149 Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Etik Davranış İlkelerinin Belirlenmesine İlişkin Esaslar
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
Bu Esasların amacı, 278 sayılı Kanun kapsamına TÜBİTAK tarafından yürütülen yayın, destek ve teşvik faaliyetleri sırasında alınan kararların oluşumuna görevi, yetkisi ve/veya pozisyonu gereği etki edebilecek (panelist, hakem gibi görevliler hariç) görevleri yürüten kişilerin görevlerini kendilerine verilen yetkiler çerçevesinde, herhangi bir etki veya baskı altında kalmadan yapabilmelerini, kamuoyunda Kurumun görevlerini tam bir tarafsızlık içinde yerine getirdiği konusunda güven oluşturulmasını ve bu güvenin sürdürülmesini sağlamak üzere uyacakları özel nitelikli etik davranış ilkelerinin belirlenmesi ile olası çıkar çatışmalarının tanımlanması ve önlenmesidir.
Bu Esaslarda düzenlenmeyen konularda Kanun ve Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Madde 2 – Kapsam
Bu Esaslar, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından yürütülen yayın, destek ve teşvik faaliyetleri sırasında alınan kararların oluşumuna görevi, yetkisi ve/veya pozisyonu gereği etki edebilecek (panelist, hakem gibi görevliler hariç) görevleri yürüten kişileri kapsar.
Madde 3 – Dayanak
Bu Esaslar 278 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi ile Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği'nin 26 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar
Bu Esaslarda geçen;
Kurum : Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunu,
Çıkar Çatışması : Görevin objektif ve tarafsız şekilde yerine getirilmesini etkileyen veya etkilemesini olası kılan halleri,
Etik İhlali : Esasların 5, 6, 7, 9, 10, 11 inci maddelerinde belirtilen kuralların ihlali durumunu,
Karar Alma Süreci : TÜBİTAK tarafından yürütülen yayın, destek ve teşvik faaliyetleri ile ilgili olarak destek ve izin gibi başvurularının karara bağlanması ile bir programın yürürlüğe sokulması ya da yürürlükten kaldırılması, program çağrılarının yapılması, genel politika ve kuralların tespiti, değerlendirme kriterlerinin belirlenmesi gibi konularla ilgili karar alma süreçlerini,
Kanun : 5176 Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunu,
Yönetmelik : Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği,
Esaslar : Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Etik Davranış İlkelerinin Belirlenmesi İlişkin Esasları,
ifade eder.
Madde 5
a) Görev, unvan ve yetkisini kullanarak kendisi, yakınları veya üçüncü kişiler lehine menfaat sağlamak, aracılıkta bulunmak, akraba, eş, dost ve hemşehri kayırmacılığı, siyasal kayırmacılık veya herhangi bir nedenle ayrımcılık veya kayırmacılık yapmak,
b) Sebep ve derecesi ne olursa olsun, görevin gerektirdiği tarafsızlık içerisinde davranmamak,
c) Tarafsızlığını, performansını, kararını veya görevini yapmasını etkileyen veya etkileme ihtimali bulunan, ekonomik değeri olan ya da olmayan, doğrudan ya da dolaylı olarak verilen her türlü eşya ve menfaati hediye olarak kabul etmek,
d) Görevini yerine getirirken veya hizmetlerden yararlandırmada dil, din, felsefi inanç, siyasi düşünce, ırk, cinsiyet ve benzeri herhangi bir sebeple ayrım yapmak, insan hak ve özgürlüklerine aykırı veya kısıtlayıcı muamelede veya fırsat eşitliğini engelleyici davranış ve uygulamalarda bulunmak,
e) Görevlerini yerine getirirken yetkilerini aşarak TÜBİTAK'ı bağlayıcı açıklama, taahhüt, vaat veya girişimlerde bulunmak; yetkisi olsa da aldatıcı veya gerçek dışı beyanat vermek; tekzip hakları saklı kalmak kaydıyla, Başkan tarafından yetkilendirilmeksizin, çalışmaları ve görevleri ile ilgili olarak, 9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanununda belirtilen basın araçları ya da radyo, televizyon, video, internet, kablolu yayın veya elektronik bilgi iletişim araçları ve benzeri yayın araçlarına açıklamalarda bulunmak,
f) Mevcut/olası bir çıkar çatışması durumunda bu Esaslar ile getirilen düzenlemelere uygun davranmamak ve ilgili karar alma süreçlerine katılmak,
yasaktır ve bu yasaklara uyulmaması neticesinde herhangi bir zarar meydana gelmese dahi davranışın etik ihlali oluşturduğu kabul edilir.
Madde 6 – Çıkar Çatışması Olarak Kabul Edilen Haller
a) Bu Esasların kapsamına giren kişilerin;
1. Kendileriyle,
2. Eş ve çocuklarıyla,
3. Anne-baba ve kardeşleriyle,
4. Halen ya da son bir yıl içerisinde ortağı oldukları kuruluş ve işletmelerle,
5. Halen veya son bir yıl içerisinde yönetiminde ve/veya yönetim kurullarında yer aldıkları kurum ve kuruluşlarla,
6. Tarafsız davranmayı önleyecek derecede olumlu/olumsuz düşünce/önyargı sahibi olduğu kişi, kurum ve kuruluşlarla,
7. Kendisinin ya da yukarıda (2), (3) ve (4) numaralı bentlerde sayılan kişi ve kurum/kuruluşların halen ya da son bir yıl içerisinde üyesi ya da personeli olduğu kurum ve kuruluşlarla,
ilgisi olan konularda çıkar çatışmasının var olduğu kabul edilir.
b) Yapılacak işlem ve izlenecek süreç:
Kişiler herhangi bir olası/mevcut çıkar çatışmasını önlemek için gerekli önlemleri alır; çıkar çatışmasını farkına varır varmaz durumu biriminin bağlı olduğu TÜBİTAK Başkan Yardımcısına yazılı olarak bildirir. Kişi Bilim Kurulu üyesi ise, durumu Bilim Kuruluna; Bilim Kurulu toplantı halinde değilse Başkana sözlü/yazılı olarak bildirir ve konu hakkındaki karar alma sürecine katılmaz.
Kişiler ilgili konunun görüşüleceği toplantılara katılamaz, görüş bildiremez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. Bilim Kurulu üyeleri hariç, görev ve pozisyonu gereği kararın tekemmülü için sürece dahil olması gereken kişiler, ancak bir üst kişi/merciinin yazılı uygun görüşü üzerine karar alma sürecine katılabilir. Başkan için bir üst mercii Bilim Kuruludur.
Bu madde kapsamında gerekli önlemleri almak ve yukarıda sayılan mercilere söz konusu durumu iletmek ve kendisine yazılı onay gelmeden işlem yapmamak ilgili kişinin şahsi sorumluluğunda olup; hukuk, ceza ve disiplin hükümleri saklıdır.
Madde 7 – Yasak Sıfat, Görev ve Yan Görevler
a) Bilim Kurulu üyeleri ile TÜBİTAK ilgili yayın, teşvik ve destek sistemleri karar alma süreçlerinde görev alan kişiler; uluslararası yayın teşvik programı hariç kendi görev alanlarıyla ilgili olarak TÜBİTAK yayın, teşvik ve destek programlarından yararlanamazlar, yararlanmak üzere başvuruda bulunamazlar, desteklenen bir faaliyet içerisinde proje yürütücüsü olarak görev alamazlar.
b) Kapsama dahil kişiler (kısmi zamanlı personel ile 278 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi uyarınca görevlendirilenler dahil) görevli oldukları birim tarafından yürütülmekte olan yayın, teşvik ve destek faaliyetlerinden, 8 inci madde hükmü saklı kalmak kaydı ile yararlanamazlar.
Madde 8 – Çıkar Çatışması Sayılmayan Haller
6 ncı maddede belirtilen kişi, kurum ve kuruluşlarla ilgili olsa da aşağıda sayılan hallerin varlığı durumunda çıkar çatışmasından bahsedilmez:
a) Kişilerin karar alma sürecine katılmasının, sadece ilgili oldukları kurum ve kuruluşu değil; benzer durumdaki diğer kurum ve kuruluşları da aynı şekilde etkilemesi,
b) Kendileri ile eş ve reşit olmayan çocuklarının bir şirkete ilişkin olarak toplam sahip oldukları hisse senedi oranının, her yıl Bilim Kurulu tarafından belirlenecek limitler içerisinde kalması durumunda söz konusu şirkete ilişkin işlemlerin yürütülmesi,
c) Destek veya teşvikin TÜBİTAK dışında başka bir kurum tarafından düzenlenmiş belgeye (not ortalaması, sınav sonuç belgesi vb.) dayanılarak verilmesi,
Madde 9 – Görev Tarihinden Önce Desteklenmesine Karar Verilen Faaliyetler
TÜBİTAK'a tam mesaisini vermeyi taahhüt etmemiş olmaları kaydıyla, kapsama dahil kişiler TÜBİTAK'taki görevlerine başlamalarından önce desteklenmesi kabul edilmiş işlerde ilişkilerini kesmek zorunda değildir. Ancak, proje yürütücüsü oldukları takdirde, TÜBİTAK ile yapılacak iş ve işlemleri yürütmek üzere yetkili bir temsilci belirlenmesi ve TÜBİTAK ile yapılacak her türlü görüşmenin bu temsilci tarafından gerçekleştirilmesi gereklidir. Böyle bir temsilci belirlenmediği takdirde proje TÜBİTAK'ta yürütülen görev süresince durdurulmuş sayılır. Bu kişilere TÜBİTAK'ta yürütmekte oldukları görev için öngörülen ödemeler dışında TÜBİTAK bütçesinden herhangi bir ödeme yapılmaz.
Bu maddenin uygulanması bakımından, bu kişilerin görevlerine başladıkları tarih itibariyle yer aldıkları faaliyet ve projeleri, taşıdıkları sıfatla birlikte göreve başladıkları biriminin bağlı olduğu TÜBİTAK Başkan Yardımcısına ya da Bilim Kurulu üyesi olunması halinde Bilim Kurulunda görüşülmek üzere TÜBİTAK Başkanına bildirilmesi gereklidir.
Madde 10 – TÜBİTAK Personeli ile İlişkiler
Kapsamda sayılan kişiler, görevlerinin devamı süresince herhangi bir TÜBİTAK görevlisi ile bir proje, proje önerisi veya benzeri öznel nitelikli konularda ilişki kuramaz, görüş bildiremez, tavsiye ve telkinde bulunamazlar.
Madde 11 – Kurumsal Bilginin Kötüye Kullanılması
Kapsamda sayılan kişiler, görevleri sona ermiş olsa da görevleri nedeniyle edindikleri bilgileri kişisel kazanç ve çıkar amacıyla veya başka kişi ve kuruluşların kazancına yol açacak şekilde kullanamazlar ve bu bilgilerden kamuoyuna açık olmayanları, yetkili olmayan kişi ve kuruluşlara şahsi yorum, tavsiye veya başka suretlerle aktaramaz.
Kamuoyunun bilgilendirilmesi amacıyla Bilim Kurulunda görüşülen konular hakkında Bilim Kurulunca alınan kararlara göre veya Başkanının bizzat veya izniyle diğer Bilim Kurulu üyeleri tarafından yapılacak açıklamalar bu hükmün dışındadır.
Madde 12 – Tereddüt Duyulan Haller
Mevcut bir durumun bu Esaslar kapsamında olup olmadığı hususunda tereddüt duyulması halinde, TÜBİTAK Etik Komisyonundan istişari görüşü alınır.
Madde 13 – TÜBİTAK Etik Komisyonu
Kanun, Yönetmelik ve Esaslarda düzenlenen etik kültürünü yerleştirmek ve geliştirmek, personelin etik davranış ilkeleri konusunda karşılaştıkları sorunlarla ilgili olarak tavsiyelerde ve yönlendirmede bulunmak ve etik uygulamaları değerlendirmek üzere Etik Komisyon oluşturulur. Etik Komisyon, Bilim Kurulu üyeleri arasından Bilim Kurulu tarafından biri Komisyon Başkanı olmak üzere seçilecek iki, Başkan tarafından Başkan Yardımcıları arasından seçilecek iki ve Genel Sekreter olmak üzere beş kişiden oluşur. Komisyon, Kanun ve Yönetmelik hükümleri ile bu Esaslar kapsamında görev yapar.
Komisyon tam sayı ile toplanır ve oyçokluğu ile görüş oluşturur. Komisyon, ele aldığı konu ile ilgili olarak uygun göreceği kişileri raportör olarak görevlendirebilir.
Komisyon tarafından oluşturulan görüşler, ilgili birim ve kişilerin isimleri belirtilmeksizin Kurumun geneline duyurulur.
Madde 14 – Disiplin Kurulunun Yetkisi
Disiplin Kurulu, Bilim Kurulu Üyeleri, Başkan, Başkan Yardımcıları, Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcıları hariç bu
Esasların kapsamına giren kişilerle ilgili etik ihlali başvuruların inceleme yetkisine sahiptir.
Disiplin Kurulunun yetkisi dahilinde olmayan kişilerle ilgili olarak Kanun ve Yönetmelik hükümleri ile Bilim Kurulunun yetkisi saklıdır.
Madde 15 – Hüküm Bulunmayan Haller
Bu Esaslarda hüküm bulunmayan hallerde Kanun ve Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Geçici madde 1
Bu Esasların yürürlüğe girdiği tarihte başlamış olan iş ve görevlendirmelerde bu Esaslar uygulanmaz.
Madde 16 – Yürürlük
Bu Esaslar 12/02/2007 tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 17 – Yürütme
Bu Esasları TÜBİTAK Başkanı yürütür.