13634482 Sıfır Atık Yönetim Sisteminde Renk Skalası ve Piktogram Kullanımı Hakkında Yazı
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
T.C. ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü
Sayı : E-95691370-145.99-13634482
Konu : Sıfır Atık Yönetim Sisteminde Renk Skalası ve Piktogram Kullanımı Hakkında
Bakanlığımızca, hammadde ve doğal kaynakların etkin yönetimi ile sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda atık yönetimi süreçlerinde çevre ve insan sağlığının ve tüm kaynakların korunmasını hedefleyen sıfır atık yönetim sisteminin kurulması, yaygınlaştırılması, geliştirilmesi, atıkların kaynağında ayrı toplanması ve geri kazanım oranının artırılması amacıyla hazırlanan Sıfır Atık Yönetmeliği 12/07/2019 tarihli ve 30829 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Sıfır Atık Yönetmeliği'nin;
-Genel Esasların 5 inci maddesinin 8 inci fıkrasına göre Mahalli idareler ile EK-1 listede tanımlı yerler ve gönüllülük esasına dayalı olarak sıfır atık yönetim sistemini kuracaklar tarafından Yönetmelikte tanımlanan kriterler doğrultusunda sıfır atık yönetim sisteminin kurulması, işletilmesi, geliştirilmesi ve izlenmesi esastır.
-Mahalli İdarelerin görev, yetki ve yükümlülükleri başlıklı 9 uncu maddesi gereğince cadde, sokak ve kamuya açık alanlarda sıfır atık yönetim sisteminin kurulmasına yönelik çalışmaların tamamlanması önem arz etmektedir.
-Atıkların biriktirilmesi, toplanması ve biriktirme ekipmanlarının özellikleri başlıklı 14 üncü maddesinde yer alan hususlar çerçevesinde Mahalli idareler ve kurum/kuruluşlar tarafından konutlar ve kamuya açık alanlarda sıfır atık yönetim sisteminin oluşturulması gerekmektedir.
Sıfır Atık Yönetmeliği hedeflerine ulaşılmasında ve atıkların ayrı toplanmasında önemli bir rol üstlenen mahalli idarelerin ve sıfır atık yönetim sistemini kuran kurum/kuruluşların; yönetmelik kapsamında oluşturulacakları sıfır atık yönetim sisteminin işlevselliği, atık biriktirme ekipmanlarının renk ve şekil açısından standartlara uygun olarak tasarlanmasıyla doğrudan ilişkilidir.
Atıkların doğru sınıflandırılması, sıfır atık uygulamalarında sürdürülebilirliğin sağlanması, farkındalık oluşturulması, hızlı tanıma ve yönlendirme yapılması, algıda seçiciliği arttırması, yanlış uygulamaların önüne geçilmesi ve halkın sisteme etkin katılımının sağlanabilmesi için, biriktirme ekipmanlarında kullanılan renklerin ve şekillerin ulusal ölçekte uyumlaştırılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır.
Atık biriktirme ekipmanlarında ve atık getirme merkezlerinde tercih edilen renk ve/veya piktogramların kombinasyonlarının standartlara uygun olmaması, vatandaşların sıfır atık sistemine katılımını zorlaştırmakta; bu durum, uygulamanın başarısını olumsuz yönde etkileyerek geri kazanım oranlarının düşmesine neden olmaktadır. Özellikle atık kumbara ve konteynerlerin fiziksel tasarımı, ayrıştırma süreçlerinin etkinliğini belirleyen önemli unsurlar arasında yer almaktadır. Bu bağlamda geri kazanılabilir atıklar için belirlenen renkler, hem doğru atık yönlendirmesini teşvik etmekte hem de kontaminasyonu önlemektedir.
Atık biriktirme ekipmanlarında ve atık getirme merkezlerinde uygulanan renk kodlarının sistematik biçimde uyumlaştırılması, benzer nitelikteki atık türlerinin daha kolay ve doğru şekilde toplanmasına katkı sağlamaktadır. İnsanların renkleri algılama ve hafızada tutma yetisi, karar verme süreçlerinde belirleyici bir rol oynamakta olup; bu yönüyle, renklerin etkili kullanımı vatandaşların atıklarını doğru fraksiyonlara ayırmasını kolaylaştırmaktadır.
Ayrıca, biriktirme ekipmanlarında sağlanacak renk uyumu ve piktogramların bireysel katılımı artırıcı bir araç olmasının yanı sıra, ulusal ve yerel ölçekte yürütülen iletişim faaliyetlerinin sadeleştirilmesine de katkı sağlamaktadır. Buna ek olarak, biriktirme ekipmanlarında yalnızca renk ya da yazılı etiket kullanımına bağlı kalınmaksızın, herkes tarafından anlaşılabilir ve dile bağımlı olmadan yorumlanabilir piktogramlara da yer verilmesi, bilgiye erişimi kolaylaştırarak uygulamanın etkililiğini artırabilecektir. Bu sayede, özellikle farklı yaş ve eğitim düzeylerine sahip bireylerin de sisteme aktif şekilde dahil olması mümkün olacaktır.
Sıfır Atık Yönetmeliği ile 31.12.2021 tarih ve 2595501 sayılı Bakan Olur'u ile yayımlanan Atık Getirme Merkezlerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Sıfır Atık Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında yayımlanan düzenlemeler doğrultusunda, ülkemizde kullanılmakta olan renk skalasında; kâğıt ve karton atıklar için mavi, plastik atıklar için sarı, cam atıklar için yeşil, metal atıklar için açık gri, kompozit atıklar için turkuaz, organik atıklar için kahverengi ve evsel nitelikli diğer atıklar için koyu gri renkler kullanılmaktadır. Ayrıca, özel nitelikli atıklar için belirlenmiş renkler kapsamında; atık elektrikli ve elektronik eşyalar için mor, bitkisel atık yağlar için koyu mavi, tekstil atıkları için pembe, evsel kaynaklı atık ilaçlar için beyaz renk kullanılmaktadır.
Bu doğrultuda ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması amacıyla biriktirme ekipmanlarında kullanılmak üzere ekte yer alan renk kodlarına göre renk skalası ve piktogramların kullanılması, uygulamalarda bu standartlara riayet edilmesi, bağlı ilgili ve ilişkili kurum/kuruluşlara duyuruların yapılması hususunda;
Bilgilerini ve gereğini arz/rica ederim.
EK