1453 Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 02/06/1983 Tarihli ve 1453 Sayılı Genelgesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
T.C. BAŞBAKANLIK
TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Tasarruf işleri D. Başkanlığı
Sayı : 4-1-1-7/1453 Ankara
Konu : 2805 sayılı kanun 2 / 6 / 1983
……………………… Müdürlüğüne
……………………… Tapu Sicil Muhafızlığına
2805 sayılı imar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Olarak yapılan Yapılara Uygulanacak işlemler ve 6785 sayılı imar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun 21/3/1983 tarih 17994 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Sözü edilen kanun Tapu, Tapulama ve Kadastro hizmetleri yönünden Genel Müdürlüğümüze mühim görevler yüklemektedir. Önemi itibariyle yasa metni bu kanuna eklenmiştir.
Kanunun Genel Müdürlüğümüzü ilgilendiren hükümleri hakkında aşağıdaki açıklamalar yapılmıştır.
I- GENEL AÇIKLAMA
A) KANUNUN AMACI :
Bu kanunun amacı; yürürlüğe girdiği 21/3/1983 tarihinden önce imar ve Gecekondu mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş ve inşa halindeki bütün yapılar hakkında uygulanacak işlemleri düzenlemek ve bu işlemlere ilişkin başvuru, tespit, değerlendirme, uygulama ve duyuru esaslarını ve ilgili diğer hususları belirlemektedir.
Üzerinde inşaat bulunmayan gecekondu bölgeleri dışındaki arsa ve araziler hakkında bu kanun uygulanmayacaktır.( Madde:1)
B) KANUN KAPSAMI :
2805 Sayılı kanun:
a- Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki,
b- 6785 sayılı imar Kanunu Ek:8 nci maddesi gereğince çıkarılan yönetmeliğin 1.03 üncü maddesi kapsamına giren yerlerdeki,
c- (b) fıkrası dışında kalan sanayi depolama, turistik ve tarımsal yapılar kapsamına almış bulunmaktadır.
Anılan yönetmeliğin 1.03 ncü maddesi önemine binaen genelge sonuna ilave edilmiştir.
Sözü edilen bu maddede belirtilen yerlerdeki yapılar hakkında bu kanun hükümleri uygulanacaktır.
C) iSTiSNALAR :
Kanunun 3. maddesinde;
a- istanbul ve Çanakkale Boğazlarında,
b- 17 Ocak 1326 (1910) tarih ve 286 sayılı Teskere-i Samiye ile belirlen Ereğli Kömür Hafzasında
c- Bakanlar Kurulunca kanunun yürürlüğe giriş tarihinden itibaren üç ay içinde belirlenecek olan adalarda ve tarihi değeri olan yerlerde,
d- 31 Aralık 1981 tarihinde orman sınırları içinde bulunup ta bilim ve fen bakımından orman niteliğini kaybetmiş yerlerde,
Bu kanunun hükümlerinin uygulanmayacağı ve buralardaki yapılaşma esaslarının özel kanunlarla düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
Ayrıca, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat, eğitim ve savunma amaçlı yapılar ile belediye ve mücavir alanlar dışındaki köy ve meraların yerleşik olanlarında ve civarında köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlara ve miras yolu ile intikal edenlere ait konutlar ve
müştemilatı ile ikinci maddenin (b) fıkrası kapsamına girmeyen nehir kenarlarına 500 metrelik kara …. Yönündeki kuşak içinde kalan yapılara bu kanun hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir.
D) GÖREVLİ İDARELER:
Kanunun öngördüğü yapıların tasnif, başvuru, tespit, değerlendirme, uygulama ve duyuru işlemlerine ilişkin görev ve yetkiler; yapılar, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde ise belediyelere, belediye ve mücavir alan sınırları dışında ise valiliklere verildiği kanunun 7. maddesinde gösterilmiştir.
E) UYGULAMALARIN ÖRNEK TEŞKİL ETMEMESİ:
Bu kanunda yer alan ruhsat ve kullanma iznine ilişkin işlem ve kat mülkiyeti uygulanması gibi hükümler sadece sınırlandırılan bölgelerde bir defaya mahsus olmak üzere uygulanacağı 31 nci maddede belirtilmiş ve uygulamanın örnek teşkil edemeyeceği hükme bağlanmıştır.
Bu izahlardan da anlaşılacağı üzere kanun gecekondu bölgelerinde yapılaşmış hisseli satılan yerlerde ve kaçak veya ruhsata aykırı inşaatlara ruhsat verme konularında uygulanabilecektir.
II- KANUNUN TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜ İLGİLENDİREN HÜKÜMLERİ:
2805 sayılı kanun Genel Müdürlüğümüzün kadastro, tapulama ve tapu hizmetlerini yakından ilgilendirmektedir. Bu hizmetler sırasıyla;
KADASTRO VE TAPULAMA HiZMETLERİ:
1- BÖLGE SINIRI TESPİTİ
Kanunun 13 ncü maddesi uyarınca; Valilik veya Belediyeler; bu kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde gecekondularla, hisseli arsa ve araziler üzerindeki yapıların, varsa tasdikli halihazır haritalar, yoksa kadastral …. Veya hazırlanacak krokiler veya mevcut hava fotoğrafları esas alınarak ve ……. ile bütünlenecek bölge ölçeğinde (hisseli arsa ve araziler üzerinde veya gecekondu niteliğinde, düzensiz ve sağlıksız olarak yapılmış yapıların yoğun olduğu, ……… ile bütünleştirmek suretiyle en az bir ıslah planının yapılabileceği kadar (büyüklüğü) sınır tespiti yapmak zorundadırlar.
2- ÖNCELiKLi TAPULAMA
2805 sayılı kanun uygulanması amacıyla valilik veya belediyelerce sınırları belirtilen alanlar içinde kalan taşınmazların daha önce kadastro veya tapulaması yapılmamış ise, bu alanlar belediye sınırları içinde veya dışında bulunmalarına bakılmaksızın tahdit, tespit ve tescilleri 766 sayılı Tapulama kanununda öngörülen ilanların yapılmasına ve komisyonların kurulmasına lüzum kalmaksızın bölgede kadastro ve Tapulama Müdürlüğü varsa bu müdürlüklerce yoksa Genel Müdürlükçe yetki verilecek müdürlüklerce öncelikle yapılacaktır.
Afet kadastrosuna benzer bir uygulama yapılacaktır. Bu yerlerdeki tapulamada ilanlar kaldırılmış ise de, bunun dışında yasada belirtilen tüm işlemler yerine getirilecektir. ilanlar kaldırıldığı için hak ziyanına sebebiyet vermemek için incelemeler çok itinalı yapılması, tapu ve vergi kayıtları mutlaka araştırılmalı, bilirkişiler etraflı bir şekilde dinlenmelidir.
Yapılan tahdit ve tespitler müdürün onayı ile kesinleştirilecektir. Tahdit ve tespit sırasında müdürün onayına kadar geçen zaman içinde ise itiraz vaki olursa tutanak kesinleştirilmeyecek ve Müdürlüğün bulunduğu yerlerdeki yetkili ve görevli tapulama mahkemesine itirazlı dosya gönderilerek uyuşmazlığın çözümlenmesi sağlanacaktır.
Tahdit ve tespitin kesinleştirilmesinden sonra itirazlar olduğu takdirde görevli genel mahkemede dava açılması gerektiği itirazcıya bildirilecektir.
YAPILACAK TAPULAMA TESPiTLERiNDE GÖZÖNÜNDE BULUNDURULACAK HUSUSLAR
a- TAPULU YERLERDE:
1- Tapulaması yapılan yer belediye ve il özel idaresi adına zabıt defterinde kayıtlı ise, bu taşınmazların (bu kanun gereğince yapılacak uygulamaya mahsus olmak üzere) adalar halinde (bir ada bir parsel gibi) sınırlandırmalar yapılacaktır. Adalar içerisinde kalan yapılar ayrı ayrı ölçülecek ve paftasında teknik yönetmelikle öngörüldüğü şekilde dahili sınırları belirtilecektir. Bu uygulamaya mahsus olmak üzere ana parsel numarası pay, parsel içinde kalan ve ayrı ayrı ölçülen yerlere (1) den başlamak suretiyle verilecek numaralar payda olarak gösterilip, (12/14 gibi) tapulama tutanak ve kütüğünün beyanlar sütununda şağilleri ile birlikte işaret edilir.
2- Üzerinde yapılaşma bulunan hisseli arsa ve arazilerin tapulanması.
Tapulaması yapılacak yer özel kişiler adına hisseli olarak zabıt defterinde kayıtlı ise, bu gibi taşınmazlar bir parsel numarası altında kayıt malikeri adına tahdit ve tespit edilir. Parseller içerisinde kalan yapılar ayrı ayrı ölçülür Paftasında teknik yönetmelikte öngörüldüğü şekilde dahili sınırları belirtiler Bu uygulamaya mahsus olmak üzere ana parsel numarası suretiyle verilecek numaralar payda olarak gösterilip tapulama tutanağını ve kütük sahifesinin beyanlar hanesine inşaatı yapan hissedarın ismiyle birlikte işaret edilir.
b- TAPUSUZ YERLERDE:
1- Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler:
Sahil şeridi, kıyı ve 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri kanununun yapı yasağı koyduğu alanlar ile bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Milli Savunma Bakanlığınca kullanılan arsa ve araziler dışında, imar ve iskan Bakanlığınca onaylanarak sınırları belirtilen (bölgelerde), Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler belediye veya il Özel idarelerin mülkiyetine geçmiş sayılacağından, bu taşınmazlar bulundukları yere göre anılan idareler adına her ada bir parsel olarak tahdit ve tespit edilir. Üzerindeki yapılar ise a/2 maddesindeki gibi beyanlar hanesinde gösterilir.
2- Zilyetlikle iktisabı mümkün olan yerlerin tapulaması:
Islah imar planı yapılacağı ilan edilen ve bu nedenle Tapulaması yapılan yerlerde Tapulama kanunun 33 ncü maddesi şumulüne giren taşınmazlara rastlandığı takdirde ve bunlar üzerinde imar mevzuatına aykırı yapılaşmanın bulunması halinde tespitler, fiili zemin durumuna göre ve Tapulama Kanununun 33 ncü maddesi hükmü uygulanmak suretiyle yapılır.
2- KADASTRO VE TAPULAMA PAFTALARININ YENİLENMESİ:
Valiliklerin veya belediyelerin ıslah imar planı yapılacak bölgeleri bu kanunun yürürlüğe giriş tarihinden itibaren engeç 3 ay içinde genel müdürlüğümüze bildirme yükümlülükleri bulunmaktadır.
Bildirilen bu bölgelerde mevcut tapulama ve kadastro paftalarının ıslah imar planlarının yapılması ve uygulanması için yetersiz kaldığı veya teknik niteliğini kaybettiğine genel müdürlükçe karar verildiği takdirde, bu paftalar 766 sayılı Tapulama Kanunun hükümleri uygulanmak suretiyle yenilenecektir.
Bölge ölçeğinde sınır tespiti yapıldığı öğrenildiğinden bu alana ait,
a- Halihazır haritanın,
1- Tasdik tarihi,
2- Nirengi ve poligon tesislerinin ne oranda var olduğu,
3- Çalışma alanının tamamını kapsayıp kapsamadığı,
b- Kadastro paftalarının,
1- Kesinleşme tarihi,
2- Oluşma Yöntemi, (Kıymetlendirilmiş pafta, fotolan pafta, nirengili klasik, nirengisiz klasik)
3- Pafta ölçekleri,
4- Nirengi ve poligon tesislerinin ne oranda olduğu,
5- Çalışma alanının tamamını kapsayıp kapsamadığı, tespit edildikten sonra;
Halihazır harita ve kadastro-tapulama paftalarının,
1- Koordine birliği olup olmadığı,
2- Koordine birliği yoksa, dönüştürme yapılıp yapılamıyacağı,
3- Ayrı ayrı uygulanabilir olup olmadıkları,
4- Ayrı ayrı uygulamaları mümkün değilse her iki haritanın birleştirilmesiyle uygulama sağlanıp sağlanamayacağı,
5- Islah imar planlarının yapımı ve uygulanması için yapılacak ek çalışmalar gerektiği takdirde bunların nerden ibaret olduğu hususlarındaki görüş ve düşünceler tapu sicil muhafızlıklarınca suretle Genel Müdürlüğe bildirilecektir.
Yenileme çalışmaları Genel Müdürlükçe görevlendirilecek tapulama veya kadastro müdürlüklerince yürütülecektir. Tatbik kabiliyeti kalmayan paftaların, kroki olarak kabul edilecek, azami şekilde istifade edilerek yeni paftalar düzenlenecektir. Kadastro Müdürlüğü personeli yenileme çalışmalarıyla görevlendirildiğinde kendilerine 766 sayılı Tapulama Kanunundaki görev ünvanları verilecektir. Bu kanuna göre yapılan yenileme çalışmalarında 766 sayılı Tapulama Kanunun ilan, tespit ve itiraz usullerine aynen uyulacaktır. şurada ki yenileme çalışmaları paftaları tetkik niteliklerini sağlamaya yönelik olduğundan, mülkiyet değişikliklerine yer verilmeyecektir. Vuku bulacak itirazlar tapulama komisyonlarınca incelenerek verilen kararlara itiraz halinde, ihtilaf yerel veya yetkili tapulama mahkemelerinde çözümlenecektir.
766 sayılı Tapulama Kanunu hükümlerine göre kesinleşen yeni duruma göre meydana gelen değişiklikler tapu kütüğüne ve planlara re’sen aktarılacaktır. Eski paftaların uygun bir yerine (arkasına değil) “2805 sayılı kanun gereğince yeni pafta düzenlendiğinden yürürlükten kaldırılmıştır.” ibaresi yazılarak müdür ve kontrol mühendisi, mühendis olmayan yerlerde Fen Kontrol memuru tarafından imzalanacak, mühürle tasdik edilip evrakı müsbite olarak saklanacaktır.
Kanun, pafta yenileme çalışmalarını valilik veya belediyeler tarafından ıslah imar planı yapılacak bölgeleri genel müdürlüğümüze bildirilmelerinden itibaren en geç bir yıl içinde tamamlanacağını hükme bağladığından, yenileme hizmeti verilen müdürlükler ile bu müdürlüklerde görevli veya geçici olarak görevlendirilecek personelin görevlerini süratle yapmaları gerekmektedir.
TAPU ÇALIŞMALARI :
1- Üzerinde gecekondu bulunan arsa ve arazilerin devri,
Üzerinde gecekondu bulunan hazine, il özel idare ve belediyelere ait arsa ve araziler ile devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin (sahil şeridi, kıyı ve 18 nci maddenin (f) fıkrasındaki arsa ve araziler hariç) 775 sayılı Gecekondu Kanunun 3 ncü maddesindeki istisnalara bakılmaksızın bu kanun yürürlüğe girdiği tarihten;
a- Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olanların belediyelerin,
b- Belediye ve mücavir alan sınırları dışında alanların ise il özel idarelerinin,
Mülkiyetine geçmiş sayıldığı, 2805 sayılı yasanın 13 ncü maddesinin (b) fıkrasında hükme bağlanmıştır. Ancak bu tescil yapılmadan önce maliye Bakanlığı temsilcisinin bu sınırı tasdik etmiş olması gerekir.
Bu nedenle, tespit edilen bölge sınırları içinde kalan bu tür arazinin valilik veya belediyelerin talebi üzerine 775 sayılı gecekondu kanunun 3 ncü maddesinde ve 1406 sayılı genelgede öngörülen hususlar aranmadan (herhangi bir kamu hizmetine ayrılıp ayrılmadığı ve tescil için muvafakat edilip edilmediği tapu sicilinde malik görülen idareden sorulmadan) sınırları içerisindeki belediye veya il özel idaresi adına re’sen tescil edilmesi ve sonucundan Medeni Kanunun 927 nci maddesine göre eski malik idareye bilgi verilmesi ve yeni tapu senetlerinin talepte bulunan idareye gönderilmesi gerekir.
Gerek valilik veya belediyelerin bildirişi uyarınca tapu sicil muhafızlıklarınca ve gerekse tapulamaca belediye veya il özel idaresi adına tescil edilmiş olan arsa ve arazilerden bilahare yapılacak olan ıslah imar planlarında bütçeye dahil dairelerin ihtiyaçlarını karşılamak üzere ayrıldığı veya ayrılacak olduğu veyahut bir kamu hizmeti için lüzumlu görüldüğü takdirde, eski sahiplerine aynı şartlarla geri verileceğinden, onların talebi uyarınca tapu sicil muhafızlıklarınca re’sen tescil işlemi yapılmalıdır.
b- Islah imar planı tasdik edilen bölgelerdeki vakıflar idaresine ve diğer katma bütçeli dairelere veya diğer kamu tüzel kişilerine veya gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerine ait arsa ve araziler üzerindeki gecekondular hakkında uygulanacak esaslar:
Bu idareler veya şahıslar adına tapuda kayıtlı arsa ve araziler üzerinde bulunan fen ve sağlık yönünden kullanılabilir olduğu 19 ncu maddeye göre belirlenen ve tasdikli ıslah imar planında muhafazasına karar verilen gecekonduların sahiplerinin, arsa ve arazi sahipleriyle anlaşmaları esastır. Tarafların birlikte tapu sicil muhafızlıklarına müracaatları halinde resmi senet düzenlenmek ve diğer kanuni usullere uyulmak suretiyle gecekondunun sahibi adına kütüğün beyanlarındaki belirtmeler terkin edilmek suretiyle kayıt tesis edilerek tapu senedi verilecektir.
Tarafların fiyatta anlayamamaları halinde; gecekondu sahiplerinin bir ay içinde mahkemeye başvurarak bedel tespiti istemleri ve mahkemece tespit edilen gerçek bedeli milli bir bankaya yatırmaları gerekmektedir.
Arsa ve arazi sahiplerinin mahkemenin tespit ettiği ve gecekondu sahiplerince milli bir bankaya yatırılan parayı, hiçbir itirazı kayıt beyan etmeksizin ( bazı haklarını kullanabilme şartı belirtilmeksizin) çekmeleri halinde, bedele ve genel hükümlere göre mülkiyete ilişkin dava hakkı düşeceğinden, gecekondu sahibinin bunu belgeleyerek kanıtlanası durumunda, bu husus kanunen tescil kararı mahiyeti taşıdığından, ayrıca tescil kararı ve malikin muvafakatı aranmaksızın, gecekondu sahibinin talebi ve talebine eklediği, arsa ve arazi sahibi ile anlaşamaması nedeniyle bedel tespiti için mahkemeye baş vurulduğu ve mahkemenin bedel tespit kararı ve bu kararda belirtilen bedelin milli bir bankaya yatırıldığını gösteren tasdikli banka makbuzu ve bu bedelin hiç bir ihtirazı kayıt beyan edilmeksizin arsa veya arazi sahibi tarafından çekildiğini tevsik eden banka yazısına dayanılarak ve yine resmi senet düzenlenmeden gecekondu sahibi adına kayıt tesis edilerek yeni tapu senedi verilecektir.
Ayrıca arsa ve arazi sahibinin mahkemece tespit edilen bedele karşı dava açtığı halde, dava devam ederken bankaya adına yatırılan bedeli hiçbir ihtirazı kayıt beyan etmeksizin çekmesi durumunda da görülmekte olan davanın düşmesi ve bunun belgelendirilmesiyle de bir üst fıkradaki gibi gecekondu sahibi adına tapu kaydının tesis ve tapu senedinin düzenlenmesi gerekecektir.
Arsa ve arazi sahibinin mahkemece tespit edilen bedele karşı açtığı davanın gecekondu sahibi lehine sonuçlanması, yani davanın red edilmesi durumunda da, bu husus yukarıdaki fıkralar uyarınca belgelendirilmek koşuluyla ve red ilamında eklenerek gecekondu sahibi adına tapu kayıt tesis edilip tapu senedi düzenlenecektir.
Vakıflar idaresi ile diğer katma bütçeli daire veya kamu tüzel kişilerine ait arsa ve araziler üzerindeki ıslah imar planına göre muhafazasına karar verilen sadece dilediği biri verilip, geriye kalanlar taraflarca yapılan anlaşmaya göre ilgili idare veya yapı sahibi tarafından gecekondu hak sahiplerine satılır. Satış işlemi için hem arsa sahibi tüzel kişi temsilcisinin ve hemde yapı sahibinin akde katılması gerekmektedir. Alıcınında 2805 sayılı yasanın 16 ncı maddesinin (a) fıkrasında belirtilen şartları taşıması zorunlu bulunduğundan, alıcının bu yoldaki beyanı düzenlenecek resmi senette belirtilmelidir.
4- Islah imar planı yapılan hisseli arsa ve araziler üzerindeki yapılara uygulanacak esaslar Kanunun 17 nci maddesi ile, ıslah imar planı tasdik edilen alanlarda hisseli arsa ve araziler ile üzerindeki yapılar hakkında valilik veya belediyelere yapacakları şuyulandırma işlemleri için geniş yetkiler verilmiş bulunmaktadır. Anılan maddeye göre, ıslah imar planları tasdik edilen alanlarda, bu alanları ıslah imar planında uygun hale getirilebilmek amacıyla, binalı veya binasız arsa ve arazileri maliklerinin muvafakatı aranmaksızın birbirleriyle, yol fazlalıklarıyla ve hazine, belediye, il özel idareleri ile Vakıflar idaresi veya diğer katma bütçeli dairelere veya kamu tüzel kişileri veya gerçek kişilere veya özel hukuk tüzelkişilerine ait yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden parsellere ayırmaya, yapıları yeniden doğan imar parseli içinde kalanları yapı sahiplerine, yapı olmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli olarak vermeye, bunlar adına tapuda tescil ettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanların hisselerini, bedeli peşin ödenmek şartı ile tapu sicilinden terkin ettirmeye, valilik veya belediyeler yetkilidirler.
Yukarıdaki yetkilere dayanılarak bu parsel üzerinde bulunan binalar, bağımsız bölümleri kullanılan hissedarlara maledilecektir. Bu mal edinme belediye veya valiliklerce düzenlenecek şuyu cetvellerinde belirlenecektir.
Üzerinde düzenleme yapılan arsa ve arazilerin ihtilaflı olması veya ihtiyati tedbir veya takyidata ilişkin şerh veya kayıt bulunması uygulamayı durdurmayacaktır. Kendilerine arsa veya yapı tefrik edilmeyenlerin hakkı bedele dönüşecektir.
Islah imar planı ile düzenlemeye tabu tutulan arsa ve arazilerin yeni sahiplerine verilmesinde valilikler veya belediyelerce 6785 sayılı imar kanununa göre arsanın %25 ne kadar düzenleme ortaklık payı alınacaktır. Düzenleme ortaklık payı arsa olarak alınamayan hallerde bu payların karşılıklarını, kendilerine arsa verilen yapı sahipleri, 6830 sayılı istimlak kanununda açıklanan usullere göre belirlenecek gerçek bedel üzerinden valiliklere ve belediyelere ödeyeceklerdir.
Islah imar planı ile yapılan düzenleme sonunda hissesine karşılık hiç veya yeteri kadar yeri kalmayanlar ile yapısı muhafaza edilemeyeceklerin hisseleri ve yapı bedelleri, hissesinden fazla arsa tahsis edilen yapı sahibi hissedarlarca hisselerinin fazlalıkları oranında ödenecektir. Ödenecek bu bedeller valilikler veya belediyelerce yukarıdaki fıkrada belirtildiği gibi tespit ettirilecek ve tahsil edilerek ilgililerine ödettirilecektir. Tespit ve fiili ödeme süresi arasında geçen süre için tescil veya gecikme faizi de alınacaktır.
Yukarıdaki işlemleri tamamlayanlara; 22 nci maddeye göre ilk taksitlerini ödemeleri ve borçlanma mukavelesini yapmaları kaydıyla kanuni ipotek işlemleri tamamlanarak tapuları verilecektir.
Bu kanuna göre sınırları tespit edilen hisseli arsa ve arazilerde ıslah imar planı uygulamaları sonunda, tahsis edilen parsel hudutları içinde kalan ve yola veya imar yoluna veya sahil şeridinin kara yönündeki son hududuna ve yahut ta kara yolları istimlak sınırından itibaren onbeş metrelik alana olan tecavüzleri giderilebilen, kullanılan veya kullanmaya hazır yapı sahiplerine tapularını almış olması kaydıyla ruhsat ve kullanma izni yetkili mercilerce verilecektir.
Bu maddenin ilk fıkrası incelendiğinde valiliklere veya belediyelere 6785 sayılı kanunun 42 nci maddesinden çok daha geniş yetkilerin verildiği görülmektedir. Maddeye göre ıslah imar planına göre doğacak imar parselleri mevcut bir veya birden fazla yapıyı içine alacak şekilde teşekkül etmiş ise, o yapıdaki bağımsız bölüm sahiplerine, diğer bir deyimle, hissedarlardan bağımsız bölümlere sahip olanlara müstakil olarak verilebilmektedir. Yani valilik veya belediyelere hisseli yerlerde bir nevi taksim yapma yetkileri tanınmıştır. Ayrıca üzerinde yapı olmayan arsaları, bağımsız bölümleri olmayan hissedarlara müstakil veya hisseli olarak vermeye, bu uygulamalar sonucu hissesi karşılığı yer verilmeyenlere, yani şuyulandırmalı cetvelde belirtilen hak sahipleri dışında kalanlara, (yapısı olmayanlarda, yapısı muhafaza edilmeyenler), hisselerin bedeli peşin ödenmek şartıyla, tapu sicilinden hisselerini terkin ettirmeye de belediye ve valilikler yetkili kılınmışlardır.
Gerek bu fıkra uyarınca yapılacak terkin işlemleri gerekse 5 nci fıkra uyarınca tapusu verilecek kişiler adına yapılacak tescil işlemleri için valilik veya belediyelerin ıslah imar planı ve eki şuyu cetvellerine dayanılarak yazılı talepleri yeterli olacaktır.
Hisseli arsa ve araziler üzerinde yapılaşmalara ilişkin ıslah imar planı ve dağıtım cetvellerinin her ikisinin birlikte tapu sicil muhafızlıklarına valilik veya belediye başkanlıklarınca gönderilmesi halinde yapılacak tescillerde çok dikkatli olunması lazımdır.
Öncelikle tescil, eski kayıt maliklerinin haklarını ihlal eder mahiyette olmayacaktır. ilgili parselde hissedar bulunan kişilerin tümünün hisselerinin akbeti belli olmalıdır. işlem dışı kalan hisse kalmamasına dikkat edilmelidir. Hisse sahiplerinin hisseleri üzerinde mevcut her türlü ayni ve şahsi haklarla, takyitler, ıslah imar planı ve dağıtım cetveline göre belirlenen yeni parsel veya hissesinin tescil edildiği kütük sahifesine aynen aktarılacaktır.
Tescil işlemi dışında kalanlar ile bunların eski hisseleri üzerinde mevcut olabilecek her nevi hak sahipleri ve alacaklılara, kayıt malikinin hissesinin bu kanun uygulaması sonucu bedele dönüştüğünün medeni kanun 927 nci maddesi gereğince duyurulması gerekmektedir. Ayrıca, ödenecek bedel üzerinde hak sahiplerinin hakları da mahfuz tutulmaktadır. Bunun için bedel milli bir bankaya yatırılmalı ve hak sahipleri de bankaya bildirilmelidir.
5- Bu kanuna göre kat mülkiyeti uygulaması:
Kanunun 29 ncu maddesine göre bu kanunun uygulamasına ve bir defa uygulama yapılmak üzere 19 ncu maddede belirtilen yapılara ait belgelere dayanılarak birden fazla bağımsız bölümü bulunan yapı üzerinde, kat maliklerinin talebi ile kat mülkiyeti kurulabilecektir. Bu madde istisnai hallerde yani sadece birden fazla bağımsız bölümü bulunan gecekondular ile hisseli yerlerde, ıslah imar alanına göre doğacak yeni parseller üzerindeki yapılarda şuyu cetvellerinde belirtilen hisse ve bağımsız bölümler için uygulanacaktır.
Kat maliklerinin taleplerinin sağlanmaması halinde, kat maliklerinden birinin istemi üzerine valilik veya belediyeler mevcut belgelere dayanarak kat mülkiyeti tesisini talep edebilirler.
Kat mülkiyetinin bu kanun gereğince tesis edildiği, fenni ve mali sorumluluğunun yapımcıya kat malikine belgeleri ve raporları hazırlayan fen adamlarına ait olduğu tapu kütüğünün beyanlar hanesine işaret edilecektir.
Maddenin atıfta bulunduğu 19 ncu madde ise yapıların ruhsat ve kullanma iznine bağlanması koşullarını düzenlemektedir.
Anılan maddeye göre, kullanılan ve kullanılmaya hazır duruma getirilmiş yapıların ruhsata veya kullanma iznine bağlanmasında 6785 sayılı imar kanununun 4 ncü maddesinde belgelerin (tapu, çap, mimari statik ve tesisat planı, proje resim) aranacağı, bu belgeler yoksa tapu senedi yerine geçecek belgelerden biri ile mimari proje ve fen adamı tarafından düzenlenmiş, yapının statik yeterliliğini belirleyen rapor ile yetinileceği hükme bağlanmıştır.
Maddeye göre; yapı bağımsız bölüm olarak iskanı mümkün olan bodrum ve zemin katı dahil ike katı geçmiyorsa, sorumluluğu mal sahibine ait olmak üzere, 13 ncü maddenin (a) fıkrasının 4 ncü bendine göre, teknik ekiplerce yapılan inceleme sonucu yapıların işgal ettiği arsanın, varsa katların ebatlı krokisini ve ihtiva eden rapor ve tutulacak zabıt ile yetinileceği, yapı bağımsız bölüm olarak iskanı mümkün olan bodrum veya zemin katı dahil iki katı geçtiği takdirde 19 ncu maddede sayılan belgelerin ibrazının zorunlu olduğuna deyinilmiştir.
Bu itibarla, bağımsız bölüm olarak iskanı mümkün olan bodrum ve zemin katı dahil iki katı geçmeyen yapılarda, kat maliklerince talep edilecek kat mülkiyeti tesisine yönelik taleplerde, kullanma izin belgesinin yanında, 13 ncü maddenin (a) fıkrasının dördüncü bendine göre düzenlenmiş ebatlı kroki ve zaptın ibrazı yeterli olacaktır.
İki katı geçen yapılara ait kat mülkiyeti tesisine dair taleplerde ise, mimari proje, bir fen adamı tarafından düzenlenmiş, yapının statik yeterliliğini belirleyen rapor aranacaktır.
Maliklerin tümünün başvurusu halinde bu bina üzerindeki mülkiyet hisseleri arsa payı olarak kabul edilmek suretiyle kat mülkiyeti kurulabilmesi için, önceden olduğu gibi resmi senet düzenlenmelidir.
Kat maliklerinin tümünün talebinin sağlanamaması nedeniyle, bunlardan birinin başvurusu üzerine valilik veya belediyelerin mevcut belgelere dayanarak kat mülkiyeti tesisini istemeleri halinde ise, bu yazılı talep, işlemin yapılması için yeterli olacaktır.
Kat mülkiyeti tesisinden sonra her bağımsız bölüm için açılan kat mülkiyeti kütük sahifesinin beyanlar hanesine “kat mülkiyeti 2805 sayılı kanun gereğince tesis edilmiştir. Fenni ve mali sorumluluğu yapımcı, kat maliki, bölgeleri ve raporları hazırlayan fen adamlarına aittir” şeklinde bir belirtme yapılması gerekmektedir.
Sonradan ilgililerince 634 sayılı kat mülkiyeti yasasının 12 nci maddesinde sayılmış olan belgeler ibraz edildiği takdirde, beyanlar hanesine düşülmüş olan belirtme terkin edilmelidir.
Öte yandan, kanunun Geçici 3 ncü maddesiyle gecekondu olmamak koşuluyla, 6785 sayılı imar Kanunun yürürlüğe girdiği 17 Ocak 1957 tarihinden önce yapılmış yapılar.
6785 sayılı imar Kanununun Ek 8 nci madde kapsamına giren alanlarda 10 Ocak 1975 tarihinden önce yapılmış yapılar, 2805 sayılı yasanın ikinci maddesi kapsamı dışında kalan veya 3 ncü maddesinin 2 nci fıkrasında istisna olarak sayılan yerlerde bulunan ve bu kanuna göre özel hüküm getirilmemiş yapılar, imar mevzuatına uygun inşa edilerek kullanma izni alınmış yapılar olarak kabul edilmiştir.
Bu nedenle belediye ve mücavir alan sınırları içinde olupta 17 Ocak 1957 tarihinden önce yapılmış olan yapılar üzerinde kat mülkiyeti tesis edilirken ilgililerinden kullanma izni veya bunun yerine geçecek herhangi bir belge veya yazı istenmeyecektir.
Belediye ve mücavir alan sınırları dışında olupta, 6785 sayılı yasanın ek 8 nci maddesi kapsamına giren alanlarda bulunan yapılar, 10 Ocak 1975 tarihinden önce inşa edilmiş ise, bunlar içinde kat mülkiyeti tesisinde yine kullanma izin belgesi aranmayacaktır. Ancak cins tashihi yapılırken binanın oturmakta olduğu Tapu Fen memurlarınca yerinde ve cins değişikliği beyannamesine bu husus ilave edilecektir.
6- Bu kanuna göre açılan yeni kütük sahifeleri üzerine konulacak belirtmeler:
Kanunun 31 nci maddesi uygulamanın bir defaya mahsus olduğunu ve örnek teşkil etmeyeceğini hükme bağladığından, bu kanun uyarınca tapusu verilen gerek müstakil ve gerekse kat mülkiyeti tesis edilmek suretiyle teşekkül eden bağımsız bölümlere ait tapu kütük sahifelerinin beyanlar hanesine “bu taşınmazın tapusu, ruhsat ve kullanma izni 2805 sayılı kanuna göre verilmiştir. Yıkılmaları halinde yürürlükteki plan ve mevzuat hükümleri uygulanacaktır” şeklinde belirtme yapılması lazım gelmektedir.
7- Hisseli satış ve devir istemlerinde uygulanacak esaslar:
2805 sayılı kanun ve bu genelgenin uygulanmasından doğan hisselendirmeler ve satışlar hariç olmak üzere özel parselasyon ve ifraza dayalı olarak yapılmak istenecek hisseli satış ve devirlerde 1.6.1983 tarih 1452 sayılı genelgede belirtilen esaslara aynen uyulacak ve daha değişik taleplerde bulunulması halinde durum Genel Müdürlüğe intikal ettirilecektir.
8- Gedik ve zeminlerin tasfiyesi:
Kanunun 32 nci maddesiyle 6785 sayılı imar kanununun ek 9 ncu maddesi değiştirilmiş, 33 ncü maddesiyle de 11.Ocak.1963 tarih ve 141 sayılı kanun ile, 2805 sayılı kanun hükümlerine aykırı düşen diğer kanunların ilgili hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Kanunun 32 nci maddesi ile değiştirilen 6785 sayılı imar kanununun ek 9 ncu maddesi incelendiğinde görüldüğü üzere;
Bütün Türkiye’deki zemin hakları gediklerin tamamın müntafi ve münhedim olarak varlıklarını kaybedip kaybetmediklerine bakılmaksızın bedele çevrilmiştir. Zemin bedeli ise ait olduğu taşınmazmalın zemine ait son emlak vergi değerinin 1/5 olarak kabul edilmiştir. Bu bedel tapu sicil muhafızlıklarınca vergi dairesinden bilgi almak suretiyle re’sen hesaplanacaktır. Gedik sahibinin tapu sicil muhafızlıklarına başvurması halinde, hesaplanacak zemin bedeli zemin hakkı sahibi adına emaneten milli bir bankaya yatırtılacaktır.
Yatırıldığının banka makbuzuile tevsik edilmesi ve evrakı müsbite olarak dosyasına konulması halinde, gediğin varlığını koruyup korumadığı araştırılmaksızın kütüğün nevi hanesindeki örfübelde gediğine ait kayıt re’sen terkin edilecektir.
Gedik hakkı sahibinin zemin bedelinin tamamını ödememesi halinde, 25.000.- TL den az olmayan %25’i peşin olarak zemin hakkı sahibine ödendikten sonra veya zemin hakkı sahibi adına milli bir bankaya bloke ettirildikten sonra geriye kalan kısım için zemin hakkı sahibi lehine kanuni ipotek tesisi gerekmektedir.
Kanunda gedik sahibinin idarelerimize başvurusu için bir süre taşınmamıştır. Bu nedenle gedik hakkı sahiplerinin başvurusu için beklenecek makul bir süreden sonra, başvuru olmadığı görüldüğü takdirde, kanunun tapu idarelerine tanımış olduğu kanuni ipotek tesis etme yoluyla zeminlerin tasfiyesi işlemine geçilecek yani, hesaplanacak zemin bsedeli üzerinden zemin hakkı sahibi lehine kanuni ipotek tesis edilerek kütük sahifesi üzerindeki örfübelde gediğine ait kayıtlar resen terkin edilerek tasfiye sağlanmış olacaktır.
Zemin hakkı bedelinin tamamı milli bir bankaya yatırıldıktan veya zemin hakkı sahibi lehine gerek müracaat edilmediği için borcun tamamı ve gerekse %25’ i ödendiğinden geriye kalan meblağ için kanuni ipotek tesis edildikten sonra, tapu kaydı üzerinde gerekli terkin ve tashin işlemleri yapılarak ikili mülkiyete son verilecek ve düzenlenecek tapu senedinin edinme sütununda durum anlatılarak senedin aslı hak sahibine veriliş örneği tapu arşiv dairesi başkanlığına diğer tapu senetleri yanı sıra gönderilecektir.
Bilgilerinizi ve bildiriş uyarınca işlem yapılmasını Belediyeler ve Valiliklerle işbirliği yapılarak kanunun uygulanmasında vatandaşlara ve ilgili kuruluşlara yardımcı olmanızı önemle rica ederim.
EK : 1- 2805 sayılı kanun
2- imar Kanununun, Ek 8 nci maddesi ile ilgili yönetmelik Md. 1.03
3- Ek 8 nci madde