1492 Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 11/01/1989 Tarihli ve 1492 Sayılı Genelgesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Genelge No: 1492
Genelge Tarihi: 11.01.1989
Konusu: Kooperatiflerin Taşınmaz Mal Tasarrufları Hk.
İlgi: 1- 3/Mayıs/1973 gün ve 3806-3813 sayılı genelge.
2- 2/Temmuz/1963 gün ve 1379 sayılı genelge.
3- 6/Temmuz/1983 gün ve 1454 sayılı genelge.
4- 27/Mayıs/1986 gün ve 1480 sayılı genelge.
1163 Sayılı Kooperatifler Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna İki Ek madde Eklenmesi Hakkında 3476 Sayılı Kanun, 25/Ekim/1988 tarih ve 19970 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girmiştir. Kanunun idaremizi ilgilendiren değişik hükümleri aşağıda açıklanmıştır.
Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Ünvanlarında Kamu Kurum ve Kuruluşlarının İsimlerine Yer Verilemeyeceği
1- 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 2 nci maddesine 3476 Sayılı Kanunun 1 nci maddesiyle "Kooperatifler ve üst kuruluşlarının unvanlarında, kamu kurum ve kuruluşlarının isimlerine yer verilmez." fıkrası eklenmiş olup, 3476 Sayılı Kanunun geçici 1 nci maddesinin ilk fıkrasıyla da unvanlarında kamu kurum ve kuruluşlarının isimleir bulunan kooperatifler ve üst kuruluşlarının, anasözleşme değişikliği yapmak suretiyle unvanlarını Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde bu Kanuna uygun hale getirerek tescil ettirmek zorunda oldukları hükme bağlanmıştır.
Buna göre, unvanlarında kumu kurum ve kuruluşlarının isimleri bulunan kooperatiflerin, unvanlarını söz konusu kanun hükümlerine uygun duruma getirmelerinden sonra, ticaret sicil memurluğundan alıp ibraz edecekleri belge uyarınca ve bu unvan değişikliği kanundan doğduğundan Bölge müdürlükleri aracılığıyla yapılan ilgi (1) genelge doğrultusunda harç alınmadan tapu sicillinde unvan değişikliği yapılacaktır.
Ayrıca unvan değişikliği yapılıncaya kadar eski unvanlara göre yapılan talepler karşılanmalıdır.
Konut, İşyeri ve Ortak Sayısının Genel Kurulca Belirleneceği
2- 3476 Sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle değişen 1163 Sayılı Kanunun 8 nci maddesinin son fıkrası, "Yapı kooperatiflerinde konut, işyeri ve ortak sayısı genel kurulca belirlenir. Yönetim Kurulu, genel kurulca kararlaştırılan sayının üzerinde ortak kaydedemez." kuralını getirmiş ve ayrıca 1163 Sayılı Kanunun 42 nci maddesinin 2 nci fıkrasına 3476 Sayılı Kanunun 9 ncu maddesiyle eklenen 8 numaralı bentteki "Yapı kooperatiflerinde; kooperatifin ortak sayısı ile yapılacak konut veya işyeri sayısını tespit etmek." hükmü ile de bu konulardaki yetki genel kurula verildiğinden, kooperatif yönetim kurullarının konut, işyeri veya ortak belirleme yetkileri mevcut değildir.
Kooperatiflerin ortak sayısı ile yapılacak konut veya işyeri sayısının genel kurulca tespit edilmesi işlemi İdaremizi ilgilendirmemektedir. Ticaret sicil memurluklarının, belge ve- rilirken, bu hususu gözönünde bulundurmaları gerekir.
Kooperatiflerin Taşınmaz mal Tasarrufları
3- 1163 Sayılı Kanunun 42 nci maddesine 3476 sayılı kanunun 9 ncu maddesiyle eklenen 6 ncı fıkra hükmüyle "Gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkul niteliğini, yerini ve azami fiyatını, satılacak gayrimenkulun asgari fiyatını belirlemek" yetkisi kooperatif genel kurulunun yetkileri arasına katılmıştır.
Buna göre, taşınmaz mal alım ve satım için genel kurulca karar verilmiş olması gerekmektedir. Genel kurul, bu yetkisini devir ve terk edemiyeceği gibi, 1163 sayılı kanunun 59 ncu maddesine 3476 sayılı kanunla eklenen "Yönetim kurulu üyeleri ve temsile yetkili şahıslar, genel kurulun devredemiyeceği yetkilerini kullanamaz" hükmü uyarınca yönetim kurulunun böyle bir yetkiyi kullanması mümkün değildir.
Öte yandan 1163 Sayılı Kanunun 59 ncu maddesine 3476 Sayılı Kanunun 15 nci maddesile eklenen 1 nci ve 2 nci fıkraları "Kooperatiflere alınması kararlaştırılan gayrimenkullerin alımının, tapu devri veya tapuya şerh verdirilecek bir satış vaadi sözleşmesi ile yapılması şarttır. Alınacak gayrimenkulün kooperatifin amacına uygun olması gerekir." hükümlerini taşımaktadır.
Bu nedenle, kooperatif temsilcilerince taşınmaz mal alımı, satımı veya satış vaadi sözleşmelerinin tapu sicilline şerhi için talepte bulunulması halinde, 2644 sayılı Tapu Kanununun 2 nci maddesi uyarınca ticaret sicil memurluğundan alınıp ibraz edilen yetki belgesinde;
a) Kooperatifi kimlerin temsil edeceğine,
b) Genel kurulun hangi taşınmaz malın azami hangi fiyatla alınması yada hangi taşınmaz malın asgari fiyatla satılması konusunda karar ve yetki verdiğine,
İlişkin bilgilerin olup olmadığının araştırılması, bu bilgilerin mevcudiyeti durumunda talebin karşılanması,
Yetki belgesinde, genel kurulca alınmış karardan bahsedilmemesi halinde ise noterden tasdikli genel kurul kararına istinaden talebin karşılanması, aksi halde reddi gerekir.
Bir Kimsenin Aynı Türde Birden Fazla Kooperatife Yönetim Kurulu Üyesi Olamıyacağı
4- 3476 Sayılı Kanunun 14 ncü maddesiyle değiştirilen 1163 Sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin 1 nci fıkrasının 2 nci bendind, kooperatif yönetim kurulu üyelik şartları arasında "Aynı türde başka bir kooperatifin yönetim kurulu üyesi olmamak." şartı da yer aldığından, aynı kişinin birden fazla yapı kooperatifinde yönetim kurulu üyesi olması mümkün bulunmamaktadır.
Bir kimsenin, aynı türde birden fazla kooperatifte yönetim kurulu üyesi olup olmadığının, İdaremizce tespiti mümkün olmadığından, bu hususun da ticaret sicil memurluklarınca değerlendirilmesi gerekir. Ancak tapu işlemleri sırasında, bir kişinin aynı türden birden fazla kooperatifte yönetim kurulu üyesi olduğunun bilinmesi veya anlaşılması halinde talep karşılanmakla beraber ilgili ticaret sicil memurluğuna bir yazı ile bilgi verilmelidir.
Konut Yapı Kooperatiflerinin Amacının Değişmesi
5- 1163 Sayılı Kanunun 3476 Sayılı Kanunun 20 nci maddesiyle değiştirilen 81 nci maddesinde "Konut yapı kooperatifleri anasözleşmede gösterilen işlerin tamamlanması ve ferdi mülkiyete geçilip konutların ortaklar adına tescil edilmesiyle amacına ulaşmış sayılır ve dağılır. Ancak tescil tarihinden itibaren 6 ay içerisinde usulüne uygun şekilde anasözleşme değişikliği yapılarak kooperatifin amacının değiştirilmesi halinde dağılmaya ilişkin hüküm uygulanmaz. Konut kooperatiflerinde yapı kullanma izninin alınmasını müteakip en geç bir yıl içinde ortakların Kat Mülkiyeti Kanununa göre ferdi münesabet işleri sonuçlandırılır." hükmü yer almaktadır.
Bu nedenle konut yapı kooperatiflerden sahibi oldukları taşınmaz malların tamamında ferdi mülkiyete geçilip konutların ortaklar adına tescili tarihinden itibaren 6 ay içerisinde usulüne uygun anasözleşme değişikliği yaparak amaçlarını değiştirdikleri ticaret sicili belgesiyle tespit edilenlerinin, bu yöndeki istemleri kabul edilip, gerekli tashih işlemi usulünce yapılacaktır.
Kanun, konut yapı kooperatiflerinde yapı kullanma izninin alınmasını müteakip en geç bir yıl içinde ortakların Kat Mülkiyeti Kanununa göre ferdi münasebete geçiş işlerinin sonuçlandırılmasını öngördüğünden ve ayrıca toplu konut kredilerinin biran öne ferdileşip, geri dönmesinin temini amacıyla kooperatiflerin bu konudaki istemlerinin hızlı bir şekilde yerine getirilmesine özen gösterilecektir.
Ancak süresi içinde, usulüne uygun anasözleşme değişikliği yapılıp yapılmadığının ve Kat Mülkiyeti Kanununa göre ferdi münasebete geçilip geçilmediğinin araştırılması İdare-mize ait olmayıp, kooperatif tüzel kişiliğini ve ticaret sicil memurluğunu ilgilendirdiğinden, tapu işlem talepleri ticaret sicil memurluğu belgesine dayanılarak karşılanacaktır.
Bilgilerinizi, bildiriş doğrultusunda işlem yapılarak anılan Kanunun uygulanmasında kooperatiflere yardımcı olunmasının sağlanılmasını rica ederim.