1513 Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 14/04/1992 Tarihli ve 1513 Sayılı Genelgesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Genelge No: 1513
Genelge Tarihi: 14.04.1992
Konusu: Uygulamada Görülen Noksanlıkların Açıklanması Hk.
İlgi: 2/Mayıs/1988 gün ve 4-1-1-7/1487 sayılı genelgeye ek.
Merkeze intikal eden konular ile müfettiş raporlarının değerlendirilmesi sonucunda, akit ve tescil işlemlerinde yeknesaklığın sağlanması için, ilgi genelgeye ilaveten aşağıdaki hususların açıklanarak, bir daha hatırlatılmasına gerek duyulmuştur.
1- Ticaret şirketlerine Ayni Sermaye Konulması:
Bilindiği üzere, Türk Ticaret Kanununun 140/3 üncü maddesi; "Sermaye olarak konulması taahhüt edilen diğer hakların devri kanunen hususi şekillere tabi olsa dahi şirket mukavelesi, devredecek ortağın ayrıca rızasına bakılmaksızın, şirkete alâkalı mercilerden bu hakların devrini istemek selahiyetini verir ",
Aynı Kanunun 143/2 nci maddesi; Mukavelede aksi kararlaştırılmış olmadıkça sermaye olarak konan malların mülkiyeti şirkete ait ve hakları şirkete temlik edilmiş olur."
Hükümlerini içermektedir.
Buna göre, 2644 Sayılı Tapu Kanununun 2 nci maddesi gereğince; tapu sicil müdürlüğüne ibraz edilecek olan ticaret sicil belgesinde, tüzelkişiliğin hangi işleri yapacağı ve bu işleri yapmaya yetkili kişilerle şirkete aynî sermaye olarak nelerin konulacağının açıkca ve tereddüte yer vermiyecek şekilde belirtilmiş ve bilirkişilerce yapılan değer takdirinin de Ticaret Mahkemesince (Ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde yetkili Asliye Hukuk Hakimliğince) tasdik edilmiş olması halinde, bu değerler üzerinden 492 Sayılı Harçlar Kanununa ekli 4 sayılı tarifenin (20/b) pozisyonu uyarınca harç tahsil edilmek suretiyle resmi senet düzenlenmeksizin işlem yapılmalı ve taşınmaz mal malikine M.K. nun 927 nci maddesi uyarınca bilgi verilmelidir.
Ancak şirket ana sözleşmesinde, aynî sermaye olarak konulduğu belirtilmemiş taşınmaz malların şirkete aynî sermaye olarak konulduğuna ilişkin talep üzerine, Tapu Kanunun 26 ncı maddesi gereğince taşınmaz mal maliki ile şirket temsilcisinin iştiraki suretiyle resmi senet düzenlenmesi ve ticaret mahkemesince tayin olunan değer üzerinden (20/b) pozisyonu uyarınca harç tahsili gerekmektedir.
2- Tüzelkişileri Temsilen Verilen Vekaletnameler;
Bilindiği üzere, Bölge Müdürlükleri aracılığı ile yapılan 15/Ekim/1975 gün ve 4-1-9- 7/6591-6597 sayılı genelgemizde, tapuda işlem yapılmasına yönelik olan ve noterde düzenleme şeklinde tanzim edilen vekaletnamelerde müvekkilin fotoğrafının yapıştırılması gerekli görülmüş isede, bu husus gerçek kişiler tarafından verilen vekaletnameler için söz konusu olup, tüzelkişi temsilcilerinin buna tabi tutulmaması gerekir.
Zira, gerek kamu ve gerekse özel hukuk tüzelkişilerini temsil eden gerçek kişilerin isim, hüviyet ve yetkileri kurumlarınca resmi kayıt ve belgelerle sabit olunduğundan ve ayrıca bu hususdaki temsil yetkileri yine belirli tescil müesseselerince (örneğin ticaret sicil memurluğu) resmiyet kazandığından, tanıma bu belgeler ışığında değerlendirilmektedir.
Buna göre; noterliklerde düzenlenen vekaletnamelerde bu prosedüre uyulması durumunda, tüzelkişilik temsilcilerinin verdikleri vekaletnamelerde ayrıca fotoğraflarının aranmasına gerek bulunmamaktadır.
3- Tüzelkişilerin, İpotek Terkinine İlişkin Yetkisi:
Tapu sicilinde tesis edilen ipoteklerin, bazı tapu sicil müdürlüklerince, banka, şirket, kooperatif gibi tüzelkişilerin anasözleşmesinde ipoteği fekke yetki olmadığından bahisle terkin edilmediğinden yakınıldığı gözlenmiştir.
Bilindiği üzere, Tapu Sicil tüzüğünün 67 nci maddesi; "Tescil taleplerine müteallik hükümler, kayıtların tadil ve terkinleri hakkındaki taleplerde dahi aynen tatbik olunur. "
hükmünü içermekte olup, tapu sicilinde kayıtlı hak ve alacakların terkini, bu hakkın sahibi ve alacaklının istemi halinde terkin edilebilmektedir.
Buna göre, ipotek tesisine yetkili olan tüzelkişiliğin (banka, şirket, kooperatif, v.s.) alacağını tahsil etmesi sonucu, lehine olan ipoteğin terkini talebinde bulunması halinde, bu talep doğrultusunda ipoteğin terkini mümkündür.
4- Belediye Başkanlarının Temsil Yetkisi:
1580 Sayılı Belediye Kanunu, belediye tüzel kişiliğini belediye başkanının temsil edeceğini belirtmiştir.
Nitekim bu husus, 2644 Sayılı Tapu Kanununun 1 inci maddesinde, belediyeye ait taşınmaz malların tapu işlemlerinde, belediyeleri belediye başkanlarının temsil edeceğine ilişkin hükmüyle de açıklanmıştır.
Buna göre, temsilcisi olduğu belediye adına akte iştirak etmek belediye başkanının yet- kileri arasındadır.
Belediye Başkanı, temsil yetkisini bizzat kullanılabileceği gibi, vekaletname veya 1011 sayılı genelgede belirtildiği şekilde resmi yazı ile bir memurunu belediyeyi temsile yetkili olarak görevlendirebilir ki, bu durumda idare hukuku yönünden bir yetki devri söz konusu olmayıp, sadece temsil yetkisinin belirli bir iş için devri söz konusudur.
Ancak; Belediye Başkanının belediyede görevli memuru dışında üçüncü bir kişiyi yetkili kılması, noterde vekaletname düzenlenmesi yoluyla olabileceğinden, bu gibi işlemlerde belediye başkanı tarafından verilmiş vekaletnamenin tapu sicil müdürlüğünce istenmesi gerekir.
5- İmar Planı Gereği Kapanan Yolların Tescili:
Bilindiği üzere, 2644 Sayılı Tapu Kanununun 21 inci maddesi, belediye sınırları içerisindeki kapanmış yollarla yol fazlalıklarının belediye, köylerde ise köy tüzelkişiliği adına tescil edileceği hükmünü âmirdir.
Ancak, Karayolları Genel Müdürlüğünce kamulaştırılmak suretiyle açılan yollar ile Hazine adına kayıtlı iken 3194 Sayılı İmar Kanununun 11 inci maddesi gereğince yol veya meydan olarak terk edilen yerlerin daha sonra imar planı değişikliği nedeniyle arsa vasfına dönüşmesi halinde, Maliye Hazinesi adına tescil edilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, bu gibi yerlerin evveliyatının tapu sicil müdürlüklerince bilinebilmesi mümkün bulunmadığından, kadastro müdürlüklerince gerekli incelemenin yapılarak, düzenlenecek değişiklik beyannamesinin "Düşünceler" sütununda sicilden terkedilmeden önceki durumunun belirtilmesi ve tescil sırasında bu hususun gözönünde bulundurulması gerekir.
6- Hacizlerin İstinabe Yoluyla Yapılmasına Gerek Bulunmadığı:
Bilindiği üzere, İcra ve İflas Kanununun 79 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında, haczolunacak mallar başka yerde ise, icra memurunun haciz yapılmasını malların bulunduğu yerin icra dairesine hemen yazacağı bu halde hacizle ilgili şikayetlerin istinabe olunan icra dairesinin tabi bulunduğu tetkik merciince çözümleneceği,
360 ıncı maddesinde haczedilen mallar başka bir yerde bulunduğu takdirde satışın isti-nabe ile yapılacağı, artırma ve ihaleye mütedair ihtilafların istinabe olunan icra dairesinin tabi bulunduğu tetkik merciince hallolunacağı,
91 inci maddesinde ise, gayrimenkulün haczi ile tasarruf hakkının Medeni Kanunun 920 nci maddesi anlamında tahdide uğrayacağı, sicile kaydedilmek üzere haciz keyfiyetinin, ne miktar meblağ için yapıldığı ve alacaklının adı ile tebilğe yarar adresinin icra dairesi tarafından tapuya beldirileceği,
Hükme bağlanmıştır.
Diğer taraftan Yargıtay 12 nci Dairesinin 5/Nisan/1982 gün ve 1982/2692-2751 esas ve karar sayılı kararıyla "Fiili haciz söz konusu olmayıp, tapu kaydına vazedilen haczin talimat icrası ile yapılmasına gerek bulunmadığına" karar verilmiştir.
Belirtilen kanun hükümleri ile Yargıtay kararından da anlaşılacağı üzere; icra dairesi gayrimenkulün haczedildiğini, haczin ne miktar alacak için konulduğunu ve alacaklının adı ile adresini tapu sicil müdürlüğüne bildirecek ve haciz tapu siciline, temlik hakkının tahdidi için şerh verilecektir. Bu bir muhafaza tedbiri olup şerh verilme işleminde fiili bir satış söz konusu değildir. Bu nedenle, taşınmaz malların haczi için, taşınmaz malın bulunduğu yere gidilmemekte olup, icra dairesince taşınmaz malın haczedileceğinin tapu sicil müdürlüğüne bildirilmesi yeterli bulunmaktadır.
Ancak, haczedilen taşınmaz malın icraca satışının yapılabilmesi için haczi koyan icra müdürlüğünün taşınmaz malın bulunduğu yer icra müdürlüğüne talimat yazması ve satışın istinabe yoluyla taşınmaz malın bulunduğu yerdeki icra müdürlüğünce yapılması gerekmektedir.
7- İmza Atabilen, Ancak Okuma Yazma Bilmeyenlerle İlgili İşlemler:
Bilindiği üzere, Borçlar Kanununun 15 inci maddesi, "İmza vaz'ına muktedir olamıyan her şahıs imza yerine usulen tasdik olunmuş ve el ile yapılmış bir alâmet vazetmeye yahut resmi birşahadetname kullanmaya mezundur." hükmündedir. Konuya ilişkin 12/Kasım/1930 gün, 29/30 sayılı Tevhidi İçtihat Kararında ise, "imza vaz'ına muktedir olamayan veya yazı bilmeyen eşhas tarafından verilen senedata mevzu mühürler kanunun (H.U.M. K. 927 nci maddesi) sarahatı veçhile ihtiyar heyeti ve mahallince maruf iki şahıs tarafından tasdik edilmesi lazım geldiği" belirtilmiştir.
Bu nedenle, 1439 sayılı genelgenin 3/a maddesinde, Borçlar Kanununun 14 ve 15 inci maddesi ile 12/Kasım/1930 gün ve 29/30 sayılı Tevhidi İçtihat Kararına göre, imza vaz'ına muktedir olmayan veya yazı bilmeyen şahısların resmi senet (resmi senet düzenlenmeyen yerlerde kayıt defterinin akit tablosu veya ikametgah akit defteri) üzerine koyacakları imza yerine geçen işaretin (şahadetnamesiz mühür veya parmak izi) mahallince maruf iki kişi tarafından tasdik edilmesi gerektiği bildirlmiştir.
Buna göre, imza atmaya muktedir olmayan kişiye ait mührün, hazırlanan resmi senede iki tanık huzurunda basılması ve tanıkların mührün o kişiye ait olduğunu ve huzurlarında basıldığını onaylamaları asıl olup, ayrıca parmak izinin de alınması yararlı görülmektedir.
Diğer taraftan, resmi senetlerin imzalanması aşamasında bazı kişilerin imza kullandıkları halde, kendi elyazıları ile "Okudum" ibaresini yazamadıkları gözlenmektedir.
Bu durumdaki kişilerin resmi senet üzerine imzaları "Okundu" ibaresi yazılmak suretiyle alınmakl beraber, akitte iki tanık bulundurulması ve resmi senedin uygun bir yerine "Taraflar ve tanıkların huzurunda resmi senet okunmuştur" ibaresi yazılarak taraflar ve tanıklarca ayrıca imzalanması gerekmektedir.
8- Kanunla Kurulmuş Tüzel Kişilerin Taşınmaz Mal Tasarrufları:
2644 sayılı Tapu Kanununun 2 nci maddesinde sözü edilen belgelerin tüzüklerine göre gayrimenkul tasarrufuna izinli bulunan bütün özel hukuk tüzel kişilerinden alınması gerekmektedir.
Ancak, 20/Ocak/1956 gün ve 1258 sayılı genelgede de açıklandığı üzere, kanunla kurulmuş ve yetkilerini kuruluş kanunundan alan tüzel kişilerden, 2644 sayılı Kanunun 2 nci maddesi gereğince belge aranılması söz konusu değildir.
Bilgi edinilmesini ve bildiriş uyarınca işlem yapılmasını rica ederim.