgelere ilişkin kararlara ait harita ve koordinat değerlerinin, Milli Savunma Bakanlığınca Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün bağlı bulunduğu Bakanlığa gönderilmesi ve sayısal ortama aktarılarak taşra birimlerine intikal ettirilmesine kadar geçecek sürede eskiden olduğu gibi ilgi (h) genelgemizde belirtilen esaslar çerçevesinde yetkili askeri makamlardan sorulmak suretiyle, belirtilen işlemler tamamlandıktan sonra ise gönderilen belge ve bilgilere göre tapu işlemleri yürütülür.
İlgi (a) genelgenin bu genelgeye aykırı hükümleri ile ilgi (b), (d), (e), (i) ve (j) genelgeler yürürlükten kaldırılmıştır.
Bilgi edinilmesini, bu genelgenin Bölgenize bağlı tüm tapu sicil ve kadastro müdürlüklerine duyurularak genelge hükümleri doğrultusunda işlem yapılmasının temini ile uygulamanın titizlikle takibini önemle rica ederim.