KolayuyumGiriş yap

1450 Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 21/12/1982 Tarihli ve 1450 Sayılı Genelgesi

Tür
Resmi Gazete
İlgili mevzuat
Güncel metin
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır.

T.C. BAŞBAKANLIK

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü

Genelge Sayısı: 1450

ÖZÜ: Tapu harçları ve Damga vergisi.

Taşınmaz mülkiyetinin edinme ve el değiştirmesi ve taşınmazlar üzerinde ayni haklarla şerh ve terkin ile ilintili işlemler sonucunda ilgililerine tarh ve tahakkuk ettirilecek vergi ve harçlar için esas alınacak vergi ve harç matrahı ile, vergi ve harç tahakkuklarında izlenecek esas ve usulleri gösteren genel emirlerimizin, konuyla ilgili olarak son düzenlemeler karşısında yetersiz kaldığı gözlenmiş ve ekli yönerge hazırlanmıştır.

Bu cümleden olarak;

1- a-15.7.1968 gün ve 4-1-1-7/1405 sayılı,

b-24.2.1970 gün, 4-1-1-9/1409 sayılı,

c-11.8.1970 gün ve 4-1-1-7/1411 sayılı,

d-3.10.1970 gün ve 4-1-1-7/1413 sayılı genelgeler,

2- a-20.3.1972 gün ve 4-1-13-3/1824-1827 sayılı,

b-1.12.1980 gün ve 4-1-13-2/4586-4597 sayılı,

c-18.12.1980 gün ve 4-1-1-7/4952-4963 sayılı,

d-9.1.1981 gün ve 4-1-1-7/51-62 sayılı,

e-13.7.1981 gün ve 4-1-1-7/3599-3610 sayılı,

f-2.3.1982 gün ve 4-1-13-3/1053-1064 sayılı Gruplar aracılığı ile yapılan genelgeler yürürlükten kaldırılmıştır.

Bilgilerinizi ve konuya ilişkin hususların ilişikte iletilen yönerge hükümlerine göre yönlendirilmesinin teminini rica ederim.

TAPU-KADASTRO VE TAPULAMA İŞLEMLERİNDEN ALINACAK HARÇ VE VERGİLERE İLİŞKİN YÖNERGE

Harçlar:

A-Tapu ve Kadastro Harçları

1-Konusu :

492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olan işlemler tapu ve kadastro harçlarına tabidir.

(Ek 1)

2- Harcın Yükümlüsü :

Tapu ve Kadastro harçlarını kanuna ekli tarifede belirtilen kişiler; tarife de belirtilmeyen işlemlerde,taraflar aksini kararlaştırmamış ise,aşağıda yazılı kişiler ödemekle mükelleftir.

Buna göre,

a) Mülkiyet ve mülkiyetten gayri ayni hakları iktisap edenler(iktisap eden kişiler birden fazla ise harçları hisseleri oranında öderler.)

b) İpotek tesisinde ipoteği tesis edenler,

c) Kadastro işlerinde adlarına tescil yapılanlar,

d) Miras sebebiyle çıplak mülkiyetin mirasçı adına tescilinde, çıplak mülkiyet sahibi olanlar,

e) Rücularda rücu eden taraf,

f) Bunlar dışında kalan işlemlerde lehine işlem yapılmış olanlar. Tahakkuk eden harcı ödemekle yükümlüdür. Vergilerde olduğu gibi harçlarda da kişisel yükümlülük asıldır. Harç yükümlüsü birden fazla ise her birisi harçtan payına düşeni ödemekle yükümlüdür. şu kadar ki yükümlüler,vekil,veli ve vasi tarafından temsil ediliyorsa harcın,yükümlüler hesabına temsilen ödeyeceği gibi, birden fazla varise kalan taşınmazın intikali bunlardan yalnız biri veya birkaçı tarafından istenilmesinde, intikal harcının istemde bulunanlardan ve Medeni Yasanın 611 nci maddesi uyarınca düzenlenmiş taksim sözleşmesine dayanarak mirasçılardan bir veya birkaçı tarafından tescilin istenilmesinde harcın istemde bulunanlardan tahsili zorunludur. Bu nedenle,diğerlerine ait harcı ödeyen varis, ödediği oranda rücu edebilir.(Makbuzun mükellef adına kesildiği aranmalıdır.)

Bununla beraber,özel kanunlarda yükümlülük yolunda konulmuş hüküm bulunduğu veya taraflar yükümlülüğü belirten sözleşme yaptığı takdirde, özel yasa ve sözleşme ile yükümlenen öder. Misal;6830 sayılı Kamulaştırma Yasasının 29 ncü maddesi, kamulaştırmanın gerektirdiği her çeşit masraf ve harcı kamulaştıran idarenin ödemesini öngörmüştür. Kamulaştırılan taşınmaz malın,kamulaştıran idare adına tescili için alınması gerekecek ifraz,tashih ve benzeri işleme ilişkin harcın harç bağışıklığı yoksa kamulaştırılan idareden alınması ve bağışıklığı varsa harç alınmadan yapılması gerekir. Taşınmaz sahibinin kamulaştırmayı ve takdir edilen bedeli yerinde görerek takrir verme isteminde bulunması bu durumu değiştirmez. Yine harcın,bağışıklığı yoksa kamulaştıran idareden alınması lazımdır.

3- Harçtan ayrık (Müstesna)tutulan işlemler:

Kanunun 59 maddesine göre,bir kısım işlemler harç dışında bırakılmış ve bazı kişilere de her türlü işlemlerinde bağışıklık tanınmıştır. Bunlar,aşağıda sırasıyla belirtilmiştir.

a) Genel Bütçeyle yönetilen Bakanlıklar ve Genel Müdürlüklerce, kamulaştırma ve satın alma yolu ile edinilip (T.C. Maliye Hazinesi) adına tescil olunan taşınmazlarla,irtifak hakları ve gayrimenkul mükellefiyetleri;

b) Katma bütçe ile yönetilen daireler;(Üniversiteler ile Tekel, Orman,Vakıflar,Devlet Karayolları ve DSİ Genel Müdürlükleri gibi)

c) Özel bütçe ile yönetilen idareler;(Il,Belediye ve köy tüzel kişilikleri) nin her türlü işlemleri harçtan muaftır.

d) Bakanlar Kurulunca kamu çıkarlarına yararlı olduklarına karar verilen dernekler; Misal: Manevi Cihazlanma Cemiyeti, Hacettepe Bilim Merkezi Derneği, Türkiye Malulleri Kalkındırma derneği, Türkiye Jokey Kulübü, İlim Yayma Cemiyeti, Türk Belediyecilik Derneği, Sporcuları Koruma derneği ve Türkiye Ulusal verem Savaş Derneği gibi)

1630 sayılı Dernekler Kanununun 49.ncü maddesi muvacehesinde bir derneğin kamu çıkarlarına yararlı sayabilmesi için, ilgili bakanlıkların görüşü alınarak İçişleri Bakanlığının teklif,Danıştayın karar vermiş olmasına ve Bakanlar Kurulunca kabul edilmiş bulunmasına bağlıdır. Binaenaleyh,Derneklerin kamu çıkarlarına yararlı olduğunu ve dolayısıyla vergi ve harç bağışıklığı bulunduğunu ileri süren yöneticilerin,Bakanlar Kurulu kararı ile yayınlandığı Resmi Gazete gün ve sayısını taleplerinde açıklanması veya 2644 sayılı Tapu Kanununun 2 nci maddesi uyarınca alacakları belgede bu hususun belirtilmiş olması,tapu sicil muhafızlarınca durumun Resmi Gazete'den tetkik ve tesbit edilmesi gerekir.

e) Bakanlar Kurulunca vergi bağışıklığı tanınan vakıflar;( bu bağışıklıktan,903 sayılı kanunun yürürlüğünden önce Medeni Kanunun 73 ve müteakip maddelerine göre vücuda getirilip bu kanunla adı vakfa inkılâp eden ve Bakanlar Kurulu kararı ile vergi bağışıklığı tanınan tesislerde yararlanırlar. Bağışıklıktan yararlanacak vakıf (tesis) yöneticisinin,Bakanlar Kurulu kararının gün ve sayısı ile hangi Resmi Gazetede yayınlandığını talepnamelerinde belirtmeleri,tapu sicil muhafızlarınca durumunu tesbit ve tevsiki gerekir.)

f) İlgililerin kusurları olmaksızın tapu ve kadastro idareleri tarafından yapılacak hataların tashihleri,

g) Mahkemeler,icra ve iflas daireleri ve diğer resmi dairelerce istenecek kayıt ve belge suretleri,

h) Karşılıklı olmak şartiyle diplomatik ihtiyaçlarla,konsolosluk ihtiyaçları için yapılan iktisaplar;(Bu ayrıcalığa 6375 ve 6426 sayılı Kanunlar kapsamına giren işlemler dahildir.)Karşılıklılık şartının bulunup bulunmadığının 1394 sayılı genelge uyarınca merkezden sorulması gereklidir.

i) Arkeolojik araştırmaları için yapılan iktisaplar; (Bu ayrıcalık hükmünün uygulanış şartları Maliye ve Milli Eğitim Bakanlıkları tarafından müştereken tesbit ve Resmi Gazete ile ilan olunacaktır.)

j) 7269 sayılı Kanuna ve aynı kanunun 2nci maddesinde yazılı kanunlara ve 4753 sayılı Kanuna göre yapılan iktisaplarla,3202 sayılı Kanun gereğince T.C. Ziraat Bankası kredilerinden yararlanılarak yapılmış bulunan köylü meskenlerinin, çiftçiler tarafından iktisabı;

k) Deprem,su basması,yangın gibi tabii afetlerin vuku bulduğu bölgelerde ( Bu bölgeler Maliye ve İmar ve Iskan Bakanlıklarınca müştereken tesbit olunur.) Bu afetlerin vuku bulduğu yılı izleyen yıldan itibaren en çok beş yıl içinde arsa üzerine inşaa veya binaya ilave suretiyle meydana getirilen binalar,bağımsız bölümler veya katlar için yapılan tescil, şerh ve terkinler.

l) Tersane yapımı için Devlet Planlama Teşkilatınca verilmiş Teşvik Belgesini haiz tüzel kişilerce bu maksatla iktisap edilen taşınmazlar ve bu yerlerde inşaa veya binaya ilave suretiyle meydana getirilen binalar için yapılan tescil, şerh ve terkinler,

m) Kuruluş kanunlarında, edinecekleri taşınmaz mallar dolayısıyla vergi bağışıklığı tanınan kurum ve kuruluşlar; (Misal; Tarım Kredi Kooperatifleri, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.S.Emekli Sandığı, 6207 sayılı Kanunla kurulan Avukatlar Yardımlaşma Sandığı, Devlet Yatırım Bankası ve T.C. Ziraat Donatım Kurumu gibi)

n) 775 sayılı Gecekondu Kanununda yazılı amaçlarda kullanılmak üzere Belediyelerce iktisap edilecek taşınmaz mallarla aynı kanun uyarınca Belediyelerce kişilere yapılacak ivazlı temlikler.(775 sayılı kanun Madde:33)

o) a,b,c,h ve i bentlerinde belirtilen şekilde iktisap olunan taşınmazların herhangi bir şekilde başkalarına devir ve ferağı.

Yukarıda yer alan istisnalara ilave olarak özel yasalarda yer alan muafiyet ve istisnalara ilişkin hükümler saklıdır.

Harçtan ayrık tutulan bu çeşit işlemlerden harç alınmayacaktır. Yasanın (4) sayılı tarifesinde belirtilenler dışında kalan işlemler içinde harç alınması mümkün bulunmamaktadır.

4- Harçtan bağışık kişiler :

Yabancı devletlerin Türkiye'de bulunan elçi,maslahatgüzar ve konsolosları ile elçilik ve konsolosluklarına mensup olan ve o memleketin uyrukluğunda bulunan memurları ve Türkiye'de resmi bir göreve memur edilenlerin bu sıfatlarından dolayı yapacakları harca konu işlemler karşılıklı olmak şartıyla,harçtan bağışık olduğu gibi, özel yasaların harçtan bağışık tuttuğu kişilere ait işlemlerden harç alınmayacaktır. Bu husus 1394 sayılı genelge gereğince merkezden sorulacaktır.

5- Harcın tahakkuk ve tahsili :

492 sayılı Yasaya ekli (4) sayılı tarifede yazılı işlemlerden, işlemin çeşidi ve içerişine göre harç, değer esası üzerinden nispî veya maktu olarak alınır.

Burada sözü edilen değer ölçüsü olarak,anılan yasanın (4) sayılı tarifesinde yazılı değerler esas alınacaktır.

Nispî harçlarda harcın tabanı 150 TL. olduğundan; her taşınmaz ve o taşınmaz üzerinden aynı zamanda istenilecek harca konu birden fazla işlemler için ayrı harç alınması gerekecektir. Başka bir anlatımla iki ve daha çok sayıda taşınmaz için,aynı istem belgesi ile birden fazla harca tabi işlem istenilirse; harç, taşınmazların değerleri toplamından değil, her taşınmazın değerinden ve işlem için 150 TL. az olmamak üzere, ayrı ayrı hesaplandıktan sonra toplamın yükümlüsüne yatırtılacaktır. Ayrı mahiyetteki birden fazla işlemlerin her birinden ayrı harç alınması gerekir. Misal olarak vasıf değişikliği (Cins Tashihi)ile yüzölçümü veya sınır yahut malikin öz, baba yada soyadının tashihi işleminin aynı zamanda yapılması bundan tek tashih harcının alınmasını gerektirmez. Her işlem için ayrı harç alınacaktır.

Şu kadar ki, ifrazen yapılan taksimlerde ifraz, taksimin zorunlu kıldığı bir işlem olduğundan sadece taksim harcı alınmakla yetinilecektir.

Çıplak mülkiyet ve intifa haklarına ait harçların hesabında,kayıtlı değerin üçte biri çıplak mülkiyete,üçte ikisi intifa hakkına ayrılır. Takdir edilen değer üzerinden harç alınması gereken ve (4) sayılı tarifenin 1 ve 2 nci pozisyonuna göre senetsiz ve izinsiz doldurma işlemlerinde harç tahakkukuna esas olmak üzere, 492 Sayılı Yasanın 138 nci maddesi gereğince bu değer vergi Usul Kanununda yazılı takdir komisyonlarınca tesbit edilecektir. Birden fazla taşınmazı ilgilendiren her biri bağlı bağına harca konu olacağından,değerlemeyi belirtir takdir komisyonu kararında taşınmazlara biçilen değerler ayrı ayrı gösterilmelidir.

Diğer taraftan,213 sayılı Vergi Usul Kanunuda değişiklik yapılmasına ilişkin 2365 sayılı Yasanın 48 nci maddesi ile aynı yasanın 268 nci maddesi değiştirilerek vergi değerini, bina ve arazinin rayiç bedeli olduğu hükme bağlandığından, 492 sayılı yasaya ekli tarifeye göre nisaî harç alınmasını gerektiren harç matrahının tesbitinde işlem sahibinin maliye kuruluşuna beyan ettiği ve Maliyece kabul edilmiş, asgari değerden düşük olmayan değer esas alınacaktır.

Tapu harçlarının tahakkuku ve tahsilinde izlenecek yöntem, tapu istem ve Tapu Vergi İşlem belgesi hakkındaki 1449 sayılı genelgede açıklanmıştır.

6- Rehinli taşınmazın bağışlanması :

Rehinle takyit edilmiş taşınmazların bağışlanmasında,bağışlama yapıldığı anda borçtan hiç ödeme yapılmamış ise tümü,kısmen ödeme yapılmış ise kalanı beyan değerinden indirilir ve değerin artanı matrah kabul edilir.

Ancak,ipotek miktarı maliye kuruluşunca bilinmeyeceğinden,tapu istem belgesinin harç pozisyonu kısmında,işleme uygulanacak pozisyon numarasından başka,ipotek miktarıda gösterilmelidir.

7- Rehinli taşınmazın satışı :

Rehinle takyit edilmiş taşınmazın satışında, harcın matrahı ilgilisince bildirilen bedel değil, maliye kuruluşunca beyan etmiş olduğu değer olacağından, bu değer üzerine ipotek miktarının ilavesi söz konusu değildir.

8- Harca tabi tapu işlemleri :

a) nisaî harç alınacak işlemler ve oranı :

1- Kayıt harici kalmış (senetsiz)taşınmazların tescilinde; Vergi Usul Kanununun 74 ncü maddesi uyarınca her taşınmaz için, Maliyece takdir ettirilecek değeri üzerinden 150 TL. dan az olmamak üzere adına tescil edildiğinden %05 (Binde beş), 6830 sayılı Yasanın 19 ncü maddesi uyarınca zilyedi belirtilmek suretiyle hükmen yapılacak tescillerde, idarenin harç bağışıklığı yoksa bu pozisyon uyarınca harç alınır.

2- Deniz,göl ve nehir kıyılarında izinli veya izinsiz doldurma suretiyle iktisap edilen yerlerin tescilinde,yukarıda değinildiği gibi takdir edilecek değeri üzerinden, 150 TL. dan az olmamak üzere adına tescil edilenden %0700 (Bindeyediyüz)

3- Taşınmazların ve mülkiyetten gayri ayni hakların,kanuni ve mensup mirasçılara intikalinde,bağışlamadan rücularda ve vasiyetlerin infazında veya piyango ve ikramiye suretiyle iktisabında adına tescil edilenden,her taşınmaz ve aynı hak için 150 TL.dan az olmamak üzere kayıtlı değeri üzerinden %05(Binde beş)

4- Taşınmazların ve mülkiyetten gayri ayni hakların bağışlanmasından,kanuni mirasçılar dışında intifa hakkından kuru mülkiyet sahibi lehine ivazsız feragat edilmesinde ve süreli intifa haklarında süre dolarak intifa hakkının sona ermemesinde kayıtlı değer üzerinden %030 ( Binde otuz)

Bu pozisyonun ilk cümlesi olan "Taşınmazların ve mülkiyetten gayri ayni hakların bağışlanması" iki kategoride mütalaa edilmelidir.

Söyle ki:

a) Taşınmazların bağışlanmasında, kayıtlı değer üzerinden 150 TL. dan az olmamak üzere kendisine bağış yapılandan %030 (Binde otuz)

Taşınmazın tümü değilde paylı olarak bağışlanmasında;harç matrahı, taşınmazın kayıtlı değerinden bağışlanan paya isabet eden miktar olacaktır.

b) Mülkiyetten gayri ayni hakların bağışlanmasında (ivazsız olarak irtifak, sükna, üst, geçit kaynak, mecra ve benzeri haklarla taşınmaz mükellefiyeti tesisi bu hükmündedir.) taşınmazın kayıtlı değeri üzerinden, 150 TL. dan az olmamak üzere lehine işlem yapılacak olandan %030 (Binde otuz) harç alınacaktır.

Metni yukarıda yazılı pozisyonun 2 nci cümlesi, intifa hakkı sahibinin,bu hakkından kanuni mirasçılar dışında kalan kuru mülkiyet sahibi lehine ivazsız feragat hali ile süreli intifa haklarında sürenin dolması nedeniyle intifa hakkının terkinini içermektedir.

İntifa hakkı sahibinin bu hakkından kanuni mirasçı olan kuru mülkiyet sahibi lehine ivazsız feragat etmesi halinde 250 TL. terkin harcı tahsil ettirilmesi gerekmekte olup, diğer taraftan 7338 sayılı yasa uyarınca Veraset ve İntikal Vergisi tarih ve tahakkukuna esas olmak üzere 213 sayılı, Vergi Usul Kanunun 150 nci maddesi gereğince keyfiyet ilgili vergi dairesine duyurulmalıdır.

5. Dalyan ve voli mahallerinin tescil, intikal, bağışlama,vasiyet, temlik ve benzeri tasarrufi işlemlerinde, takdir olunacak kıymet veya bildirilen bedelden yüksek olanı üzerinden %030 (Binde otuz)

6.a) ifraz veya taksim veya birleştirme işlemlerinde kayıtlı değerler üzerinden %05 (Binde beş)

b) Terekeye dahil taşınmazların kanuni ve mensup mirasçılar arasında aynen veya ifrazen yapılacak taksimi ile imar parselasyon planları uygulama sonucu şuyulanan parsellerin pay sahipleri arasında rızaen veya hükmen taksiminde kayıtlı değer üzerinden %05 (Binde beş)

c) Yukarıdaki fıkralar dışında kalan ve müşterek mülkiyete konu olanların rızaen ve hükmen pay sahipleri arasında aynen veya ifrazen taksiminde kayıtlı değer üzerinden %02 (Binde iki)

Metni yukarıda yazılı pozisyonun (a) fıkrası; genel anlamda olup taşınmazların, ifraz ve tevhit işlemlerini de kapsamaktadır. Bu fıkrada taksime de değinilmiş olmakla beraber (b) ve (c) fıkralarında ifrazen veya aynen taksime konu taşınmazlarda ortak mülkiyetin oluşma biçimine göre ayırım getirilmiş ve ayrı oranlarda harç alınacağı hükme bağlanmıştır.

Buna göre, söz konusu pozisyonun (b) fıkrası; Terekeye dahil taşınmazların kanuni veya mansup mirasçılar arasında yapılacak aynen veya ifrazen taksimlerde ve imar uygulaması sonucu şuyulanan parsellerin paydaşları arasında yapılacak aynen veya ifrazen taksimlerde (rızaen veya hükmen) taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden %05 (Binde beş)

(c) fıkrasında ise; yukarıda değinilen fıkralar dışında kalan (miras ve şuyulandırma mukaveleden veyahut ta bir hukuki işlem sonucunda müştereken iktisap edilen taşınmazların rızaen veya hükmen taksiminde, taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden %02 (Binde iki) oranında taksim harcı alınması gerekir.

Öte yandan taksim taşınmazların kendileri için söz konusu olduğundan,bir taşınmazdaki bir kısım şayi payın taksimi değil trampası söz konusu olabilir. Bu takdirde iki ve daha çok kişi tarafından bir kısım şayi payına sahip bulunulan taşınmazlardaki şayi payın, birisine bırakılması yolu ile her paydaşın bir taşınmazdaki paya sahip kılınması trampa olur. Bu işlemin taksim olabilmesi ve taşınmazdaki şuyulu halin giderilmesi için diğer pay sahiplerinin de taksime katılmaları gerekir. Bu sağlanmadığı takdirde işlem, bir taşınmazdaki şayi payın payla trampası olacağından bu çeşit işlemlerden taksim harcı değil, trampa edilen paylar için beyan edilecek rayiç değerinden %040 (Binde kırk) harç alınması gerekir. şu kadar ki, işlem, muristen intikal eden ve terekeye dahil bulunan tam ve hisseli taşınmazların varisler arasında taksimini ve mirasşirketinin tasfiyesini gerektiriyorsa, işlemin muristen gayri pay sahiplerinin katılmasının aranılması gerekmez ve işlemin taksim olarak kabulü icap eder. Ancak,işlemin,varislerin tümü tarafından istenilmiş olması yahut Medeni Kanunun 611 nci maddesi uyarınca sözleşme yapılmış bulunması veyahut ta mahkemece karara bağlanması gerekmektedir. Varislerden bir kısmının terekeye dahil taşınmazlardaki mevrus (miras kalmış) paylarını karşılıklı değiştirmeleri ise taksim olarak düşünülemez.

7. İpotek tesisinde;

150 liradan az olmamak üzere,

a) İpotekle sağlanan borç miktarı üzerinden %02(Binde iki)

b) İpoteğe dahil taşınmazlardan birisinin çıkarılarak başkasının ithalinde veya teminat ilavesinde borç miktarı üzerinden %02 (Binde iki)

c) Mevcut ipotek derecelerinin sonradan istenilen değişikliklerinde borç miktarı üzerinden %01 (Binde bir)

8. Muvakkat tesciller:

Medeni Kanunun 921.nci maddesi gereğince yapılacak tescillerde, lehine şerh verilenden kayıtlı değer üzerinden 150 TL. dan az olmamak üzere %0l (Binde bir) "Medeni Kanunun l69.ncu maddesi gereğince hakimin onayına bağlı akitler için onay sağlanıncaya kadar sicile şerhi istenilen işlemler gibi "

9. a) Mal birliği ve mal ortaklığının sicile şerhinde,istemde bulunan koca ve karıdan,

b) Mukaveleden mütevellit şuf’a,iştira ve vefa haklarının sicile şerhinde bu hakları iktisab edenlerden ve,

c) Aile yurtlarının,mutlak veya nakil ile mükellef mirasçı nasbının sicile şerhinden veya tescilinden, şerh veya tescil isteminde bulunandan kayıtlı değer üzerinden 150 TL. dan az olmamak üzere %03 (Binde üç)

10. Adi ve hasılat ve kira mukavelelerinin tapu siciline şerhinde, kiracıdan mukavele müddetine göre hesaplanacak kira toplamı ve mukavele mevcut değilse veya mukavelede müddet belirtilmemişse bir yıllık kira bedeli üzerinden 150 TL. dan az olmamak üzere %03 (Binde üç) (Hasılat kirasında,kira karşılığı,üretilecek veya yetiştirilecek mal yahut eşya gösterildiği takdirde,kiraya karşılık verilecek mal veya eşyanın tutarı ilgililere beyan ettirilmeli ve harç beyan edilecek bedel üzerinden hesaplanmalıdır.)

11. Teferruatın tapu siciline kaydında malikinden beyan olunan değeri üzerinden 150 TL. dan az olmamak üzere %02 (Binde iki) (Teferruat olarak tapu siciline kaydı istenilen eşya çeşitli olduğu takdirde malik, her birinin değerini ayrı ayrı gösterilmeli fakat harç bunların toplamından hesaplanmalıdır.)

12. Satış vaadi sözleşmesiyle, irtifak hakkı tesisi vaadi sözleşmelerinin tapu siciline şerhinde,lehine vaadde bulunandan,sözleşmede yazılı bedel ile kayıtlı değerden,yüksek olanından ve bedelsiz olanların kayıtlı değer üzerinden 150 TL. dan az olmamak üzere %03 (Binde üç)

13.a) Tapu sicilinde kayıtlı arsa ve arazi üzerine yeniden inşa olunacak bina vesair tesislerin tescilinde emlak (bina) vergisi değeri üzerinden %030 (Binde otuz)

İmar ve Iskan Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığınca tesbit ve ilan edilmiş bulunan sosyal mesken, işçi evleri ve bunlardan daha düşük nitelikteki meskenler için emlak (bina) vergisi değeri üzerinden %015 (Bindeonbeş)

Yukarıda iki fıkra uyarınca alınacak harç,emlak (bina) vergisi beyannamesinin verilmesi sırasında ilgili vergi dairesine yatırılır.

Tapu siciline tescil yapılmaması halinde de bu harcın tahsili aynı esaslar dahilinde yürütülür.

Bu fıkrada belirtilen arsa veya arazi üzerine 1.1.1983 tarihinden sonra yeniden inşa olunan bina veya ilave olunan bina ve bağımsız bölümler ile müştemilat kabilinden olan yapılar harcın konusunu teşkil etmektedir.

Bu tür inşaatlar nedeniyle tapu sicilinde cins tashihi istenildiğinde, harcın maliye vergi dairesince tahsil edilip edilmediği aranacaktır. Ayrıca (c) fıkrası uyarınca harç alınmayacaktır. 1.1.1983 den önce inşa olunanlar için inşa olundukları tarihte yürürlükte olan mali mevzuata göre vergi veya harç alınacaktır.

b) Meşfu payın şuf'a hakkı sahibi tarafından ilama müsteniden iktisabında kayıtlı değer üzerinden %010 (Binde on)

c) (a) fıkrası dışında kalan her nevi cins ve kayıt tashihinde emlak vergisi değeri üzerinden her taşınmaz için 150 TL. dan az olmamak üzere %05 (Binde beş)

Metni yukarıya alınan 13/c pozisyonuna taşınmazların 13/a pozisyonunda belirtilenler dışındaki vasıf değişikliği (cins tashihi), kamulaştırılan taşınmazların kamulaştırmadan vazgeçilerek eski sahibi adına iade yolu ile tescili, iştirak halinde kayıtlı taşınmazların paydaşlar adına müşterek mülkiyet şeklinde tesciline münhasır işlemlir, dahildir.

15. Yapı kooperatiflerinin, ortaklarına dağıtacağı taşınmazların ortaklar adına tescilinde,adına tescil yapılan ortaktan kayıtlı değer üzerinden 150 TL dan az olmamak üzere %01 (Binde bir)

18. Taksim hakkının bertaraf edilmesinde bunun beyanlar hanesine işlenmesinde taşınmazın kayıtlı değeri üzerinden %05 (Binde beş)

Taksim hakkının bertaraf edilmesinin (şüyuu idame mükellefiyetinin kabul edilmesinin) (Medeni Kanunun Mad. 627) tapu kütüğü sahifesinin beyanlar hanesine işlenmesi harç konusuna alınmış ve kayıtlı değer üzerinden 150 TL. dan az olmamak üzere %05 (Binde beş) oranında harca tabi tutulmuştur.

19. Muvazaa tarikiyle vaki tescillerin hükmen düzeltilmesinde kayıtlı değer üzerinden %060 (Binde altmış)

Eşhası Hükmiyenin Emvali Gayrimenkuliye Tasarrufu hakkındaki 16 şubat 1328 tarihli Kanunun yapımından önce müstear nama veya gerçek kişiler adına tapu sicilinde müesses taşınmaz mal kaydının tüzel kişilik adına ve tescilin,gerçek dışı bir akit nedenine dayanmasından, hükmen lehine düzeltilmesine karar verilen adına çevrilmesinde, taşınmazın kayıtlı değeri üzerinden adına kayıtlı tesis edilecekten binde altmış oranında nisbî harç alınması gerekmektedir.

20.a) Taşınmazların ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında taşınmazın emlak vergisi değeri üzerinden (cebri icra ve şuyuunun izalesi hallerinde satış bedeli, kamulaştırmalarda takdir edilen bedel üzerinden) (işlem sırasında ibraz edilen belgelerde takdir edilen değer veya Mahkemece bedel yükseltilmiş ve azaltılmış ise o bedel üzerinden) devir eden veya devir alan için ayrı ayrı %040 (Binde kırk)

b) Taşınmazların, irtifak haklarının ve taşınmaz mükellefiyetinin sermaye şirketlerine sermaye olarak konulmasında ticaret mahkemesince tayin olunan değer üzerinden devir alan için ve taşınmaz devir hallerinde devir eden için %020 (Binde yirmi)

c) Taşınmaz mükellefiyetinin tesis ve devir yoluyla iktisabında tesis ve devir için ödenen bedel üzerinden (Bu bedel, muayyen zamanlarda bir şey yapmak veya vermekten ibaret olduğu takdirde mükellefiyet bedeli ve her sene verilecek veya yapılacak şeylerin 20 misline eşit sayılır) devir alan için %040 (Binde kırk)

d) Taşınmaz hükmündeki daimi ve müstakil hakların tesis ve devri için ödenen bedel üzerinden (Bu bedel, bunların ayrı kayıtlı değerleri mevcut ise bu değerden,mevcut değilse üzerinde bu hakların tesis edildiği taşınmazların emlak vergisi değerinin yarısından aşağı olamaz) devir alan için %040 (Binde kırk)

e) Taşınmaz üzerine irtifak hakkı tesis ve devrinde (634 sayılı Kat Mülkiyeti Yasasına göre yapılan kat irtifakları hariç olmak üzere) tesis ve devir için ödenen bedel üzerinden devir alan için %040 (Binde kırk)

f) İvaz karşılığında kuru mülkiyeti iktisabında devir bedeli üzerinden devir eden ve devir alan için ayrı ayrı %040 (Binde kırk)

Yukarıda (e) fıkrasında yer alan intifa hakkı ile, (f) fıkrasında yer alan kuru mülkiyetin değerleri,bu yasanın 64 ncü maddesinin son fıkrasına göre hesaplanan miktarlardan düşük olamaz.

(492 Sayılı Harçlar Yasasına ekli 4 sayılı tarifenin 7,10 ve 11 nolu pozisyonları uyarınca alınması gereken tapu harçları 1449 sayılı genelgede açıklandığı üzere, tahakkukları idarelerimize aittir.)

b- Maktu harç alınacak tapu işlemleri ve ölçüsü:

aa) Pozisyon No:14 Tapu harcı konusuna giren işlemlerle ilgili tescil ve şerhlerin terkininde, istemde bulunandan maktuen 250 TL.(Misal olarak ipotek, irtifak, intifa ve sükna hakkının ve (4) sayılı tarifenin 88 ila 12 nci sıralarında beyan edilen şerhlerin terkini)

bb) Pozisyon No:16: Taşınmazlara ait harita kopyelerinin ve röperli krokilerin verilmesinde istemde bulunanlar, her parsele ait kopye için maktuen 500 TL. ( Birden fazla parseli içiren pafta kopyesi verildiğinde içerdiği her parsel için 500 TL. hesabıyla harç alınacaktır.)

cc) Pozisyon No:17:ilgililerin isteği üzerine taşınmazlara ait kayıt örnekleri zayiinde verilecek tapu senetlerinin her birinden ve çıkarılacak belge örneklerinin beher sahifesinden (fotokopiler dahil) (20 satır bir sahife ve 50 harf bir satır itibar olunur. Son sahife 20 satırdan eksikte olsa bir sahife sayılır) istemde bulunandan maktuen 100 TL. harç alınacaktır.

9- Yetkili makam ve mercilerin karar ve bildirilerinin serh ve terkinleri:

Taşınmaz malikinin istem ve onayı alınmadan yetkili makam ve mercilerin,karar ve bildirisi üzerine sicile verilen şerhlerden ve bu şerhlerin terkininden harç alınmayacaktır. (Misal olarak,malikin vesayet altına alındığına,taşınmazın kamulaştırıldığına, geçici inşaat ruhsatı verildiğine dair şerhlerle, I.I.K'nun 28nci maddesine göre verilecek şerhler gibi)

10- Daire dışında yapılacak akitlerden alınacak tazminat;

Harca tabi tapu işlemlerinden akdi gerektirenler (Bağışlama, ipotek ve taksim gibi) için, ilgililerin yazılı istemi üzerine akit yapmak için daire dışında bir yere gidilmesi halinde, yapılacak akitlerde harç matrahının %01 (Binde bir)10 TL. dan az 100 TL. dan çok olmamak üzere tazminat olarak emaneten mal sandığına yatırtılır. Görevin tamamlanmasından sonra bu paranın yarısı Hazineye gelir kayıt ve diğer yarısı tazminat olarak (tapu fen amir, memur ve hizmetlileri hariç) ilgili memurlar arasında aylıkları oranında dağıtılır. Akit için daire dışına gidilmekten vaz geçilir ve akit dairede yapılırsa emaneten alınan para yatırana geri verilir. Akit için daire dışında gidilecek yer vasıtaya binmeyi gerektirecek uzaklıkta ise, mutat ulaştırma aracının sağlanması istemde bulunan iş sahibine aittir. Akit için daire dışında bir yere gidildiğinde,tarafların o anda işlemde vazgeçmeleri veya geri bırakmaları yahut toplanmamaları veya işlemi durduracak (vekilinin azlini, haciz ve ihtiyatı tedbir vaz'ının tebliği gibi) bir halin doğması sebebiyle akdin yapılamamış olması, emaneten yatırılan paranın geri verilmesini gerektirmez. Ancak, gerek daire dışına çıkıldığında akit isteminin ilgilileri tarafından yazılı olarak istenilmiş olması ve geri bırakılma nedeninin bir tutanakla tesbitle işlem evrakına bağlamış olması gerekir. Daire dışı düzenlenen akitler sebebiyle alınan tazminatın memurlara dağıtım şekli, bu amaçla bastırılıp idarelerimize dağıtılmış bulunan özel defterde kayıt ve belirtilir.

11- Tapu Fen hizmetlerinde alınacak tazminat:

Ayırma, birleştirme ve sınırlandırma için,taşınmazların yerine gidilen sınırlandırma ve ölçme yapılan hallerde, görevli memurlara Harcırah Kanunu hükümleri dairesinde ödenmesi gereken gündelik iş sahipleri tarafından Mal sandığına emaneten yatırılır. İşin bitiminde ilgili memurlara ödenir.Işten vazgeçilir yerine gidilmezse iş sahibine geri verilir. Vasıta ile gidilmesi gerekli yerler için mutad ulaştırma aracı iş sahibi tarafından sağlanır.

12- Verecek İstatistiki bilginin şekli ve süresi:

Tapu sicil muhafızlıklarında, yapılan tapu işlemleri sayısı ile karşılaştırıldığında sağlanan (harç,daire dışında yapılan akit karşılığı alınan tazminattan Hazineye irat kayıt ettirilen kısmı ve damga vergisi) gelir miktarının gerçek şekilde bilinmesi, gerek devlet bütçesi gelir bölümünün ve gerekse tapu idareleri kadrolarının düzenlenmesinde esaslı bir faktör olmaktadır. Esasen aksine bir davranış yönergeye ekli (Ek:l) Yasa metninin mükerrer 69.ncu maddesinde cezai müeyyideye tabi tutulmuştur.

Bu amaçla, her ay yapılan çeşitli tapu işlemleri ve bunlardan elde edilen geliri gösterir aylık istatistik cetvelinin doğrudan doğruya(Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı-Ankara) adresine gönderilmesine eskisi gibi devam olunacaktır. Anılan Enstitü Başkanlığına gönderilecek İstatistiki bilgi dışında bu yönergede ekli (Ek:2) örneği uygun şekilde düzenlenecek özet tablosunu bütün il ve ilçe tapu sicil muhafızlıkları hazırlayarak her ay bitiminden itibaren en geç bir hafta içinde bağlı bulundukları Grup Müdürlüklerine göndereceklerdir.

Grup Müdürlükleri ise topladıkları özet tablolarını l5 gün içerisinde bir yazı ekinde merkeze göndereceklerdir.

Kısmen veya tamamen kayıt (zabıt) defteri üzerinde işlem yapılan tapu idarelerinde her ay sonunda o aya ait son tescili takip eden boş sütunda bir bağlantı işlemi yapılacaktır. Bu bağlantı işleminde istatistik özet tablosundaki bilgi aynen gösterildikten sonra, münakelelerin tamamen yapıldığı, fihrist ve ikametgah adres defterine kayıtlarının düşürüldüğü, yazılıp altı tapu sicil muhafızı tarafından imza ve resmi mühürle onanacaktır.

13-Tapu harcına tabi işlemlerle ilgili olarak düzenlenen evrakın Damga Vergisi muaflığı:

488 sayılı Damga Vergisi Yasası nısbi ve maktu vergiyi tabi tuttuğu kağıtları (1) sayılı tabloda belirtilmekle bu tabloya alınmayan ve aslının özet örneği niteliğinde bulunan,

a) Tapu Senetlerine,

b) İpotek belgelerine,

c) Harita kopyelerine,

d) Zayiinde verilen tapu senetlerine,

e) Kayıt örneklerine ve,

f) Müsbit evrak örneklerine,

Damga pulu ilsak ve iptal edilmeyecektir.

14- Kadastro harçları ve ölçüsü

2613 sayılı Yasa uyarınca yapılacak Kadastrolama sonucu tescil edilen taşınmazlar dolayısıyla, adına tescil yapılandan (adına tescil yapılan birden fazla ise payları oranında) her parselin, maliye vergi dairesine verilmiş olan beyan değeri esas alınmak suretiyle,

Emlak Vergisi beyannamesi verilmeyen taşınmazlarda ise;harç tahakkukuna esas olmak üzere 2613 sayılı yasanın 39 ve uygulama biçimini gösterir tüzüğün 48.nci maddesi uyarınca,V.U.K.'nu esasları dairesinde takdir edilecek değerler üzerinden; (Kadastrolama sırasında vergide kayıtlı bulunmadığı anlaşılan parsellerin bir listesi tüzüğün yukarıda değinilen maddesi uyarınca ilgili vergi dairesine bildirilir.)

a) Tapuda murisi veya kendisi adına kayıtlı olup da beyanname verenlere ait taşınmazların kadastrolamasında %03 (Binde üç)

b) Tapuda murisi veya kendisi adına kayıtlı olup da beyanname vermeyenlere ait taşınmazların kadastrolamasında %05 (Binde beş)

c) Aslen senetsiz taşınmazların adına kadastrolamasında beyanname verilmeyenlerden %04 (Binde dört)

d) Aslen senetsiz taşınmazların zilyedi adına kadastrolamasında beyanname verilmeyenlerden %06 (Binde altı) oranında harç tarh, tahakkuk ve tahsil olunacaktır. şu kadar ki, kadastrolama dolayısıyla her parsel için alınacak harç 150 TL.den az olamaz.

Diğer taraftan, birbirine bitişik olup da kadastrolamadan önce birleştirilerek bir parça halinde tasarruf edilmesi nedeniyle tek parsel olarak tesbiti yapılan taşınmazın bir kısmı lehine tesbit yapılan veya murisi namına tapulu ve gerisi harici satış ve benzeri edinme sebebiyle senetsiz tasarruf edildiği takdirde, tapulu kısmının değerinden beyanname verildiğinde %03 (Binde üç),verilmediğinden %05 (Binde beş) ve senetsiz tasarruf edilen kısmın değerinden beyanname verilmişse %04 (Binde dört) ve verilmemişse %06 (Binde altı) oranında harç hesaplanmalıdır.

492 Sayılı Yasanın, bağışıklık ve istisnaya ilişkin hükümleri kadastro harçları içinde caridir.

Kadastro harçları, tahakkukundan itibaren bir yıl içinde ödenecektir. Ancak, kadastrosu yapılan taşınmazın bu süre içinde tedavülü istenirse,işlem bitirmeden önce harcın ödenmesi sağlanacaktır. Bununla beraber, kadastro harçlarından, harcın teminatı taşınmazın kendisi olduğundan, harç ödenmeden malik değişirse yeni malikten tahsil olunacaktır.

B- Tapulama Harçları:

766 sayılı tapulama yasası tapulama harcının ölçüsünü, tahakkuk ve tahsil şeklini 70-72 maddelerinde düzenlenmiştir.

1- Bu yasa hükümlerine göre Tapulaması yapılan taşınmazlarda:

a) Tapu kaydı ile malik olan kimse veya mirasçıları adına yapılan tescillerde beher dönüm (Bir dönüm 1000 M2 itibariyle) ve kesrinden 150 kurut

b) Yukarıdaki fıkra dışındaki tescillerde beher dönüm ve kesrinden 300 kuruş harç alınacaktır.

Şu kadar ki,her parsel için alınacak harç 10 TL. dan aşağı olmayacaktır.

Birbirine bitişik olup bir kısım tapuda kayıtlı, bir kısmı kayıt dışı taşınmazların tapulamadan evvel maliki tarafından birleştirilmesi sebebiyle tek parsel sayısı altında yapılan tesbitlerde,kayıtlı kısım için 150 ve senetsiz kısmı için 3 TL. harç tahakkuk ettirilir.

2- Tapuda kayıtlı taşınmazın malikinin ölü olması ve tesbit;

a) Mirasçıların tümü adına yapılmışsa tapulu taşınmaz için tahakkuk ettirilecek oranda,

b) Haricen yapılan satış, bağış, Trampa ve Taksim gibi edinme nedenlerine dayanılarak bir kısım mirasçı adına yapılmışsa, Mirasçının miras sebebiyle sahip bulunduğu paya isabet eden miktarın beher dönüm ve kesrinden 150 kuruş, Harici satış, bağış, trampa ve taksim gibi sebeplerle edindiği paylara düşen miktarın beher dönüm ve kesrinden 300 kuruş.

c) Bir kısım mirasçı ile yine haricen yapılan satış, bağış, ve trampa gibi edinme Sebenlerine dayanılarak mirasçı olmayan kişiler adına yapılmışsa,mirasçıların payına düşecek miktarın beher dönüm ve kesrinden 150, mirasçı olmayanların payına düşecek miktarın beher dönüm ve kesrinden 300 kuruş ve

d) Mirasçı olmayan kişiler adına yapılmışsa beher dönüm ve kesrinden 300 kuruş. Oranında harç tahakkuk ettirilmesi gereklidir.

(b) ve (c) fıkralarında belirtilen harcın hesaplanmasında paylara düşen yüzölçümü miktarının bulunabilmesi için, parselin yüzölçümü payın paydasına bölünerek bir paya düşen yüzölçümü bulunur. Tapuda kayıtlı pay ile kayıtsız paya düşen yüzölçümü ayrı ayrı çarpılarak her birine düşen miktar tesbit ve buna göre harçları hesap edilir. Harç cetvelinde,bu suretle ayrı ayrı hesaplanan harcın toplamı gösterilmekle beraber, her yükümlü payına düşen harcı ödeyeceğinden, bir kolaylık olmak üzere paylara düşen harç miktarları cetvelin düşünceler sütununda belirtilir.

3- Harcın Tahakkuku :

Tapulama harçları, tapulama müdürleri tarafından tahakkuk ettirilir, her birliğin harç tahakkuku ayrı yapılır. bu amaçla 4 nüsha harç tahakkuk çizelgesi düzenlenerek iki nüshası maliye vergi dairesine, bir nüshası tapu idaresine verilir ve dördüncü nüshası birlikteki köy odasına veya belediye kapısına asılır, asıldığı mutad vasıtalarla ilan ve tutanakla belli edilir.

Diğer taraftan gönderilecek listeler ve sorumlulukla ilgili hususlarda, yönergeye ekli yasa metninin mükerrer 69 ncu maddesinde yeterli açıklama yapılmıştır.

4- Harçların Tahsili:

Tapulama harçları; nizasız işlerde cetvelin asıldığı,nizalı işlerde hükmün kesinleştiği tarihten sonra gelen aybaşından başlamak üzere tutarı 300 TL. kadar olan harçlar altışar aylık iki eşit taksitte ve bir yılda, 300 TL. nı geçen harçlar her altı aylık 150 TL. dan az olmamak üzere iki yılda altışar aylık eşit taksitler halinde tahsil olunacaktır. şu kadar ki, yukarıda belirtilen süre dolmadan taşınmazın tedavülü istenilirse, 492 sayılı yasanın 58 nci maddesi uyarınca tapulama harcı ödenmedikçe istenilen işlem yapılmayacaktır.

Tapulama mahkemelerince, tescil yapılmak üzere tapu idarelerine gönderilen itirazlı parsellere ait dosyaların üzerine alındıkları gün, saat ve dakika yazılıp derhal yevmiyeye kayıt ve öncelikle tescillerinin yapılması ve düzenlenecek cetvelin harç tahsiline esas olmak üzere vergi dairelerine verilmesi önemli ve gereklidir. Aksine davranış, yani diğer işlerin çokluğu ve personel sayısının yeterli olmadığı nedeniyle alındığında yevmiyeye kayıt ve tescilleri yapılmazsa,bir taraftan yevmiyeye kayıt sisteminin ihlaline öte yandan hükmün kesinleşmesini takip eden aybaşından başlayacak harç tahsilinin gecikmesine ve hatta zaman aşımına uğramasına yol açacağından, tapu sicil muhafızlarının, bu çeşit işlere gereken ilgi ve önemi göstermeleri, tapulamadan beklenen amacın gerçekleştirilmesi yönünden de gereklidir.

Tapulama yapılan birliklerde tesbiti yapılan taşınmazların bazılarının vergide kayıtlı olmadığı bilinen bir gerçektir. Vergi dışı kalmış taşınmazlara rastlandığı takdirde, memurların bunu ilgili vergi dairelerine haber vermeleri görevleri cümlesindendir. Bu itibarla, birliklerde vergilendirme dışı kalmış taşınmaz görüldüğünde, birlik teknisyeninin bunun bir listesini yapması ve ilgili vergi dairesine gönderilmek üzere, tapulama müdürlüğüne verilmesi gerekir.

Damga Vergisi

1- Konu ve Kapsamı :

1/11/1964 tarihinde yürürlüğe giren 488 sayılı Damga Vergisi Yasası (EK:3), bu yasaya eklenen (1) sayılı tabloda yazılı kağıtları (Yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edebilecek belgeleri) damga vergisine tabi tutmuş ve vergiye tabi kağıtlar niteliğinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kağıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına değiştirilmesine, devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhleride asıl kağıtlar gibi kapsamına almıştır.

2- Yükümlüsü:

Damga Vergisinin yükümlüsü, vergiye tabi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairlerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini, kişiler öder. Yabancı memleketlerle, Türkiye'deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kağıtların vergisini, Türkiye'de bu kağıtları resmi dairelere ibraz eden, üzerlerinde devir veya ciro işlemleri yapanlar veya herhangi bir suretle hükümlerinden yararlananlar öderler.

Resmi daire deyiminden amaç, genel ve katma bütçeli daire ve idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köy tüzel kişilikleridir. Bu daire ve idarelere bağlı ve ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işlemler resmi daire sayılmaz.

3- Vergiden ayrık (Müstesna) kağıtlar :

488 sayılı Damga Vergisi Yasası, bu kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kağıtları damga vergisinden ayrık tutmuştur. Yürürlüğe konulacak yasalarda, bağışıklığı ve ayrıcalığı kabul edilen kağıtlar ile kişiler, vergi dışı tutulacaktır.

2613 ve 766 sayılı Yasalar gereğince yapılan kadastrolama ve tapulama işlemleri sebebiyle düzenlenen kağıtlar, damga vergisine tabi değildirler.

Diğer taraftan, taşınmazların ve ayni hakların ferağ ve intikal zabıtları da, vergi dışı bırakılmıştır. Buna göre; hukuki yapıları itibariyle "ferağ" ve "intikal" niteliğinde bulunan :

a) 492 sayılı Harçlar Yasası uyarınca, çeşidi bu yasaya ekli (4) sayılı tarifede belirtilen nisbî harca tabi işlemlerden,taşınmazların ivazlı intikalleri ve bunlar üzerinde ivaz karşılığı ayni hak (irtifak hakkı ve taşınmaz mükellefiyeti) tesisi ve tesis edilenlerin ivazlı devri işlemleri dolayısıyla düzenlenecek resmi senetlerle,

b) Taşınmazların piyango ve ikramiye suretiyle temlik ve bağışlanmaları dolayısıyla düzenlenecek resmi senetler,

Damga vergisi ayrık olduğu gibi anılan tarifenin 1-3,5,6, 8-15,19 ncu pozisyonlara göre kağıt, şerh ve terkin işlemlerinden, 16 ve 17 ncu pozisyonlar uyarınca verilecek kağıt ve belge örneklerinden de damga vergisi alınmayacaktır.

18 nci pozisyon uyarınca, taksim hakkının bertaraf edilmesinde şuyuun idame mükellefiyetinin kabul edilmesinde sadece bu işlem için düzenlenecek resmi senet için 150 TL. damga vergisinin alınması gerekir.

4- Damga Vergisi alınacak kağıtlar :

1. İpotek tesisinde; ipoteğe dahil taşınmazlardan birisinin çıkarılarak başkalarının ithal veya teminat ilavesi; mevcut ipotek derecelerinin sonradan istenilen değişikliği; ipotek vadesinin temdit veya tenzili; alacağın temlik ve ipoteğin devri ile ipotek kağıtlarının tadilini gerektiren sair işlemler sebebiyle düzenlenen (Resmi senet düzenlenmeyen yerlerde kağıt defterlerinde yapılan akit) dolayısıyla ipotekle sağlanan borç tutarı üzerinden ipotek borçlusundan (ipoteğin devrinde devir edenler) %05 (Binde beş)

a) Alacağın temlikine ve ipoteğin devrine ilişkin sözleşme noterce düzenlettirilmiş ise, damga vergisi noter tarafından tahsil edilmiş olacağından tapu siciline şerhinde ayrıca damga vergisi alınmaz;

b) Mevcut ipotekle sağlanan borç miktarı arttırıldığı takdirde artan miktar üzerinden teminat ilavesiyle birlikte ipotekle sağlanan borç miktarıda arttırıldığı takdirde ise damga vergisi arttırma sonunda borcun baliğ olduğu miktar üzerinden hesaplanır.

2- İpotekli borç senedi ve irat senedi ihracından,ihraç olunan senetlerin toplam değerleri (faizler hariç) üzerinden, ihraç eden mal sahibinden, %05 (Binde beş)

3- İştira ve vefa haklarının tapu siciline şerhi için düzenlenecek resmi senet dolayısıyla iştira ve vefa hakkının kullanılmasında ödenecek bedel üzerinden bu hakları edinenlerden %05 (Binde beş) (Sözleşme Notere düzenlettirilmiş ise tapu siciline şerhinde ayrıca damga vergisi alınmaz)

4- Taşınmazlar üzerinde ivazsız olarak ayni hak tesisine (irtifak ve intifa hakları ile taşınmaz mükellefiyeti) ve tesis edilmiş olanlardan devri caiz olanların ivazsız devrine ilişkin resmi senetler dolayısıyla, bu hakları edinenlerle devir alanlardan 150 TL. Damga Vergisi alınır.

5- Tapu işlemleriyle ilgili olarak, ilgililerin tapu idarelerine verecekleri beyanname niteliğinde olan belge ve talepnamelere (ifraz, tevhit, iştirakin bozulması, ipoteğin terkini gibi) 15 TL. lık damga pulunun yapıştırılmış olması gerekir.

Diğer taraftan idarelerimizce re'sen düzenlenen sözlü istem belgeleri, dilekçe niteliğinde olduğundan her imza için 5 TL. lık damga pulu yapıştırılması gerekir.

5- Verginin tahsil usulü:

Tapu işlemleriyle ilgili damga vergilerinden:

a) Beyannamelere ait vergiler bunlara damga pulu ilsak ve iptali suretiyle ve,

b) Diğerleri tahsilat fişi karşılığında vergi dairesine yaptırılarak tahsil olunur.

Damga vergisinin, damga pulu yapıştırmak suretiyle ödenmesi hallerinde yapıştırılan pulun, tarih ve imza konulmak suretiyle iptal olunması gereklidir. iki pul için bir iptal işlemi geçerli olduğundan ikiden çok sayıda pul yapıştırılması gereken hallerde pulların,kağıda ikişerlik grup halinde iki grup arasında aralık bırakılarak ilsak ve her grubun tarih ve imza konularak iptal edilmesi icap eder.

6- Memurların Sorumluluğu :

Tapu,Kadastro ve tapulama memurları; kendilerine ibraz edilen damga vergisinden ayrık tutulmamış kağıtların, damga vergisinin aramakla, vergisi hiç ödenmemiş veya eksik ödenmiş olanları bir tutanakla tesbit ve ilgili vergi dairesine verilmekle veya bunları, tutanağı düzenlenmek üzere vergi dairesine göndermekle sorumlu ve zorunlu oldukları gibi tapu sicil muhafızları da (Damga Vergisi alınacak kağıtlar) bölümünde belirtilen işlemler dolayısıyla hiç almadıkları veya eksik aldıkları damga vergisinin cezası ile yükümlü bulunduklarından, sorumluluklarını gerektirecek hale meydan vermemeleri gerekir.

Bu nedenle; tapu sicil muhafızları, iş sahiplerince imzalanan tapu istem belgesi ile bunlar tarafından getirilen beyanname niteliğindeki talepnamelerle,Medeni Kanunun 611 nci maddesi gereğince düzenlenmiş taksim sözleşmelerine maktu ve kira kontratolarına kira tutarları üzerinden hesaplanacak %01 (Binde bir) oranında nisaî damga vergisi tutarındaki damga pulunun tam ilsak ve iptal edilip edilmediğini inceleyecekler ve eksiği olanları tamamlatacaklardır. şu kadar ki, taksim sözleşmesi ve kira kontratosu noter tarafından düzenlenmişse, harç ve damga pulları noterce muhafaza edilen nüshasına ilsak olunacağından, mübrez nüshada bu dair meşruhat varsa başkaca bir işlemi gerektirmez. Kadastro ve tapulama memurları da, kendilerine ibraz edilen harici alım-satım, trampa ve paylaşmayı ifade eder. Senet ve sözleşmelere, damga vergisi tutarı kadar damga pulu ilsak ve iptal olunup olunmadığı araştırılacak ve eksiklik görürlerse yukarıda açıklandığı şekilde tamamlattırılacaktır.

Öte yandan T. Halk Bankasının Esnaf Kefalet ve Küçük Sanat Kooperatifleri ve ortakları ile ve gerekse bu kooperatiflerin kendi ortakları ile münasebetleri de düzenlenecek borç senetleri, ödeme makbuzları,ipotek ve rehin senetleri damga vergisinden bağlı bulunduğundan; anılan başkaca değinilen kooperatif ve ortaklarına ve gerekse bu kooperatiflerin ortaklarıyla açacakları kredi dolayısıyla yapılacak ipotek işlemlerinden damga vergisi alınmamalıdır.